1
資治通鑑第037卷【漢紀二十九】起屠維大荒落,盡閼逢閹茂,凡六年。 王莽中始建國元年(己巳,公元九年)春,正月,朔,莽帥公侯卿士奉皇太后璽韍上太皇太后,順符命,去漢號焉。 初,莽娶故丞相王訢孫宜春侯咸女為妻,立以為皇后; 生四男,宇、獲前誅死,安頗荒忽,乃以臨為皇太子,安為新嘉辟。 封宇子六人皆為公。 大赦天下。 莽乃策命孺子為定安公,封以萬戶,地方百里; 立漢祖宗之廟於其國,與周後並行其正朔、服色; 以孝平皇后為定安太后。 讀策畢,莽親執孺子手,流涕歔欷曰:「昔周公攝位,終得復子明辟; 今予獨迫皇天威命,不得如意! 」哀歎良久。 中傅將孺子下殿,北面而稱臣。 百僚陪位,莫不感動。 又按金匱封拜輔臣:以太傅、左輔王舜為太師,封安新公; 大司徒平晏為太傅,就新公; 少阿、羲和劉秀為國師,嘉新公; 廣漢梓潼哀章為國將,美新公; 是為四輔,位上公。 太保、後承甄邯為大司馬,承新公; 丕進侯王尋為大司徒,章新公; 步兵將軍王邑為大司空,隆新公; 是為三公。 太阿、右拂、大司空甄豐為更始將軍,廣新公; 京兆王興為衛將軍,奉新公; 輕車將軍孫建為立國將軍,成新公; 京兆王盛為前將軍,崇新公; 是為四將。 凡十一公。 王興者,故城門令史; 王盛者,賣餅; 莽按符命求得此姓名十餘人,兩人容貌應卜相,逕從布衣登用,以示神焉。 是日,封拜卿大夫、侍中、尚書官凡數百人,諸劉為郡守者皆徙為諫大夫。 改明光宮為定安館,定安太后居之; 以大鴻臚府為定安公第; 皆置門衛使者監領。 敕阿乳母不得與嬰語,常在四壁中,至於長大,不能名六畜; 後莽以女孫宇子妻之。 莽策命群司各以其職,如典誥之文。 置大司馬司允、大司徒司直、大司空司若,位皆孤卿。 更名大司農曰羲和,後更為納言,大理曰作士,太常曰秩宗,大鴻臚曰典樂,少府曰共工,水衡都尉曰予虞,與三公司卿分屬三公。 置二十七大夫,八十一元士,分主中都官諸職。 又更光祿勳等名為六監,皆上卿。 改郡太守曰大尹,都尉曰大尉,縣令、長曰宰。 長樂宮曰常樂室,長安曰常安。 其餘百官、宮室、郡縣盡易其名,不可勝紀。 封王氏齊縗之屬為侯,大功為伯,小功為子,緦麻為男; 其女皆為任。 男以「睦」,女以「隆」為號焉。 又曰:「漢氏諸侯或稱王,至於四夷亦如之,違於古典,繆於一統。 其定諸侯王之號皆稱公,及四夷僭號稱王者皆更為侯。 」於是漢諸侯王二十二人皆降為公,王子侯者百八十一人皆降為子,其後皆奪爵焉。 莽又封黃帝、少昊、顓頊、帝嚳、堯、舜、夏、商、周及皋陶、伊尹之後皆為公、侯,使各奉其祭祀。 莽因漢承平之業,府庫百官之富,百蠻賓服,天下晏然,莽一朝有之,其心意未滿,狹小漢家制度,欲更為疏闊。 乃自謂黃帝、虞舜之後,至齊王建孫濟北王安失國,齊人謂之王家,因以為氏; 故以黃帝為初祖,虞帝為始祖。 追尊陳胡公曰陳胡王,田敬仲曰齊敬王,濟北王安曰濟北愍王。 立祖廟五、親廟四。 天下姚、媯、陳、田、王五姓皆為宗室,世世復,無有所與。 封陳崇、田豐為侯,以奉胡王、敬王后。 天下牧、守皆以前有翟義、趙明等作亂,領州郡,懷忠孝,封牧為男,守為附城。 以漢高廟為文祖廟。 漢氏園寢廟在京師者,勿罷,祠薦如故。 諸劉勿解其復,各終厥身; 州牧數存問,勿令有侵冤。 莽以劉之為字「卯、金、刀」也,詔正月剛卯、金刀之利皆不得行,乃罷錯刀、契刀及五銖錢,更作小錢,逕六分,重一銖,文曰「小錢直一」,與前「大錢五十」者為二品,並行。 欲防民盜鑄,乃禁不得挾銅、炭。 夏,四月,徐鄉侯劉快結黨數千人,起兵於其國。 