1
馬殷,字霸圖,許州鄢陵人也。 唐中和三年,蔡州秦宗權遣孫儒、劉建峰將兵萬人屬其弟宗衡,略地淮南,殷初為儒裨將。 宗衡等攻楊行密於揚州,未克,梁兵方急攻宗權,宗權數召儒等,儒不欲還,宗衡屢趨之,儒怒,殺宗衡,自將其兵取高郵,遂逐行密。 行密據宣州,儒以兵圍之,久不克,遣殷與建峰掠食旁縣。 儒戰敗死,殷等無所歸,乃推建峰為帥,殷為先鋒,轉攻豫章,略虔、吉,有眾數萬。 乾寧元年,入湖南,次醴陵。 潭州刺史鄧處訥發邵州兵戍龍回關,建峰等至關,降其戍將蔣勛。 建峰取勛鎧甲被先鋒兵,張其旗幟,直趨潭州,至東門,東門守者以為關兵戍還,開門內之,遂殺處訥,建峰自稱留後。 僖宗授建峰湖南節度使、殷為馬步軍都指揮使。 蔣勛求為邵州刺史,建峰不與,勛率兵攻湘鄉,建峰遣殷擊勛於邵州。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
2
建峰庸人,不能帥其下,常與部曲飲酒歡呼。 軍卒陳贍妻有色,建峰私之,贍怒,以鐵楇擊殺建峰。 軍中推行軍司馬張佶為帥,佶將入府,乘馬輒踶嚙,傷佶髀。 佶臥病,語諸將曰:「吾非汝主也,馬公英勇,可共立之。 」諸將乃共殺贍,磔其屍,遣姚彥章迎殷於邵州。 殷至,佶乘肩輿入府,殷拜謁於廷中,佶召殷上,乃率將吏下,北面再拜,以位與之,時乾寧三年也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
唐拜殷潭州刺史。 殷遣其將秦彥暉、李瓊等攻連、邵、郴、衡、道、永六州,皆下之。 桂管劉士政懼,遣其將陳可璠、王建武等率兵守全義嶺。 殷遣使聘於士政,使者至境上,可璠等不納。 殷怒,遣瓊等以兵七千攻之,擒可璠等及其兵二千餘人,悉坑之,遂圍桂管,虜士政,盡取其屬州。 殷表瓊桂管觀察使。 四年,拜殷武安軍節度使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
初,孫儒敗於宣州,殷弟賨為楊行密所執,行密收儒余兵為「黑雲都」,以賨為指揮使。 賨從行密攻戰,數有功,為人質重,未嘗自矜,行密愛之,問賨誰家子,賨曰:「馬殷弟也。 」行密大驚曰:「汝兄貴矣,吾今歸汝可乎? 」賨不對。 他日又問之,賨謝曰:「臣,孫儒敗卒也,幸公待以不死,非殺身不足報。 湖南鄰境,朝夕聞殷動靜足矣,不願去也。 」行密嘆曰:「昔吾愛子之貌,今吾得子之心矣。 然勉為吾合二國之歡,通商賈、易有無以相資,亦所以報我也! 」乃厚禮遣賨歸。 殷大喜,表賨節度副使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
行密遣將劉存等攻杜洪,圍鄂州,殷遣秦彥暉、許德勛以舟兵救之,已而杜洪敗死,存等遂攻殷。 殷遣彥暉拒於上流,偏將黃璠以舟三百伏瀏陽口。 存等屢戰不勝,乃致書於殷以求和,殷欲許之,彥暉曰:「淮人多詐,將怠我師,不可信。 」急擊之,存等退走,黃璠以瀏陽舟截江合擊,大敗之,劉存及陳知新戰死,彥暉取岳州。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
梁太祖即位,殷遣使修貢,太祖拜殷侍中兼中書令,封楚王。 荊南高季昌以兵斷漢口,邀殷貢使,殷遣許德勛攻其沙頭,季昌求和,乃止。 楊行密袁州刺史呂師周來奔。 師周,勇健豪俠,頗通緯候、兵書,自言五世將家,懼不能免,常與酒徒聚飲,醉則起舞,悲歌慷慨泣下。 行密聞之,疑其有異志,使人察其動靜。 師周益懼,謂其裨將綦毋章曰:「吾與楚人為敵境,吾常望其營上雲氣甚佳,未易敗也。 吾聞馬公仁者,待士有禮,吾欲逃死於楚可乎? 」章曰:「公自圖之,章舌可斷,語不泄也。 」師周以兵獵境上,乃奔於楚,綦毋章縱其家屬隨之。 殷聞師周至,大喜曰:「吾方南圖嶺表而得此人,足矣。 」以為馬步軍都指揮使,率兵攻嶺南,取昭、賀、梧、蒙、龔、富等州。 殷表師周昭州刺史。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
