1
周室諸王
(No translation available)
2
列傳第四十六周室諸王
(No translation available)
3
文帝十三王孝閔帝一王明帝二王武帝六王宣帝二王
(No translation available)
4
周文帝十三子:姚夫人生明帝。 後宮生宋獻公震。 文元皇后生孝閔皇帝。 文宣叱奴皇后生武帝、衛剌王直。 達步妃生齊煬王憲。 王姬生趙僭王招。 後宮生譙孝王儉、陳惑王純、越野王盛、代紘王達、冀康公通、滕聞王逌。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
無子,以明帝第三子實嗣。 建德三年,進爵為王。 大象中,為大前疑,尋為隋文帝害,國除。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
衛剌王直,字豆羅突。 魏恭帝三年,封秦郡公。 武成初,進封衛國公,曆雍州牧、大司空、襄州總管。 直,武帝母弟也,性浮詭。 以晉公護執政,遂貳於帝而昵護。 及南討軍敗,慍於免黜,又請帝除護。 帝宿有誅護意,遂與直謀之。 及護誅,帝以齊王憲為大塚宰。 直既乖本望,又請為大司馬,欲擅威權。 帝知其意,謂曰:「汝兄弟長幼有序,何反居下列也? 」以為大司徒。 建德三年,進爵為王。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
初,帝以直第為東宮,更使直自擇所居。 直曆觀府署,無稱意者,至廢陟屺佛寺,遂欲居之。 齊王憲謂曰:「弟兒女成長,此寺偏小,詎是所宜? 」直曰:「一身尚不自容,何論兒女! 」憲怪而疑之。 直嘗從帝校獵而亂行,帝怒,對眾撻之。 自是,憤怨滋甚。 及帝幸雲陽宮,直在京師反,攻肅章門,司武尉遲運閉門,不得入,退走。 追至荊州獲之,免為庶人,囚諸宮中。 尋有異志,及其子十人並誅之,國除。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
武成初,除益州總管,進封齊國公。 初,平蜀之後,文帝以其形勝之地,不欲使宿將居之。 諸子中欲有推擇,偏問武帝以下,誰欲此行,並未及對,而憲先請。 文帝曰:「刺史當撫眾臨人,非爾所及。 以年授者,當歸爾兄。 」憲曰:「才用殊不關大小,試而無效,甘受面欺。 」文帝以憲年尚幼,未之遣。 明帝追遵先旨,故有此授。 憲時年十六,善於撫綏,留心政術,辭訟輻湊,聽受不疲。 蜀人悅之,共立碑頌德。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
保定中,徵拜雍州牧。 及晉公護東伐,以尉遲迥為前鋒,圍洛陽。 齊兵數萬,奄出軍後,諸軍恇駭,並各退散。 唯憲與王雄、達奚武拒之,而雄為齊人所敗,三軍震懼。 憲親自督勵,眾心乃安。 時晉公護執政,雅相親委,賞罰之際,皆得預焉。 天和三年,以憲為大司馬,行小塚宰,雍州牧如故。 四年,齊將獨孤永業來寇,詔憲與柱國李穆出宜陽,築崇德等五城,絕其糧道。 齊將斛律明月築壘洛南。 五年,憲涉洛邀之,明月遁走。 是歲,明月又於汾北築城,西至龍門。 晉公護問計於憲,憲曰:「兄宜暫出同州為威容,憲請以精兵居前,隨機攻取。 」六年,憲率眾出自龍門,齊將新蔡王康得潛軍宵遁。 憲乃度河,攻其伏龍等四城,二日盡拔。 又攻張壁,克之。 斛律明月時在華容,弗能救,乃北攻姚襄城,陷之。 汾州又見圍日久,憲遣柱國宇文盛運粟饋之。 憲自入兩乳穀,襲克齊伯杜城。 使柱國譚公會築石殿城以為汾州之援。 齊平原王段孝先、蘭陵王高長恭引兵大至,大將軍韓歡為齊人所乘,遂退。 憲身自督戰,齊眾稍卻。 會日暮,乃各收軍。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
