1
◎叛臣上仆固懷恩仆固懷恩,鐵勒部人。 貞觀二十年,鐵勒九姓大首領率眾降,分置瀚海、燕然、金微、幽陵等九都督府,別為蕃州,以仆骨歌濫拔延為右武衛大將軍、金微都督,訛為仆固氏。 生乙李啜; 乙李啜生懷恩,世襲都督。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
2
懷恩善戰鬥,曉識戎情,部分謹嚴。 安祿山反,從朔方節度使郭子儀討賊雲中,破之; 敗薛忠義於背度山,殺七千騎,禽忠義子,下馬邑。 進會李光弼,戰常山、趙郡、沙河、嘉山,走史思明。 肅宗即位,與子儀赴靈武。 時同羅部落叛,祿山北掠朔方,子儀率懷恩迎擊。 懷恩子玢戰敗降虜,已而自拔歸,懷恩怒,叱斬之。 將士股栗,皆殊死戰,遂破其眾,收馬、橐它、器械甚眾。 帝又詔與敦煌王承寀使回紇請師,回紇聽命。 至德二載,從子儀下馮翊、河東,走賊將崔乾祐,襲潼關,破之。 賊將安守忠、李歸仁苦戰二日,王師敗績。 懷恩至渭水,無舟,抱馬鬛以逸,收散卒還河東。 子儀赴鳳翔,歸仁以勁兵邀戰三原,子儀使懷恩與王升、陳回光、渾釋之、李國貞五將軍伏白渠下,賊至遇伏,敗而走。 又戰清渠,不利,引還。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
時回紇使葉護、帝得以四千騎濟師,南蠻、大食等兵亦踵至。 帝乃詔廣平王為元帥,使懷恩統回紇兵,從王戰香積寺北。 賊以一軍伏營左,懷恩馳掩之,馘斬無遺者,賊氣沮。 既合戰,以回紇夾攻賊,戰酣,脫甲援矛直搗陣,殺十餘人,眾驚靡,亦會李嗣業鏖鬥尤力,賊大崩敗。 會日暮,懷恩見王曰:「賊必棄城走,願假壯騎二百,縛安守忠、李歸仁等致麾下。 」王曰:「將軍戰疲,且休矣; 迨明,與將軍圖之。 」對曰:「守忠等皆天下驍賊,驟勝而敗,此天與我也,奈何縱之? 使復得眾,必為我患,雖悔無逮。 」王不從,固請,通夕四五反。 遲明,諜者至,守忠等果遁去。 又從王破賊於新店。 以復兩京有殊功,詔加開府儀同三司、鴻臚卿,封豐國公,賜封二百戶。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
從郭子儀破安太清,下懷、衛二州,攻相州,戰愁思岡,常為先鋒,勇冠軍中。 乾元二年,拜朔方行營節度使,進封大寧郡王。
(No translation available) (No translation available)
5
懷恩為人雄重寡言,應對舒緩,然剛決犯上,始居偏裨,意有不合,雖主將必折詬。 其麾下皆蕃、漢勁卒,恃功多不法。 子儀政寬,能優容之。 及李光弼代子儀,懷恩仍為副。 光弼守河陽,攻懷州,降安太清。 又子玚,亦善鬥,以儀同三司將兵,每深入多殺,賊憚其勇,號猛將。 太清妻有色,玚劫致於幕,光弼命歸之,不聽,以卒環守。 復馳騎趨之,射殺七人,奪妻還太清。 懷恩怒曰:「公乃為賊殺官卒邪? 」光弼持法嚴,少假貸。 初,會軍汜水,朔方將張用濟後至,斬纛下。 懷恩心憚光弼,自用濟誅,常邑邑不樂。 及光弼與史思明戰邙山,不用令,以覆王師。 帝思其功,召入為工部尚書,寵以殊禮。 代宗立,拜隴右節度使,未行,改朔方行營節度,以副子儀。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
初,肅宗以寧國公主下嫁毗伽闕可汗,又為少子請婚,故以懷恩女妻之。 少子立,號登裏可汗,而懷恩女為可敦。 寶應元年,帝召兵於回紇,而登裏可汗已為史朝義所誘,引眾十萬盜塞,關中大震。 帝遣殿中監藥子昂勞之,可汗因請見懷恩及其母,有詔報可。 懷恩避嫌不往,帝賜鐵券,手詔固遣,乃行。 與可汗會太原,可汗大悅,遂請和,助討朝義,即引兵屯陜州,待師期。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
於是雍王以元帥為中軍,拜懷恩同中書門下平章事為之副,乃與左殺為先鋒。 時諸節度皆以兵會,次黃水,賊堅壁自固。 懷恩陣西原,多張旗旝,使突騎與回紇稍南出繚賊左,舉旗為應,破賊壁,死者數萬。 朝義擁精騎十萬來援,埋根決戰,短兵接,殺獲相當。 魚朝恩令射生五百攢矢註射,賊多死,而陣堅不可犯。 馬璘怒,單騎援旗直進,奪兩盾,賊辟易,大軍乘以入,眾囂不止,朝義敗。 斬首萬六千級,禽四千餘人,降者三萬。 轉戰石榴園、老子祠,賊再敗,自相奔蹂死,填尚書谷幾滿,朝義輕騎走。 懷恩進收東都、河陽,封府庫,無所私。 釋賊所署許叔冀、王伷等,眾皆按堵。 留回紇屯河陽,使玚及北庭兵馬將高輔成以萬騎逐北,懷恩常壓賊而次。 至鄭州,再戰再捷,賊帥張獻誠以汴州降,下滑州。 朝義至衛州,與其黨田承嗣、李進超、李達廬合,有眾四萬,據河以戰。 玚濟師登岸薄之,賊黨奔潰。 進次昌樂,朝義逸,偽帥達廬降,薛高、李寶臣舉相、衛、深、定等九州獻款。 朝義至貝州,得其黨薛忠義,引眾三萬拒玚於臨清。 賊氣盛,玚勒兵挫其鋒,令高彥崇、渾日進、李光逸設三伏以待,賊半度,伏發,擊之,朝義走。 會回紇以輕騎至,玚卷甲馳之,大戰下博,賊背水陣,師奔擊,賊大崩,積屍蔽流而下。 朝義退守莫州。 於是都知兵馬使薛兼訓、郝廷玉、兗鄆節度使辛雲京會師城下,朝義與田承嗣數挑戰,不勝,臨陣斬偽黨敬榮。 朝義懼,率殘眾奔幽州。 王追躡,朝義走平州,自經死,河北平。 懷恩與諸將皆罷兵,以功遷尚書左僕射兼中書令、河北副元帥、朔方節度使,加封戶四百。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
初,帝有詔但取朝義,其它一切赦之。 故薛嵩、張忠誌、李懷仙、田承嗣見懷恩皆叩頭,願效力行伍。 懷恩自見功高,且賊平則勢輕,不能固寵,乃悉請裂河北分大鎮以授之,潛結其心以為助,嵩等卒據以為患雲。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
未幾,加太子少師,增戶五百,第一區,與一子五品官。 詔護回紇歸國,道太原,辛雲京內忌懷恩,又以其與回紇親,疑可汗見襲,閉關不敢犒軍。 懷恩既父子新立功,舉河朔若拾遺,名出諸將遠甚,而為雲京所拒,大怒,表上其狀。 頓軍汾州,使裨將李光逸以兵守祁,李懷光據晉州,張如嶽據沁州,高暉等十餘人自從。 會監軍駱奉先自雲京所歸,雲京已厚結其歡,因言懷恩與可汗約反狀明白。 奉先過懷恩,升堂拜母,母讓曰:「若與我兒約兄弟,今何自親雲京? 然前事勿論,自今宜如初。 」酒酣,懷恩舞,奉先厚納以幣。 懷恩未及酬,奉先亟辭去,懷恩即遣左右匿其馬。 奉先疑圖己,乘夜遁歸。 懷恩驚,追與其馬。 奉先還,具奏懷恩反狀,懷恩亦請誅雲京、奉先,詔兩解之。 懷恩之過潞,李抱玉贈以幣馬,懷恩答之。 俄抱玉表懷恩私有所結。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
廣德初,進拜太保,與一子三品、一子四品官,增封戶五百。 玚與一子五品官,封戶百。 仍賜鐵券,以名藏太廟,畫象淩煙閣。 又以玚檢校兵部尚書、朔方行營節度使。 然懷恩怏怏,又性強固,不肯為讒毀屈,無以自解,乃上書陳情曰:「臣世本夷人,少蒙上皇驅策。 祿山之亂,臣以偏裨決死靜難,杖天威神,克滅強胡。 思明繼逆,先帝委臣以兵,誓雪國讎,攻城野戰,身先士卒,兄弟死於陣,子姓沒於軍,九族之內,十不一在,而存者創痍滿身。 陛下龍潛時,親總師旅,臣事麾下,悉臣之愚。 是時數以微功,已為李輔國讒間,幾至毀家。 陛下即位,知臣負謗,遂開獨見之明,杜眾多之口,拔臣於汧、隴,任臣以朔方,遊魂反幹,朽骨再肉。 前日回紇入塞,士人未曉,京輔震驚,陛下詔臣至太原勞問,許臣一切處置,因得與可汗計議,分道用兵,收復東都,掃蕩燕、薊。 時可汗在洛,為魚朝恩猜阻,已失歡心。 及臣護送回紇,雲京閉城不出,潛使攘竊,蕃夷怨怒,彌縫百端,乃得返國。 臣還汾州,休息士馬雲京亦不使一介相聞,畏臣劾奏,故構為飛謗,以起異端。 陛下不垂明察,欲使忠直之臣,陷讒邪之黨,臣所為拊心泣血者也。 然臣之罪有六,無所逃死:往者同羅背逆,以騷河曲,兵連不解,臣不顧老母,從先帝於行在,募兵討賊,同羅奔殄,是臣不忠於國,罪一也; 斬子玢以令士眾,舍天性之愛,是臣不忠於國,罪二也; 二女遠嫁,為國和親,合從殄滅,是臣不忠於國,罪三也; 又與子玚躬履行陣,誌寧邦家,是臣不忠於國,罪四也; 河北新附,諸鎮皆握強兵,臣之撫綏,反側時定,是臣不忠於國,罪五也; 協和回紇,戡定中原,二陵復土,使陛下勤孝兩全,是臣不忠於國,罪六也。 」又言:「來瑱之誅,不暴其罪,天下為疑。 四方奏請,陛下皆云與驃騎議之,可否不出宰相。 」詞言慢很,帝一不為慊,且欲其悔過,故推心待之。 詔宰相裴遵慶臨諭詔旨,因察其去就。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
