1
郭太字林宗, 〈范曄父名泰,故改爲此「太」。 鄭公業之名亦同焉。〉 太原界休人也。 〈介休,今汾州縣。〉 家世貧賤。 早孤,母欲使給事縣廷。 〈《蒼頡篇》曰:「廷,直也。 」《說文》:「廷,朝中也。 」《風俗通》:「廷,正也。 言縣廷、郡廷、朝廷,皆取平均正直也。」〉 林宗曰:「大丈夫焉能處斗筲之役乎? 」遂辭。 就成皐屈伯彥學,三年業畢,博通墳籍。 善談論,美音制。 乃游於洛陽。 始見河南尹李膺,膺大竒之,遂相友善,於是名震京師。 後歸鄉里,衣冠諸儒送至河上,車數千兩。 林宗唯與李膺同舟而濟,衆賔望之,以爲神仙焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
2
司徒黃瓊辟,太常趙典舉有道。 或勸林宗仕進者,對曰:「吾夜觀乾象,晝察人事,天之所廢,不可支也。」 〈《左傳》晉汝叔寬之詞。 支猶持也。〉 遂並不應。 性明知人,好獎訓士類。 身長八尺,容貌魁偉,襃衣博帶,周遊郡國。 甞於陳梁閒行遇雨,巾一角墊, 〈音丁念反。 周遷《輿服雜事》曰:「巾以葛爲之,形如幍,音口洽反。 本居士野人所服。 魏武造幍,其巾乃廢。 今國子學生服焉。 以白紗爲之。」〉 時人乃故折巾一角,以爲「林宗巾」。 其見慕皆如此。 〈泰別傳曰:「泰名顯,士爭歸之,載刺常盈車。」〉 或問汝南范滂曰:「郭林宗何如人? 」滂曰:「隱不違親, 〈介推之類。〉 貞不絕俗, 〈柳下惠之類。〉 天子不得臣,諸侯不得友,吾不知其它。」 〈《禮記》曰:「儒有上不臣天子,下不事諸侯。」〉 後遭母憂,有至孝稱。 〈謝承書曰:「遭母憂,歐血發病,歷年乃瘳。」〉 林宗雖善人倫,而不爲危言覈論, 〈《禮記》曰:「擬人必於其倫。 」鄭玄注曰:「倫猶類也。 」論語孔子曰:「邦有道,危言危行。 邦無道,危行言孫。 」覈猶實也。〉 故宦官擅政而不能傷也。 及黨事起,知名之士多被其害,唯林宗及汝南袁閎得免焉。 遂閉門敎授,弟子以千數。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
明年春,卒于家,時年四十二。 四方之士千餘人,皆來會葬。 〈謝承書曰:「泰以建寧二年正月卒,自弘農函谷關以西,河內湯陰以北,二千里負笈荷擔彌路,柴車葦裝塞塗,蓋有萬數來赴。」〉 同志者乃共刻石立碑,蔡邕爲其文,旣而謂涿郡盧植曰:「吾爲碑銘多矣,皆有慙德,唯郭有道無愧色耳。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
其獎拔士人,皆如所鑒。 〈謝承書曰:「泰之所名,人品乃定,先言後驗,衆皆服之。 故適陳留則友符偉明,遊太學則師仇季智,之陳國則親魏德公,入汝南則交黃叔度。 初,太始至南州,過袁奉高,不宿而去; 從叔度,累日不去。 或以問太。 太曰:『奉高之器,譬之氿濫,雖清而易挹。 叔度之器,汪汪若千頃之陂,澄之不清,擾之不濁,不可量也。 』已而果然,太以是名聞天下。」〉 後之好事,或附益增張,故多華辭不經,又類卜相之書。 今錄其章章效於事者,著之篇末。 〈章章猶昭昭也。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
左原者,陳留人也。 爲郡學生,犯法見斥。 林宗甞遇諸路,爲設酒肴以慰之。 謂曰:「昔顏涿聚梁甫之巨盜,段干木晉國之大駔,卒爲齊之忠臣,魏之名賢。 〈《呂氏春秋》曰:「顏涿聚,梁父大盜也,學於孔子。 」《左傳》曰:「晉伐齊,戰于黎丘,齊師敗績,親禽顏庚。 」杜預注曰:「黎丘,隰也。 顏庚,齊大夫顏涿聚也。 」又曰:「晉荀瑤伐鄭,鄭駟弘請救於齊。 齊師將興,陳成子屬孤子,三日朝,設乘車兩馬,繫五邑焉。 召顏涿聚之子晉,曰:『隰之役,而父死焉,以國之多難,未汝恤也。 今君命汝以是邑也,服車而朝,無廢前勞。 』」《呂氏春秋》曰:「段干木,晉國之駔。 」《說文》曰:「駔,會也。 謂合兩家之賣買,如今之度巿也。 」《新序》曰「魏文侯過段干木之閭而軾之,遂致祿百萬,而時往問之。 國人皆喜,相與誦之曰:『吾君好正,段干木之敬; 吾君好忠,段干木之隆。 