朗州雷彥恭召吳人攻平江,許德勛擊敗之。 殷遣秦彥暉攻朗州,彥恭奔於吳,執其弟彥雄等七人送於梁。 於是澧州向瑰、辰州宋鄴、漵州昌師益等率溪洞諸蠻皆附於殷。 殷請升朗州為永順軍,表張佶節度使。 殷乃請依唐太宗故事,開天冊府,置官屬。 太祖拜殷天冊上將軍,殷以其弟賨為左相,存為右相,廖光圖等十八人為學士。 末帝時,加殷武昌、靜江、寧遠等軍節度使,洪、鄂四面行營都統。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
唐莊宗滅梁,殷遣其子希範修貢京師,上梁所授都統印。 莊宗問洞庭廣狹,希範對曰:「車駕南巡,才堪飲馬爾。 」莊宗嘉之。 莊宗平蜀,殷大懼,表求致仕,莊宗下璽書慰勞之。 明宗即位,遣使修貢,並賀明年正月,荊南高季昌執其貢使史光憲。 殷遣袁詮、王環等攻之,至其城下,季昌求和,乃止。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
殷初兵力尚寡,與楊行密、成汭、劉龑等為敵國,殷患之,問策於其將高郁,郁曰:「成汭地狹兵寡,不足為吾患,而劉龑志在五管而已,楊行密,孫儒之仇,雖以萬金交之,不能得其歡心。 然尊王仗順,霸者之業也,今宜內奉朝廷以求封爵而外誇鄰敵,然後退修兵農,畜力而有待爾。 」於是殷始修貢京師,然歲貢不過所產茶茗而已。 乃自京師至襄、唐、郢、復等州置邸務以賣茶,其利十倍。 郁又諷殷鑄鉛鐵錢,以十當銅錢一。 又令民自造茶以通商旅,而收其算,歲入萬計。 由是地大力完,數邀封爵。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
希聲立,授武安、靜江等軍節度使。 希聲嘗聞梁太祖好食雞,慕之,乃日烹五十雞以供膳。 葬殷上潢,希聲不哭泣,頓食雞肉數器而起。 其禮部侍郎潘起譏之曰:「昔阮籍居喪而食蒸豚,世豈乏賢邪! 」長興三年,希聲卒,追封衡陽王。 弟希範立。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
希範字寶規,殷第四子也。 殷子十餘人,嫡子希振長而賢,其次希聲與希範同日生,而希聲母袁夫人有美色,希聲以母寵得立,而希振棄官為道士,居於家。 希聲卒,而希範以次立,襲殷官爵,封楚王。 清泰二年,賜以弓矢冠劍。 天福四年,加希範天冊上將軍,開府承制如殷故事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
希範好學,善詩,文士廖光圖、徐仲雅、李臯、拓拔常等十八人皆故殷時學士,希範性奢侈,光圖等皆薄徒,飲博歡呼,獨常沈厚長者,上書切諫,光圖等惡之。
(No translation available)
13
襄州安從進、安州李金全叛,晉高祖詔希範出兵。 希範遣張少敵以舟兵趨漢陽,漕米五萬斛以饋軍,金全等敗,少敵乃旋。
(No translation available) (No translation available)
14
溪州刺史彭士愁率錦、獎諸蠻攻澧州,希範遣劉、劉全明等以步卒五千擊之,士愁大敗。 等攻溪州,士愁走獎州,遣其子師暠率諸蠻酋降於。 溪州西接牂柯、兩林,南通桂林、象郡,希範乃立銅柱以為表,命學士李臯銘之。 於是,南寧州酋長莫彥殊率其本部十八州、都雲酋長尹懷昌率其昆明等十二部、牂柯張萬浚率其夷、播等七州皆附於希範。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
希範作會春園、嘉宴堂,其費巨萬,始加賦於國中,拓拔常切諫以為不可。 希範又作九龍殿,以八龍繞柱,自言身一龍也。 是時,契丹滅晉,中國大亂,希範牙將丁思覲廷諫希範曰:「先王起卒伍,以攻戰而得此州,倚朝廷以制鄰敵,傳國三世,有地數千里,養兵十萬人。 今天子囚辱,中國無主,真霸者立功之時。 誠能悉國之兵出荊、襄以趨京師,倡義於天下,此桓文、之業也。 奈何耗國用而窮土木,為兒女之樂乎? 」希範謝之,思覲瞋目視希範曰:「孺子終不可教也! 」乃扼喉而死。 開運四年,希範卒,年四十九,謚曰文昭。 希廣立。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