遵慶至,懷恩抱其足,泣且訴。 遵慶道帝所以不疑,即勸入朝,懷恩許諾。 副將範誌誠諫,以為「嫌隙成矣,奈何入不測之朝,獨不見來瑱、李光弼乎? 二臣功高不賞,瑱已及誅。 」懷恩乃止。 欲使一子入宿衛,誌誠固止。 御史大夫王翊使回紇還,懷恩慮泄其交通狀,因留不遣。 即使玚攻雲京,雲京敗,進攻榆次。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
初,帝幸陜,顏真卿請奉詔召懷恩。 至是,帝使往,辭曰:「臣往請行,時也,今無及矣! 」帝問故,對曰:「頃陛下避狄於陜,臣見懷恩,責以《春秋》義,不奔問官守,故懷恩來朝,以助討賊,則其辭順。 今陛下即宮京邑,懷恩進不勤王,退不釋眾,其辭曲,必不來矣! 」「然則奈何? 」曰:「今言懷恩反者,獨辛雲京、李抱玉、駱奉先、魚朝恩四人耳,自餘盛言其枉。 然懷恩將士,皆郭子儀舊部曲,陛下若以子儀代之,喻以逆順,必相率而歸。 」從之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
子儀至河中,玚攻榆次,未拔,追兵於祁,責其緩,鞭之,眾怒。 是夕,偏將焦暉、白玉等斬其首,獻闕下。 懷恩聞,以告母。 母曰:「我戒汝勿反,國家酬汝不淺,今眾變,禍且及我,奈何? 」懷恩再拜出,母提刀逐之曰:「吾為國殺此賊,取其心以謝軍中。 」懷恩走,乃與部曲三百北度河,走靈武,稍稍引亡命,軍復振。 帝念舊勛,不加罪,詔輦其母歸京師,厚恤之,以壽終。 又下詔拜懷恩太保兼中書令、大寧郡王,罷餘官。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
懷恩固惡不能改,遂誘吐蕃十萬入塞,豐州守將戰死。 進掠涇、邠,祭來瑱墓。 度涇水,邠寧節度使白孝德禦之,覆其陣,懷恩泣曰:「曩皆為我子,反為人致死於我。 」入侵奉天,子儀拒退之。 永泰元年,帝集天下兵防秋。 懷恩誘合諸蕃號二十萬入寇,吐蕃自北道逼醴泉,搖奉天; 任敷、鄭廷、郝德自東道寇奉先,以窺同州; 羌、渾、奴剌自西道略盩厔,趣鳳翔。 京師震駭。 詔子儀屯涇陽,渾日進、白元光屯奉天,李光進屯雲陽,馬璘、郝廷玉屯便橋,董秦屯東渭橋,駱奉先、李日越屯盩厔,李抱玉屯鳳翔,周智光屯同州,杜冕屯坊州,帝御六軍屯苑中,下詔親征。 懷恩至鳴沙,病甚,還死靈武,部曲焚其屍以葬。 部將張韶、徐璜玉不能定其軍,皆前死。 範誌誠統眾寇涇陽。 時諸屯堅壁,大雨,溪垘流潰,賊不得進。 吐蕃既持久,又與回紇爭長,更相疑,莫適先進,因焚廬舍,驅男女數萬去。 周智光邀戰澄城,破之,收馬牛軍資萬計。 回紇乃詣子儀降,請擊吐蕃自效。 子儀分兵隨之,破其眾於涇州。 任敷走,羌、渾詣李抱玉降。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
始,懷恩立功,門內死王事者四十六人。 及拒命,士不弛甲凡三年。 帝隱忍,數下詔,未嘗聲其反。 及死,為之惻然曰:「懷恩不反,為左右所誤耳! 」俄而從子名臣以千騎降。 大歷四年,冊懷恩幼女為崇徽公主,嫁回紇雲。 周智光周智光,少賤,失其先系,以騎射從軍,起行間為裨將。 魚朝恩鎮陜州,與相昵款,數稱薦之,累遷同、華二州節度使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
永泰元年,吐蕃、回紇、党項羌、渾、奴剌眾十餘萬寇奉天,智光邀戰澄城,破之,獲駝馬軍貲萬計,逐北至鄜州。 素與杜冕仇嫌,時冕屯坊州,家在鄜,智光入殺刺史張麟,害冕宗屬八十人,火民三千舍而去。 朝廷召,懼不赴。 更詔冕使梁州避讎,冀其來。 偃然不聽命,聚不逞數萬,恣剽掠以甘其欲,結固之。 殺陜州監軍張誌斌及前虢州刺史龐充。 初,誌斌自陜入奏,智光慢不為禮,誌斌責之,怒曰:「仆固懷恩豈反者邪? 皆鼠輩弄威福趣之禍也。 我本不反,今為爾反! 」遂叱斬誌斌,饗帳下。 時崔圓自淮南納方物百萬,盜頡其半; 天下貢奉輸漕,劫留之; 士沿調當西者懼何詰,間道走同者,遣部將邀捕斬之。 代宗未暴其罪,命中使余元仙持詔拜尚書左僕射。 既受詔,恚語曰:「吾有大功,上不與平章事,且同、華地狹,不足申腳,若加陜、虢、商、鄜、坊五州,差可。 」因言:「諸子皆彎弓二百斤,有萬人敵,挾天子令諸侯,非智光尚誰可? 」即歷詆大臣,元仙震汗。 徐遺百縑遣之。 自立生祠,俾其下襘賽。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
大歷二年,帝詔郭子儀密圖之。 同、華路閉,詔書不能通,乃召子儀婿趙縱受口詔,書帛內蜜丸,遣家童走間道傳詔。 子儀得詔,聲言討之。 未行,其眾大攜,部將李漢惠自同州降子儀。 乃貶智光澧州刺史,聽百人隨身,貸將吏一切不問。 尋為帳下斬其首,並斬子元耀、元幹來獻,詔梟首皇城南街。 判官邵賁、別將蔣羅漢並伏誅。 敕有司具儀告太清宮、太廟、七陵。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
先是,淮西李忠臣入朝,次潼關,聞智光反,率兵討之。 會敗,忠臣因入華大掠,自赤水至潼關畜產財物皆盡,官吏至衣紙自蔽、累日不食者。 梁崇義梁崇義,京兆長安人。 以概量業於市,力能舒鉤。 後為羽林射生,事來瑱。 沈默寡言。 瑱自襄陽朝京師,分諸將戍福昌、南陽。 瑱誅,戍者潰,崇義自南陽勒眾還襄州,與李昭、薛南陽相讓為長,眾曰:「非梁卿莫可。 」遂總其軍,殺昭及南陽,脅制眾心。 代宗因即拜節度使。 舉七州兵二萬,與田承嗣、李正己、薛嵩、李寶臣相輔車,根牙槃結。 然獨以地褊兵少,法令最治,折節遇士以自振,襄、漢間人識教義。 親厚數諷入朝,答曰:「來公有大功,畏閹豎讒,逡巡辭召。 至代宗立,不待駕而朝,即見族。 吾釁盈矣,若何欲見上乎? 」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
建中元年,李希烈請討之。 崇義懼,整飭軍旅。 男子郭昔上變事,德宗欲示以信,流昔遠方,詔金部員外郎李舟諭旨。 初,劉文喜之難,舟奉詔入涇州,俄而帳下斬文喜以聞,四方傳舟能覆軍殺將,反側者皆惡之。 舟至,以入朝勸崇義,崇義不悅。 明年,遣使尉撫諸道,舟復如崇義所,遂不肯內,請易它使。 更命給事中廬翰往,崇義益不安,跋扈甚,諫者多死。 朝廷以不疑示天下,乃加同中書門下平章事,妻及子悉封賞,賜鐵券,擢其將藺杲為鄧州刺史,遣御史張著以手詔召崇義。 崇義使卒持滿,乃受命。 杲奉詔不敢發,詣崇義自言。 崇義對著號哭,遂拒詔。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
帝命李希烈率諸道兵進討。 崇義先攻江陵,欲通黔、嶺,敗於四望而還。 殺希烈臨漢屯兵千餘,希烈怒,引兵循漢而上。 崇義使翟崇暉、杜少誠戰蠻水,折北至涑口,大敗。 二將降,希烈寵之,使部降兵徇襄陽,約百姓按堵。 崇義閉壁,守者斬關出,不可止,乃與妻赴井死,傳首京師。 希烈誅其親族及軍從臨漢役者三千人。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
崇義孫叔明,養於李納,後從劉悟為昭義將,從諫死,遣進旄節,有詔誅之。 李懷光李懷光,渤海靺鞨人,本姓茹。 父常,徙幽州,為朔方部將,以戰多賜姓,更名嘉慶。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
懷光在軍,積勞至開府儀同三司,為都虞候。 勇鷙敢誅殺,雖親屬犯法,無所回貸。 節度使郭子儀仁厚,不親事,以紀綱委懷光,軍中畏之。 會母喪,起兼邠、寧、慶都將。 德宗罷子儀副元帥,以所部兵分諸將,故懷光檢校刑部尚書,為寧、慶、晉、絳、慈、隰等州節度使。 引眾城長武,據原首,臨涇水,以扼吐蕃空道,自是不敢南侵。 建中初,楊炎欲城原州,使懷光兼帥涇原,遂其功。 原州宿將史抗、溫儒雅等,故子儀麾下,嘗在懷光右,及處其下,意郁郁,懷光因罪誅之,由是涇軍迎畏。 劉文喜者,因眾懼,遂叛。 詔與朱泚討平之,加檢校太子少師。 明年,徙朔方節度使,實封戶四百,仍領邠寧。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
時馬燧、李抱真討田悅,未克,詔懷光以朔方兵萬五千並力。 懷光至魏,未及營,與朱滔等戰連篋山,為賊所敗,悅因決水灌軍,燧等退屯魏縣。 尋進同中書門下平章事,益戶二百。 與滔等相持,久不戰。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