快兄殷,故漢膠東王,時為扶崇公。 快舉兵攻即墨,殷閉城門,自繫獄。 吏民拒快。 快敗走,至長廣死。 莽赦殷,益其國滿萬戶,地方百里。 莽曰:「古者一夫田百畝,什一而稅,則國給民富而頌聲作。 秦壞聖制,廢井田,是以兼併起,貪鄙生,強者規田以千數,弱者曾無立錐之居。 又置奴婢之市,與牛馬同闌,制於民臣,顓斷其命,繆於『天地之性人為貴』之義。 漢氏減輕田租,三十而稅一,常有更賦,罷癃咸出; 而豪民侵陵,分田劫假。 厥名三十稅一,實什稅五也。 故富者犬馬餘菽粟,驕而為邪; 貧者不厭糟糠,窮而為奸。 俱陷於辜,刑用不錯。 今更名天下田曰『王田』,奴婢曰『私屬』,皆不得賣買。 其男口不盈八而田過一井者,分餘田予九族、鄰里、鄉黨。 故無田、今當受田者,如制度。 敢有非井田聖制、無法惑眾者,投諸四裔,以御魑魅,如皇始祖考虞帝故事! 」秋,遣五威將王奇等十二人班符命四十二篇於天下:德祥五事,符命二十五,福應十二。 五威將奉符命,繼印綬,王侯以下及吏官名更者,外及匈奴、西域、徼外蠻夷,皆即授新室印綬,因收故漢印綬。 大赦天下。 五威將乘乾文車,駕坤六馬,背負敝鳥鳥之毛,服飾甚偉。 每一將各置五帥,將持節,帥持幢。 其東出者至玄菟、樂浪、高句驪、夫餘; 南出都隃徼外,歷益州,改句町王為侯; 西出者至西域,盡改其王為侯; 北出者至匈奴庭,授單于印,改漢印文,去璽曰章。 冬,雷,桐華。 以統睦侯陳崇為司命,主司察上公以下。 又以說符侯崔發等為中城、四關將軍,主十二城門及繞霤、羊頭、餚黽、汧隴之固,皆以五威冠其號。 又遣諫大夫五十人分鑄錢於郡國。 是歲,真定、常山大雨雹。 王莽中始建國二年(庚午,公元十年)春,二月,赦天下。 五威將帥七十二人還奏事,漢諸侯王為公者悉上璽綬為民,無違命者。 獨故廣陽王嘉以獻符命,魯王閔以獻神書,中山王成都以獻書言莽德,皆封列侯。 班固論曰:昔周封國八百,同姓五十有餘,所以親親賢賢,關諸盛衰,深根固本,為不可拔者也。 故盛則周、召相其治,致刑錯; 衰則五伯扶其弱,與共守; 天下謂之共主,強大弗之敢傾。 歷載八百餘年,數極德盡,降為庶人,用天年終。 秦訕笑三代,竊自號為皇帝,而子弟為匹夫,內無骨肉本根之輔,外無尺土籓翼之衛; 陳、吳奮其白梃,劉、項隨而斃之。 故曰,周過其歷,秦不及期,國勢然也。 漢興之初,懲戒亡秦孤立之敗,於是尊王子弟,大啟九國。 自雁門以東盡遼陽,為燕、代; 常山以南,太行左轉,渡河、濟,漸於海,為齊、趙; 穀、泗以往,奄有龜、蒙,為梁、楚; 東帶江、湖,薄會稽,為荊、吳; 北界淮瀕,略廬、衡,為淮南; 波漢之陽,亙九嶷,為長沙。 諸侯比境,周匝三垂,外接胡、越。 天子自有三河、東郡、穎川、南陽,自江陵以西至巴、蜀,北自雲中至隴西,與京師、內史,凡十五郡; 公主、列侯頗邑其中。 而籓國大者誇州兼郡,連城數十,宮室、百官同制京師,可謂矯枉過其正矣。 雖然,高祖創業,日不暇給,孝惠享國又淺,高後女主攝位,而海內晏如,亡狂狡之憂,卒折諸呂之難,成太宗之業者,亦賴之於諸侯也。 然諸侯原本以大末,流濫以致溢,小者淫荒越法,大者睽孤橫逆以害身喪國,故文帝分齊、趙,景帝削吳、楚,武帝下推恩之令而籓國自析。 自此以來,齊分為七,趙分為六,梁分為五,淮南分為三。 皇子始立者,大國不過十餘城。 長沙、燕、代雖有舊名,皆亡南北邊矣。 景遭七國之難,抑損諸侯,減黜其官。 武有衡山、淮南之謀,作左官之律,設附益之法; 諸侯惟得衣食稅租,不與政事。 