1
李宗勉袁甫劉黻王居安
(No translation available)
2
李宗勉
(No translation available)
3
李宗勉,字強父,富陽人。 開禧元年進士。 曆黃州教授、浙西茶鹽司、江西轉運司幹官。 嘉定十四年,主管吏部架閣,尋改太學正。 明年爲博士,又明年遷國子博士。 寶慶初,添差通判嘉興府。 三年,召爲秘書郎。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
紹定元年,遷著作郎。 入對,言邊事宜夙夜震懼,以消咎殃。 明年,兼權兵部郎官。 時李全叛謀已露,人莫敢言,宗勉獨累疏及之。 又言:「欲人謀之合,莫若通下情。 人多好諂,揣所悅意則侈其言,度所惡聞則小其事。 上既壅塞,下亦欺誣,則成敗得失之機、理亂安危之故,將孰從而上聞哉? 不聞則不戒,待其事至乃駭而圖之,抑已晚矣。 欲財計之豐,莫若節國用。 善爲國者常使財勝事,不使事勝財。 今山東之旅,坐糜我金穀,湖南、江右、閩中之寇,蹂踐我州縣,苟浮費泛用,又從而侵耗之,則漏卮難盈,蠹木易壞。 設有緩急,必將窘于調度,而事機失矣。 欲邦本之固,莫若寬民力。 州縣之間,聚斂者多,椎剝之風,浸以成習。 民生窮踧,怨憤莫伸,嘯聚山林,勢所必至。 救焚拯溺,可不亟爲之謀哉? 」尋改兼侍右郎官。 明年入對,言天災甚切。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
四年,差知台州。 明年,直秘閣、知婺州。 六年冬,召赴行在,未行。 端平元年,進直寶章閣,依舊任。 越月,以宗正丞兼權右司召,改尚左郎官,兼職仍舊。 尋兼左司。 五月,面對,言四事:「守公道以悅人心,行實政以興治功,謹命令以一觀聽,明賞罰以示勸懲。 」次言楮幣:「願詔有司,始自乘輿宮掖,下至百司庶府,核其冗蠹者節之,歲省十萬,則十萬之楮可捐,歲省百萬,則百萬之楮可捐也。 行之既久,捐之益多,錢楮相當,所至流轉,則操吾贏縮之柄不在楮矣。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
拜監察御史。 時方謀出師汴、洛,宗勉言:「今朝廷安恬,無異于常時。 士卒未精銳,資糧未充衍,器械未犀利,城壁未繕修。 于斯時也,守禦猶不可,而欲進取可乎? 借曰今日得蔡,明日得海,又明日得宿、毫,然得之者未必可守。 萬一含怒蓄忿,變生倉猝,將何以濟? 臣之所陳,豈曰外患之終不可平、土宇終不可復哉? 亦欲量力以有爲、相時而後動耳。 願詔大臣,愛日力以修內治,合人謀以嚴邊防,節冗費以裕邦財,招強勇以壯國勢。 仍飭沿邊將帥,毋好虛名而受實害,左控右扼,毋失機先。 則以逸待勞,以主御客,庶可保其無虞。 若使本根壯固,士馬精強,觀釁而動,用兵未晚。 」已而洛師潰,又言:「昔之所慮者在當守而冒進,今之所慮者在欲守而不能。 何地可控扼,何兵可調遣,何將可捍禦,何糧可給餉,皆當預作措畫。 」又言內降之敝,大略謂:「王府後宅之宮僚,戚裏奄寺之恩賞,綸綍直下,不經都省,竿牘陳請,時出禁廷,此皆大臣所當執奏。 夫先事而言,見幾而諫,不可謂之專。 善則行之,否則止之,不可謂之專。 命出君上,政歸中書,不可謂之專。 苟以專權爲嫌,不以救過爲急,每事希旨迎合,迨其命令已下,闕失已彰,然後言事之人從而論列之,其累聖德亦多矣。 況言之未必聽,聽之未必行乎?」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
進左司諫。 明年春,兼侍講。 首言:「均、房、安、蘄、光、化等處兵禍甚烈,然江面可藉以無憂者,猶有襄州,今又告變矣。 襄州失則江陵危,江陵危則長江之險不足恃。 昔之所慮猶在秋,今之所慮者祗在旦夕。 江陵或不守,則事迫勢蹙,必有存亡之憂,悔將何及? 」拜殿中侍御史。 時淮西制置使兼沿江制置副使史嵩之兼知鄂州,就鄂建牙。 宗勉言:「荊、襄殘破,淮西正當南北之交,嵩之當置司淮西,則脈絡相連,可以應援,邈在鄂渚,豈無鞭不及腹之慮。 若云防江爲急,欲藉嵩之于鄂渚經理,然齊安正與武昌對,如就彼措置防扼,則藩籬壯而江面安矣。 所謂欲保江南先守江北也。 當別擇鄂守,徑令嵩之移司齊安。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