帝狩奉天,懷光率所部奔命。 方雨淖,奮厲軍士倍道進,自蒲津絕河,敗泚軍於醴泉。 將抵奉天,前遣裨將張韶以蠟韜表,隨賊攻城,叩壘呼曰:「我朔方使也! 」縋而上,比登,身被數十矢。 時帝被圍急,聞之喜,即持韶大號城上,人心乃安。 又敗賊於魯店,泚解圍去。 進加副元帥、中書令。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
25
懷光為人疏而愎,誦言:「宰相謀議乖剌,度支賦斂重,京兆尹刻薄軍食,天下之亂皆由此。 吾見上,且請誅之。 」或以告王翃,翃等計:「懷光有大功,上且訪以得失,使其言入,豈不殆哉! 」遂告盧杞,杞即說帝曰:「懷光兵威已振,逆賊破膽,若席勝,可一舉滅賊。 今入朝,則必宴勞留連,賊得從容完備,卒難圖也! 」帝不得其情,因然之。 乃敕懷光屯便橋,督諸將進討。 懷光自以徑千里赴難,為奸臣拫隔不得朝,頗恚悵,去屯咸陽。 明日,李晟會陳濤斜,壁壘未具,賊大至。 晟說懷光曰:「賊保宮苑,攻之良難。 今敢離窟穴,與公薄戰,此天以賊賜公也。 」懷光曰:「吾馬未秣,士未飯,可遽戰哉? 姑養吾勇以待之。 」晟不得已,閉壁不出。 懷光數暴杞等罪,帝為貶杞與趙贊、白誌貞,又劾奏中人翟文秀,亦殺之以尉懷光。 然益自疑,堅壁八旬不出戰,屢詔使進軍,以伺釁為解,陰連朱泚。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
初,崔漢衡使吐蕃求助兵,尚結贊曰:「吾法,進軍以本兵大臣為信。 今制書不署懷光,未敢前。 」帝乃命翰林學士陸贄詣懷光議事,懷光陳三不可,且言:「吐蕃舍人馬重英陷長安,贊普責其不焚爇,今其來,必肆宿誌,一不可。 彼雲引兵五萬,既用其人,則同漢士,儻邀我厚賞,何以致之? 二不可。 虜人雖來,義不先用,勒兵自固,以觀成敗,王師勝則分功,敗則圖變,狡詐多端,不可信,三不可。 」卒不肯署。 又謾罵贄曰:「爾何能? 」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
興元元年,詔加太尉,賜鐵券。 懷光赫然怒曰:「凡疑人臣反,則賜券。 今授懷光,是使反也! 」抵於地。 時部將韓遊瑰將兵衛奉天,懷光約令為變,遊瑰以聞。 數日,又密書趣之,門者捕送。 又遣將趙升鸞諜於奉天,升鸞告渾瑊曰:「懷光遣達奚承俊火乾陵,使我為內應,以脅乘輿。 」瑊白髮其奸,請帝決幸梁州。 帝令瑊戒嚴,未畢,帝自西門出,詔戴休顏守奉天。 懷光遣將孟廷寶、惠靜壽、孫福率輕騎趨南山,糧料使張增遇之。 三人計曰:「吾屬以叛聞,不如緩軍,彼怒,不過不吾將耳。 」使增紿眾曰:「由此東,吾有見糧可食也。 」廷寶等引而東,縱卒大掠,而百官遂入駱谷。 追帝不及。 還白懷光,懷光怒,悉罷其兵。 懷光乃奪李建徽、陽惠元等軍,屯好畤,然其下稍稍攜貳。 泚始憚之,至是欲遂臣懷光。 懷光怒,告絕,益不安,乃引兵掠涇陽、三原、富平,遂如河中,留張昕守咸陽。 而孟涉、段威勇擁兵降李晟,韓遊瑰殺昕,以邠州歸。 戴休顏自奉天令於軍曰:「懷光反。 」乃城守。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
28
有詔以懷光為太子太保,許其麾下擇功高者一人統其兵。 不奉詔。 懷光至河中,取同、絳二州,按兵觀望。 京師平,命給事中孔巢父、中人啖守盈召之,皆為懷光帳下所害,於是繕兵嚴守。 帝乃遣渾瑊討之。 度支欲罷其軍歲中稟賜,帝曰:「朔方軍累有功,豈以懷光拒命而眾不被恩邪? 」詔所司別貯縑錢,須事定乃給。 瑊破同州,屯軍不得進,數為懷光所衄。 帝以河東節度使馬燧威名白著,乃拜副元帥,與瑊及鎮國駱元光、邠寧韓遊瑰、鄜坊唐朝臣會兵進討。 燧拔絳州,諸軍遂圍河中。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
29
貞元元年八月,朔方部將牛名俊斬懷光,傳首以獻,年五十七。 帝念其功,詔許一子嗣,賜莊、第各一區,聽以禮葬,妻王徙澧州。 初,懷光死,其子隹盡殺其弟乃死,故懷光無後。 五年,詔曰:「懷舊念功,仁之大也; 興滅繼絕,義之至也。 昔蔡叔圯族,周封其子; 韓信幹紀,漢爵其孥; 侯君集不率,太宗存其祀。 考先王之道,烈祖之訓,皆以刑佐德,俾人向方。 曩者盜臣竊發,朕狩近郊,懷光夙駕千里,奔命行在,假雷霆之威,破虎狼之眾。 守節靡終,潛構禍胎,大戮所加,自貽伊戚,孤魂無歸,懷之恍然。 宜以外孫燕賜姓李,名曰承緒,以左衛率府胄曹參軍繼懷光後。 」乃賜錢百萬,置田墓側,以備祭享; 還妻王,使就養雲。 陳少遊陳少遊,博州博平人。 幼習老子、莊周書,為崇玄生,諸儒推為都講。 有冒者欲對廣眾切問以屈少遊。 及升坐,音吐清辯,據引淹該,問窮而對有餘。 大學士陳希烈高其能。 既擢第,補南平令,治有聲。 累遷侍御史、回紇糧料使,加檢校職方員外郎充使。 檢校郎官自少遊始。 仆固懷恩表署河北副元帥判官,遷晉、鄭二州刺史。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
30
少遊長權變,所至一切幹濟,賄謝權幸,以是數遷。 李抱玉表澤潞副使,為陳鄭留後。 永泰中,復奏為隴右行軍司馬,擢桂管觀察使。 少遊不樂遠去,規徙近鎮。 時宦官董秀有寵,掌樞近,少遊乃宿其裏,候歸沐,入謁,因鄙語諂謂秀曰:「七郎親屬幾何? 月費幾何? 」秀謝曰:「族甚大,歲用常過百萬。 」少遊曰:「審如是,奉入不足為數日費,當數外營乃辦耳。 吾雖不才,請獨取濟,歲輸錢五千萬。 今具其半,請先入之。 」秀大喜,與厚相結。 少遊因泣曰:「嶺南瘴癘,恐不得生還見顏色。 」秀遽曰:「公美才,不當遠出,請少待。 」時少遊已納賂元載子仲武,於是內外更薦之,改宣歙池觀察使。 大歷五年,徙浙東,封潁川縣子,遷淮南節度使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
31
喜譎數,行小惠,群吏任職。 三總藩,皆天下富饒處,以是斂求貿易無虛日,積財寶巨億萬。 初結元載,賂金帛歲無慮十萬緡; 又事宦官駱奉先、劉清潭、吳承倩及秀,故能久其任。 後載以過見疑,少遊亦疏之。 載子伯和謫揚州,少遊陽善之,陰奏其罪,代宗以為忠。 建中初,朝廷經費不充,始請本道稅錢千增二百,鹽鬥加百錢,度支因請諸道並增焉。 李納拒命,少遊出師收徐、海等州,俄棄之,退屯盱眙。 累進檢校尚書左僕射,賜封戶三百,加同中書門下平章事。 時宰相關播、盧杞與少遊有雅故,故驟兼臺司。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
32
德宗幸奉天,度支汴東兩稅使包佶寓揚州,所儲財賦八百萬緡將輸京師,少遊意朱泚勢盛,不遽平,欲肋取其財,使判官崔䪻就佶索文簿,貸二百萬緡。 佶以非敕命,拒之。 䪻怒曰:「君善,得為劉長卿; 不爾,為崔眾矣! 」長卿嘗任租庸使,為吳仲孺所囚,崔眾以倨李光弼被殺,故䪻以為言。 佶謁少遊,欲諫止,不得語,即遣去,於是財用悉為少遊所掠。 佶奔白沙,少遊遣幕中房孺復召之。 佶驚走度江,伏妻子案牘中以免。 佶有禦遏兵三千,令高越、元甫將焉,少遊奪之。 能隨佶者,至上元,復為韓滉所留。 佶但諸史如江、鄂州,以表內蠟丸以聞。 會少遊使至,帝詰其事,辭以不知。 時禍難煽結,帝未能制,乃曰:「少遊,國守臣,取佶之財,防它盜耳,庸何傷! 」遠近聞之,咸稱帝得其機雲。 少遊聞之,果自安不疑。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
33
李希烈陷汴,聲言襲江淮。 少遊懼,遣參謀溫述送款曰:「豪、壽、舒、廬,既韜刃卷鎧,惟君命。 」又使巡官趙詵如鄆州,厚結李納。 希烈僭號,遣將楊豐賫偽赦令送少遊。 壽州刺史張建封邏得之,斬豐,以偽赦送行在。 會佶入朝,具言少遊脅財賦狀。 少遊慚,上表言所取以贍軍興,請償之。 而州府殘破,不能償,乃與腹心吏設法重稅,民皆苦之。 劉洽取汴州,得希烈偽起居註,書「某月日,陳少遊上表歸順。 」少遊聞,羞悸發病死,年六十一,贈太尉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
34