至於哀、平之際,皆繼體苗裔,親屬疏遠,生於帷牆之中,不為士民所尊,勢與富室亡異。 而本朝短世,國統三絕。 是故王莽知漢中外殫微,本末俱弱,無所忌憚,生其奸心,因母后之權,假伊、周之稱,顓作威福廟堂之上,不降階序而運天下。 詐謀既成,遂據南面之尊,分遣五威之吏,馳傳天下,班行符命。 漢諸侯王厥角稽首,奉上璽□,惟恐在後; 或乃稱美頌德以求容媚,豈不哀哉! 國師公劉秀言:「周有泉府之官,收不售,與欲得,即《易》所謂『理財正辭,禁民為非』者也。 」莽乃下詔曰:「《周禮》有賒貸,《樂語》有五均,傳記各有筦焉。 今開賒貸、張五均、設諸筦者,所以齊眾庶,抑並兼也。 」遂於長安及洛陽、邯鄲、臨菑、宛、成都立五均司市、錢府官。 司市常以四時仲月定物上中下之賈,各為其市平。 民賣五穀、布帛、絲綿之物不售者,均官考檢厥實,用其本賈取之; 物貴過平一錢,則以平賈賣與民; 賤減平者,聽民自相與市。 又民有乏絕欲賒貸者,錢府予之; 每月百錢收息三錢。 又以《周官》稅民,凡田不耕為不殖,出三夫之稅; 城郭中宅不樹藝者為不毛,出三夫之布; 民浮游無事,出夫布一匹; 其不能出布者冗作,縣官衣食之。 諸取金、銀、連、錫、鳥、獸、魚、鱉於山林、水澤及畜牧者,嬪婦桑蠶、織紝、紡績、補縫,工匠、醫、巫、卜、祝及它方技,商販、賈人,皆各自佔所為,於其在所之縣官,除其本,計其利十一分之,而以其一為貢; 敢不自佔,自佔不以實者,盡沒入所採取而作縣官一歲。 羲和魯匡復奏請榷酒酤,莽從之。 又禁民不得挾弩、鎧,犯者徙西海。 初,莽既班四條於匈奴,後護烏桓使者告烏桓民,毋得復與匈奴皮布稅。 匈奴遣使者責稅,收烏桓酋豪,縛,倒懸之。 酋豪兄弟怒,共殺匈奴使。 單于聞之,發左賢王兵入烏桓,攻擊之,頗殺人民,驅婦女弱小且千人去,置左地,告烏桓曰:「持馬畜皮布來贖之! 」烏桓持財畜往贖,匈奴受,留不遣。 及五威將帥王駿等六人至匈奴,重遺單于金帛,諭曉以受命代漢狀,因易單于故印。 故印文曰「匈奴單于璽」,莽更曰「新匈奴單于章」。 將率既至,授單于印紱,詔令上故印紱。 單于再拜受詔。 譯前,欲解取故印紱,單于舉掖授之。 左姑夕侯蘇從旁謂單于曰:「未見新印文,宜且勿與。 」單于止,不肯與。 請使者坐穹廬,單于欲前為壽。 五威將曰:「故印紱當以時上。 」單于曰:「諾。 」復舉掖授譯,蘇復曰:「未見印文,且勿與。 」單于曰:「印文何由變更! 」遂解故印紱奉上將帥,受著新紱,不解視印。 飲食至夜,乃罷。 右帥陳饒謂諸將帥曰:「向者姑夕侯疑印文,幾令單于不與人。 如令視印,見其變改,必求故印,此非辭說所能距也。 既得而復失之,辱命莫大焉! 不如椎破故印以絕禍根。 」將帥猶與,莫有應者。 饒,燕士,果悍,即引斧椎壞之。 明日,單于果遣右骨都侯當白將帥曰:「漢單于印言『璽』不言『章』,又無『漢』字; 諸王已下乃有『漢』,言『章』。 今即去『璽』加『新』,與臣下無別。 願得故印。 」將帥示以故印,謂曰:「新室順天製作,故印隨將帥所自為破壞。 單于宜承天命,奉新室之制! 」當還白,單于知已無可奈何,又多得賂遺,即遣弟右賢王輿奉馬牛隨將帥入謝,因上書求故印。 將帥還到左犁汙王咸所居地,見烏桓民多,以問咸; 咸具言狀。 將帥曰:「前封四條,不得受烏桓降者。 亟還之! 」咸曰:「請密與單于相聞,得語,歸之」。 單于使咸報曰:「當從塞內還之邪,從塞外還之邪? 」將帥不敢顓決,以聞。 詔報:「從塞外還之。 」莽悉封五威將為子,帥為男; 獨陳饒以破璽之功,封威德子。 