1
志第十三五行一
(No translation available)
2
貌不恭淫雨服妖雞禍青眚屋自壞訛言旱謠狼食人
(No translation available)
3
《五行傳》說及其占應,《漢書·五行志》錄之詳矣。 故泰山太守應劭、給事中董巴、散騎常侍譙周並撰建武以來災異。 今合而論之,以續《前志》云。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
《五行傳》曰:「田獵不宿,飲食不享,出入不節,奪民農時,及有姦謀,則木不曲直。 」謂木失其性而爲災也。 又曰:「貌之不恭,是謂不肅。 厥咎狂,厥罰恒雨,厥極惡。 時則有服妖,時則有龜孽,時則有雞禍,時則有下體生上之痾,時則有青眚、青祥,惟金沴木。 」說云:氣之相傷謂之沴。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
建武元年,赤眉賊率樊崇、逢安等共立劉盆子爲天子。 然崇等視之如小兒,百事自由,初不恤錄也。 後正旦至,君臣欲共饗,既坐,酒食未下,羣臣更起,亂不可整。 時,大司農楊音案劒怒曰:「小兒戲尚不如此! 」其後遂破壞,崇、安等皆誅死。 唯音爲關内侯,以壽終。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
光武崩,山陽王荆哭不哀,作飛書與東海王,勸使作亂。 明帝以荆同母弟,太后在,故隱之。 後徙王廣陵,荆遂坐復謀反自殺也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
章帝時,竇皇后兄憲以皇后甚幸於上,故人人莫不畏憲。 憲於是強請奪沁水長公主田,公主畏憲,與之,憲乃賤顧之。 後上幸公主田,覺之,問憲,憲又上言借之。 上以后故,但譴敕之,不治其罪。 後章帝崩,竇太后攝政,憲秉機密,忠直之臣與憲忤者,憲多害之,其後憲兄弟遂皆被誅。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
桓帝時,梁冀秉政,兄弟貴盛自恣,好驅馳過度,至於歸家,猶馳驅入門。 百姓號之曰「梁氏滅門驅馳」,後遂誅滅。
(No translation available) (No translation available)
9
和帝永元十年、十三年、十四年、十五年,皆淫雨傷稼。
(No translation available)
10
安帝元年、四年秋,郡國十淫雨傷稼。
(No translation available)
11
永寧元年,郡國三十三淫雨傷稼。
(No translation available)
12
建光元年,京都及郡國二十九淫雨傷稼。 是時羌反久未平,百姓屯戍,不解愁苦。
(No translation available) (No translation available)
13
延光元年,郡國二十七淫雨傷稼。
(No translation available)
14
二年,郡國五連雨傷稼。
(No translation available)
15
順帝永建四年,司隸、荆、豫、兗、冀部淫雨傷稼。
(No translation available)
16
六年,冀州淫雨傷稼。
(No translation available)
17
桓帝延熹二年夏,霖雨五十餘日。 是時,大將軍梁冀秉政,謀害上所幸鄧貴人母宣,冀又擅殺議郎邴尊。 上欲誅冀,懼其持權日久,威勢強盛,恐有逆命,害及吏民,密與近臣中常侍單超等圖其方畧。 其年八月,冀卒伏罪誅滅。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
中平六年夏,霖雨八十餘日。 是時,靈帝新棄羣臣,大行尚在梓宫,大將軍何進與佐軍校尉袁紹等共謀欲誅廢中官。 下文陵畢,中常侍張讓等共殺進,兵戰京都,死者數千。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
更始諸將軍過雒陽者數十辈,皆帻而衣婦人衣繡擁蕭。 時,智者見之,以爲服之不中,身之災也,乃奔入邊郡避之。 是服妖也。 其後更始遂爲赤眉所殺。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