詔侍從、兩省、台諫條陳邊事,宗勉率合台奏:「蜀之四路,已失其二,成都隔絕,莫知存亡。 諸司退保夔門,未必能守。 襄漢昨失九郡,今郢破,荊門又破,江陵孤城,何以能立? 兩淮之地,人民奔迸,井邑丘墟,嗚呼危哉! 陛下誠能亟下哀痛之詔,以身率先,深自貶損,服御飲宴,一從簡儉,放後宮浮食之女,罷掖庭不急之費,止錫齎,絕工役,出內帑儲蓄以風動四方。 然後勸諭戚畹、世臣,隨力輸財,以佐公家之調度。 分上流淮西、淮東爲三帥,而以江淮大帥總之。 或因今任,或擇長才,分地而守,聽令而行。 以公私之財分給四處,俾之招潰卒,募流民之強壯者,以充遊兵,以補軍籍。 仍選沿流諸郡將士爲捍禦之圖,猶可支吾。 不然將水陸俱下,大合荊楚之衆,擾我上流,江以南震盪矣。 或謂其勢強盛,宜於講和,欲出金繒以奉之,是抱薪救火,空國與敵矣。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
進工部侍郎兼給事中,仍侍講。 復上疏言:「陛下憂勤于路朝之頃,而入爲宴安所移,切劘於廣廈之間,而退爲便佞所惑。 不聞減退宮女,而嬪嬙已溢于昔時; 不聞褒錄功臣,而節鉞先加于外戚; 不聞出內貯以犒戰士,而金帛多靡于浮費。 陛下之舉動,人心所視以爲卷舒者也。 陛下既不以爲憂,則誰復爲陛下憂。 」擢諫議大夫兼侍讀。 首言邊事當增兵防托上流。 又言:「求諫非難而受諫爲難,受諫非難而從諫爲難。 苟聞之不以爲戒,玩之不以爲信,卒使危言鯁論,無益於世用,無救于時危,其與拒諫者相去一間耳。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
進端明殿學士、同簽書樞密院事。 未幾,進簽書。 時王楫復求歲幣銀絹各二十萬,宗勉言:「輕諾者多後患,當守元約可也。 然比之開禧時,物價騰踴奚啻倍蓰矣。 」史嵩之開督府,力主和議,宗勉言:「使者可疑者三。 嵩之職在督戰,如收復襄、光,控扼施、澧,招集山砦,保固江流,皆今所當爲。 若所主在和,則凡有機會可乘,不無退縮之意,必至虛捐歲月,坐失事功。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
進參知政事。 及拜左丞相兼樞密使,守法度,抑僥倖,不私親黨,召用老成,尤樂聞讜言。 趙汝騰嘗以宗勉爲公清之相。 以光祿大夫、觀文殿大學士致仕,卒,贈少師,諡文清。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
袁甫,字廣微,寶文閣直學士燮之子。 嘉定七年進士第一。 簽書建康軍節度判官廳公事,授秘書省正字。 入對,論「君天下不可一日無懼心。 今之可懼者,大端有五:端良者斥,諂諛者用,杜忠臣敢諫之門,可懼也; 兵戈既興,饋餉不繼,根本一虛,則有蕭牆之憂,可懼也; 陛下深居高拱,群臣奉行簿書,獨運密謀之意勝,而虛心咨訪之意微,天下迫切之情無由上聞,可懼也; 外患未弭,內患方深,而熙熙然無異平時,自謂雅量足以鎮浮,不知宴安實爲鴆毒,可懼也; 陛下恭儉有餘,剛斷不足,庸夫憸人,苟求富貴,而未聞大明黜陟,軍帥交結,州郡賄賂,皆自貴近化之,可懼也。 其他禍幾亂萌,不可悉數,將何以答天譴、召和氣哉? 」次乞嚴守帥之選,並大軍之權,興屯田之利。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
遷校書郎,轉對,言「邊事之病,不在外而在內。 偷安之根不去,規摹終不立; 壅蔽之根不去,血脈終不通; 忌嫉之根不去,將帥終不可擇; 欺誕之根不去,兵財終不可治。 祖宗之御天下,政事雖委中書,然必擇風采著聞者爲台諫,敢於論駁者爲給、舍,所以戢官邪、肅朝綱也。 今日誠體是意以行之,豈復有偷安壅蔽者哉? 」出通判湖州,考常平敝原以增積貯,核隱產,增附嬰兒局。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
遷秘書郎,尋遷著作佐郎、知徽州。 治先教化,崇學校,訪便民事上之:請蠲減婺源綢絹萬七千餘匹,茶租折帛錢萬五千餘貫,月樁錢六千餘貫; 請照咸平、紹興、乾道寬恤指揮,受納徽絹定每匹十兩; 請下轉運、常平兩司,豫蓄常平義倉備荒,興修陂塘,創築百梁。 丁父憂,服除,知衢州。 立旬講,務以理義淑士心,歲撥助養士千緡。 西安、龍遊、常山三邑積窘預借,爲代輸三萬五千緡,蠲放四萬七千緡。 郡有義莊,買良田二百畝益之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