單于始用夏侯籓求地,有拒漢語,後以求稅烏桓不得,因寇略其人民,釁由是生,重以印文改易,故怨恨。 乃遣右大且渠蒲呼盧訾等十餘人將兵眾萬騎,以護送烏桓為名,勒兵朔方塞下,朔方太守以聞。 莽以廣新公甄豐為右伯,當出西域。 車師後王須置離聞之,憚於供給煩費,謀亡入匈奴; 都護但欽召置離,斬之。 置離兄輔國侯狐蘭支將置離眾二千餘人,亡降匈奴。 單于受之,遣兵與狐蘭支共入寇,擊車師,殺後城長,傷都護司馬,及狐蘭兵復還入匈奴。 時戊己校尉刁護病,史陳良、終帶、司馬丞韓玄、右曲候任商相與謀曰:「西域諸國頗背叛,匈奴欲大侵,要死,可殺校尉,帥人眾降匈奴。 」遂殺護及其子男、昆弟,盡脅略戊己校尉吏士男女二千餘人入匈奴。 單于號良、帶曰烏賁都尉。 冬,十一月,立國將軍孫建奏:「九月辛巳,陳良、終帶自稱廢漢大將軍,亡入匈奴。 又今月癸酉,不知何一男子遮臣建車前,自稱『漢氏劉子輿,成帝下妻子也。 劉氏當復,趣空宮! 』收系男子,即常安姓武字仲。 皆逆天違命,大逆無道。 漢氏宗廟不當在常安城中,及諸劉當與漢俱廢。 陛下至仁,久未定,前故安眾侯劉崇等更聚眾謀反,今狂狡之虜復依托亡漢,至犯夷滅連未止者,此聖恩不蚤絕其萌芽故也。 臣請漢氏諸廟在京師者皆罷; 諸劉為吏者皆罷,待除於家。 」莽曰:「可。 嘉新公、國師以符命為予四輔,明德侯劉龔、率禮侯劉嘉等凡三十二人,皆知天命,或獻天符,或貢昌言,或捕告反虜,厥功茂焉。 諸劉與三十二人同宗共祖者,勿罷,賜姓曰王。 」唯國師以女配莽子,故不賜姓。 定安公太后自劉氏之廢,常稱疾不朝會。 時年未二十,莽敬憚傷哀,欲嫁之,乃更號曰黃皇室主,欲絕之於漢; 令孫建世子盛飾,將醫往問疾。 後大怒,笞鞭其傍侍御,因發病,不肯起。 莽遂不復強也。 十二月,雷。 莽恃府庫之富,欲立威匈奴,乃更名匈奴單于曰「降奴服於」,下詔遣立國將軍孫建等率十二將分道並出:五威將軍苗訢、虎賁將軍王況出五原; 厭難將軍陳欽、震狄將軍王巡出雲中; 振武將軍王嘉、平狄將軍王萌出代郡; 相威將軍李棽、鎮遠將軍李翁出西河; 誅貉將軍楊俊、討濊將軍嚴尤出漁陽; 奮武將軍王駿、定胡將軍王晏出張掖; 及偏裨以下百八十人,募天下囚徒、丁男、甲卒三十萬人,轉輸衣裘、兵器、糧食,自負海江、淮至北邊,使者馳傳督趣,以軍興法從事。 先至者屯邊郡,須畢具乃同時出; 窮追匈奴,內之丁令。 分其國土人民以為十五,立呼韓邪子孫十五人皆為單于。 莽以錢幣訖不行,復下書曰:「寶貨皆重則小用不給,皆輕則僦載煩費; 輕重大小各有差品,則用便而民樂。 」於是更作金、銀、龜、貝、錢、布之品,名曰寶貨。 錢貨六品,金貨一品,銀貨二品,龜貨四品,貝貨五品,布貨十品,凡寶貨五物、六名、二十八品。 鑄作錢布,皆用銅,殽以連、錫。 百姓潰亂,其貨不行。 莽知民愁,乃但行小錢直一與大錢五十,二品並行; 龜、貝、布屬且寢。 盜鑄錢者不可禁,乃重其法,一家鑄錢,五家坐之,沒入為奴婢。 吏民出入持錢,以副符傳,不持者廚傳勿捨,關津苛留。 公卿皆持以入宮殿門,欲以重而行之。 是時百姓便安漢五銖錢,以莽錢大小兩行,難知,又數變改,不信,皆私以五銖錢市買; 訛言大錢當罷,莫肯挾。 莽患之,復下書:「諸挾五銖錢、言大錢當罷者,比非井田制,投四裔! 」及坐賣買田宅、奴婢、鑄錢,自諸侯、卿大夫至於庶民,抵罪者不可勝數。 於是農商失業,食貨俱廢,民人至涕泣於市道。 莽之謀篡也,吏民爭為符命,皆得封侯。 其不為者相戲曰:「獨無天帝除書乎? 」司命陳崇白莽曰:「此開奸臣作福之路而亂天命,宜絕其原。 