贊曰:懷恩與賊百戰,闔宗死事至四十六人,遂汛掃燕、趙無餘埃,功高威重,不能防患,凶德根於心,弗得其所輒發,果於犯上,惜哉! 其母拔刀逐賊,烈婦人也。 懷光提萬眾,振天子於難,一為讒人所沮,忿戾不自還,身首殊分,然讒人亦可疾矣,所謂「交亂四國」者也。 李锜李锜,淄川王孝同五世孫。 以父國貞蔭調鳳翔府參軍。 貞元初,遷至宗正少卿。 嘗與卿李幹爭議,锜以直不坐,德宗兩置之。 自雅王傅出為杭、湖二州刺史。 方李齊運用事,锜以賂結其歡,居三歲,遷潤州刺史、浙西觀察、諸道鹽鐵轉運使。 多積奇寶,歲時奉獻,德宗昵之。 锜因恃恩驁橫,天下攉酒漕運,锜得專之,故朝廷用事臣,锜以利交,餘皆乾沒於私,國計日耗。 浙西布衣崔善貞上書闕下暴其罪,帝械以賜锜; 锜豫浚大坎,至則並械瘞坎中,聞者切齒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
35
锜得志,無所憚,圖久安計,乃益募兵,選善射者為一屯,號「挽硬隨身」,以胡、奚雜類虬須者為一將,號「蕃落健兒」,皆锜腹心,稟給十倍,使號锜為假父,故樂為其用。 帝於是復鎮海軍,以锜為節度使,罷領鹽鐵轉運。 锜喜得節,而忘其權去,暴踞日甚,屬吏死不以過甚眾; 又逼汙良家,寮佐力諫不能得,遽遁去。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
36
憲宗即位,不假借方鎮,故倔強者稍稍入朝。 锜不自安,亦三請覲。 有詔拜尚書左僕射,以御史大夫李元素代之。 中使馳驛勞問,兼撫慰其軍。 锜署判官王淡為留後。 锜無入朝意,稱疾遷延不即行。 淡及中使數趣之,锜不悅,乘淡視事有所變更者,諷親兵圖淡。 因給冬服,锜坐幄中,以挽硬、蕃落自衛,淡與中使入謁,既出,眾持刃謾罵,殺淡食之。 監軍使遣牙將趙琦慰諭,又食之。 以兵註中使頸,锜陽驚扈解,乃囚別館。 蕃落兵,薛頡主之; 挽硬兵,李鈞主之。 又以公孫玠、韓運分總餘軍。 室五劍,授管內鎮將,令殺五州刺史。 屬別將庾伯良兵三千築石頭城,謀據江左。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
37
常州刺史顏防用其客李雲謀,矯詔稱招討副使,殺鎮將李深,傳檄蘇、杭、湖、睦四州同討锜。 湖州辛秘亦殺鎮將趙惟忠。 而蘇州李素為鎮將姚誌安所執,釘舷上,獻於锜,锜敗而免。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
38
憲宗以淮南節度使王鍔為諸道行營兵馬招討處置使,中官薛尚衍為都監招討宣慰使,發宣武、武寧、武昌、淮南、宣歙、江西、浙東兵,自宣、杭、信三州進討。 初,锜以宣州富饒,遣四院隨身兵馬使張子良、李奉仙、田少卿領兵三千分下宣、歙、池,锜甥裴行立雖預謀,而欲效順,故相與約還兵執锜,行立應於內。 子良等既行,其夕,諭軍中曰:「僕射反矣,精兵四面皆至,常、湖鎮將幹首通衢,勢蹙且敗,吾輩徒死,不如轉禍希福。 」部眾大悅,遂回趣城。 行立舉火,內外合噪,行立攻牙門。 锜大驚,左右曰:「城外兵馬至。 」锜曰:「何人邪? 」曰:「張中丞也。 」锜怒甚,曰:「門外兵何人也? 」曰:「裴侍御也。 」锜拊膺曰:「行立亦叛吾邪! 」跣足逃於女樓下。 李鈞引兵三百趨出庭院格鬥,行立兵貫出其中,斬鈞,傳首城下。 锜聞之,舉族慟哭。 子良以監軍命曉諭城中逆順,且呼锜束身還朝,左右以幕縋而出之。 锜以僕射召,數日而反狀至,下詔削官爵,明日而敗,送京師。 神策兵自長樂驛護至闕下,帝御興安門問罪,對曰:「張子良教臣反,非臣意也。 」帝曰:「爾以宗臣為節度使,不能斬子良然後入朝邪? 」锜不能對。 以其日與子師回腰斬於城西南,年六十七。 屍數日,帝出黃衣二襲,葬以庶人禮。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
39
擢子良檢校工部尚書、左金吾將軍,封南陽郡王,賜名奉國; 田少卿檢校左散騎常侍、左羽林將軍,代國公; 李奉仙檢校右常侍、右羽林將軍,邠國公; 裴行立泌州刺史。 贈王淡給事中,趙琦和州刺史,崔善貞睦州司馬。 削锜屬籍,從弟宋州刺史铦、通事舍人銑、從子師偃流嶺南。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
40
贊曰:語曰「出入之吝,謂之有司」,賤之也。 德宗平朱泚,京師府藏耗竭,諸道始有進奉助經費,而詔書亦往往宣索於天下。 以人主規規財利,下行有司之事,天下無事,賦取猶不息。 劍南、江西有日月之進,杜亞、劉贊、王緯及锜歲時進奉,以固其寵,號稱「賦外羨餘」。 又亦托中旨,以盜庫物。 然獻才十二三,餘皆私之。 江、淮以南,物力大屈,人人憔然忘生。 貞元以後,中官市物都下,謂之「宮市」,不持符牒,口含詔命,取濫縑惡布紅紫之,倍其估,裂以償直。 市之良賈精貨,皆逃去不出; 列廛闬者,惟粗雜苦窳而已。 又有強驅入禁中,罄所車輦,賣者不平,因共歐笞之。 蒼頭女奴,名馬工車,惴惴常畏捕取。 而德宗蔽於左右前後,莫知也。 故善貞因锜並論其事,卒不知锜顓鹽鐵之利,以養兵圖叛,曾不及庸有司之吝遠甚。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
41
◎叛臣下李忠臣李忠臣,本董秦也,幽州薊人。 少籍軍,以材力奮,事節度使薛楚玉、張守珪、安祿山等,甄勞至折沖郎將。 平盧軍先鋒使劉正臣殺偽節度呂知晦,擢秦兵馬使,攻長楊,戰獨山,襲榆關、北平,殺賊將申子貢、榮先欽,執周釗送京師。 從正臣赴難,復敗李歸仁、李鹹、白秀芝等。 潼關失守,秦整軍北還。 奚王阿篤孤初引眾與正臣合,已而紿約皆攻范陽,至後城,夜乘間襲秦。 秦接戰,敗之,追奔至溫泉山,禽首領阿布離,斬以釁鼓。 至德二載,節度使王玄誌使秦率兵三千自雍奴桴葦絕海,擊賊將石帝廷、烏承洽,轉戰累日,拔魯城、河間、景城,收糧貲以實軍。 又與田神功下平原、樂安,禽偽刺史以獻。 於是防河招討使李銑承制假秦德州刺史。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
42
史思明自歸,河南節度使張鎬督秦軍合諸將平河南州縣,與裨將陽惠元破安慶緒將王福德於舒舍,肅宗下詔褒諭,令屯濮州,又徙韋城。 從郭子儀圍相州,軍潰,秦至滎陽,破賊將敬釭,取糧艘二百柁以餉汴軍。 未幾,授濮州刺史,屯杏園渡。 許叔冀以汴下史思明,秦力屈,亦降。 思明撫背曰:「始吾有左手,得公今完矣! 」與俱寇河陽,秦夜挈五百人冒圍歸李光弼。 詔加殿中監,封戶二百,召至京師,賜今氏名,給良馬、甲第。 時陜西、神策兩節度使郭英乂、衛伯玉屯陜,故以忠臣為兩軍兵馬使,戰永寧、莎柵,與賊將李感義等數十遇,皆破之。 淮西節度使王仲升為賊執,以忠臣為汝、仙、蔡六州節度使,兼安州。 合諸軍平東都,進御史大夫。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
43
回紇可汗既歸,留其下安恪、石帝廷居河陽守貲廥,因是招亡命為盜,道路畏澀。 詔忠臣討定之。 吐蕃犯京師,天子追兵,秦方宴鞠場,使者至,即整師引道。 諸將白:「須良日。 」忠臣怒曰:「君父在難,方擇日救患乎? 」時召兵無先忠臣至者。 代宗嘉之,加本道觀察使,賚與倍等。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
44
周智光為帳下所殺,忠臣提兵入華州,所過大掠,自赤水距潼關二百里無居人。 大歷五年,加蔡州刺史。 陜虢李國清為下所逐,掠府庫,國清遍拜諸將乃免。 會忠臣入朝,次陜,詔訊於眾。 眾懼忠臣,不敢搖,即圍棘,約士投所掠物圍中,一日盡獲。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
45
討李靈耀也,戰西梁固,敗之。 復與馬燧軍合,敗賊於汴州。 田悅以援兵三萬屯汴郛,忠臣勒裨將李重倩夜率百騎襲之,貫其營而還,殺數十百人。 悅間道走,靈耀開城亡去,軍遂潰。 以忠臣為汴州刺史,加檢校司空、同中書門下平章事,封西平郡王。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
46
忠臣資婪沓嗜色,將士婦女逼與亂,所至人苦之。 以女弟妻張惠光,用為牙將,恃勢殘克。 或白忠臣,不之信。 又以惠光子居牙下,愈橫肆。 十四年,大將李希烈因眾怒,與少將丁暠、賈子華等共斬惠光父子,以兵脅逐忠臣。 跳奔京師,帝素寵之,不責也。 復授檢校司空、同中書門下平章事,奉朝請。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
47