移提舉江東常平。 適歲旱,亟發庫庾之積,凡州縣窠名隸倉司者,無新舊皆住催,爲錢六萬一千緡,米十有三萬七千、麥五千八百石,遣官分行振濟,饑者予粟,病者予藥,尺籍之單弱者,市民之失業者,皆曲軫之。 又告於朝曰:「江東或水而旱,或旱而水,重以雨雪連月,道殣相望,至有舉家枕藉而死者。 此去麥熟尚賒,事勢益急。 」詔給度牒百道助費。 時江、閩寇迫饒、信,慮民情易動,分榜諭安之。 檄諸郡,關制司,聞於朝,爲保境捍患之圖,寇迄不犯。 遂提點本路刑獄兼提舉,移司番陽。 霜殺桑,春夏雨久湖溢,諸郡被水,連請於朝,給度牒二百道賑恤之。 盜起常山,調他州兵千人屯廣信以爲備。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
都城大火,上封事言:「上下不交,以言爲諱,天意人心,實同一機,災變之作,端由於此。 願下哀痛之詔,以回天意。 」詔求直言,復上疏言:「災起都邑,天意蓋欲陛下因其所可見,察其所不可見,行至公無私之心,全保護大臣之體,率屬群工,大明黜陟,與天下更始。 」行部問民疾苦,薦循良,劾奸貪,決滯獄。 所至詣學宮講說,創書院貴溪之南,祠先儒陸九淵。 歲大旱,請於朝,得度牒、緡錢、綾紙以助賑恤。 疫癘大作,創藥院療之。 前後持節江東五年,所活殆不可數計。 轉將作監,領事如故。 繼力辭常平事。 彗星見,詔求直言,上疏言:「皇天所以震怒者,由愁苦之民衆; 人民所以愁苦者,由貪冒之風熾。 願一變上下交征之習,爲大公至正之歸。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
帝親政,以直微猷閣知建甯府,明年,兼福建轉運判官。 閩鹽隸漕司,例運兩綱供費,後增至十有二,吏卒並緣爲奸,且抑州縣變賣,公私苦之,甫奏復舊例。 丁米錢久爲泉、漳、興化民患,會知漳州趙以夫請以廢寺租爲民代輸,甫並捐三郡歲解本司錢二萬七千貫助之。 郡屯左翼軍,本備峒寇,招捕司移之江西,甫檄使還營。 俄寇作唐石,即調之以行,而賊悉平。 遷秘書少監。 入見,帝曰:「卿久勞於外,篤意愛民,每覽所陳,備見懇惻。 」甫奏《無逸》之義,言知農夫稼穡艱難,自然逸欲之念不起。 乞力守更化以來求賢如不及之初意。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
遷起居舍人兼崇政殿說書。 於經筵奏:「剛之一字,最切于陛下。 陛下徒有慕漢宜厲精爲治之名,而乃墮元帝、文宗柔弱不振之失。 元帝、文宗果斷,不用於斥邪佞,反用於逐賢人,此二君不識剛德之真。 所謂真剛者,當爲之事必行,不當爲者則斷在勿行。 」又乞「專意經訓,養育精神,務令充實,上與天一,下合人心。 」帝意欲全功臣之世,詔自今中外臣僚奏事,毋得捃摭,以奏:「是消天下讜言之氣,其謂陛下何? 」兼中書舍人,繳奏不擿苛小,謂:「監司、郡守非其人,則一道一州之蠹也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
時相鄭清之以國用不足,履畝使輸券。 甫奏:「避是虐賤,有力者頑未應令,而追呼迫促,破家蕩產,悲痛無聊者,大抵皆中下之戶。 」嘗講罷,帝問近事,甫奏:「惟履畝事,人心最不悅。 」又嘗讀《資治通鑒》,至漢高祖入關辭秦民牛酒,因奏:「今日無以予人,反橫科之,其心喜乎,怒乎? 本朝立國以仁,陛下以爲此舉仁乎,否乎? 」帝爲惻然。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
時朝廷以邊事爲憂,史嵩之帥江西,力主和議。 甫奏曰:「臣與嵩之居同裏,未嘗相知,而嵩之父彌忠,則與臣有故。 嵩之易於主和,彌忠每戒其輕易。 今朝廷甘心用父子異心之人,臣謂不特嵩之之易於主和,抑朝廷亦未免易於用人也。 」疏入,不報。 遂乞歸,不允。 授起居郎兼中書舍人。 未幾,擢嵩之刑部尚書,復奏疏云:「臣於嵩之本無仇怨,但國事所系,誼難緘默。 」嵩之誥命,終不與書行,乃出甫知江州。 王遂抗疏力爭,帝曰:「本以授其兄袁肅,報行誤耳。 」令遂勉甫無它志。 翼日,乃與肅江州。 而殿中侍御史徐清叟復論甫守富沙日贓六十萬,湯巾等又爭之,清叟亦悔。 未幾,改知婺州,不拜。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