桓帝元嘉中,京都婦女作愁眉、啼粧、堕馬髻、折要步、齲齒笑。 所謂愁眉者,細而曲折。 啼粧者,薄拭目下,若啼處。 堕馬髻者,作一邊。 折要步者,足不在體下。 齲齒笑者,若齒痛,樂不欣欣。 始自大將軍梁冀家所爲,京都歙然,諸夏皆放效。 此近服妖也。 梁冀二世上將,婚媾王室,大作威福,將危社稷。 天誡若曰:「兵馬將往收捕,婦女憂愁,踧眉啼泣,吏卒掣頓,折其要脊,令髻傾邪,雖強語笑,无復氣味也。 」到延熹二年,舉宗誅夷。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
延熹中,梁冀誅后,京都帻颜短耳長,短上長下。 時中常侍單超、左悺、徐璜、具瑗、唐衡在帝左右,縱其姦慝。 海内愠曰:一將軍死,五將軍出。 家有數侯,子弟列布州郡,宾客杂袭腾翥,上短下長,與梁冀同占。 到其八年,桓帝因日蚀之變,乃拜故司徒韩寅爲司隸校尉,以次誅鉏,京都正清。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
延熹中,京都長者皆著木屐; 婦女始嫁,至作漆画五采爲系。 此服妖也。 到九年,党事始发,傳黄門北寺,临時惶惑,不能信天任命,多有逃走不就考者,九族拘繫,及所過歷,長少婦女皆被桎梏,應木屐之象也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
靈帝建寧中,京都長者皆以苇方笥爲粧具,下士尽然。 時有識者窃言:苇方笥,郡國讞箧也; 今珍用之,此天下人皆當有罪讞於理官也。 到光和三年癸丑赦令詔書,吏民依黨禁錮者赦除之,有不見文,他以類比疑者谳。 於是諸有黨郡皆讞廷尉,人名悉入方笥中。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
靈帝好胡服、胡帳、胡牀、胡坐、胡飯、胡空侯、胡笛、胡舞,京都貴戚皆竞爲之。 此服妖也。 其後董卓多擁胡兵,填塞街衢,虏掠宫掖,发掘園陵。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
25
靈帝於宫中西園駕四白驢,躬自操轡,驅馳周旋,以爲大樂。 於是公卿貴戚转相放效,至乘辎軿以爲騎從,互相侵奪,贾與馬齊。 案《易》曰:「時乘六龍以御天。 」行天者莫若龍,行地者莫若馬。 《詩》云:「四牡騤騤,載是常服。 」「檀車煌煌,四牡彭彭。 」夫驢乃服重致遠,上下山谷,野人之所用耳,何有帝王君子而驂服之乎! 迟鈍之畜,而今貴之。 天意若曰:國且大亂,賢愚倒植,凡執政者皆如驢也。 其後董卓陵虐王室,多援邊人以充本朝,胡夷異种,跨蹈中國。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
熹平中,省内冠狗带綬,以爲笑樂。 有一狗突出,走入司徒府門,或見之者,莫不惊怪。 京房《易傳》曰:「君不正,臣欲篡,厥妖狗冠出。 」后靈帝寵用便嬖子弟,永樂宾客、鸿都羣小,傳相汲引,公卿牧守,比肩是也。 又遣御史於西邸卖官,關内侯顧五百萬者,赐與金紫; 詣闕上書占令長,随县好醜,豐約有賈。 強者貪如豺虎,弱者畧不類物,實狗而冠者也。 司徒,古之丞相,壹统國政。 天戒若曰:宰相多非其人,尸祿素餐,莫能据正持重,阿意曲從。 今在位者皆如狗也,故狗走入其門。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
靈帝數游戲於西園中,令後宫采女爲客舍主人,身爲商賈服。 行至舍,采女下酒食,因共飲食以爲戲樂。 此服妖也。 其後天下大亂。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
28
獻帝建安中,男子之衣,好爲長躬而下甚短,女子好爲長裙而上甚短。 時益州從事莫嗣以爲服妖,是陽无下而陰无上也,天下未欲平也。 后還,遂大亂。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
29