』秦欲攻魏,司馬唐諫曰:『段干木賢者也,而魏禮之,天下莫不聞,無乃不可加兵乎? 』秦君以爲然」也。 駔音子朗反。〉 蘧瑗、顏回尚不能無過,況其餘乎? 〈《論語》曰:「蘧伯玉使人於孔子,問之曰:『夫子何爲? 』對曰:『夫子欲寡其過而未能也。 』」又曰:「顏回好學,不貳過。」〉 慎勿恚恨,責躬而已。 」原納其言而去。 或有譏林宗不絕惡人者。 對曰:「人而不仁,疾之以甚,亂也。」 〈《論語》孔子之言也。 鄭玄注云:「不仁之人,當以風化之。 若疾之以甚,是益使爲亂也。」〉 原後忽更懷忿,結客欲報諸生。 其日林宗在學,原愧負前言,因遂罷去。 後事露,衆人咸謝服焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
茅容字季偉,陳留人也。 年四十餘,耕於野,時與等輩避雨樹下,衆皆夷踞相對, 〈夷,平也。 《說文》曰:「踞,蹲也。」〉 容獨危坐愈恭。 林宗行見之而竒其異,遂與共言,因請寓宿。 旦日,容殺雞爲饌,林宗謂爲己設,旣而以供其母,自以草蔬與客同飯。 〈草,麤也。〉 林宗起拜之曰:「卿賢乎哉! 」因勸令學,卒以成德。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
孟敏字叔達,鉅鹿楊氏人也。 〈《十三州志》曰:楊氏縣在今魏郡北也。〉 客居太原。 荷甑墯地,不顧而去。 林宗見而問其意。 對曰:「甑以破矣,視之何益? 」林宗以此異之,因勸令遊學。 十年知名,三公俱辟,並不屈云。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
庾乘字世遊,潁川鄢陵人也。 少給事縣廷爲門士。 〈士即門卒。〉 林宗見而拔之,勸遊學官,遂爲諸生傭。 後能講論,自以卑第,每處下坐,諸生博士皆就讎問,由是學中以下坐爲貴。 後徵辟並不起,號曰「徵君」。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
宋果字仲乙, 〈謝承書「乙」作「文」。〉 扶風人也。 性輕悍,憙與人報讎,爲郡縣所疾。 林宗乃訓之義方,懼以禍敗。 果感悔,叩頭謝負,遂改節自勑。 後以烈氣聞,辟公府,侍御史、并州刺史,所在能化。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
賈淑字子厚,林宗鄉人也。 雖世有冠冕,而性險害,邑里患之。 〈謝承書曰:「淑爲舅宋瑗報讎於縣中,爲吏所捕,繫獄當死。 泰與語,淑懇惻流涕。 泰詣縣令應操,陳其報怨蹈義之士。 被赦,縣不宥之,郡上言,乃得原。」〉 林宗遭母憂,淑來修弔,旣而鉅鹿孫威直亦至。 威直以林宗賢而受惡人弔,心怪之,不進而去。 林宗追而謝之曰:「賈子厚誠實凶德,然洗心向善。 仲尼不逆互鄉,故吾許其進也。」 〈互鄉,鄉名。 「互鄉難與言,童子見,門人惑。 孔子曰:『人潔己以進,與其進,不保其往。』」〉 淑聞之,改過自厲,終成善士。 鄉里有憂患者,淑輒傾身營救,爲州閭所稱。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
史叔賔
(No translation available)
12
史叔賔者,陳留人也。 少有盛名。 林宗見而告人曰:「牆高基下,雖得必失。 」後果以論議阿枉敗名云。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
黃允字子艾,濟陰人也。 以儁才知名。 林宗見而謂曰:「卿有絕人之才,足成偉器。 然恐守道不篤,將失之矣。 」後司徒袁隗欲爲從女求姻,見允而歎曰:「得壻如是足矣。 」允聞而黜遣其妻夏侯氏。 婦謂姑曰:「今當見弃,方與黃氏長辭,乞一會親屬,以展離訣之情。 」於是大集賔客三百餘人,婦中坐,攘袂數允隱匿穢惡十五事,言畢,登車而去。 允以此廢於時。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