遷兵部侍郎,入見,奏:「江潮暴湧,旱魃爲虐,楮幣蝕其心腹,大敵剝其四支,危亡之禍,近在旦夕,乞秉一德,塞邪徑。 」兼給事中。 岳珂以知兵財召,甫奏珂總餉二十年,焚林竭澤,珂竟從外補。 遷吏部侍郎兼國子祭酒,日召諸生叩其問學理義講習之益。 時邊遽日至,甫條十事,至爲詳明。 權兵部尚書,暫兼吏部尚書,卒,贈通奉大夫,諡正肅。 有《孝說》、《孟子解》、《後省封駁》、《信安志》、《江東荒政錄》、《防拓錄》、《樂事錄》及文集行世。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
甫少服父馴,謂學者當師聖人,以自得爲貴。 又從楊簡問學,自謂「吾觀草木之發生,聽禽鳥之和鳴,與我心契,其樂無涯」云。
(No translation available) (No translation available)
23
劉黻,字聲伯,樂清人。 早有令聞,讀書雁蕩山中僧寺。 年三十四,以淳祐十年試入太學,儕輩已翕然稱之。 時丁大全方爲臺屬,劾奏丞相董槐,迫逐去國,將奪其位。 黻率同舍生伏闕上書,大概言朝廷進退大臣,須當以禮。 書上,忤執政,送南安軍安置,歸別其母解氏。 解氏曰:「爲臣死忠,以直被貶,分也。 速行! 」黻至南安,盡取濂、洛諸子之書,摘其精切之語,輯成書十卷,名曰《濂洛論語》。 及大全貶,黻還太學。 未幾,侍御史陳垓誣劾程公許,右正言蔡滎誣劾黃之純,二公罷出,六館相顧失色,黻又率諸生上書言:
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
黻等蒙被教養,視國家休戚利害若己痛養。 朝廷進一君子,台諫發一公論,則彈冠相慶,喜溢肺膺。 至若君子郁而不獲用,公論沮而不克伸,則憂憤忡結,寢食俱廢。 臣聞扶植宗社在君子,扶植君子在公論。 陛下在位幾三十年,端平間公正萃朝,忠讜接武,天下翕然曰:「此小元祐也。 」淳祐初,大奸屏跡,善類在位,天下又翕然曰:「此又一端平也。 」奈何年來培養保護之初心,不能不爲之轉移。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
25
祖宗建置台諫,本以伸君子而折小人,昌公論而杜私說。 乃今老饕自肆,奸種相仍,以諂諛承風旨,以傾險設機阱,以淟涊盜官爵。 陛下非不識拔群賢,彼則忍于空君子之党; 陛下非不容受直言,彼則勇於倒公議之戈。 不知陛下何負此輩,而彼乃負陛下至此耶?
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
當陛下詔起匯髦之秋,而公許起自家食,正君子覘之,以爲進退之機。 乃今坐席未溫,彈章已上,一公許去,若未害也,臣恐草野諸賢,見幾深遁,而君子之脈自此絕矣。 比年朋邪記焰,緘默成風,奏事者不過襲陳言、應故事而已。 幸而之純兩疏,差強人意。 乃今軟媚者全身,鯁直者去國,一之純去,若未害也,臣恐道路以目,欲言輒沮,而公論之脈自此絕矣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
況今天下可言之事不爲少,可攻之惡不爲不多。 術窮桑、孔,浸有逼上之嫌; 勢挾金、張,濫處牧民之職。 以乳臭騃子而躐登從橐,以光範私人而累典輔藩。 錢神通靈於旁蹊,公器反類於互市。 天下皆知之,豈陛下獨不知之。 正惟爲陛下紀綱者知爲身謀,不爲陛下謀。 陛下明燭事幾,詎可墮此輩蒙蔽術中,何忍以祖宗三百年風憲之司,而壞於一二小人之手耶? 臣汝騰,陛下之劉向也,則以忠鯁斥; 臣子才、臣棟、臣伯玉,陛下之汲黯也,則以切直罷。 遂使淳祐諸君子日消月磨,至今幾爲之一空。 彼誠何心哉?
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
28
高宗紹興二十年之詔,有謂「台諫風憲之地,年來用人非據,與大臣爲友党,濟其喜怒,甚非耳目之寄。 」臣竊觀近事,不獨台諫爲大臣友党,內簡相傳,風旨相諭,且甘爲鷹犬而聽其指嗾焉。 宰相所不樂者,外若示以優容,而陰實頤指台諫以去之; 台諫所彈擊者,外若不相爲謀,而陰實奉承宰相以行之。 方公許之召也,天下皆知獨斷於宸衷,及公許之來也,天下亦知嘗得罪于時宰,豈料陛下之恩終不足恃,宰相之嗔竟不可逃耶?