」莽亦厭之,遂使尚書大夫趙並驗治,非五威將率所班,皆下獄。 初,甄豐、劉秀、王舜為莽腹心,倡導在位,褒揚功德; 安漢、宰衡之號及封莽母、兩子、兄子,皆豐等所共謀,而豐、舜、秀亦受其賜,並富貴矣,非復欲令莽居攝也。 居攝之萌,出於泉陵侯劉慶、前輝光謝囂、長安令田終術。 莽羽翼已成,意欲稱攝,豐等承順其意; 莽輒復封舜、秀、豐等子孫以報之。 豐等爵位已盛,心意既滿,又實畏漢宗室、天下豪桀。 而疏遠欲進者並作符命,莽遂據以即真,舜、秀內懼而已。 豐素剛強,莽覺其不說,故托符命文,徙豐為更始將軍,與賣餅兒王盛同列; 豐父子默默。 時子尋為侍中、京兆大尹、茂德侯,即作符命:新室當分陝,立二伯,以豐為右伯,太傅平晏為左伯,如周、召故事。 莽即從之,拜豐為右伯。 當述職西出,未行,尋復作符命,言故漢氏平帝后黃皇室主為尋之妻。 莽以詐立,心疑大臣怨謗,欲震威以懼下,因是發怒曰:「黃皇室主天下母,此何謂也! 」收捕尋。 尋亡,豐自殺。 尋隨方士入華山,歲餘,捕得,辭連國師公秀子侍中、隆威侯棻,棻弟右曹、長水校尉、伐虜侯泳,大司空邑弟左關將軍、掌威侯奇,及秀門人侍中、騎都尉丁隆等,牽引公卿黨、親、列侯以下,死者數百人。 乃流棻於幽州,放尋於三危,殛隆於羽山,皆驛車載其屍傳致云。 是歲,莽始興神仙事,以方士蘇樂言,起八風台,台成萬金; 又種五粱禾於殿中,先以寶玉漬種,計粟斛成一金。 王莽中始建國三年(辛未,公元一一年)遣田禾將軍趙並發戍卒屯田五原、北假,以助軍糧。 莽遣中郎將藺苞、副校尉戴級將兵萬騎,多繼珍寶至雲中塞下,招誘呼韓邪單于諸子,欲以次拜為十五單于。 苞、級使譯出塞,誘呼右犁汙王咸、咸子登、助三人。 至則脅拜咸為孝單于,助為順單于,皆厚加賞賜; 傳送助、登長安。 莽封苞為宣威公,拜為虎牙將軍; 封級為揚威公,拜為虎賁將軍。 單于聞之,怒曰:「先單于受漢宣帝恩,不可負也。 今天子非宣帝子孫,何以得立! 」遣左骨都侯、右伊秩訾王呼盧訾及左賢王樂將兵入雲中益壽塞,大殺吏民。 是後,單于歷告左右部都尉、諸邊王入塞寇盜,大輩萬餘,中輩數千,少者數百,殺雁門、朔方太守、都尉,略吏民畜產,不可勝數,緣邊虛耗。 是時諸將在邊,以大眾未集,未敢出擊匈奴。 討濊將軍嚴尤諫曰:「臣聞匈奴為害,所從來久矣,未聞上世有必征之者也。 後世三家周、秦、漢征之,然皆未有得上策者也。 周得中策,漢得下策,秦無策焉。 當周宣王時,獫狁內侵,至於涇陽; 命將征之,盡境而還。 其視戎狄之侵,譬猶蚊虻,驅之而已,故天下稱明,是為中策。 漢武帝選將練兵,約繼輕糧,深入遠戍,雖有克獲之功,胡輒報之。 兵連禍結三十餘年,中國罷耗,匈奴亦創艾,而天下稱武,是為下策。 秦始皇不忍小恥而輕民力,築長城之固,延袤萬里,轉輸之行,起於負海; 疆境既完,中國內竭,以喪社稷,是為無策。 今天下遭陽九之厄,比年饑饉,西北邊尤甚。 發三十萬眾,具三百日糧,東援海、代,南取江、淮,然後乃備。 計其道里,一年尚未集合,兵先至者聚居暴露,師老械弊,勢不可用,此一難也。 邊既空虛,不能奉軍糧,內調郡國,不相及屬,此二難也。 計一人三百日食,用□十八斛,非牛力不能勝; 牛又當自繼食,加二十斛,重矣。 胡地沙鹵,多乏水草,以往事揆之,軍出未滿百日,牛必物故且盡,餘糧尚多,人不能負,此三難也。 胡地秋冬甚寒,春夏甚風,多繼釜鍑、薪炭,重不可勝,食□飲水,以歷四時,師有疾疫之憂,是故前世伐胡不過百日,非不欲久,勢力不能,此四難也。 輜重自隨,則輕銳者少,不得疾行,虜徐遁逃,勢不能及。 