1
=盛宣懷=盛宣懷,字杏蓀,江蘇武進人。 以諸生納貲爲主事,改官直隸州知州,累至道員。 嘗贊置輪船招商局,開採湖北煤鐵礦,李鴻章頗信任之。 英商擅築鐵軌,首滬逕寶山訖吳淞,上海道數阻,弗聽。 宣懷與英官梅輝立折辯,償銀二十八萬有奇,始歸於我。 光緒五年,署天津道。 時鴻章督畿輔,方嚮新政,以鐵路、電報事專屬宣懷。 宣懷以英、丹所設水陸綫漸侵內地,迺集貲設津滬陸綫,建電報學堂,並援萬國公例與爭,始克嚴定條款。 會訂水綫相接合同,於是與輪船招商同爲商辦兩大局。 八年,英、法、德、美議立萬國電報公司,增造自滬至香港水綫,壟利權。 宣懷復勸集華商自設緣海各口陸綫,以絕覬覦。 十年,署天津海關道。 會法越搆釁,海防急。 迺移金州礦貲治蘇、浙、閩、粵電綫,便軍事,而部議指爲含混,科以降級調用。 左宗棠爲言於上,事下南洋大臣曾國荃等,上其績狀,始改留任。 十二年,授山東登萊青道。 法領事林椿詣煙臺與訂越南北圻綫約,朝旨既報可矣,而張之洞執言不可行。 宣懷曰:「今琿春、海蘭泡欲接俄綫,俄方有挾求。 法既許接綫,彼必易就範。 且英、丹皆與約,奚拒法! 」總署然之。 果不數年而俄約成。 十八年,除眞。 滬上織布局廠災,宣懷籌設華盛總廠,復任彌漢冶鐵廠虧耗。 於是之洞賞其才,與王文韶交薦之,遂擢四品京堂,督辦鐵路總公司。 入覲,奏言築路與練兵、理財、育才互爲用,並請開銀行,設達成館,稱旨,補太常寺少卿。 與比訂貸款草約。 二十四年,詔趣造粵漢路。 宣懷建議貸美款歸自辦,具改歸商辦本末以上; 而言者盛毀其所爲遲滯,被訶責。 宣懷具報曲折,上乃慰而勉之。 宣懷自請解職,仍留京會議洋貨稅則。 已而徐桐劾兩局有中飽,適剛毅按事南下,銜命察覆。 宣懷具以實對,奏上,被溫旨。 二十六年,拳禍作,各國兵艦紛集江海各口。 宣懷倡互保議,電粵、江、鄂、閩諸疆吏,獲同意,遂與各領事訂定辦法九條,世所稱東南保護約款是也。 又電奏請下密詔平亂,發國電國書懲禍首,卹五忠,所言動關大計。 事寧,加太子少保,除宗人府府丞。 明年,充辦理商稅事務大臣。 以和約既成,償費過鉅,迺奏豫籌四策,而注重加稅。 復以債款稱息負累劇,請婉商各國,分攤免息。 嗣與各國商加稅免釐,議垂成,英忽中悔。 厥後宣懷數續議,仍無效。 是歲奏設勘礦總公司。 越二年,而有爭粵漢廢約事,滬寧、蘇杭甬踵之,眾大譁。 詔禁宣懷干預,命唐紹儀代督兩局。 宣懷遂奏罷鐵路總公司。 後四年,浙路事益棘,上終以宣懷諳路政,復召見問籌策。 宣懷言:「既借款,不應令商造; 既商造,不應再藉款。 民情可用,不順用之恐激變。 」上是之,拜郵傳部右侍郎。 命甫下,而浙路總理湯壽潛因言宣懷短,請離路事。 壽潛獲嚴譴,宣懷亦不復久居中,仍命詣滬辦商約。 宣統改元,奏言推廣中央銀行,先齊幣制,附陳辦法成式。 逾歲,命充紅十字會會長。 先是日俄戰爭,宣懷與呂海寰等謀加入瑞士總會,中國有紅十字會自此始。 既拜命入都,時朝廷方整麗幣制,遂敕還郵部本官,參與度支部幣制事。 晉尚書,數上封事,凡收回郵政,接筦驛站,規畫官建各路,展拓川藏電線,釐定全國軌制,稱新政畢舉,而以鐵路收為國有,致召大變,世皆責之。 先是給事中石長信疏論各省商民集股造路公司弊害,宜敕部臣將全國幹路定為國有,其餘枝路仍準各省紳商集股自修。 諭交部議,宣懷復奏言:「中國幅員廣袤,邊疆遼遠,必有縱橫四境諸大幹路,方足以利行政而握中樞。 從前規畫未善,致路政錯亂紛歧,不分枝幹,不量民力,一紙呈請,輒準商辦。 乃數載以來,粵則收股及半,造路無多; 川則倒帳甚鉅,參追無著; 湘、鄂則開局多年,徒供坐耗。 循是不已,恐曠日彌久,民累愈深,上下交受其害。 應請定幹路均歸國有,枝路任民自為,曉諭人民,宣統三年以前各省分設公司集股商辦之幹路,應即由國家收回,亟圖修築,悉廢以前批准之案,川、湘兩省租股並停罷之。 」於是有鐵路國有之詔,並起端方充督辦粵漢、川漢鐵路大臣。 