1
武皇帝貞簡皇后曹氏,莊宗之母也,太原人,以良家子嬪於武皇。 姿質閑麗,性謙退而明辨,雅為秦國夫人所重。 常從容謂武皇曰:「妾觀曹姬非常婦人,王其厚待之。 」武皇多內寵,乾寧初,平燕薊,得李匡儔妻張氏,姿色絕代,嬖幸無雙。 時姬侍盈室,罕得進禦,唯太后恩顧不衰。 武皇性嚴急,左右有過,必峻於譴罰,無敢言者,唯太后從容救諫,即為解顏。 及莊宗載誕,體貌奇傑,武皇異而憐之,太后益寵貴,諸夫人鹹出其下,後亦恭勤內助,左右稱之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
2
太妃劉氏,武皇之正室也。 〈 (案:《劉太妃傳》,原本闕佚。 考《北夢瑣言》云:晉王李克用妻劉夫人,常隨軍行,至於軍機,多所宏益。 先是,汴州上源驛有變,晉王憤恨,欲回軍攻之。 夫人曰:「公為國討賊,而以杯酒私忿,必若攻城,即曲在於我。 不如回師,自有朝廷可以論列。 」於是班退。 天復中,周德威為汴軍所敗,三軍潰散,汴軍乘我,晉王危懼,與李存信議,欲出保雲州。 夫人曰:「存信本北方牧羊兒也,焉顧成敗! 王常笑王行瑜棄城失勢,被人屠割,今復欲效之,何也? 王頃歲避難塞外,幾遭陷害,賴遇朝廷多事,方得復歸。 今一旦出城,便有不測之變,焉能遠及! 」晉王止行。 居數日,亡散之士復集,軍城安定,夫人之力也。 《五代會要》云:同光元年四月,冊為皇太妃。 《歐陽史》云:莊宗即位,冊尊曹氏為皇太后,而以嫡母劉氏為皇太妃。 太妃往謝太后,太后有慚色。 太妃曰:「願吾兒享國無窮,使吾獲沒於地以從先君幸矣。 復何言哉! 」莊宗滅梁入洛,使人迎太后歸洛,居長壽宮,而太妃獨留晉陽。 同光三年五月,太妃薨。)〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
莊宗神閔敬皇后劉氏。 〈 (案:《劉後傳》,原本闕佚。 考《北夢瑣言》云:莊宗劉皇后,魏州成安人,家世寒微。 太祖攻魏州,取成安,得後,時年五六歲。 歸晉陽宮,為太后侍者,教吹笙。 及笄,姿色絕眾,聲伎亦所長。 太后賜莊宗,為韓國夫人侍者。 後誕皇子繼岌,寵待日隆。 他日,成安人劉叟詣鄴宮見上,稱夫人之父。 有內臣劉建豐認之,即昔日黃須丈人,後之父也。 劉氏方與嫡夫人爭寵,皆以門族誇尚,劉氏恥為寒家,白莊宗曰:「妾去鄉之時,妾父死於亂兵,是時環屍而哭。 妾固無父,是何田舍翁詐偽及此! 」乃於宮門笞之,其實後即叟之長女也。 莊宗好俳優,宮中暇日,自負蓍囊藥篋,令繼岌相隨,以後父劉叟以醫卜為業也。 後方晝眠,及造其臥內,自稱劉衙推訪女,後大恚,笞繼岌。 然為太后不禮,復以韓夫人居正,無以發明。 大臣希旨請冊劉氏為皇后,議者以後出於寒賤,好興利聚財,初在鄴都,令人設法稗販,所鬻樵蘇果茹亦以皇后為名。 正位之後,凡貢奉先入後宮,惟寫佛經施尼師,他無所賜,闕下諸軍困乏,以至妻子饑殍,宰相請出內庫俵給,後將出妝具銀盆兩口、皇子滿喜等三人,令鬻以贍軍。 一旦作亂,亡國滅族,與夫褒姒、妲己無異也。 先是,莊宗自為俳優,名曰李天下,雜於塗粉優雜之間,時為諸優撲扶摑搭,竟為嚚婦惡伶之傾玷,有國者得不以為前鑒! 劉氏以囊盛金合犀帶四,欲於太原造寺為尼,沿路復通皇弟存渥,同簀而寢,明宗聞其穢,即令自殺。 考《歐陽史》,作裨將袁建豐得後,納之晉宮,而《北夢瑣言》作內臣劉建豐,亦傳聞之異辭也。)〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