希廣字德丕,希範同母弟也。 希範平生惡拓拔常諫諍,常入謁,希範呼閽者指常曰:「吾不欲見此人,勿復內也。 」乃謝絕之。 及臥病,始思常言,以為忠,召之托以希廣。 希範卒,常數勸希廣以位奉其兄希萼,希廣不從。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
希萼為朗州節度使,希範之卒,希萼自朗州來奔喪。 希廣將劉彥舀謀曰:「武陵之來,其意不善,宜出兵迎之,以備非常,使其解甲釋兵而後入。 」張少敵、周廷誨曰:「王能與之則已,不然宜早除之。 」希廣泣曰:「吾兄也,焉忍殺之,分國而治可也。 」乃以兵迎希萼於砆石,止之於碧湘宮,厚賂以遣之。 希萼憤然而去,乃遣使詣京師求封爵,請置邸稱藩。 漢隱帝不許,降璽書慰勞講解之。 希萼怒,送款於李景,舉兵攻長沙。 希廣遣劉彥舀、許可瓊等禦之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
彥舀敗希萼於僕射洲。 希萼去,誘溪洞諸蠻寇益陽。 希廣遣崔珙璉以步卒七千屯湘鄉玉潭以遏諸蠻。 劉彥舀以舟兵趨武陵,攻希萼。 彥舀敗於湄洲,希廣大懼,遣使請兵於京師,漢隱帝不能出師。 希萼舟兵沿江而上,自號「順天將軍」,攻岳州,刺史王赟堅城不戰,希萼呼赟曰:「吾昔約君同行,今何異心乎? 」赟曰:「君王兄弟不相容,而責將吏異心乎? 願君王入長沙,不傷同氣,臣不敢不盡節。 」希萼引兵去,下湘鄉,止長沙,屯水西。 劉彥舀、許可瓊屯水東。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
彭師暠登城望水西軍,入白希廣曰:「武陵兵驕,雜以蠻蜑,其勢易破。 請令可瓊等陣山前,臣以步兵三千自巴溪渡江趨嶽麓,候夜擊之。 」希廣以為可,而可瓊已陰送款於希萼,遂沮其議。 明日,師暠詣可瓊計事,瞋目叱之曰:「視汝反文在面,豈欲投賊乎! 」拂衣而出,急白希廣,請殺之,希廣不聽。 希萼攻長樂門,牙將吳宏、楊滌戰於門中,希萼少衄,已而許可瓊奔於希萼,宏、滌聞之皆潰。 希廣率妻子匿於慈堂。 明日擒之。 希萼見之惻然曰:「此鈍夫也,豈能為惡? 左右惑之爾。 」顧其下曰:「吾欲活之,如何? 」其下皆不對,遂縊死之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
顯德三年,世宗征淮,下揚州,下詔撫安馬氏子孫。 已而揚州復入於景,希崇率其兄弟十七人歸京師,拜右羽林統軍,希能左屯衛大將軍,希貫右千牛衛大將軍,希隱、希浚、希知、希朗皆為節度行軍司馬。
(No translation available) (No translation available)
21
劉言,吉州廬陵人也。 王進逵,武陵人也。 言,初事刺史彭玕,從玕奔楚,言事希範為長州刺史。 進逵少為靜江軍卒,事希萼為指揮使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
希萼攻希廣,以進逵為先鋒,陷長沙。 長沙遭亂殘毀,希萼使進逵以靜江兵營緝之,兵皆愁怨,進逵因擁之,夜以長柯巨斧斫關,奔歸武陵。 希萼方醉,不能省,明日遣將唐翥追之,及於武陵,翥戰大敗而還。 進逵乃逐出留後馬光惠,迎言於辰州以為帥,進逵自為副。 已而希萼將徐威等作亂,縛希萼而立希崇,湖南大亂。 李景遣邊鎬入楚,遷馬氏於金陵,因並召言。 言不從,遣進逵與行軍司馬何景真等攻鎬於長沙,鎬敗走。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