宣懷復與英、德、法、美四國結借款之約,各省聞之,群情疑懼,湘省首起抗阻,川省繼之。 湘撫楊文鼎、川督王人文先後以聞,詔切責之,諭:「嚴行禁止,儻有匪徒從中煽惑,意在作亂者,照懲治亂黨例,格殺勿論。 」宣懷又會度支部奏收回辦法:「請收回粵、川、湘、鄂四省公司股票,由部特出國家鐵路股票換給,粵路發六成,湘、鄂路照本發還,川路宜昌實用工料之款四百餘萬,給國家保利股票。 其現存七百餘萬兩,或仍入股,或興實業,悉聽其便。 」詔飭行。 四川紳民羅綸等二千四百餘人,以收路國有,盛宣懷、端方會度支部奏定辦法,對待川民,純用威力,未為持平,不敢從命。 人文復以聞,再切責之。 趙爾豐等復奏:「川民爭路激烈,請仍歸商辦。 」不許,川亂遂成,而鄂變亦起,大勢不可問矣。 資政院以宣懷侵權違法,罔上欺君,塗附政策,釀成禍亂,實為誤國首惡,請罪之,詔奪職,遂歸。 後五年,卒。 宣懷有智略,尤善治賑。 自咸豐季葉畿輔被水菑,嗣是而晉邊,而淮、徐、海,而浙,而鄂,而江、皖,皆起募款,籌賑撫。 因討測受菑之故,益究心水利,其治小清河利尤溥。 唯起家實業,善蓄藏,稱富,亦往往冒利,被口語云。 =瑞澂=瑞澂,字莘儒,滿洲正黃旗人,大學士琦善孫,將軍恭鏜子。 以貢生官刑部筆帖式,遷主事,調升戶部員外郎。 出為九江道,有治聲,移上海道。 滬地交涉繁,瑞澂應付縝密,頗負持正名。 尤顓意警政,建總局,廓分區,設學堂,練馬巡,中外交誦其能。 光緒三十三年,授江西按察使,遷江蘇布政使。 時江、浙梟匪蠢動,出沒滬、杭孔道,釀成巨案。 侍郎沈家本建議辦清鄉,朝命瑞澂主蘇、松、太、杭、嘉、湖捕務,六屬文武受節度。 瑞澂添募水師,購置兵輪,仿各國海軍制,編成聯隊。 擒獲巨魁夏竹、林聲為,匪徒斂跡。 宣統改元,稱疾,乞解職,溫旨慰留。 總督端方密薦其才,遷巡撫。 既蒞事,澄吏治,肅軍紀,嚴警政,條具整飭本末以上,上嘉納,命署湖廣總督。 逾歲,到官,旋實授。 劾罷巡警道馮啟鈞、勸業道鄒履和。 湘民飢變,复糾彈前祭酒王先謙、主事葉德輝、道員孔憲穀阻撓新政狀,中旨分別懲革,繇是威望益著。 其時朝廷籌備立憲,瑞澂希風指,凡置警、興學、設諮議局、立審檢廳,一切皆治辦。 名流如張謇輩咸與交驩,而懿親載澤方用事,則又為其姻婭,聲勢駸駸出南北洋上。 三年七月,被命會辦川漢、粵漢鐵路。 居無何,督辦端方上言鄂境鐵路收歸國有,詔嘉之。 越月,武昌變起。 先是黨人謀亂於武昌,瑞澂初聞報,憂懼失措,漫不為備,惟懸賞告密,得黨人名冊,多列軍人名,左右察知偽造,請銷毀以安眾心。 瑞澂必欲按名捕之,獲三十二人,誅其三,輒以平亂聞。 詔嘉其弭患初萌,定亂俄頃,命就擒獲諸人嚴鞫,並緝逃亡,於是軍心騷動,翌日遂變。 瑞澂棄城走,詔革職,仍令權總督事,戴罪圖功,並令陸軍大臣廕昌督師往討,薩鎮冰率兵艦、程允和率水師援之,而瑞澂已乘兵艦由漢口而蕪湖而九江,且至上海矣。 黨軍推陸軍第二十一混成協統領官黎元洪稱都督,置軍政府。 既占武昌,復取漢陽,據漢口,乃起袁世凱為湖廣總督,督辦剿撫,節制長江水陸各軍,副都統王士珍副之。 召廕昌還,命軍諮使馮國璋總統第一軍,江北提督段祺瑞總統第二軍,俱受世凱節制。 國璋與黨軍戰於灄口,水陸夾擊,复漢口,連克漢陽,指日下武昌,而世凱授總理內閣大臣,遽令停攻。 復起魏光燾督湖廣,士珍暫權,段芝貴護,又命祺瑞攝之。 時瑞澂已久遁上海,始以失守武昌,潛逃出省,偷生喪恥,詔逮京,下法部治罪,而瑞澂不顧也。 瑞澂居上海四年,病卒。 =【論】論曰:辛亥革命,亂機久伏,特以鐵路國有為發端耳。 宣懷實創斯議,遂為首惡。 鄂變猝起,瑞澂遽棄城走,當國優柔,不能明正以法。 各省督撫遂先後皆不顧,走者走,變者變,大勢乃不可問矣。 嗚呼! 如瑞澂者,諡以罪首,尚何辭哉?
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)