德宗立,散騎常侍張涉以贓得罪,帝怒不赦。 涉故侍讀東宮者,忠臣曰:「陛下貴為天子,先生以乏財觸法,非過也。 」帝意解,免涉歸田裏。 湖南觀察使辛京杲私怒部曲,殺之,有司劾當死。 忠臣曰:「京杲應死久矣! 」帝問故,對曰:「京杲諸父戰某所死,兄弟戰某所死,渠從行獨得存,以故知之。 」帝淒然悟,釋之,下除王傅。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
48
忠臣戇直不通書。 帝嘗謂:「卿耳大,真貴兆。 」對曰:「臣聞驢耳大,龍耳小。 」帝喜其野而誠。 然既失兵,怫郁不顧藉。 朱泚反,偽署司空兼侍中。 泚攻奉天,以忠臣居守。 泚敗,系有司,與其子俱斬。 喬琳喬琳,并州太原人。 少孤苦誌學,擢進士第。 性誕蕩無禮檢。 郭子儀表為朔方府掌書記。 與聯舍畢曜相掉訐,貶巴州司戶參軍。 歷果、綿、遂、懷四州刺史,治寬簡,不親事。 嘗謂錄事參軍任紹業曰:「子綱紀一州,能劾刺史乎? 」紹業出條所失示之,驚曰:「能知吾失,御史材也。 」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
49
琳素善蒲人張涉。 涉以國子博士侍太子讀,太子即位,召訪政事,不淹日,詔入翰林,遷散騎常侍。 薦琳任宰相,乃拜御史大夫、同中書門下平章事。 天下矍然駭之。 琳年高且聵,每進封失次,所言不厭帝旨,在位閱八旬,以工部尚書罷。 帝由是亦疏涉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
50
琳從幸奉天,再遷太子少師; 進幸梁州,次盩厔,詭言馬殆不進。 帝素以舊老禮之,給乘輿馬,辭病力。 帝賜所執策曰:「勉為良圖,與卿別矣! 」不數日,祝髯發舍仙遊佛廬。 泚聞,遣數十騎取之,署吏部尚書,令姻家源休衣以朝服,食以肉,琳亦不辭。 士有訴官非便者,琳曰:「子謂此選便乎? 」及收京師,李晟憫其老,表貰死。 帝曰:「琳,故宰相,失節背義,不可赦。 」臨刑嘆曰:「我以七月七日生,以此日死,非命耶? 」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
51
時又有蔣鎮者,洌子也,與兄鏈俱以文辭顯。 擢賢良方正科,累轉諫議大夫。 大歷中,淫雨壞河中鹽池,味苦惡。 韓滉判度支,慮減常賦,妄言池生瑞鹽,王德之美祥。 代宗疑不然,命鎮馳驛按視。 鎮內欲結滉,故實其事,表置祠房,號池曰「寶應靈慶」雲。 再進工部侍郎。 妹婿源溥者,休弟也,故鎮與休交。 泚叛,竄於鄠,傷足不能進。 泚先得鏈,而鎮左右逃歸,語所在,源休聞,白泚,以二百騎求得之。 知不免,懷刃將自刺,鏈止之。 復謀出奔,懦不決。 中朝臣遁伏者,休多所誅殺,賴鎮救原十五。 初,洌與弟渙在安史時皆汙偽官,鏈兄弟復屈節於賊雲。 高駢高駢,字千里,南平郡王崇文孫也。 家世禁衛,幼頗修飭,折節為文學,與諸儒交,硁硁譚治道,兩軍中人更稱譽之。 事朱叔明為司馬。 有二雕並飛,駢曰:「我且貴,當中之。 」一發貫二雕焉,眾大驚,號「落雕侍御」。 後歷右神策軍都虞候。 党項叛,率禁兵萬人戍長武。 是時諸將無功,唯駢數用奇,殺獲甚多。 懿宗嘉之,徙屯秦州,即拜刺史兼防禦使。 取河、渭二州,略定鳳林關,降虜萬餘人。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
52
咸通中,帝將復安南,拜駢為都護,召還京師,見靈臺殿。 於是容管經略使張茵不討賊,更以茵兵授駢。 駢過江,約監軍李維周繼進。 維周擁眾壁海門,駢次峰州,大破南詔蠻,收所獲贍軍。 維周忌之,匿捷書不奏。 朝廷不知駢問百餘日,詔問狀。 維周劾駢玩敵不進,更命右武衛將軍王晏權往代駢。 俄而駢拔安南,斬蠻帥段酋遷,降附諸洞二萬計。 晏權方挾維周發海門,檄駢北歸。 而駢遣王惠贊傳酋遷首京師,見艟艫甚盛,乃晏權等,惠贊懼奪其書,匿島中,間關至京師。 天子覽書,禦宣政殿,群臣皆賀,大赦天下。 進駢檢校刑部尚書,仍鎮安南,以都護府為靜海軍,授駢節度,兼諸道行營招討使。 始築安南城。 由安南至廣州,江漕梗險,多巨石,駢募工刂治,由是舟濟安行,儲餉畢給。 又使者歲至,乃鑿道五所,置兵護送。 其徑青石者,或傳馬援所不能治。 既攻之,有震碎其石,乃得通,因名道曰「天威」雲。 加檢校尚書右僕射。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
53
駢之戰,其從孫潯常先鋒冒矢石以勸士。 駢徙節天平,薦潯自代,詔拜交州節度使。 僖宗立,即其軍加同中書門下平章事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
54
南詔寇巂州,掠成都,徙駢劍南西川節度,乘傳詣軍。 及劍門,下令開城,縱民出入。 左右諫:「寇在近,脫大掠,不可悔。 」駢曰:「屬吾在安南破賊三十萬,驃信聞我至,尚敢邪! 」當是時,蠻攻雅州,壁廬山,聞駢至,亟解去。 駢即移檄驃信,勒兵從之。 驃信大懼,送質子入朝,約不敢寇。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
55
蜀有突將,分左右二廂,廂有虞候,詰火督盜賊,有兵馬虞候,主調發。 駢罷其一,各置一虞候。 又以蜀兵孱,詔蠻新定,人未安業,罷突將月稟並餐錢,約曰:「府庫完,當如舊。 」又團練兵戰者,厚其衣稟; 不團練者,但掌文書、倉庫,衣稟減焉。 駢曰:「皆王卒,命均之。 」戰士大望。 於時天平、昭義、義成戍軍合蜀兵凡六萬。 駢之自將出屯也,突將亂,乘門以入,駢匿於圊,求不得。 天平軍聞變,其校張桀以士五百格戰,不勝。 監軍慰撫之,皆曰:「州雖更蠻亂,戶口尚完,府庫方實,公削軍稟以自養,不堪其虐,故亂。 」監軍懼,講解之。 取役夫數百,名叛卒,藉斬其首,乃定。 駢徐出,以金帛厚賞士,開府庫悉還其衣稟。 然密籍所給姓名,夜遣牙將擊殺之,夷其族,雖孕者不貰,投屍於江。 有一婦方踞而乳子,將就刑,媼傷之,疑其畏死,謂曰:「以子丐我,一詣曹司也。 」婦蹶起曰:「我知之,且飽吾子,不可使以饑就戮也。 」見刑者拜曰:「渠有節度使奪戰士食,一日忿怒,淫刑以逞,國家法令何有也? 我死當訴於天,使此賊闔門如今日冤也! 」逮死,神色晏然。 蜀人聞者為垂泣。 駢復錄突將戍還者,丸名貯器中,意不懌,則探之,或十或五,授將李敬全斬決。 親吏王殷說駢曰:「突將在行者,初不知謀,公當赦之。 」駢悅,投丸池中,人乃安。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
56
蜀之土惡,成都城歲壞,駢易以磚甓,陴堞完新,負城丘陵悉墾平之,以便農桑。 訖功,筮之得《大畜》。 駢曰:「畜者,養也。 濟以剛健篤實,輝光日新,吉孰大焉! 文宜去下存上。 」因名大玄城。 進檢校司徒,封燕國公,徙荊南節度。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
57
梁纘者,本以昭義兵西戍,駢表隸麾下。 王仙芝之敗,殘黨過江,帝以駢治鄆威化大行,且仙芝黨皆鄆人,故授駢鎮海節度使。 駢遣將張潾與纘分兵窮討,降其驍帥畢師鐸數十人,賊走嶺表。 帝美其功,加諸道行營都統、鹽鐵轉運等使。 又詔駢料官軍義營鄉團,歸其老弱傷夷,裁制軍食; 刺史以下小罪輒罰,大罪以聞。 賊更推黃巢南陷廣州,駢建遣潾以兵五千屯郴扼賊西路,留後王重任以兵八千並海進援循、潮,自將萬人繇大庾擊賊廣州,且請起荊南王鐸兵三萬壁桂、永,以邕管兵五千壁端州,則賊無遺類。 帝納其策,而駢卒不行。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
58
俄徙淮南節度副大使。 駢繕完城壘,募軍及土客,得銳士七萬,乃傳檄召天下兵共討賊,威震一時,天子倚以為重。 廣明初,潾破賊大雲倉,詐降巢。 巢不意其襲,遂大奔,引殘黨壁上饒,然眾亡幾。 會疫癘起,人死亡,潾進擊之,巢大懼,以金啖潾,騰書於駢,丐歸命。 駢信之,許為求節度。 當此時,昭義、武寧、義武兵數萬赴淮南,駢欲專己功,即奏賊已破,不須大兵。 有詔班師。 巢知兵罷,即絕駢請戰,擊殺潾,乘勝度江攻天長。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
59
始,巢在廣州,求天平節度,宰相廬攜善駢,以有討賊功,不肯赦巢,與鄭畋爭於朝,故巢怨不得節度。 而駢聞議不一,亦不平,至是欲縱賊以聳朝廷,然後立功。 畢師鐸諫曰:「朝廷所恃,誰易於公? 制賊要害,莫先淮南。 今不據要津以滅賊,使得北度,必亂中原。 」駢矍然,下令將出師。 嬖將呂用之畏師鐸有功,諫曰:「公勛業極矣,賊未殄,朝廷且有口語。 況賊平,挾震主之威,安所稅駕? 不如觀釁求福,為不朽資也。 」駢入其計,托疾未可以出屯,嚴兵保境。 巢據滁、和,去廣陵才數百里,乃求援陳許。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