及晉公護誅,武帝召憲入,免冠拜謝。 帝謂曰:「汝親則同氣,休戚共之,事不相涉,何煩致謝? 」乃詔憲往護第,收兵符及諸簿籍等。 尋以憲為大塚宰。 時帝既誅宰臣,親覽朝政,方欲齊之以刑,爰及親親,亦為刻薄。 憲既為護所任,自天和後,威勢漸隆。 護欲有所陳,多令憲奏。 其間或有可不,憲慮主相嫌隙,每曲而暢之。 帝亦悉其此心,故得無患。 然猶以威名過重,終不能平,雖遷授塚宰,實奪其權也。 開府裴文舉,憲之侍讀,帝嘗禦內殿引見,謂曰:「昔魏末不綱,太祖匡輔元氏; 有周受命,晉公復執威權。 積習生常,便謂法應須爾。 豈有三十歲天子可為人所制乎? 且近代以來,又有一弊,暫經隸屬,便即禮若君臣,此乃亂時權宜,非經國之術。 爾雖陪侍齊公,不得即同臣主。 且太祖十兒,寧可悉為天子? 卿宜規以正道,無令兄弟自致嫌疑。 」文舉再拜而出,歸以白憲。 憲指心撫幾曰:「吾心公寧不悉? 但當盡忠竭節耳,知復何言!」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
建德三年,進爵為王。 甯友劉休征獻王箴一首,憲美之。 休征後又以箴上之,帝方翦削諸弟,甚悅其文。 憲嘗以兵書繁廣,自刊為要略五篇,至是表陳之。 帝覽而稱善。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
其秋,帝于雲陽寢疾,衛王直于京師。 帝召憲謂曰:「汝為前軍,吾亦續發。 」直尋敗走。 帝至京師,憲與趙王招俱入拜謝。 帝曰:「管、蔡為戮,周公作輔,人心不同,有如其面。 但愧兄弟親尋干戈,於我為不能耳。 」初,直內忌憲,憲隱而容之,且以帝母弟,每加友敬。 晉公護之誅也,直固請及憲。 帝曰:「齊公心跡,吾自悉之,不得更有所疑。 」及文宣皇后崩,直又密啟憲飲酒食肉與平昔不異。 帝曰:「吾與齊王異生,俱非正嫡,特為吾意,今袒括是同。 汝當愧之,何論得失。 汝親太后之子,但須自助。 」直乃止。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
四年,帝將東討,獨與內史王誼謀之,余人莫知。 後以諸弟才略,無出憲右,遂告之。 憲即贊成其事。 及大軍將出,憲表上金寶等一十六件以助軍資。 詔不納,以憲表示公卿曰:「人臣當如此,朕貴其心耳,寧資此物。 」乃詔寧為前軍,趣黎陽。 帝親圍河陰,未克。 憲攻拔武濟,進圍洛口,拔其東西二城。 以帝疾班師。 是歲,初置上柱國,以憲為之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
五年,大舉東討,憲復為前鋒,守雀鼠穀。 帝親圍晉州,憲進克洪洞、永安二城,更圖進取。 齊主聞晉州見圍,自來援之。 時陳王純頓千里徑,大將軍永是公椿屯雞棲原,大將軍宇文盛守汾水關,並受憲節度。 憲密謂椿曰:「捕者詭道,汝今為營,不須張幕,可伐柏為庵,示有處所。 令兵去之後,賊猶致疑。 」時齊主分軍萬人向千里徑,又令其眾出汾水關,自率大兵與椿對。 宇文盛馳告急,憲自救之,齊人遽退。 盛與柱國侯莫陳芮逐之,多有斬獲。 俄而椿告齊眾稍逼,憲又救之。 會椿被敕追還,率兵夜反。 齊人果謂柏庵為帳幕,不疑軍退,翌日始悟。 時帝已去晉州,留憲後拒。 憲阻水為陣。 齊領軍段暢至橋。 憲隔水問暢姓名,暢曰:「領軍段暢也,公復為誰? 」憲曰:「我虞候大都督耳。 」暢曰:「觀公言語,不是凡人,何用隱名位。 」憲乃曰:「我齊王也。 」偏指陳王純已下,並以告之。 暢鞭馬去,憲即命旋軍。 齊人遽追之,戈甲甚銳。 憲與開府宇文忻為殿拒之,斬其驍將賀蘭豹子、山褥環等,齊眾乃退。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
帝又命憲援晉州。 齊主攻圍晉州,帝次於高顯,憲率所部先向晉州。 明日諸軍總集,稍逼城下。 齊人大陣于營南,帝召憲馳往觀之。 憲反命曰:「請破之而後食。 」帝悅。 既而諸軍俱進,應時大潰,齊主遁走。 齊人復據高壁及洛女,帝命憲攻洛女,破之。 齊主已走鄴,留其安德王延宗據并州。 帝進圍其城,憲攻其西面,克之。 延宗遁走,追而獲之。 以功進封第二子安城公質為河間王,拜第三子賓為大將軍。 仍詔憲趣鄴,進克鄴城。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
憲善兵謀,長於撫禦,摧鋒陷陣,為士卒先。 齊人聞風,憚其勇略。 齊任城王湝、廣甯王孝珩等守信都,復詔憲討之。 仍令齊主手書招湝,湝不納。 憲軍過趙州,湝令間諜二人覘,候騎執以白憲。 憲乃集齊舊將,偏將示之曰:「吾所爭者大,不在汝等。 」即放還,令充使,乃與湝書。 憲至信都,湝陣于城南,登張耳塚望之。 俄而湝所署領軍尉相願偽出略陣,遂降,湝殺其妻子。 明日擒湝及孝珩等。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