幸而逢虜,又累輜重; 如遇險阻,銜尾相隨,虜要遮前後,危殆不測,此五難也。 大用民力,功不可必立,臣伏憂之。 今既發兵,宜縱先至者,令臣尤等深入霆擊,且以創艾胡虜。 」莽不聽尤言,轉兵谷如故,天下騷動。 咸既受莽孝單于之號,馳出塞歸庭,具以見脅狀白單于; 單于更以為於粟置支侯,匈奴賤官也。 後助病死,莽以登代助為順單于。 吏士屯邊者所在放縱,而內郡愁於征發,民棄城郭,始流亡為盜賊,并州、平州尤甚。 莽令七公、六卿號皆兼稱將軍,遣著武將軍逯並等鎮名都,中郎將、繡衣執法各五十五人,分鎮緣邊大郡,督大奸猾擅弄兵者。 皆乘便為奸於外,橈亂州郡,貨賂為市,侵漁百姓。 莽下書切責之曰:「自今以來,敢犯此者,輒捕系,以名聞! 」然猶放縱自若。 北邊自宣帝以來,數世不見煙火之警,人民熾盛,牛馬布野; 及莽橈亂匈奴,與之構難,邊民死亡係獲,數年之間,北邊虛空,野有暴骨矣。 太師王舜自莽篡位後,病悸浸劇,死。 莽為太子置師、友各四人,秩以大夫。 以故大司徒馬宮等為師疑、傅丞、阿輔、保拂,是為四師; 故尚書令唐林等為胥附、奔走、先後、禦侮,是為四友。 又置師友、侍中、諫議、《六經》祭酒各一人,凡九祭酒,秩皆上卿。 遣使者奉璽書、印綬、安車、駟馬迎龔勝,即拜為師友祭酒。 使者與郡太守、縣長吏、三老、官屬、行義、諸生千人以上入勝裡致詔。 使者欲令勝起迎,久立門外。 勝稱病篤,為床室中戶西、南牖下,東首加朝服拖紳。 使者付璽書,奉印綬,內安車、駟馬,進謂勝曰:「聖朝未嘗忘君,製作未定,待君為政; 思聞所欲施行,以安海內。 」勝對曰:「素愚,加以年老被病,命在朝夕,隨使君上道,必死道路,無益萬分! 」使者要說,至以印綬就加勝身; 勝輒推不受。 使者上言:「方盛夏暑熱,勝病少氣,可須秋涼乃發。 」有詔許之。 使者五日壹與太守俱問起居,為勝兩子及門人高暉等言:「朝廷虛心待君以茅土之封,雖疾病,宜動移至傳捨,示有行意; 必為子孫遺大業。 」暉等白使者語,勝自知不見聽,即謂暉等:「吾受漢家厚恩,無以報; 今年老矣,旦暮入地,誼豈以一身事二姓,下見故主哉! 」勝因敕以棺斂喪事:「衣周於身,棺周於衣。 勿隨俗動吾塚、種柏、作祠堂! 」語畢,遂不復開口飲食,積十四日死。 死時,七十九矣。 是時清名之士,又有琅邪紀逡,齊薛方,太原旬阜越、郇相,沛唐林、唐尊,皆以明經飭行顯名於世。 紀逡、兩唐皆仕莽,封侯,貴重,歷公卿位。 唐林數上疏諫正,有忠直節。 唐尊衣敝、履空,被虛偽名。 旬阜相為莽太子四友,病死,莽太子遣使裞以衣衾,其子攀棺不聽,曰:「死父遺言:『師友之送,勿有所受。 』今於皇太子得托友官,故不受也。 」京師稱之。 莽以安車迎薛方,方因使者辭謝曰:「堯、舜在上,下有巢、由。 今明主方隆唐、虞之德,小臣欲守箕山之節。 」使者以聞。 莽說其言,不強致。 初,隃糜郭欽為南郡太守,杜陵蔣詡為兗州刺史,亦以廉直為名。 莽居攝,欽、詡皆以病免官,歸鄉里,臥不出戶,卒於家。 哀、平之際,沛國陳咸以律令為尚書。 莽輔政,多改漢制,咸心非之; 及何武、鮑宣死,咸歎曰:「《易》稱『見幾而作,不俟終日。 』吾可以逝矣。 」即乞骸骨去職。 及莽篡位,召咸為掌寇大夫; 咸謝病不肯應。 時三子參、欽、豐皆在位,咸悉令解官歸鄉里,閉門不出入,猶用漢家祖臘。 人問其故,咸曰:「我先人豈知王氏臘乎! 」悉收斂其家律令、書文,壁藏之。 又,齊栗融、北海禽慶、蘇章、山陽曹竟,皆儒生,去官,不仕於莽。 