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
29
陛下萬機之暇,試以公許、之純與垓、滎等熟思而靜評之,其言論孰正孰邪,孰忠孰佞,雖中智以下之主,猶知判別是非,況以陛下明聖而顧不察此? 近見公許奏疏,嘗告陛下揭至公以示天下; 垓則以秘密之說惑上聽,公許嘗告陛下以寵賂日章,官邪無警,欲塞幸門,絕曲徑; 垓則縱俠客以兜攬關節,持闊扁以脅取舉狀,開賂門以簸弄按章。 至若之純之告陛下,力伸邪正之辯,明斥媚相之非,謇謇諤諤,流出肺肝; 滎身居言責,聞其風聲,自當愧死,尚敢妄肆萋菲,略無人心乎?
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
30
且陛下擢用台諫,若臣磊卿、臣咨夔、臣應起、臣漢弼、臣凱、臣燧,光明俊偉,卓爲天下稱首,然甫入而遽遷,或一鳴而輒斥,獨垓、滎輩貪饕頑忍,久汙要津,根據而不拔,劉向所謂「用賢轉石,去佞拔山」者,乃今見之,可不畏哉? 矧今國嗣未正,事會方殷,民生膏血,朘削殆盡,所賴以祈天命,系人心,惟君子與公論一脈耳。 小人以不恤之心,爲無忌憚之事,其意不過欲爵位日穹,權勢日盛,以富貴遣子孫耳,豈暇爲國家計哉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
31
自昔天下之患,莫大於舉朝無公論,空國無君子。 我朝本無大失德於天下,而乃有宣、靖之禍,夫豈無其故哉? 始則邪正交攻,更出迭入,中則朋邪翼偽,陰陷潛詆,終則倒置是非,變亂黑白,不至於黨禍不止。 向使劉安世、陳瓘諸賢尚無恙,楊畏、張商英、周秩輩不久據台綱,其禍豈至此烈。 古語云:「前車覆,後車戒。 」今朝廷善類無幾,心懷奸險者,則以文藻飾佞舌; 志在依違者,則以首鼠持圓機。 宗社大計,孰肯明目張膽爲陛下伸一喙者,則其勢必終於空國無君子,舉朝無公論。 無君子,無公論,脫有緩急,彼一二憸人者,陛下獨可倚仗之乎?
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
32
若垓之罪,又浮於滎,雖兩觀之誅,四裔之投,猶爲輕典,陛下留之一日,則長一日之禍,異時雖借尚方劍以礪其首,尚何救于國事之萬一哉?
(No translation available)
33
又曰:「自昔大奸巨孽,投閒散地,惟覘朝廷意向,以圖進用之機。 元祐間,章惇、呂惠卿皆在貶所。 自呂大防用楊畏爲御史,初意不過信用私人,牢護局面,不知小人得志,搖唇鼓吻,一時正人旋被斥逐,繼而章惇復柄用,雖大防亦不能安其身於朝廷之上。 今右轄久虛,奸臣垂涎有日矣。 聞之道路,饋遺不止於鞭靴,脈絡潛通於禁近,正陛下明察事機之時。 若公論不明,正人引去,則遲回輾轉,鈞衡重寄,必歸於章惇等乃止。 今日之天下,乃祖宗艱難積累之天下,豈堪此輩再壞耶?」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
34
又諫遊幸疏曰:
(No translation available)
35
天下有道,人主以憂勤而忘逸樂; 天下無道,人主以逸樂而忘憂勤。 自昔國家乂安,四夷賓服,享國日久,侈心漸生,若漢武帝之單于震懾,而有千門萬戶之觀,唐明皇之北邊無事,而有驪山溫泉之幸。 至於隋之煬帝,陳之後主,危亡日迫,遊觀無度,不足效也。 堯、舜、禹、湯、文、武之競業祗懼,終始憂勤,《無逸》言:「遊畋則不敢,日昃則不暇食。 曷嘗借祈禳之說,以事遊觀之逸。 比年以來,以幸爲利,以玩爲常,未免有輕視世故、眇忽天下之心。 單于未嘗震懾,而有武帝多欲之費耗; 北邊未嘗無事,而有明皇宴安之鴆毒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
36
陛下春秋尚少,貽謀垂憲之機,悉在陛下,作而不法,後嗣何觀? 自十數年間,創龍翔,創集慶,創西太一,而又示之以遊幸,導之以禱祠,蠱之以虛誕不經之說。 孔子曰:「少成若天性,習慣如自然。 」積久慣熟,牢不可破,誰得而正之? 且西太一之役,佞者進曰:「太一所臨分野則爲福,近歲自吳移蜀。 」信如祈禳之說,西北坤維按堵可也。 今五六十州,安全者不能十數,敗降者相繼,福何在邪? 武帝祠太一于長安,至晚年以虛耗受禍,而後悔方士之繆。 雖其悔之弗早,猶愈於終不知悔者也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
37