淑妃韓氏,莊宗正室。 〈 (案:《韓淑妃傳》,原本闕佚。 考《五代會要》云:同光二年十二月冊,以宰臣豆盧革、韋說為冊使,出應天門,登路車,鹵簿鼓吹前導,至於永福門降車,入右銀台門,至淑妃宮,受冊於內,文武百官立班稱賀。)〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
德妃伊氏,莊宗次室。 〈 (案:《伊德妃傳》,原本闕佚。 考《北夢瑣言》云:莊宗皇帝嫡夫人韓氏,後為淑妃,伊氏為德妃。 又言夫人夏氏,後嫁李讚華,所謂東丹王,即阿保機長子,性酷毒,侍婢微過,即以刀刲火灼。 夏氏少長宮掖,不忍其凶,求離婚,歸河陽節度使夏魯奇家,後為尼也。 《歐陽史·家人傳》:明宗立,悉放莊宗時宮人。 虢國夫人夏氏,歸夏魯奇家,後賜李讚華。 與《北夢瑣言》微異。 《遼史》又以夏氏為莊宗皇后,疑誤。 又案《五代會要》:莊宗朝內職,又有昭儀侯氏封汧國夫人,昭媛白氏封沂國夫人,出使美宣鄧氏封珝國夫人,禦正楚真張氏封涼國夫人,司簿德美周氏封宋國夫人,侍真吳氏封延陵郡夫人,懿才王氏封太原郡夫人,鹹一韓氏封昌黎郡夫人,瑤芳張氏封清河郡夫人,懿德王氏封琅琊郡夫人,宣一馬氏封扶風郡夫人,並同光二年十一月敕。)〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
宣憲皇后魏氏。 〈 (案:《魏後傳》原本闕佚。 據《通鑒考異》引《唐廢帝實錄》云:宣憲皇后魏氏,鎮州平山人。 中和末,明宗徇地山東,留戍平山,得魏後。 又云:明宗為裨將,性闊達,不能治生,曹後亦疏於畫略,生計所資,惟宣憲而已。 《五代會要》云:初封魯國太夫人,清泰二年二月,中書門下奏:「臣聞漢昭帝承祚禦曆,奉尊諡於雲陽; 魏明帝繼體守文,思外家於甄館,而皆追崇微號,祔饗廟庭,克隆敬本之文,式葉愛親之道。 臣等又覽國史,竊見宗皇帝母曰昭成皇后竇氏,代宗皇帝母曰章敬太后吳氏,始嬪朱邸,俄幽宮,鴻圖既屬於明君,尊號鹹追於聖母。 伏以魯國夫人發祥沙麓,貽慶河洲。 三後最賢,周母允成於天統; 四妃有子,唐宮先啟於帝基,仰惟當寧之情,彌軫寒泉之思。 久虛殷薦,慮損皇猷。 臣等謹上尊諡曰宣憲皇太后,請依昭成皇太后故事,擇日備禮冊命。 又,臣等伏聞先太后舊陵未祔先祠,則都下難崇別廟,既追尊諡,合創宮。 按漢朝故事,園寢不在王畿,或就陵所便立寢祠。 今商量上諡後,權立同廟,以申告獻,配祠之禮,請俟他年。 」從之。 據《歐陽史》云:議建陵寢,而太原石敬瑭反,乃於京師河南府東立寢宮。 又案:《五代會要》所載明宗時內職,德妃王氏,天成三年正月冊立,長興二年四月進號淑妃,應順元年閏正月十三日冊為太妃,至周廣順元年四月追諡賢妃。 