先是稽胡劉沒鐸自稱皇帝,又詔憲督趙王招等平之。
(No translation available)
18
憲自以威名日重,潛思摒退。 及帝欲親征北蕃,乃辭以疾。 尋而帝崩,宣帝嗣位,以憲屬尊望重,深忌之。 時尚未葬,諸王在內居服。 司衛長孫覽總兵輔政,恐諸王有異志,奏令開府于智察其動靜。 及山陵還,帝又命智就宅候憲,因是告憲有謀。 帝遣小塚宰宇文孝伯謂憲曰:「今欲以叔為太師,九叔為太傅,十一叔為太保,何如? 」憲辭以才輕。 孝伯返命,復來曰:「詔王晚共諸王俱入。 」既至殿門,憲獨被引進。 帝先伏壯士于別室,至即執之。 憲辭色不撓,固自陳說。 帝使于智對憲。 憲目光如炬,與智相質。 或曰:「以王今日事勢,何用多言! 」憲曰:「我位重屬尊,一旦至此,死生有命,寧復圖存? 但老母在堂,恐留慈恨耳。 」因擲笏於地,乃縊之。 時年三十五。 帝以于智為柱國,封齊國公。 又殺上大將軍安邑公王興、上開府獨孤熊、開府豆盧紹等,皆以昵於憲也。 帝既誅憲,無以為辭,故托興等與憲結謀,遂加戮焉。 時人知其冤酷,咸雲伴憲死也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
憲所生達步幹氏,蠕蠕人也。 建德三年,上冊為齊國太妃。 憲有至性,事母以孝聞。 太妃舊患,屢經發動,憲衣不解帶,扶持左右。 憲或東西從役,每心驚,母必有疾,乃馳使參問,果如所慮。 六子,貴、質、賨、貢、乾禧、乾洽。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
貴字乾福,少聰敏,尤便騎射。 始讀孝經,便謂人曰:「讀此一經,足為立身之本。 」十歲,封安定郡公。 文帝始封此郡,未嘗假人,至是封焉。 年十一,從憲獵於監州,一圍中,手射野馬及鹿一十有五。 建德二年,拜齊國世子。 後出為豳州刺史。 貴雖出自深宮,而留心庶政。 性聰敏,過目輒記,嘗道逢二人,謂其左右曰:「此人是縣党,何因輒行? 」左右不識,貴便說其姓名,莫不嗟伏。 白獸烽經為商人所燒,烽帥受貨,不言其罪。 他日,此帥隨例來參,貴乃問云:「商人燒烽,何因私放? 」烽帥愕然,遂即首伏。 其明察如此。 卒時年十七,武帝甚痛惜之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
質字乾佑,以憲勳封河間郡王。 賓字乾禮,中壩公。 貢出後莒莊公,乾禧,安城公。 乾洽,龍涸公。 並與憲俱被誅。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
隋文帝將遷周鼎,招密欲圖之,以匡社稷。 乃要隋文帝至第,飲於寢室。 招子員、貫及妃弟魯封、所親人史胄皆先在左右,佩刀而立。 又藏兵刃于帷席間,後院亦伏壯士。 隋文帝從者多在合外,惟楊弘、元胄胄弟威及陶徹坐戶側。 招屢以佩刀割瓜啖隋文,隋文未之疑。 元胄覺變,扣刀而入。 招乃以大觴親飲胄酒,又命胄向廚取漿。 胄不為之動。 滕王逌後至,隋文降階迎,胄因得耳語曰:「公宜速出。 」隋文共逌等就坐,須臾辭出。 後事覺,陷以謀反,其年秋,誅招及其子德廣公員、永康王貫、越公乾銑、弟乾鏗等,國除。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
招所著文集十卷。
(No translation available)
24
譙孝王儉,字侯幼突。 武成初,封譙國公。 建德三年,進為王。 從平鄴,拜大塚宰。 薨,子乾惲嗣,為隋文帝所害,國除。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
25
冀康公通,字屈率突。 武成初,封冀國公。 薨,子絢嗣。 建德三年,進為王。 大定中,亦為隋文帝所害。 國除。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
滕聞王逌,字爾固突。 少好經史,解屬文。 武成初,封滕國公。 建德三年,進爵為王。 宣政元年,進位上柱國。 大象元年,詔以荊州新野郡邑萬戶為滕國,逌出就國。 三年,朝京師,為隋文帝所害,並其子,國除。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