大凡人主不能無過,脫有過言過行,宰執、侍從當言之,給舍、台諫當言之,縉紳士大夫當言之,皆所以納君於當道者也。 今陛下未爲不知道,未爲不受人言,宰執以下希寵而不言,與夫言之而不力,皆非所以愛陛下也。 其心豈以此爲當而不必言哉? 直以陛下爲不足以望堯、舜、禹、湯、文、武之主,而以漢武、明皇待陛下也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
38
以材署昭慶軍節度掌書記,由學官試館職。 鹹淳三年,拜監察御史,論內降恩澤曰:
(No translation available) (No translation available)
39
治天下之要,莫先於謹命令,謹命令之要,莫先於窒內批。 命令,帝王之樞機,必經中書參試,門下封駁,然後付尚書省施行,凡不由三省施行者,名曰「斜封墨敕」,不足效也。 臣睹陛下自郊祀慶成以來,恩數綢繆,指揮煩數,今日內批,明日內批,邸報之間,以內批行者居其半,竊爲陛下惜之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
40
出納朕命載於《書》,出納王命詠於《詩》,不專言出而必言納者,蓋以命令系朝廷之大,不能皆中乎理,於是有出而復有納焉。 祖宗時,禁中處分軍國事付外者謂之內批,如取太原、下江南,韓琦袖以進呈,英宗悚然避坐,此豈非謹內批之原哉? 臣日夜念此,以爲官爵陛下之官爵,三省陛下之三省,所謂同奉聖旨,則是三省之出命,即出陛下之命也,豈必內批而後爲恩? 緣情起事,以義制欲,某事當行,某事當息,具有條貫,何不自三省行之,其有未穆於公論者,許令執奏,顧不韙歟。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
41
元祐間,三省言李用和等改官移鎮恩例,今高氏、朱氏,皆舉故事,皇太后曰:「外家恩澤,方欲除損,又可增長乎? 」治平初,欲加曹佾使相,皇太后再三不許; 又有聖旨,令皇后本家分析親的骨肉聞奏,亦與推恩,司馬光力諫,以爲皇太后既損抑外親,則後族亦恐未宜褒進。 乃今前之恩數未竟,後之恩數已乘。 宰執懼有所專而不敢奏,給舍、台諫懼有所忤而不敢言,更如此者數年,將何以爲國? 故政事由中書則治,不由中書則亂,天下事當與天下共之,非人主所可得私也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
42
四年,改正字,言:「正學不明則義理日微,異端不息則鼓惑轉熾。 臣非不知犯顏逆耳,臣子所難,實以君德世道,重有關係,不容不懇惻開陳。 疏上逾日,未蒙付外。 孟軻有云:'有言責者,不得其言則去'。 臣忝職諫省,義當盡言,今既不得其言,若更貪慕恩榮,不思引去,不惟有負朝廷設官之意,其于孟軻明訓,實亦有慊。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
43
會丁父憂去位,服除,授集英殿修撰,沿海制置、知慶元府事。 建濟民莊,以濟士民之急,資貢士春官之費,備郡庠耆老緩急之需。 又請建慈湖書院。 八年,召還,拜刑部侍郎。 九年,改朝奉郎,試吏部尚書,兼工部尚書,兼中書舍人,兼修玉牒,兼侍讀。 上疏請給王十朋祠堂田土。 十年,丁母憂。 明年,江上潰師,丞相陳宜中起復黻爲端明殿學士,不起,及賈似道,韓震死,宜中謀擁二王由溫州入海,以兵逆黻共政,將遜相位,於是黻托宗祀于母弟成伯,遂起,及羅浮,以疾卒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
44
初,陳宜中夢人告之曰:「今年天災流行,人死且半,服大黃者生。 」繼而疫癘大作,服者果得不死,及黻病,宜中令服之,終莫能救。 其配林氏舉家蹈海。 未幾,海上事亦瓦解矣。 黻有《蒙川集》十卷行於世。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
45
王居安
(No translation available)
46
王居安,字資道,黃岩人。 始名居敬,字簡卿,避祧廟嫌易之。 始能言,讀《孝經》,有從旁指曰:「曉此乎? 」即答曰:「夫子教人孝耳。 」劉孝韙七月八日過其家塾,見居安異凡兒,使賦八夕詩,援筆成之,有思致。 孝韙驚拊其背曰:「子異日名位必過我。 」入太學,淳熙十四年舉進士,授徽州推官,連遭內外艱,柄國者以居安十年不調,將徑授職事官,居安自請試民事,乃授江東提刑司幹官。 使者王厚之厲鋒氣,人莫敢嬰,居安遇事有不可,平面力爭不少屈。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
47