桓帝永興二年四月丙午,光祿勋吏舍壁下夜有青氣,視之,得玉鈎、玦各一。 鈎長七寸二分,玦周五寸四分,身中皆雕鏤。 此青祥也,玉,金類也。 七寸二分,商數也。 五寸四分,徵數也。 商爲臣,徵爲事,盖爲人臣引决事者不肅,將有禍也。 是時梁冀秉政專恣,后四岁,梁氏誅滅也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
30
延熹五年,太学門无故自壞。 襄楷以爲太学前疑所居,其門自壞,文德將喪,教化廢也。 是後天下遂至喪亂。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
31
永康元年十月壬戌,南宫平城門内屋自壞。 金沴木,木動也。 其十二月,宫車晏駕。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
32
三年二月,公府驻駕庑自壞,南北三十餘間。
(No translation available)
33
中平一年二月癸亥,廣陽城門外上屋自壞也。
(No translation available)
34
獻帝初平二年三月,長安宣平城門外屋无故自壞。 至三年夏,司徒王允使中郎將吕布殺太师董卓,夷三族。
(No translation available) (No translation available)
35
《五行傳》曰:「好攻戰,轻百姓,饰城郭,侵邊境,則金不從革。 」謂金失其性而爲災也。 又曰:「言之不從,是謂不乂。 厥咎僭,厥罰恒陽,厥極憂。 時則有詩妖,時則有介虫之孽,時則有犬禍,時則有口舌之痾,時則有白眚、白祥、惟木沴金。 」介虫,劉歆傳以爲毛虫。 乂,治也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
36
安帝永初元年十一月,民讹言相惊,司隸、並、冀州民人流移。 時,鄧太皇專政。 婦人以順爲道,故《禮》「夫死從子」之命。 今專主事,此不從而僭也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
37
世祖建武五年夏,旱。 《京房傳》曰:「欲德不用,兹謂張,厥災荒,其旱陰雲不雨,變而赤,因四陰。 眾出過時,兹謂廣,其旱不生。 上下皆蔽,兹謂隔,其旱天赤三月,時有雹殺飛禽。 上缘求妃,兹謂僭,其旱三月大温亡云。 君高臺府,兹謂犯,陰侵陽,其旱萬物根死,有火災。 庶位逾節,兹謂僭,其旱泽物枯,爲火所傷。 」是時,天下僭逆者未尽誅,軍多過時。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
38
章帝章和二年夏,旱。 時,章帝崩后,竇太后兄弟用事奢僭。
(No translation available) (No translation available)
39
和帝永元六年秋,京都旱。 時,雒陽有冤囚,和帝幸雒陽寺,錄囚徒,理冤囚,收令下獄抵罪。 行未還宫,澍雨降。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
40
安帝永初六年夏,旱。 七年夏,旱。
(No translation available) (No translation available)
41
元初元年夏,旱。 二年夏,旱。 六年夏,旱。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
42
順帝永建三年夏,旱。 五年夏,旱。
(No translation available) (No translation available)
43
陽嘉二年夏,旱。 時,李固对策,以爲奢僭所致也。
(No translation available) (No translation available)
44
冲帝永熹元年夏,旱。 時,冲帝幼崩,太尉李固勸太后兄梁冀立嗣帝,擇年長有德者,天下賴之,則功名不朽。 年幼未可知,如后不善,悔无所及。 時太后及冀貪立年幼,欲久自傳,遂立質帝,八岁。 此不用德。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
45
桓帝元嘉元年夏,旱。 是時,梁冀秉政,妻、子並受封,寵逾節。
(No translation available) (No translation available)
46