逌所著文章頗行於世。
(No translation available)
28
孝閔帝一男:陸夫人生紀厲王康,字乾安。 保定初,封紀國公。 建德三年,進爵為王,出為利州總管。 康驕侈無度,遂有異謀,司錄裴融諫,康殺之。 五年,詔賜康死。 子湜嗣,大定中,為隋文帝所害,國除。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
29
明帝三男:徐妃生畢剌王賢。 後宮生豐王貞、宋王實。 實出後宋獻公震。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
30
畢剌王賢,字乾陽。 保定四年,封畢公。 建德三年,進爵為王。 曆荊州總管、大司空。 大象初,進上柱國、雍州牧、太師。 明年,宣帝崩。 賢性強濟,有威略,慮隋文帝傾覆宗祐。 言泄,並其子被害,國除。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
31
豐王貞,字乾雅。 初封豐國公,建德三年,進爵為王。 大象初,為大塚宰。 大定中,並其子為隋文帝所害,國除。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
32
武帝七男:李皇后生宣帝、漢王贊。 庫汗姬生秦王贄、曹王允。 馮姬生道王充。 薛世婦生蔡王兌。 鄭姬生荊王元。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
33
宣帝三子:硃皇后生靜皇帝。 王姬生萊王衍。 皇甫姬生郢王術。 衍及術並大象二年封,並為隋文帝所害,國除。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
34
論曰:昔賢之議者,咸以周建五等,曆載八百; 秦立郡縣,二世而亡。 雖得失之跡可尋,是非之理互起,而因循莫變,復古未聞。 良由著論者溺於貴遠,司契者難於易業,詳求適變之道,並未窮於至當也。 嘗試論之:夫皇王迭興,為國之道匪一; 聖賢間出,立德之指殊塗。 斯豈故為相反哉,亦云為政而已矣。 何則? 五等之制,行于商、周之前; 郡縣之設,始于秦、漢之後。 論時則澆淳理隔,易地則用舍或殊。 譬猶幹戚日用,難以成垓下之業; 稷嗣所述,不可施成周之朝。 是知因時制宜者,為政之上務也; 觀人立教才,經國之長策也。 且夫裂封疆,建侯伯,擇賢能,署牧守,循名雖曰異軫,責實抑亦同歸。 盛則與之共安,衰則與之共患。 共安系乎善惡,非禮義無以敦風共患寄以存亡,非甲兵不能靖亂。 是以齊、晉帥禮,鼎業傾而復振; 溫、陶釋位,王綱弛而更張。 然則周之列國,非一姓也,晉之群臣,非一族也,豈齊、晉忠於列國,溫、陶賢於群臣哉? 蓋位重者易以立功,權輕者難以盡節故也。 由斯言之,建侯置守,乃古今之異術; 兵權爵位,蓋安危之所階乎。 周文之初定關右,日不暇給,既以人臣禮終,未遑蕃屏之事。 晉蕩輔政,爰樹其黨,宗室長幼,並握兵權,雖海內謝隆平之風而國家有磐石之固矣。 武皇克翦芒刺,思弘政術,懲專朝之為患,忘維城之遠圖,外崇寵任,內結猜阻。 自是配天之基,潛有朽壤之墟矣。 宣皇嗣位,凶暴是崇,芟刈先其本枝,削黜偏於公族。 以齊王之奇姿傑出,足可牢籠於前載。 處周公之地,居上將之重,肋冠俗,攻戰如神,敵國系以存亡,鼎命由其輕重。 屬道消之日,挾震主之威,斯人而嬰斯戮,君子是以知國祚之不永也。 其餘雖地惟叔父,親則同生,假文能輔主,武能威敵,莫不謝卿士于當年,從侯服于郡國,號為千乘,位侔匹夫。 是以權臣乘其機,謀士因其隙,遷龜鼎速於俯拾,殲王侯烈于燎原,悠悠邃古,未聞茲酷。 豈非摧枯振朽,易為力乎? 向使宣皇擇姬、劉之制,覽聖哲之術,分命賢戚,布於內外,料其輕重,間以親疏,首尾相持,遠近為用,使其位足以扶危,其權不能為亂,事業既定,僥倖自息,雖使臥赤子,朝委裘,社稷固以久安,憶兆可以無患矣。 何後族之地而能窺其神器哉。 昔張耳、陳餘,賓客廝役,所居皆取卿相,而齊王之文武僚吏,其後亦多台牧,異代相符,可謂賢矣哉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)