入爲國子正、太學博士。 入對,首言:「人主當以知人安民爲要,人未易知,必擇宰輔侍從之賢,使引其類; 民未易安,必求愷悌循良之吏,以布其澤。 」次言:「火政不修,罪在京尹,軍律不明,罪在殿、步兩司,罪鈞異罰固不可,安有薄罰一步帥而二人置弗問乎? 」遷校書郎。 居安乞召試,言:「祖宗時惟進士第一不試,蘇軾以高科負重名,英宗欲授館職,韓琦猶執不從。 」執政謂居安曰:「朝廷于節度尚不較,況館職乎? 」居安因言:「節鉞之重,文非位極,武非勳高,胡可妄得。 丞相言不較,過矣。 」時蘇師旦命且下,故居安言及之。 改司農丞。 御史迎意論劾,主管仙都觀。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
48
逾年,起知興化軍。 既至,條奏便民事,乞行經界。 且言:「蕃舶多得香犀象翠,崇侈俗,泄銅鏹,有損無益,宜遏絕禁止。 」皆要務也。 通商賈以損米價,誅劇盜以去民害。 召爲秘書丞。 轉對,言:「置宣司,不聞進取之良規; 遣小使,寂無確許之實報。 但當嚴飭守備,益兵據險以待之,此廟算之上也。 」李壁嘗語人曰:「比年論疆事無若王秘丞之明白者。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
49
遷著作郎兼國史實錄院檢討編修官,兼權考功郎官。 誅韓侂胄,居安實贊其決。 翼日,擢右司諫。 首論:
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
50
侂胄以預聞內禪之功,竊取大權,童奴濫授以節鉞,嬖妾竄籍於官庭。 創造亭館,震驚太廟之山; 燕樂語笑,徹聞神御之所,忽慢宗廟,罪宜萬死。 托以大臣之薦,盡取軍國之權。 台諫、侍從,惟意是用,不恤公議; 親黨姻婭,躐取美官,不問流品; 名器僭濫,動違成法。 竊弄威柄,妄開邊隙。 自兵端一啟,南北生靈,壯者死鋒刃,弱者填溝壑。 荊襄、兩淮之地,暴屍盈野,號哭震天。 軍需百費,科擾州縣,海內騷然。 跡其罪狀,人怨神怒,衆情洶洶,物議沸騰,而侂胄箝制中外,罔使陛下聞知,宦官宮妾,皆其私人,莫肯爲陛下言者。 西蜀吳氏,世掌重兵,頃緣吳挺之死,朝廷取其兵柄,改畀它將,其策至善。 侂胄與曦結爲死黨,假之節鉞,復授以全蜀兵權。 曦之叛逆,罪將誰歸? 使曦不死,侂胄未可知也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
51
侂胄數年之間,位極三公,列爵爲王,外則專制東西二府之權,內則窺伺宮禁之嚴,奸心逆節,具有顯狀。 縱使侂胄身膏斧鉞,猶有餘罪,況兵釁未解,朝廷儻不明正典刑,何以昭國法,何以示敵人,何以謝天下? 今誠取侂胄肆諸市朝,是戮一人而千萬人獲安其生也。 侂胄既有非常之罪,當伏非常之誅,詎可以常典論哉?
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
52
右丞相陳自強素行污濁,老益貪鄙,徒以貧賤私交,自一縣丞超遷,徑至宰輔,奸憸附麗,黷亂國經。 較其罪惡,與侂胄相去無幾。 乞追責遠竄,以爲爲臣不忠、朋邪誤國者之戒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
53
又劾曦外姻郭倪、郭僎,竄嶺表,天下快之。
(No translation available)
54
繼兼侍講。 方侂胄用事,箝天下之口,使不得議己,太府寺丞呂祖儉以謫死,布衣呂祖泰上書直言,中以危法,流之遠郡。 居安奏請明其冤,以伸忠鯁之氣。 又疏言:「古今之治本亂階,更爲倚伏。 以治易亂則反掌而可治,以亂治亂則亂去而復生。 人主公聽則治,偏信則亂; 政事歸外朝則治,歸內廷則亂; 問百辟士大夫則治,問左右近習則亂; 大臣公心無党則治,植黨行私則亂; 大臣正、小臣廉則治,大臣汙、小臣貪則亂。 如用人稍誤,是一侂胄死,一侂胄生也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
55
趙彥逾與樓鑰、林大中、章燮並召,居安言:「鑰與大中用,宗廟社稷之靈,天下蒼生之福,彥逾不可與之同日而語。 彥逾始以趙汝愚不與同列政地,遂啟侂胄專政之謀,汝愚之斥死,彥逾之力居多,而彥逾者,汝愚之罪人也。 陛下乃使與二人者同升,不幾於薰蕕同器、邪正並用乎? 非所以示趨向於天下也。 」疏已具,有微聞者,除目夜下,遷起居郎兼崇政殿說書。 於是爲諫官才十有八日。 既供職,即直前奏日:「陛下特遷臣柱下史者,豈非欲使臣不得言耶? 二史得直前奏事,祖宗法也。 」遂極論之,又言:「臣爲陛下耳目官,諫紙未乾,乃以迕權要徙他職,不得其言則去,臣不復留矣。 」帝爲改容。 御史中丞雷孝友論其越職,奪一官,罷。 太學諸生有舉幡乞留者。 四明楊簡邂逅山陰道中,謂「此舉吾道增重」。 江陵項安世致書曰:「左史,人中龍也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