謝甄字子微,汝南召陵人也。 與陳留邊讓並善談論,俱有盛名。 每共候林宗,未甞不連日達夜。 林宗謂門人曰:「二子英才有餘,而並不入道,惜乎! 」甄後不拘細行,爲時所毀。 讓以輕侮曹操,操殺之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
王柔字叔優,弟澤,字季道,林宗同郡晉陽縣人也。 兄弟緫角共候林宗,以訪才行所宜。 林宗曰:「叔優當以仕進顯,季道當以經術通,然違方改務,亦不能至也。 」後果如所言,柔爲護匈奴中郎將,澤爲代郡太守。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
又識張孝仲芻牧之中,知范特祖郵置之役, 〈《說文》曰:「郵,境上傳書舍也。 」廣雅曰:「郵,驛也。 」置亦驛也。 《風俗通》曰:「漢改郵爲置。 置者,度其遠近之閒置之也。」〉 召公子、許偉康並出屠酤,司馬子威拔自卒伍,及同郡郭長信、王長文、韓文布、李子政、曹子元、定襄周康子、西河王季然、雲中丘季智、郝禮真等六十人,並以成名。 〈謝承書曰:「太原郭長信、王長文、長文弟子師、韓文布、李子政、曹子元、定襄周康子、西河王季然、雲中丘季智名靈舉。 子師位至司徒,季然北地太守,其餘多典州郡者。」〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
論曰:莊周有言,人情險於山川,以其動靜可識,而沈阻難徵。 〈徵,明也。 沈,深也。〉 故深厚之性,詭於情貌; 〈詭,違也。〉 則哲之鑒,惟帝所難。 〈帝謂堯也。 書曰:「知人則哲,惟帝爲難。」〉 而林宗雅俗無所失,將其明性特有主乎? 然而遜言危行,終亨時晦, 〈亨,通也。〉 恂恂善導,使士慕成名,雖墨、孟之徒,不能絕也。 〈墨翟、孟軻也。 絕,過也。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
符融字偉明,陳留浚儀人也。 少爲都官吏,恥之,委去。 〈《續漢志》曰:「都官從事,主察舉百官犯法者。 」融恥爲其吏而去。〉 後遊太學,師事少府李膺。 膺風性高簡,每見融,輒絕它賔客,聽其言論。 融幅巾奮褎,談辭如雲, 〈幅巾者,以一幅爲之也。 褎,古袖字。 如雲者,奔踊而出也。〉 膺每捧手歎息。 郭林宗始入京師,時人莫識,融一見嗟服,因以介於李膺,由是知名。 〈古人相見,必因紹介。 介,因也,言因此人以相接見也。 謝承書曰:「融見林宗,便與之交。 又紹介於膺,以爲海之明珠,未燿其光,鳥之鳳皇,羽儀未翔。 膺與林宗相見,待以師友之禮,遂振名天下,融之致也。」〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
時漢中晉文經、梁國黃子艾,並恃其才智,炫曜上京,卧託養疾,無所通接。 洛中士大夫好事者,承其聲名,坐門問疾,猶不得見。 〈謝承書曰:「文經、子艾,曜名遠近,聲價已定,徵辟不就,療病京師,不通賔客。 公卿將相大夫遣門生旦暮問疾,郎吏公府掾屬雜坐其門,不得見也。」〉 三公所辟召者,輒以詢訪之,隨所臧否,以爲與奪。 融察其非真,乃到太學,并見李膺曰:「二子行業無聞,以豪桀自置,遂使公卿問疾,王臣坐門。 融恐其小道破義,空譽違實,特宜察焉。 」膺然之。 二人自是名論漸衰,賔徒稍省,旬日之閒,慙歎逃去。 後果爲輕薄子,並以罪廢弃。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
融益以知名。 州郡禮請,舉孝廉,公府連辟,皆不應。 太守馮岱有名稱,到官,請融相見。 融一往,薦達郡士范冉、韓卓、孔伷等三人, 〈伷音冑。 謝承書曰:「馮岱字德山。 性忼慨,有文武異才。 旣到官,融往相見,薦范冉爲功曹,韓卓爲主簿,孔伷爲上計吏。 」袁山松書曰:「卓字子助。 臘日,奴竊食祭其先,卓義其心,即日免之。」〉 因辭病自絕。 會有黨事,亦遭禁錮。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
