1
耶律屋質耶律吼 〈 (何魯不)〉 耶律安摶耶律窪耶律頹昱耶律撻烈
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
2
耶律屋質,字敵輦,系出孟父房。 姿簡靜,有器識,重然諾。 遇事造次,處之從容,人莫能測。 博學,知天文。 會同間,為惕隱。 太宗崩,諸大臣立世宗,太后聞之,怒甚,遣皇子李胡以兵逆擊,遇安端、劉哥等於泰德泉,敗歸。 李胡盡執世宗臣僚家屬,謂守者曰:「我戰不克,先殪此曹! 」人皆恟渙相謂曰:「若果戰,則是父子兄弟相夷矣! 」軍次潢河橫渡,隔岸相拒。 時屋質從太后,世宗以屋質善籌,欲行間,乃設事奉書,以試太后。 太后得書,以示屋質。 屋質讀竟,言曰:「太后佐太祖定天下,故臣願竭死力。 若太后見疑,臣雖欲盡忠,得乎? 為今之計,莫若以言和解,事必有成; 否即宜速戰,以決勝負。 然人心一搖,國禍不淺,惟太后裁察。 」太后曰:「我若疑卿,安肯以書示汝? 」屋質對曰:「李胡、永康王皆太祖子孫,神器非移他族,何不可之有? 太后宜思長策,與永康王和議。 」太后曰:「誰可遣者? 」對曰:「太后不疑臣,臣請往。 萬一永康王見聽,廟社之福。 」太后乃遣屋質授書於帝。 帝遣宣徽使耶律海思復書,辭多不遜。 屋質諫曰:「書意如此,國家之憂未艾也。 能釋怨以安社稷,則臣以為莫若和好。 」帝曰:「彼眾烏合,安能敵我? 」屋質曰:「即不敵,奈骨肉何! 況未知孰勝。 借曰幸勝,諸臣之族執於李胡者,無噍類矣。 以此計之,惟和為善。 」左右聞者失色。 帝良久,問曰:「若何而和? 」屋質對曰:「與太后相見,各紓忿恚,和之不難; 不然,決戰非晚。 」帝然之,遂遣海思詣太后約和。 往返數日,議乃定。 始相見,怨言交讓,殊無和意。 太后謂屋質曰:「汝當為我畫之。 」屋質進曰:「太后與大王若能釋怨,臣乃敢進說。 」太后曰:「汝第言之。 」屋質借謁者籌執之,謂太后曰:「昔人皇王在,何故立嗣聖? 」太后曰:「立嗣聖者,太祖遺旨。 」又曰:「大王何故擅立,不稟尊親? 」帝曰:「人皇王當立而不立,所以去之。 」屋質正色曰:「人皇王舍父母之國而奔唐,子道當如是耶? 大王見太后,不少遜謝,惟怨是尋。 太后牽於偏愛,托先帝遺命,妄授神器。 如此何敢望和,當速交戰! 」擲籌而退。 太后泣曰:「向太祖遭諸弟亂,天下荼毒,瘡痍未復,庸可再乎! 」乃索籌一。 帝曰:「父不為而子為,又誰咎也! 」亦取籌而執。 左右感激,大慟。 太后復謂屋質曰:「議既定,神器竟誰歸? 」屋質曰:「太后若授永康王,順天合人,復何疑? 」李胡厲聲曰:「我在,兀欲安得立! 」屋質曰:「禮有世嫡,不傳諸弟。 昔嗣聖之立,尚以為非,況公暴戾殘忍,人多怨讟。 萬口一辭,願立永康王,不可奪也。 」太后顧李胡曰:「汝亦聞此言乎? 汝實自為之! 」乃許立永康。 帝謂屋質曰:「汝與朕屬尤近,何反助太后? 」屋質對曰:「臣以社稷至重,不可輕付,故如是耳。 」上喜其忠。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
天祿二年,耶律天德、蕭翰謀反下獄,惕隱劉哥及其弟盆都結天德等為亂。 耶律石剌潛告屋質,屋質遽引入見,白其事。 劉哥等不服,事遂寢。 未幾,劉哥邀駕觀樗蒲,捧觴上壽,袖刃而進。 帝覺,命執之,親詰其事。 劉哥自誓,帝復不問。 屋質奏曰:「當使劉哥與石剌對狀,不可輒恕。 」帝曰:「卿為朕鞫之。 」屋質率劍士往訊之,天德等伏罪。 誅天德,杖翰,遷劉哥,以盆都使轄戛斯國。 三年,表列泰寧王察割陰謀事,上不聽。 五年,為右皮室詳穩。 秋,上祭讓國皇帝於行宮,與群臣皆醉,察割弒帝。 屋質聞有言「衣紫者不可失」,乃易衣而出,亟遣人召諸王,乃喻禁衛長皮室等同力討賊。 時壽安王歸帳,屋質遣弟沖迎之。 王至,尚猶豫。 屋質曰:「大王嗣聖子,賊若得之,必不容。 群臣將誰事,社稷將誰賴? 萬一落賊手,悔將何及? 」王始悟。 諸將聞屋質出,相繼而至。 遲明整兵,出賊不意,圍之,遂誅察割。 亂既平,穆宗即位,謂屋質曰:「朕之性命,實出卿手。 」命知國事,以逆黨財產盡賜之,屋質固辭。 應歷五年,為北院大王,總山西事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