昭儀王氏封齊國夫人,昭容葛氏封周國夫人,昭媛劉氏封趙國夫人,孫氏封楚國夫人,禦正張氏封曹國夫人,司寶郭氏封魏國夫人,司讚於氏封鄭國夫人,尚服王氏封衛國夫人,司記崔氏封蔡國夫人,司膳翟氏封滕國夫人,司醞吳氏封莒國夫人,婕妤高氏封渤海郡夫人,美人沈氏封太原郡夫人,順禦朱氏封吳郡夫人,司飾聊氏封潁川郡夫人,司衣劉氏封彭城郡夫人,司藥孟氏封咸陽郡夫人,梳篦張氏封清河郡夫人,司服王氏封太原郡夫人,櫛篦傅氏封潁川郡夫人,知客張氏賜號尚書,故江氏追封濟陽郡夫人。 以上皆長興三年九月敕。 其名號皆中書門下按《六典》內職仿而行之。 內人李氏封隴西縣君,崔氏封清河縣君,李氏封成紀縣君,田氏封咸陽縣君,白氏封南陽縣君,並長興四年二月敕。 前代內職,皆無封君之禮,此一時之制。)〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
末帝劉皇后,應州人也。 天成中,封為沛國夫人。 清泰初,百官三上表,請立中宮,遂立為皇后。 後性強戾,末帝甚憚之,故其弟延皓,自鳳翔牙校環歲之間曆樞密使,出為鄴都留守,皆由後內政之力也。 及延皓為張令昭所逐,執政請行朝典,後力製之,止從罷免而已。 晉高祖入洛。 後與末帝俱就燔焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
史臣曰:昔三代之興亡,雖由於帝王,亦係於妃後。 故夏之興也以塗山,及其亡也以妹嬉; 商之興也以簡狄,及其亡民以妲己; 周之興也以文母,及其亡也以褒姒。 觀夫貞簡之為人也,雖未偕於前代,亦無虧於懿範。 而劉後以牝雞之晨,皇業斯墜,則與夫三代之興亡同矣。 餘無進賢輔佐之德,又何足以道哉! 〈 (案:《五代史》無《外戚傳》。 據《五代會要》,武皇長女瓊華長公主,降孟知祥,同光三年十二月封。 第二女瑤英長公主,降張延釗,同光三年十二月封。 明宗長女永寧公主,降晉高祖。 第十三女興平公主,降趙延壽,天成三年四月封,至長興四年九月改封齊國公主,至清泰三年二月進封燕國長公主。 第十四女壽安公主,長興四年六月封。 第十五女永樂公主,長興四年六月封。 今考《會要》所載,亦多舛互,如瓊華公主,《十國春秋》諸書作太祖弟克讓之女,《會要》以為武皇長女,此傳聞之異辭也。 莊宗女義寧公主,降宋廷浩。 廷浩仕至房州刺史,晉初為汜水關使,張從賓之叛,戰死。 見《東都事略》及《宋史》。 又,王禹偁《小畜集》有《宋渥神道碑》云:母義寧公主,天福中,晉祖以嘗事莊宗,有舊君之禮,每貴主入見,聽其不拜。 時兵戎方熾,經費不充,惟公主之家,賜予甚厚,盡而復取,亦無倦色。 一日,晉祖從容謂貴主曰:「朕於主家無所愛惜,但朝廷多事,府庫甚虛,主所知矣。 今輦轂之下,桂玉為憂,可命渥分司西京,以豐就養。 」因厚遣之,且敕留使具晨昏伏臘之用,至於醯醢,率有備焉。 《會要》不載莊宗女,是其闕略也。 惟明宗諸女記之,稍詳,然考薛史《趙延壽傳》,其娶明宗小女為繼室。 《歐陽史》亦云有耶律德光為延壽娶從益妹,是為永安公主。 而《五代會要》不載,則其闕漏者亦多矣。)〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)