周廣順三年,言奉表京師,以邀封爵。 又言長沙殘破,不可居,請移治所於武陵。 周太祖皆從之,乃升朗州為武平軍,在武安軍上,以言為節度使,因以武安授進逵,進逵自以言己所迎立,不為之下。 言患之,二人始有隙,欲相圖。 進逵謀曰:「言將可用者不過何景真、朱全琇爾,召而殺之,言可取也。 」是時,劉晟取楚梧、桂、宜、蒙等州,進逵因白言召景真等會兵攻晟。 言信之,遣景真、全琇往,至皆見殺,乃舉兵襲武陵,執言殺之,奉表京師,周太祖即以進逵為武平軍節度使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
世宗征淮南,授進逵南面行營都統。 進逵攻鄂州,過岳州,岳州刺史潘叔嗣,進逵故時同列,待進逵甚謹。 進逵左右就叔嗣求賂,叔嗣不與,左右讒其短,進逵面罵之,叔嗣慚恨,語其下曰:「進逵戰勝而還,吾無遺類矣。 」進逵入鄂州,方攻下長山,叔嗣以兵襲武陵。 進逵聞之,輕舟而歸,與叔嗣戰武陵城外,進逵敗,見殺。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
25
周行逢,武陵人也。 與王進逵俱為靜江軍卒,事希萼為軍校。 進逵攻邊鎬,行逢別破益陽,殺李景兵二千餘人,擒其將李建期。 進逵為武安軍節度使,拜行逢集州刺史,為進逵行軍司馬。 進逵與劉言有隙,行逢為畫謀策襲殺言。 進逵據武陵,行逢據潭州。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
顯德元年,拜行逢武清軍節度使,權知潭州軍府事。 潘叔嗣殺進逵,或勸其入武陵,叔嗣曰:「吾殺進逵,救死而已,武陵非吾利也。 」乃還岳州,遣其客將李簡率武陵人迎行逢於潭州。 行逢入武陵,或請以潭州與叔嗣,行逢曰:「叔嗣殺主帥,罪當死,以其迎我,未忍殺爾。 若與武安,是吾使之殺王公也。 」召以為行軍司馬。 叔嗣怒,稱疾不至,行逢怒曰:「是又欲殺我矣! 」乃陽以武安與之,召使至府受命,至則殺之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
行逢故武陵農家子,少貧賤無行,多慷慨大言。 及居武陵,能儉約自勉勵,而性勇敢,果於殺戮,麾下將吏素恃功驕慢者,一以法繩之。 大將十餘人謀為亂,行逢召宴諸將,酒半,以壯士擒下斬之,一境皆畏服。 民過無大小皆死,夫人嚴氏諫曰:「人情有善惡,安得一概殺之乎! 」行逢怒曰:「此外事,婦人何知! 」嚴氏不悅,紿曰:「家田佃戶,以公貴,頗不力農,多恃勢以侵民,請往視之。 」至則營居以老,歲時衣青裙押佃戶送租入城。 行逢往就見之,勞曰:「吾貴矣,夫人何自苦邪! 」嚴氏曰:「公思作戶長時乎? 民租後時,常苦鞭撲,今貴矣,宜先期以率眾,安得遂忘壟畝間乎! 」行逢強邀之,以群妾擁升肩輿,嚴氏卒無留意,因曰:「公用法太嚴而失人心,所以不欲留者,一旦禍起,田野間易為逃死爾。 」行逢為少損。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
28
建隆三年,行逢病,召其將吏,以其子保權屬之曰:「吾起隴畝為團兵,同時十人,皆以誅死,惟衡州刺史張文表獨存,然常怏怏不得行軍司馬。 吾死,文表必叛,當以楊師璠討之。 如其不能,則嬰城勿戰,自歸於朝廷。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
29
行逢卒,子保權立。 文表聞之,怒曰:「行逢與我起微賤而立功名,今日安能北面事小兒乎! 」遂舉兵叛,攻下潭州。 保權乞師於朝廷,亦命楊師璠討文表,告以先人之言,感激涕泣,師璠亦泣,顧其軍曰:「汝見郎君乎? 年未成人而賢若此。 」軍士奮然,皆思自效。 師璠至平津亭,文表出戰,大敗之。 初,保權之乞師也,太祖皇帝遣慕容延釗討文表,未至而文表為師璠所執。 延釗兵入朗州,保權舉族朝於京師,其後事具國史。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
30
〈 (殷自唐乾寧三年入湖南,至周廣順元年,凡五十七年,余具《年譜》註。)〉
(No translation available) (No translation available)