妻亡,貧無殯斂,鄉人欲爲具棺服,融不肯受。 曰:「古之亡者,弃之中野。 〈易繫詞曰:「古之葬者,厚衣以薪,葬之中野。」〉 唯妻子可以行志,但即土埋藏而已。」 〈謝承書:「潁川張元祖,志行士也,來存融,弔其妻亡,知其如此,謂言『足下欲尚古道,非不清妙; 且禮設棺槨,制杖章,孔子曰「吾從周」』。 便推所乘羸牛車,命融以給殯,融受而不辭也。」〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
融同郡田盛,字仲嚮,與郭林宗同好,亦名知人,優遊不仕,並以壽終。
(No translation available)
23
許劭字子將,汝南平輿人也。 〈輿音預。〉 少峻名節,好人倫,多所賞識。 若樊子昭、和陽士者,並顯名於世。 〈《魏志》曰:「和洽字陽士,汝南西平人也。 初舉孝廉,大將軍辟,不就。 魏國建,爲侍中。」〉 故天下言拔士者,咸稱許、郭。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
初爲郡功曹,太守徐璆甚敬之。 〈璆音求,又巨秋反。〉 府中聞子將爲吏,莫不改操飾行。 同郡袁紹,公族豪俠,去濮陽令歸,車徒甚盛,將入郡界,乃謝遣賔客,曰:「吾輿服豈可使許子將見。 」遂以單車歸家。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
25
劭甞到潁川,多長者之遊,唯不候陳寔。 又陳蕃喪妻還葬,鄉人畢至,而劭獨不往。 或問其故,劭曰:「太丘道廣,廣則難周; 仲舉性峻,峻則少通。 故不造也。 」其多所裁量若此。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
曹操微時,常卑辭厚禮,求爲己目。 〈令品藻爲題目。〉 劭鄙其人而不肯對,操乃伺隙脅劭,劭不得已,曰:「君清平之姦賊,亂世之英雄。 」操大恱而去。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
劭從祖敬,敬子訓,訓子相,並爲三公,相以能諂事宦官,故自致台司封侯,數遣請劭。 劭惡其薄行,終不候之。
(No translation available) (No translation available)
28
劭邑人李逵,壯直有高氣,劭初善之,而後爲隙,又與從兄靖不睦, 〈《蜀志》曰:「許靖字文休,少與從弟劭俱知名,並有人倫臧否之稱,而私情不協。 劭爲郡功曹,排擯靖不得齒敘,以馬磨自給。」〉 時議以此少之。 初,劭與靖俱有高名,好共覈論鄉黨人物,每月輒更其品題,故汝南俗有「月旦評」焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
29
司空楊彪辟,舉方正、敦樸,徵,皆不就。 或勸劭仕,對曰:「方今小人道長,王室將亂,吾欲避地淮海,以全老幼。 」乃南到廣陵。 徐州刺史陶謙禮之甚厚。 劭不自安,告其徒曰:「陶恭祖外慕聲名,內非真正。 待吾雖厚,其埶必薄。 不如去之。 」遂復投揚州刺史劉繇於曲阿。 〈繇字正禮。〉 其後陶謙果捕諸寓士。 〈寓,寄也。〉 及孫策平吳,劭與繇南奔豫章而卒,時年四十六。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
30
兄虔亦知名,汝南人稱平輿淵有二龍焉。 〈平輿故城,今豫州汝陽縣東北,有二龍鄉、月旦里。〉
(No translation available) (No translation available)
31
贊曰:林宗懷寶,識深甄藻。 〈甄,明也。 藻猶飾也。〉 明發周流,永言時道。 〈明發,發夕至明也。 《呂氏春秋》曰:「孔子周流天下。」〉 符融鑒真,子將人倫。 守節好恥,並亦逡巡。 〈逡巡,自退不仕也。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
32
校勘記
(No translation available)
33