班固贊曰:春秋列國卿大夫及至漢興將相名臣,懷祿耽寵以失其世者多矣,是故清節之士,於是為貴; 然大率多能自治而不能治人。 王、貢之材,優於龔、鮑。 守死善道,勝實蹈焉。 貞而不諒,薛方近之。 郭欽、蔣詡,好遁不污,絕紀、唐矣。 是歲,瀕河郡蝗生。 河決魏郡,泛清河以東數郡。 先是,莽恐河決為元城塚墓害; 及決東去,元城不憂水,故遂不堤塞。 王莽中始建國四年(壬申,公元一二年)春,二月,赦天下。 厭難將軍陳欽、震狄將軍王巡上言:「捕得虜生口驗問,言虜犯邊者皆孝單于咸子角所為。 」莽乃會諸夷,斬咸子登於長安市。 大司馬甄邯死。 莽至明堂,下書:「以洛陽為東都,常安為西都。 邦畿連體,各有采、任。 州從《禹貢》為九; 爵從周氏為五。 諸侯之員千有八百,附城之數亦如之,以俟有功。 諸公一同,有眾萬戶; 其餘以是為差。 今已受封者,公侯以下凡七百九十六人,附城千五百一十一人。 」以圖簿未定,未授國邑,且令受奉都內,月錢數千。 諸侯皆困乏,至有傭作者。 莽性躁擾,不能無為,每有所興造,動欲慕古,不度時宜,制度又不定; 吏緣為奸,天下謷謷,陷刑者眾。 莽知民愁怨,乃下詔:「諸食王田,皆得賣之,勿拘以法。 犯私買賣庶人者,且一切勿治。 」然它政悖亂,刑罰深刻,賦斂重數,猶如故焉。 初,五威將帥出西南夷,改句町王為侯,王邯怨怒不附。 莽諷牂柯大尹周歆詐殺邯。 邯弟承起兵殺歆,州郡擊之,不能服。 莽又發高句驪兵擊匈奴; 高句驪不欲行,郡強迫之,皆亡出塞,因犯法為寇。 遼西大尹田譚追擊之,為所殺。 州郡歸咎於高句驪侯騶,嚴尤奏言:「貉人犯法,不從騶起; 正有它心,宜令州郡且尉安之。 今猥被以大罪,恐其遂畔,夫餘之屬必有和者。 匈奴未克,夫餘、濊貉復起,此大憂也。 」莽不尉安,濊貉遂反; 詔尤擊之。 尤誘高句驪侯騶至而斬焉,傳首長安。 莽大說,下書更名高句驪為下句驪。 於是貉人愈犯邊,東、北與西南夷皆亂。 莽志方盛,以為四夷不足吞滅,專念稽古之事,復下書:「以此年二月東巡狩,具禮儀調度。 」既而以文母太后體不安,且止待後。 初,莽為安漢公時,欲諂太皇太后,以斬郅支功奏尊元帝廟為高宗,太后晏駕後,當以禮配食云。 及莽改號太后為新室文母,絕之於漢,不令得體元帝,墮壞孝元廟,更為文母太后起廟; 獨置孝元廟故殿以為文母篡食堂,既成,名曰長壽宮,以太后在,故未謂之廟。 莽置酒長壽宮,請太后。 既至,見孝元廟廢徹塗地,太后驚泣曰:「此漢家宗廟,皆有神靈,與何治而壞之! 且使鬼神無知,又何用廟為! 如令有知,我乃人之妃妾,豈宜辱帝之堂以陳饋食哉! 」私謂左右曰:「此人慢神多矣,能久得祐乎! 」飲酒不樂而罷。 自莽篡位後,知太后怨恨,求所以媚太后者無不為,然愈不說,莽更漢家黑貂著黃貂; 又改漢正朔、伏臘日。 太后令其官屬黑貂; 至漢家正、臘日,獨與其左右相對飲食。 王莽中始建國五年(癸酉,公元一三年)春,二月,文母皇太后崩,年八十四; 葬渭陵,與元帝合,而溝絕之。 新室世世獻祭其廟; 元帝配食,坐於床下。 莽為太后服喪三年。 烏孫大、小昆彌遣使貢獻。 莽以烏孫國人多親附小昆彌,見匈奴諸邊並侵,意欲得烏孫心,乃遣使者引小昆彌使,坐大昆彌使上。 師友祭酒滿昌劾奏使者曰:「夷狄以中國有禮誼,故詘而服從。 大昆彌,君也,今序臣使於君使之上,非所以有夷狄也。 奉使大不敬! 」莽怒,免昌官。 西域諸國以莽積失恩信,焉耆先叛,殺都護但欽; 西域遂瓦解。 十一月,彗星出,二十餘日,不見。 是歲,以犯挾銅炭者多,除其法。 