耶律吼,字曷魯,六院部夷離堇蒲古只之後。 端愨好施,不事生產。 太宗特加倚任。 會同六年,為南院大王,蒞事清簡,人不敢以年少易之。 時晉主石重貴表不稱臣,辭多踞慢,吼言晉罪不可不伐。 及帝親征,以所部兵從。 既入汴,諸將皆取內帑珍異,吼獨取馬鎧,帝嘉之。 及帝崩於欒城,無遺詔,軍中憂懼不知所為。 吼詣北院大王耶律窪議曰:「天位不可一日曠。 若請於太后,則必屬李胡。 李胡暴戾殘忍,詎能子民。 必欲厭人望。 則當立永康王。 」窪然之。 會耶律安摶來,意與吼合,遂定議立永康王,是為世宗。 頃之,以功加采訪使,賜以寶貨。 吼辭曰:「臣位已高,敢復求富! 臣從弟的錄諸子坐事籍沒,陛下哀而出之,則臣受賜多矣。 」上曰:「吼舍重賞,以族人為請,其賢遠甚。 」許之,仍賜宮戶五十。 時有取當世名流作《七賢傳》者,吼與其一。 天祿三年卒,年三十九。 子何魯不。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
耶律安摶,曾祖巖木,玄祖之長子。 祖楚不魯,為本部夷離堇。 父叠裏,幼多疾,時太祖為撻馬狘沙裏,常加撫育。 神冊六年,為惕隱,從太祖將龍軍討阻卜、党項有功。 天贊三年,為南院夷離堇,征渤海,攻忽汗城,俘斬甚眾。 太祖崩,淳欽皇后稱制,欲以大元帥嗣位。 叠裏建言,帝位宣先嫡長; 今東丹王赴朝,當立。 由是忤旨。 以黨附東丹王,詔下獄,訊鞫,加以炮烙。 不伏,殺之,籍其家。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
安摶自幼若成人,居父喪,哀毀過禮,見者傷之。 太宗屢加慰諭,嘗曰:「此兒必為令器。 」既長,寡言笑,重然諾,動遵繩矩,事母至孝。 以父死非罪,未葬,不預宴樂。 世宗在藩邸,尤加憐恤,安摶密自結納。 太宗伐晉還,至欒城崩,諸將欲立世宗,以李胡及壽安王在朝,猶豫未決。 時安摶直宿衛,世宗密召問計。 安摶曰:「大王聰安寬恕,人皇王之嫡長; 先帝雖有壽安,天下屬意多在大王。 今若不斷,後悔無及。 」會有自京師來者,安摶詐以李胡死傳報軍中,皆以為信。 於是安摶詣北、南二大王計之。 北院大王窪聞而遽起曰:「吾二人方議此事。 先帝嘗欲以永康王為儲貳,今日之事,有我輩在,孰敢不從! 但恐不白太后而立,為國家啟釁。 」安摶對曰:「大王既知先帝欲以永康王為儲副,況永康王賢明,人心樂附。 今天下甫定,稍緩則大事去矣。 若白太后,必立李胡。 且李胡殘暴,行路共知,果嗣位,如社稷何? 」南院大王吼曰:「此言是也。 吾計決矣! 」乃整軍,召諸將奉世宗即位於太宗柩前。 帝立,以安摶為腹心,總知宿衛。 是歲,約和於潢河橫渡。 太后問安摶曰:「吾與汝有何隙? 」安摶以父死為對,太后默然。 及置北院樞密使,上命安摶為之,賜奴婢百口,寵任無比,事皆取決焉。 然性太寬,事循茍簡,豪猾縱恣不能制。 天祿末,察割兵犯禦幄,又不能討,由是中外短之。 穆宗即位,以立世宗之故,不復委用。 應歷三年,或誣安摶與齊王罨撒葛謀亂,系獄死。 侄撒給,左皮室詳穩。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
撻烈凡用兵,賞罰信明,得士卒心。 河東單弱,不為周、宋所並者,撻烈有力焉。 在治所不修邊幅,百姓無稱,年谷屢稔。 時耶律屋質居北院,撻烈居南院,俱有政跡,朝議以為「富民大王」云。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
贊曰:立嗣以嫡,禮也。 太宗崩,非安摶、吼、窪謀而克斷,策立世宗,非屋質直而能諫,杜太后之私,折李胡之暴,以成橫渡之約,則亂將誰定? 四臣者,庶幾《春秋》首止之功哉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)