二二二六頁六行形如* (幍) **[□]*。 按:注云「音口洽反」,則字當作「□」,今改,下同。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
34
二二二七頁一0~一二行初太始至南州至太以是名聞天下。 按:此注文七十四字,汲本、殿本皆儳入正文。 明嘉靖汪文盛刻本不誤,閩本亦不誤,閩本蓋據汪文盛本翻刻也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
35
二二二七頁一一行譬之* (泛) **[氿]*濫集解引惠棟說,謂蔣杲云「泛」當作「氿」,俗本誤「氿」為「泛」,因轉誤為「泛」也。 王先謙謂黃憲傳「氾濫」作「氿濫」,謂氿泉、濫泉也。 今據改。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
36
二二二七頁一一行擾之不濁。 按:殿本「擾」作「撓」,御覽七十二引續漢書同。
(No translation available) (No translation available)
37
二二二七頁一五行段干木。 按:「段」原斗「□」,逕改正。 注同。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
38
二二二八頁四行晉荀瑤伐鄭*[鄭駟弘]*請救於齊。 按:注脫「鄭駟弘」三字,則上下文語意不屬,今據今本左傳補。
(No translation available) (No translation available)
39
二二二八頁八行司馬唐諫曰。 按:校補引柳從辰說,謂「司馬唐」今新序作「司馬唐且」。
(No translation available) (No translation available)
40
二二二八頁一三行茅容字季偉。 按:校補謂「偉」一作「瑋」。 柳從辰雲風俗通有黃瓊門生茅季瑋,即其人。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
41
二二二九頁三行鉅鹿楊氏人也。 按:「楊」原斗「揚」,逕改正。 注同。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
42
二二二九頁七行勸遊學* (宮) **[官]*刊誤謂:案文「宮」當作「官」。 今據改。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
43
二二二九頁一五行賈淑字子厚。 按:集解引惠棟說,謂袁紀「子厚」作「子序」。
(No translation available) (No translation available)
44
二二三0頁一行既而鉅鹿孫威直亦至。 按:集解引惠棟說,謂郭泰別傳「威」作「鹹」。
(No translation available) (No translation available)
45
二二三0頁九行黃允字子艾。 按:集解引惠棟說,謂袁紀「子艾」作「元艾」。
(No translation available) (No translation available)
46
二二三0頁一二行於是大集賓客三百餘人。 按:校補引柳從辰說,謂袁紀作「請親屬及賓客二十餘人」。
(No translation available) (No translation available)
47
二二三四頁九行鄉人* (必) **[畢]*至據汲本、殿本改。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
48
二二三四頁一三行君清平之奸賊亂世之英雄。 按:三國魏志裴注引世說,作「治世之能臣,亂世之奸雄」。
(No translation available) (No translation available)
49
二二三五頁七行司空楊彪。 按:「楊」原斗「揚」,逕改正。
(No translation available) (No translation available)