匈奴烏珠留單于死,用事大臣右骨都侯須卜當,即王昭君女伊墨居次雲之婿也。 雲常欲與中國和親,又素與於粟置支侯咸厚善,見咸前後為莽所拜,故遂立咸為烏累若鞮單于。 烏累單于咸立,以弟輿為左谷蠡王。 烏珠留單于子蘇屠胡本為左賢王,後更謂之護於,欲傳以國。 咸怨烏珠留單于貶己號,乃貶護於為左屠耆王。 王莽中天鳳元年(甲戌,公元一四年)春,正月,赦天下。 莽下詔:「將以是歲四仲月遍行巡狩之禮,太官繼□、乾肉,內者行張坐臥; 所過毋得有所給。 俟畢北巡狩之禮,即於土中居洛陽之都。 」群公奏言:「皇帝至孝,新遭文母之喪,顏色未復,飲食損少; 今一歲四巡,道路萬里,春秋尊,非讙、乾肉之所能堪。 且無巡狩,須闋大服,以安聖體。 」莽從之,要期以天鳳七年巡狩; 厥明年,即土之中,遣太傅平晏、大司空王邑之洛陽營相宅兆,圖起宗廟、社稷、郊兆云。 三月,壬申晦,日有食之。 大赦天下。 以災異策大司馬逯並就侯氏朝位,太傅平晏勿領尚書事。 以利苗男訢為大司馬。 莽即真,尤備大臣,抑奪下權,朝臣有言其過失者,輒拔擢。 孔仁、趙博、費興等以敢擊大臣,故見信任,擇名官而居之。 國將哀章頗不清,莽為選置和叔,敕曰:「非但保國將閨門,當保親屬在西州者。 」諸公皆輕賤,而章尤甚。 夏,四月,隕霜殺草木,海瀕尤甚。 六月,黃霧四塞。 秋,七月,大風拔樹,飛北闕直城門屋瓦。 雨雹,殺牛羊。 莽以《周官》、《王制》之文,置卒正、連率、大尹,職如太守; 又置州牧、部監二十五人。 分長安城旁六鄉,置帥各一人。 分三輔為六尉郡; 河東、河內、弘農、河南、穎川、南陽為六隊郡。 更名河南大尹曰保忠信卿。 益河南屬縣滿三十,置六郊州長各一人,人主五縣。 及它官名悉改。 大郡至分為五,合百二十有五郡。 九州之內,縣二千二百有三。 又仿古六服為惟城、惟寧、惟翰、惟屏、惟垣、惟籓,各以其方為稱,總為萬國焉。 其後,歲復變更,一郡至五易名,而還復其故。 吏民不能紀,每下詔書,輒系其故名云。 匈奴右骨都侯須卜當、伊墨居次雲勸單于和親,遣人之西河虎猛制虜塞下,告塞吏云:「欲見和親侯。 」和親侯者,王昭君兄子歙也。 中部都尉以聞,莽遣歙、歙弟騎都尉、展德侯颯使匈奴,賀單于初立,賜黃金、衣被、繒帛; 紿言侍子登在,因購求陳良、終帶等。 單于盡收陳良等二十七人,皆械檻付使者,遣廚唯姑夕王富等四十人送歙、颯。 莽作焚如之刑,燒殺陳良等。 緣邊大饑,人相食。 諫大夫如普行邊兵還,言:「軍士久屯寒苦,邊郡無以相贍。 今單于新和,宜因是罷兵。 」校尉韓威進曰:「以新室之威而吞胡虜,無異口中蚤虱。 臣願得勇敢之士五千人,不繼斗糧,饑食虜肉,渴飲其血,可以橫行! 」莽壯其言,以威為將軍。 然采普言,徵還諸將在邊者,免陳欽等十八人,又罷四關鎮都尉諸屯兵。 單于貪莽賂遺,故外不失漢故事,然內利寇掠; 又使還,知子登前死,怨恨,寇虜從左地入不絕。 使者問單于,輒曰:「烏桓與匈奴無狀黠民共為寇入塞,譬如中國有盜賊耳! 咸初立持國,威信尚淺,盡力禁止,不敢有二心! 」莽復發軍屯。 益州蠻夷愁擾,盡反,復殺益州大尹程隆。 莽遣平蠻將軍馮茂發巴、蜀、犍為吏士,賦斂取足於民,以擊之。 莽復申下金、銀、龜、貝之貨,頗增減其賈直,而罷大、小錢,改作貨布、貨泉二品並行。 又以大錢行久,罷之恐民挾不止,乃令民且獨行大錢; 盡六年,毋得復挾大錢矣。 每壹易錢,民用破業而大陷刑。 category:資治通鑑
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)