56
逾年,復官,知太平州。 當邊遽甫定,歲儉,汰去軍群聚寇攘,居安威惠流行,晏然若無事時。 將副劉佑爲怨家詣闕告密,置獄金陵,居安以書抵當路辯其冤,或謂「佑自誣服,得無嫌於黨逆乎? 」居安曰:「郡有無辜死,奚以守爲? 」事果白。 以直龍圖閣提點浙西刑獄。 葛懌者,用戚屬恩補官,豪於貲,嘗憾父之嬖,既去而誣以盜,株連瘐死者數人,懌乃未嘗一造庭。 居安一閱得實,立捕系論罪,械送他州。 入對,帝曰:「卿有用之才也。 」權工部侍朗,以集英殿修撰知隆興府。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
57
初,盜起郴黑風峒,羅世傳爲之倡,勢張甚。 湖南所在發兵扼要沖,義丁表裏應援,賊乏食,少懈,主兵者稍堅持之,則就禽矣。 會江西帥欲以買降爲功,遣人間道說賊,饋鹽與糧,賊喜,謀益逞。 帥以病卒,繼者蹈其敝。 賊陰治械,外送款,身受官峒中,不至公府。 義丁皆恚曰:「作賊者得官,我輩捐軀壞產業,何所得! 」於是五合六聚,各以峒名其鄉,李元勵、陳延佐之徒,並起爲賊矣。 放兵四劫,掀永新,撇龍泉,江西列城皆震。 朝廷調江、鄂之兵屯衡、贛,而他兵駐龍泉者命吉守節制焉。 吉守率師往,幾爲賊困,池兵來援失利。 朝廷憂之,遂以居安爲帥。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
58
居安以書曉都統制許俊曰:「賊勝則民皆爲賊,官軍勝則賊皆爲民,勢之翕張,決於此舉。 將軍素以勇名,挫於山賊可乎? 」俊得書皇恐,不敢以他帥事居安,居安督戰于黃山,勝之,賊始懼,走韶州,爲摧鋒軍所敗,勢日蹙。 吉守前以戰不利,用招降之策,遣吏持受降圖來,書賊銜「江湖兩路大都統。 」居安笑曰:「賊玩侮如此,猶爲國有人乎? 」白諸朝,吉守以祠去。 遂命居安節制江、池大軍,駐廬陵督捕,領郡事。 召土豪問便宜,皆言賊恃險陟降如猿猱,若鈔吾糧,吾事危矣。 居安曰:「吾自有以破賊。 」會元勵執練木橋賊首李才全至,居安厚待才全而賞元勵,衆皆感。 羅世傳果疑元勵之貳已,遂交惡。 元勵率衆攻世傳,居安語俊曰:「兩虎鬥於穴,吾可成卞莊子之功。 」世傳嗾練木橋賊黨襲元勵,俘其孥,禽元勵以獻。 時青草峒賊亦就禽,並磔于吉之南門。 元勵既誅,世傳以功負恃益驕蹇,名效順而實自保。 俊請班師,居安不許,俾因賊堡壁固守。 居亡何,世傳果與兄世祿俱叛。 居安奏乞朝廷毋憂,今落其角距,可一戰禽也。 乃密爲方略,遣官民兵合圍之,世傳自經死,斬其首以徇,群盜次第平。 居安之在軍中也,賞厚罰明,將吏盡力,始終用以賊擊賊之策,故兵民無傷者。 江西人祠而祝之,刻石紀功。 徙鎮襄陽,以言者罷,閒居十有一年。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
59
嘉定十五年與魏了翁同召,遷工部侍郎。 時方受寶,中朝皆動色相賀。 入對,首言:「人主畏無難而不畏多難,輿地寶玉之歸,盍思當時之所以失。 」言極切至。 甫兩月,以集英殿修撰提舉玉隆宮。 未幾,以寶謨閣待制知溫州,郡政大舉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
60
理宗即位,以敷文閣待制知福州,升龍圖閣直學士,轉大中大夫,提舉崇福宮。 將行,鹽寇起甯化,居安以書諭汀守曰:「土瘠民貧,業於鹽可盡禁耶? 且彼執三首惡以自贖,宜治此三人,他可勿治。 」部使者遣左翼軍將鄧起提兵往,起貪夜冒險與寇角以死,軍潰,民相驚逃去。 事聞,命居安專任招捕。 居安既留,募軍校劉華、丘銳者授以計畫,至汀而賊已至郡矣,州人大懼。 賊知帥有撫納意,即引退。 華、銳出入賊中,指期約降。 有以右班攝汀守者,倔強好大言,以知兵自任,欲出不意爲己功。 賊知其謀,敗降約,而建、劍諸郡並江西嘯聚蜂起矣。 居安議不合,歎曰:「吾可復求焦頭爛額之功耶? 」即拜疏歸。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
61
居安以書生,于兵事不學而能,必誅峒寇而降汀寇,皆非苟然者。 卒,累贈少保。 居安宅心公明,待物不貳。 有《方岩集》行世。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
62
論曰:李宗勉在庶僚,論事平直,及入相,負公清之稱。 袁甫學有本原,善達其用,持節所過,其民至今思之。 劉黻分別邪正,侃侃敢言,亦難能者。 王居安掃除群邪,以匡王國,其志壯哉!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)