60
巢逼揚州,眾十五萬。 駢將曹全晸以兵五千戰不利,壁泗州以待援,駢兵終不出。 賊北趨河洛,天子遣使者促駢討賊,冠蓋相望也。 俄而兩京陷,天子猶冀駢立功,眷寄未衰,詔刺史若諸將有功,自監察御史至常侍,許墨制除授。 尋進檢校太尉,東面都統,京西、京北神策軍諸道兵馬等使。 會二雉雊署寢,占者曰:「軍府將空。 」駢惡之,悉兵出營東塘,舟二千艘,戈鎧完銳,日討金鼓,以侈士誌。 與浙西節度使周寶檄,欲連和而西,寶大喜。 有謂寶:「彼欲並江東為孫策三分計。 」寶未之信。 俄而駢請寶至軍議事,寶怒,辭疾不出,釁隙遂構。 駢屯東塘百日,托以寶及浙東劉漢宏將為不利,乃還,以應其變。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
61
帝知駢無出兵意,天下益殆。 乃以王鐸代為都統,以崔安潛副之。 詔韋昭度領諸道鹽鐵轉運使,加駢侍中,增實戶一百,封渤海郡王。 駢失兵柄利權,攘袂大詬,即上書謾言不恭,詆鐸乃敗軍將,而安潛狼貪,有如橈敗,詒千古之悔。 又引更始刮席、子嬰軹道事以激帝。 帝怒,下詔切責。 當此時,王室微,不絕如帶。 駢都統三年,無尺寸功,幸國顛沛,大料兵,陰圖割據,一旦失勢,威望頓盡,故肆為醜悖,脅邀天子,冀復故權。 而吳人顧雲以文辭緣澤其奸,偃然無所忌畏。 又請帝南幸江淮。 會平賊,駢聞,縮氣悵恨,部下多叛去,郁郁無聊,乃篤意求神仙,以軍事屬用之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
62
用之者,鄱陽人,世為商儈,往來廣陵,得諸賈之。 既孤,依舅家,盜私其室,亡命九華山,事方士牛弘徽,得役鬼術,賣藥廣陵市。 始詣駢親將俞公楚,驗其術,因得見駢,署幕府,稍補右職。 用之既少賤,具知閭裏利病、吏得失,頗班班言政事,以將左道,駢愈器之。 乃廣樹朋黨,刺知駢動息,持金帛還結左右,日為誕妄以動駢。 又薦狂人諸葛殷、張守一為長年方,並署牙將。 初,殷將見,用之紿曰:「上帝以公為人臣,慮機事廢,使神人來備羽翼,且當以職縻之。 」明日,殷以褐衣見,辯詐無窮,駢大驚,號「葛將軍」。 其陰狡過用之遠甚。 有大賈居第華壯,殷求之不得,謂駢曰:「城中且有妖,當築壇禳卻之。 」因指賈居。 駢敕吏即日驅徙,殷入居之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
63
駢造迎仙等樓,皆廣高八十尺,飾以金珠渠玉,侍女衣羽衣,新聲度曲,以擬鈞天,薰齋其上,祈與仙接。 用之自謂與仙真通,對駢叱咤風雨,或望空顧揖再拜,語言俚近,左右或竊議,輒殺之,後無敢出口者。 蕭勝納賄用之,求鹽城監,駢不肯。 用之曰:「仙人言鹽城有寶劍,須真人取之,唯勝可往。 」駢許諾。 數月,勝獻銅匕首,用之曰:「此北帝所佩也,得之者兵不敢犯。 」駢寶秘之,常持以坐起。 用之憚其術窮且見詰,乃刻青石手板為龍蛇隱起,文曰:「帝賜駢。 」使人潛植機上,駢得之大喜。 為寓鵠廷中,設機關,觸人則飛動,駢衣羽服,乘之作仙去狀。 用之懼有擿其奸者,乃曰:「仙人當下,但患學者真氣虧沮耳。 」駢始棄人間事,絕妾媵,雖將吏不得見。 客至,先遣薰濯,詣方士祓除,謂之解穢,少選即引去。 自是內外無敢言者,惟梁纘屢為駢言,駢不聽。 纘懼,解所領兵,駢還其軍於昭義,纘不復事矣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
64
用之既自任,淫刑重賦,人人思亂。 乃擢廢吏百餘,號「察子」,厚稟食,令居衢哄間,凡民私鬩隱語莫不知,道路箝口。 誅所惡者數百族。 又募卒二萬,為左、右「鏌邪軍」,與守一分總,置官屬如駢府。 用之每出入,騶禦至千人; 建大第,軍胥營署皆備。 建百尺樓,托雲占星,實窺伺城中之有變者。 左右姬侍百餘,皆娟秀光麗,善歌舞,巾束帶以侍。 月二十宴,其費仰於民,不足,至苛留度支運物。 誘人上變,則許入貲產贖罪。 俞公楚數規戒其失,不聽。 姚歸禮謀殺之,弗克。 用之因譖二人於駢,使以驍雄兵三千督盜於外,密使兵襲之,舉師殲焉。 駢從子澞密疏用之罪,諫駢曰:「不除之,高氏且無種。 」駢怒,命左右扶出,以狀授用之。 用之誣澞貣貰不能滿,故妄言。 因出澞筆驗之,駢敕吏禁澞出入。 俄署舒州刺史,未幾為下所逐,用之構之也。 駢使人殺澞。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
65
嗣襄王煴之亂,駢上書勸進,偽假駢中書令、諸道兵馬都統、江淮鹽鐵轉運使,以用之為嶺南節度使。 駢久觖望,至是大喜,貢賦不絕。 用之始開府置官屬,禮與駢均矣。 以鄭杞、董僅、吳邁為腹心,駢之親信皆偪使附己,政事未嘗關決駢。 駢內悔,欲收其權,不能也。 用之問計於杞、僅,謀請駢齋於其第,密縊之,紿為升天,事不克。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
66
光啟三年,蔡賊孫儒兵略定遠,聲言涉淮。 壽州刺史張翺奔告駢,命畢師鐸率騎三百戍高郵。 師鐸者,故仙芝黨,以善騎射稱。 駢敗巢於浙西,用其力,故寵待絕等。 用之厚啖以利,欲其諧附,然不肯情。 師鐸有妾美,用之請見,不可,狙其出,觀焉,怒而棄之; 內忿懼,為子結婚於高郵將張神劍,陰倚為援。 朱全忠方攻秦宗權,駢慮其奔突,使師鐸率兵逾都梁山,不見賊還。 師鐸見駢府宿將多以讒死,憂甚。 用之益加禮,師鐸愈恐,謀於神劍。 神劍不然其言,而猜嫌日結。 用之亦慮其變,內欲除之,亟請罷屯。 其母密擿師鐸使去,曰:「毋顧家室。 」師鐸憂,未知所出。 而駢子怒用之專恣,覬師鐸與諸將發其奸,遣使謂師鐸曰:「用之欲因此行圖君,既授書神劍矣,君其備之! 」師鐸驚,軍中稍稍傳言。 諸將介而見,請殺神劍,並其軍,驅市人以濟亂。 師鐸曰:「不可,我若重擾百姓,復一用之也。 鄭漢璋素與我善,兵精士強,以用之用事,常不平。 今若告之謀,彼必喜,則事濟矣。 」眾然之。 神劍未知,方椎牛釃酒,且將犒師。 師鐸潛師夜出,士皆絳繒抹首,且行且掠。 漢璋聞,以麾下出迎,師鐸諗以計,大喜。 留其妻守淮口,帥兵及亡命數千至高郵,見神劍,詰其變,神劍辭不知。 師鐸語稍侵,神劍瞋目曰:「大夫何晚計! 彼一妖人,前假嶺南節,不肯行,誌圖淮海,令君既奪魄,彼一日得誌,吾能握刀頭北面事之邪! 吾前未量君意,故不出口,尚何疑? 」漢璋喜,取酒割臂血而盟,推師鐸為大丞相,作誓告神,乃移檄州縣,以誅呂用之、張守一、諸葛殷為名。 神劍以高郵兵諸校倪詳、褾並以天長子弟會,唐宏為先鋒,駱玄真主騎,趙簡主徒,王朗為殿,得勝兵三千。 將發,神劍中悔,繆曰:「公兵雖精,然城堅,旬日不下則糧乏,眾心搖矣。 神劍請按軍高郵,為公聲援而督糧道。 」師鐸曰:「民稟尚多,何患資儲? 城中攜離無鬥誌,何事聲援? 君意不行,孰敢違? 」漢璋內忌神劍,恐不為己下,勸許其計,約城破玉帛子女共之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
67
其四月,兵傅城,營其下。 城中駭亂,用之分兵守,且自督戰。 令曰:「斬一級,賞金一餅。 」士多山東人,堅悍頗用命。 師鐸懼,退舍自固。 用之稍堙塞諸門。 駢登延和閣,聞囂甚,左右告之故,大驚,召用之問狀,徐曰:「師鐸眾思歸,為門衛所軋,隨已處置,不爾,煩玄女一符耳! 」駢曰:「吾覺爾之誕多矣,善自為之,勿使吾為周寶也! 」時寶已為下所逐出奔雲。 用之慚,不復有言。 師鐸見城未下,頗懼,求救於宣州秦彥,約事平迎以代駢。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
68
駢數責用之曰:「始吾以心腹任君,君禦下無方,卒誤我。 今百姓饑饉,不可虐用,當遣大將賫吾書諭之,使罷兵。 」用之疑諸將不為用,以其黨許戡奉書往。 始師鐸意駢令宿將勞軍,因得口陳用之罪。 及戡至,大怒曰:「梁纘、韓問安在? 若何庸來! 」即斬之。 乃系書射城內,用之不發,即火之。 它日以甲士百人入謁,駢驚匿內寢,少選乃出,叱曰:「得非反邪? 」命左右驅出。 用之至南門,舉策曰:「吾不復入是矣! 」始與駢貳。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
69
師鐸壁揚子,發民廬舍治攻具。 用之大索居人馬及丁壯,驍將以長刀擁脅乘城,晝夜不得息。 又疑為間,數易區處,家有馌餉,皆相失,至饑死者相枕藉。 駢召大將古鍔賫師鐸母書及其子出諭,師鐸遣子還曰:「不敢負恩,朝斬兇人,夕還屯,願以妻子為質。 」駢恐用之屠其家,乃收置署中。 會秦彥遣秦稠率兵與師鐸合,攻益急,守陴者夜焚南柵以應於外,師鐸入,守將張全乃戰死,用之距三橋,殺傷相當。 駢從子傑率牙兵將執用之以畀師鐸,左鏌邪兵復斷其後,用之懼,乃出奔。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
70
駢召梁纘謝曰:「初不用子計以及此,庸何追? 」授以兵,使保子城。 遲明師鐸縱火大掠,駢乃命徹備,改服須其入。 師鐸見延和閣,駢待之如賓,即署師鐸節度副使,漢璋、神劍以次授署,秦稠封府庫以待,師鐸去丞相號。 於時何衛未謹,駢愛將申及說駢曰:「逆人兵少弛,願奉公夜出,發諸鎮兵,還刷大恥,賊不足平也。 若不決,則及將不得侍公。 」因泣下。 駢恇怯不能用其策,及乃匿去。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
71
師鐸誅用之支黨數十,使孫約迎秦彥。 彥者,徐州人,本名立,隸伍籍。 乾符中,以盜繫獄且死,夢謼曰:「秦彥,而從我去! 」寤而視械破,因得亡命,即名彥。 聚徒百人,殺下邳令,取其貲,入黃巢黨中。 既敗,與許降駢,累表和州刺史。 中和初,宣歙觀察使竇潏病,彥襲而代之。 師鐸之召彥也,或計曰:「足下向誅妖人,故下樂從。 今軍府已安,宜還政高公,足下身典兵,權在掌握,四鄰聞之,不失大義,諸將未敢謀也。 若令彥為帥,兵非足下有也。 且秦稠封府庫,勢已相疑。 足下如厚德彥,宜以金玉子女報之,勿聽度江。 假足下能下彥,楊行密夕聞而朝必至。 」師鐸不決,以告漢璋。 漢璋曰:「善。 」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
72
師鐸出駢,囚南第。 稠麾下求無厭,燒貢奉樓數十楹,取珍寶。 始駢自乾符以來,貢獻不入天子,貲貨山積,私置郊祀、元會供帳什器,殫極功巧,至是為亂兵所剽略盡。 師鐸徙駢東第。 禽諸葛殷,腰下得金數斤,百姓交唾,拔須發無遺,再縊乃絕,仇家其目雲,市人投瓦礫擊屍,俄而成冢。 駢出金遺守者,師鐸知之,加兵苛督,復入囚署中,子弟十餘人同幽之。 顧雲入見,駢猶自若曰:「吾復居此,天時人事必有在。 」意師鐸復推立之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
73
用之既出,以兵攻淮口未下,鄭漢璋擊之,遂奔天長。 初,用之詐為駢書,召兵於廬、壽,城陷,而楊行密兵萬人次天長,用之自歸。
(No translation available) (No translation available)
74
張神劍求賂於師鐸,辭以彥未至。 神劍怒,與別將高霸將攻師鐸。 彥之來,召池州刺史趙锽守宣,自將入揚州,稱節度使,以師鐸為行軍司馬,居用之第,不得在牙中。 師鐸怏怏失誌。 行密與神劍等連和,自江北至槐家橋,柵壘相聯。 彥登城望之,色沮,乃授鄭漢璋、唐宏等兵屯門,樵蘇道絕,食且乏。 稠及師鐸以勁卒八千出戰,大敗,稠死之,士奔溺死者十八。 彥大出金求救於張雄,雄引兵至東塘,得金,不戰去。 彥使師鐸率兵二萬陣城下,漢璋為前鋒,宏次之,駱玄真、樊約又次之,師鐸、王朗以騎為左右翼。 既成列,久之,行密乃出,委輜重於壁,以羸兵守之,伏精卒數千其旁。 行密先犯玄真,短兵接,偽北,師鐸諸軍奔其壁,爭取金玉貲糧。 伏噪而出,行密引輕兵躡其尾,俘殺旁午,橫屍十里。 師鐸等奔還,玄真戰死。 師鐸雅倚玄真驍敢能拒敵,既失之,惋沮彌日,不復議出戰矣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
75
駢久囚拘,供億窘狹,群奴徹延和閣闌楯為薪,煮革帶以食。 駢召幕府盧涚曰:「予粗立功,比求清凈,非與此世爭利害,今而及此,神道何望邪? 」涕下不能已。 師鐸既敗,慮駢內應。 有女巫王奉仙謂師鐸曰:「揚州災,有大人死,可以厭。 」彥曰:「非高公邪? 」命左右陳賞等往殺之。 侍者白有賊,駢曰:「此必秦彥來。 」正色須之。 眾入,駢罵曰:「軍事有監軍及諸將在,何遽爾? 」眾辟易,有奮而擊駢者,曳廷下數之曰:「公負天子恩,陷人塗炭,罪多矣,尚何雲? 」駢未暇答,仰首如有所伺,即斬之。 左右奴客遁歸行密,行密舉軍縞素,大臨而祭,獨用之缞服哭三日。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
76
彥屢敗,軍氣摧喪,與師鐸抱膝相視無它略,更問奉仙,賞罰輕重皆自出。 彥遣漢璋擊神劍,破之。 神劍奔高郵,漢璋欲窮追,會大雨還。 行密以城尚堅,師且老,議解去。 用之裨將晨伏兵四壕,伺守者休代,引而登,殺數十人於門,以招外兵。 守軍亦厭苦,皆委兵潰。 師鐸與其家及彥奔東塘,人爭出,相騰藉死,壕塹幾滿,王朗踣而殞。 行密既入,殺梁纘於牙門,以不死高氏難。 韓問聞之,赴井死。 居人臒惙奄奄,兵不忍加暴,反斥餘糧救之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
77
彥、師鐸與唐宏、倪詳焚白砂,將度江,會秦宗權使孫儒引兵三萬襲揚州,次天長,彥等與之合,還攻行密,取行密輜重牛羊數千計。 儒以食乏,乃屠高郵,據之。 張神劍奔還,行密授之館,而高郵戍兵七百潰而來,行密責有謀,悉擊殺之,因殺神劍。 用之始詐行密曰:「廡下有瘞金五千斤,事平願備一日乏。 」行密掘地無埋金,但得銅人三尺,身桎梏,釘刺其口,刻駢名於背,蓋用蠱厭駢也。 行密責其罪,並張守一斬於三橋,妻子皆死,著其罪於路。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
78
儒攻城未得誌,慮彥、師鐸有異謀,稍並其兵。 唐宏度不免,即告儒曰:「師鐸密遣人至汴。 」儒大恐。 明日,召彥、師鐸、漢璋會軍中,彥、師鐸先至,壯士捽之至儒所,儒質彥反駢罪,斬之。 至師鐸,呼曰:「丈夫成則王,敗則虜,君何多責為? 吾嘗將數萬兵,不死常人手,得公之劍,瞑目矣! 」儒罵曰:「庸賊欲汙我手邪! 」趣斬之。 漢璋至,奮臂擊殺數人,乃死,身首糜散。 儒使宏主騎兵,厚賜之。 文德元年,儒諜知行密糧乏,自高郵襲之。 行密拔其眾還廬州,儒遂據揚州。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
79
駢之死,裹以故氈,與子弟七人一坎而瘞。 行密擢駢孫愈為副使,令主喪事,未克葬,愈暴死,至是故吏鄺師虔收葬之。
(No translation available) (No translation available)
80
揚州雄富冠天下,自師鐸、行密、儒叠攻叠守,焚市落,剽民人,兵饑相仍,其地遂空。 朱玫朱玫,邠州人。 少以材武為州戍將。 黃巢盜長安,有王玫者為偽節度使,方調兵,玫陽事之,乘間斬王玫,以留後讓李重古,約合兵討巢。 廣明二年,玫襲賊,戰開遠門,槍洞咽,不死。 以多擢晉州刺史,進邠寧節度使,合涇、原、岐、隴兵八萬屯興平,號定國砦。 戰澇上,敗走邠,詔益靈、鹽軍,拜河南都統。 引兵屯中橋,列五壁,進西北面都統。 賊平,授同中書門下平章事,封吳興侯。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
81
田令孜議討王重榮,以兵屬玫,合鄜、延、靈、夏軍三萬保沙苑。 重榮上疏乞誅玫、令孜。 既戰,玫輒北,因縱軍還掠。 僖宗蒼黃幸鳳翔避其鋒。 玫反與重榮、李克用連和,請誅令孜。 宰相蕭遘密召玫迎帝,玫趨鳳翔,令孜劫乘輿走陳倉,遂至興元。 玫追不及,劫嗣襄王煴,奉為帝。 玫自號大丞相,專決萬機。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
82
始與李昌符共謀挾煴,至是反為讎,昌符乃自歸天子,人心浸離。 及王行瑜敗於大唐峰,懼歸且見殺,又聞購能得玫者以邠寧節度畀之,行瑜謂其下曰:「今敗歸必以無功死,若斬玫,與北軍迎天子,取富貴,可乎? 」眾曰:「諾。 」即勒兵倍道趨長安。 玫居孔緯第,方據幾署事,聞兵入,趣召行瑜叱曰:「公擅歸,反邪? 」行瑜厲聲曰:「我非反者,將得君首為邠寧節度耳! 」玫遽起,左右斬之,殺其徒數百。 諸軍遂大亂,燒京師。 時盛寒,吏民被剽兌攵,僵死屍相藉。 即傳首興元,帝為受俘馘。 宦者偽樞密使王能著等皆坐誅。 王行瑜王行瑜,邠州人。 少隸軍,從朱玫為列校,討黃巢數有功。 煴即位,授行瑜天平節度使,令率兵守大散關,為李鋋所破,即奉款行在,還取玫首以獻,擢邠寧節度使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
83
景福元年,與李茂貞、韓建及弟同州節度使行實請討楊守亮於山南,且言不敢仰度支費,止請假茂貞招討一節。 宦官難之,昭宗亦顧茂貞等得山南則益橫,不許。 行瑜等因擅興軍擊取之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
84
後茂貞拒覃王,殺宰相,行瑜參有力,得賜鐵券。 稍憑兵跋扈,求為尚書令,宰相韋昭度執不可,但加號尚父,行瑜望甚。 會河中王重榮喪,李克用請以其子珂嗣節度,而行瑜、建、茂貞請授王珙,因各以兵陳闕下,欲廢天子,不克,即殺昭度、李磎,留弟行約宿衛。 克用悉兵度河問行瑜等罪,行實棄同州趨長安,與行約謀劫乘輿,又不克,皆奔邠州。 行瑜屯梨園,克用與戰,破行實等軍,執其母及行瑜子,俘大校。 帝下詔削行瑜官爵。 行瑜以銳卒五千營龍泉,茂貞壁其西。 克用夜發精騎擾餉道,岐軍走,行瑜歸邠州,嬰城守,厚賂克用求自歸。 克用軍環其城,行瑜窮,登城哭語克用曰:「我無罪,昨殺大臣,脅天子,岐人也。 行實止宿衛,而有司妄以劫遷罪歸之,今公討亂者,當問茂貞,願得束身歸,聽命天子。 」克用曰:「尚父何自卑? 吾被命討三賊,公其一也。 如歸國者,當從中決,老夫敢專之邪? 」行瑜度不免,悉族奔慶州,為麾下斬於路,傳首京師,帝禦延喜門納之,於是乾寧二年也。 其屬二百人,克用獻於朝。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
85
始,行瑜亂,宗正卿李涪盛陳其忠,必悔過。 至是帝怒,放死嶺南。 陳敬瑄陳敬瑄,田令孜兄也。 少賤,為餅師,得隸左神策軍。 令孜為護軍中尉,敬瑄緣藉擢左金吾衛將軍、檢校尚書右僕射、西川節度使。 性畏慎,善撫士。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
86
黃巢亂,僖宗幸奉天,敬瑄夜召監軍梁處厚,號慟奉表迎帝,繕治行宮。 令孜亦倡西幸,敬瑄以兵三千護乘輿。 冗從內苑小兒先至,敬瑄知素暴橫,遣邏士伺之。 諸兒連臂歡咋行宮中,士捕系之,謼曰:「我事天子者! 」敬瑄殺五十人,屍諸衢,由是道路不嘩。 帝次綿州,敬瑄謁於道,進酒,帝三舉觴,進檢校左僕射、同中書門下平章事。 時雲南叛,請遣使與和親,乃聽命。 敬瑄奉行在百官諸吏無敢乏,帝欲命判度支,固讓,再加檢校司徒兼侍中,封梁國公。 以弟敬珣為閬州刺史。 討定邛州首望阡能、涪州叛校韓秀升,再進兼中書令,封潁川郡王,實封四百戶,賜一歲上輸錢及上都田宅邸硙各十區,鐵券恕十死。 巢平,進潁川王,增實戶二百。 車駕東,敬瑄供億豐餘,又進檢校太師。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
87
俄而令孜得罪,敬瑄被流端州。 會昭宗立,敬瑄拒詔,帝召為左龍武統軍,以宰相韋昭度代領節度。 使者至,敬瑄使百姓遮道剺耳訴己功,且言鐵券恕死。 使者馳還。 令孜勸敬瑄募黃頭軍為自守計。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
88
時王建盜據閬、利,故令孜召建。 建至綿州,發兵拒之,激建攻諸州,以限朝廷。 或言:「建鴟視狼顧,惟利是賴,公何用之? 」不聽。 建詒顧彥朗書曰:「十軍阿父召我,欲依太師丐一大州。 」即寄孥梓州,身引兵入鹿頭關。 敬瑄不納,漢州刺史張頊逆戰,敗,建入漢州。 成都嚴守,建走城下遙謝令孜曰:「父召我,及門而拒我,尚誰容? 」與諸將斷髮再拜辭曰:「今作賊矣! 」因請兵於彥朗,攻成都,殘掠州縣。 彥朗亦畏建,表請大臣代敬瑄。 建自請討敬瑄贖罪,詔立永平軍,授建節度使,以昭度為行營招討使,山南西道節度使楊守亮副之,彥朗為行軍司馬。 有詔暴敬瑄殺孟昭圖罪,削官爵。 昭度使建屯學射山,敬瑄迎戰不克,又戰蠶厓,大敗。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
89
龍紀元年,昭度至軍中,持節諭人,約開門。 守陴者詬曰:「鐵券在,安得違先帝意! 」今孜籍城中戶一人乘城,夜循行,晝浚濠伐薪。 敬瑄屯彌牟、德陽,樹二壁拒建。 使富人自占貲多少,布巨梃,搒不實者,不三日輸錢如市。 建、昭度傅城而壘,簡州刺史張造攻笮橋,大敗,死之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
90
大順元年,建稍擊降諸州。 邛州刺史毛湘本令孜孔目官,謂其下曰:「吾不忍負軍容,以頭見建可也。 」乃沐浴以須,吏斬其首降。 敬瑄戰浣花,不勝,明日復戰,將士皆為建俘。 城中謀降者,令孜支解之以怖眾。 會大疫,死人相藉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
91
明年三月,詔還敬瑄官爵,召昭度還,諭建罷兵,建不奉詔。 帝更以建為西川行營招討制置使。 建知敬瑄可禽,欲遂有蜀地,即脅說昭度曰:「公以數萬眾討賊,糧數不屬,關東諸節度相吞噬,朝廷危若贅斿,與其勞師遠方,不如先中國,公宜還為天子謀之。 」昭度未決。 會吏盜減諸軍稟食,建怒其眾曰:「招討吏之謀也。 」縱士執之,醢食於軍。 昭度大駭,是日授建符節,跳馳出劍門。 建絕棧梯,東道不通。 因急擊敬瑄,分親騎為十團,所當輒披靡,烽塹相望幾百里,縱諜入城,以搖眾心。 建好謂軍中曰:「成都號『花錦城』,玉帛子女,諸兒可自取。 」謂票將韓武等:「城破,吾與公遞為節度使一日。 」下聞之,戰愈力。 圍凡三歲,城中糧盡,以筒容米,率寸鬻錢二百。 敬瑄出家貲給民,募士出剽麥,收其半。 民亦夜至建壘市鹽,不可禁,吏請殺之。 敬瑄曰:「民饑無以恤,使求生可也。 」人至相暴以相啖,敬瑄不能止,乃行斬、劈二法,亦不為戢。 敬瑄自將出犀浦,列二營邀建。 建軍偽遁,遇伏,敬瑄敗,建破斜橋、昝街二屯。 明日戰,又破一壁,降其將。 建屯七里亭,敬瑄攻之。 建將張武馳入城,戰子城下,守陴皆噪,不能克。 張破浣花營,敬瑄諸將或死或降且盡。 凡五十戰,敬瑄皆北,乃上表以病丐還京師。 令孜素服至建軍。 建入自西門,以張為斬斫使,建徇於軍曰:「與而等累年鬥死,今日如誌。 若橫恣有犯者,吾能全之; 即為所斬,吾不得救也! 」軍中肅然。 囚敬瑄、令孜,建自稱留後,表於朝。 詔以建為西川節度副大使,知節度事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
92
建以敬瑄居新津,食其租賦,累表請誅,不報。 景福二年,陰令左右告敬瑄、令孜養死士,約楊晟等反,於是斬敬瑄於家。 初,敬瑄知不免,嘗置藥於帶,至就刑,視帶,藥已亡矣。 自是建盡有兩川、黔中地。 李巨川李巨川,字下己,逢吉從曾孫。 乾符中舉進士。 方天下崩騷,乃去京師,河中王重榮辟為掌書記。 重榮討黃巢,書檄奏請日紛沓,須報趣發,皆屬巨川。 神安思敏,言輒中理,鄰藩皆驚。 會賊走出關,收京師,人言巨川有助力。 重榮死於亂,貶為興元參軍,節度使楊守亮喜曰:「天以生遺我邪! 」復管記室。 守亮為韓建所禽,巨川械以從,題木葉遺建祈哀。 建動容,因釋縛,置幕府。 昭宗幸華,建患一州供億不能濟,使巨川傳檄天下,督轉餉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
93
初,帝在石門,數遣嗣延王、通王將親軍,大選安聖、奉宸、保寧、安化四軍,又置殿後軍,合士二萬。 建惡衛兵強,不利己,與巨川謀,即上飛變,告八王欲脅帝幸河中,因請囚十六宅,選嚴師傅督教,盡散麾下兵。 書再上,帝不得已,詔可。 又廢殿後軍,且言「無示天下不廣」。 詔留三十人為控鶴排馬官,隸飛龍坊。 自是天子爪牙盡矣。 建初懼帝不聽,以兵環宮,請誅定州行營將李筠。 帝懼,斬筠,兵乃解。 又言:「七國災漢,八王亂晉,永王帥江左謀不軌,吐蕃、朱玫亂,首立宗支搖人望。 今王室多故,渠可使諸王將命四方,惑征鎮? 」於是詔諸王奉使者,悉赴行在。 巨川日夜導建不臣,乃請立德王為皇太子,文掩其惡。 帝還京,拜諫議大夫。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
94
光化初,朱全忠陷河中,將攻潼關,建懼,使巨川往詣軍納款,因言當世利害。 全忠屬官敬翔以文翰事左右,疑巨川用則全忠待己或衰,乃詭說曰:「巨川誠奇才,顧不利主人,若何? 」是日,全忠殺之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)