延熹元年六月,旱。
(No translation available)
47
靈帝熹平五年夏,旱。 六年夏,旱。
(No translation available) (No translation available)
48
光和五年夏,旱。 六年夏,旱。 是時,常侍、黄門僭作威福。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
49
獻帝興平元年秋,長安旱。 是時,李傕、郭汜專權縱事。
(No translation available) (No translation available)
50
更始時,南陽有童謠曰:「諧不諧,在赤眉。 得不得,在河北。 」是時,更始在長安,世祖爲大司馬平定河北。 更始大臣並僭專權,故謠妖作也。 后更始遂爲赤眉所殺,是更始之不諧在赤眉也。 世祖自河北興。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
51
世祖建武六年,蜀童謠曰:「黄牛白腹,五铢當復。 」是時,公孙述僭號於蜀,時人窃言王莽称黄,述欲继之,故称白; 五铢,漢家货,明當復也。 述遂誅滅。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
52
王莽末,天水童謠曰:「出吳門,望缇羣。 見一蹇人,言欲上天; 令天可上,地上安得民! 」時,隗嚣初起兵於天水,后意稍廣,欲爲天子,遂破滅,嚣少病蹇。 吳門,冀郭門名也。 缇羣,山名也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
53
順帝之末,京都童謠曰:「直如弦,死道邊。 曲如鈎,反封侯。 」案順帝即世,孝質短祚,大將軍梁冀貪树疏幼,以爲己功,專國號令,以赡其私。 太尉李固以爲清河王雅性聪明,敦詩悦禮,加又属亲,立長則順,置善則固。 而冀建白太后,策免固,征蠡吾侯,遂即至尊。 固是日幽毙於獄,暴尸道路,而太尉胡廣封安樂乡侯、司徒趙戒厨亭侯、司空袁湯安國亭侯云。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
54
桓帝之初,天下童謠曰:「小麦青青大麦枯,誰當獲者婦與姑。 丈人何在西击胡,吏買馬,君具車,請爲諸君鼓咙胡。 」案元嘉中凉州諸羌一時俱反,南入蜀、漢,東抄三輔,延及並、冀,大爲民害。 命將出眾,每戰常负,中國益发甲卒,麦多委棄,但有婦女獲刈之也。 吏買馬,君具車者,言调发重及有秩者也。 請爲諸君鼓咙胡者,不敢公言,私咽語。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
55
桓帝之初,京都童謠曰:「城上烏,尾畢逋,公爲吏,子爲徒。 一徒死,百乘車。 車班班,入河間。 河間姹女工數錢,以錢爲室金爲堂。 石上慊慊舂黄粱。 梁下有悬鼓,我欲击之丞卿怒。 」案此皆謂爲政貪也。 城上烏,尾畢逋者,處高利独食,不與下共,謂人主多聚敛也。 公爲吏,子爲徒者,言蛮夷將叛逆,父既爲軍吏,其子又爲卒徒往击之也。 一徒死,百乘車者,言前一人往討胡既死矣,后又遣百乘車往。 車班班,入河間者,言上將崩,乘舆班班入河間迎靈帝也。 河間姹女工數錢,以錢爲室金爲堂者,靈帝既立,其母永樂太后好聚金以爲堂也。 石上慊慊舂黄粱者,言永樂雖积金錢,慊慊常苦不足,使人舂黄粱而食之也。 梁下有悬鼓,我欲击之丞卿怒者,言永樂主教靈帝,使卖官受錢,所祿非其人,天下忠笃之士怨望,欲击悬鼓以求見,丞卿主鼓者,亦復谄順,怒而止我也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
56
桓帝之初,京都童謠曰:「游平卖印自有平,不辟豪賢及大姓。 」案到延熹之末,鄧皇后以譴自殺,乃以竇貴人代之,其父名武字游平,拜城門校尉。 及太后攝政,爲大將軍,與太傅陳蕃合心戮力,惟德是建,印綬所加,咸得其人,豪賢大姓,皆絕望矣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
57
桓帝之末,京都童謠曰:「茅田一頃中有井,四方纤纤不可整。 嚼復嚼,今年尚可后年鐃。 」案《易》曰:「拔茅茹以其汇,征吉。 」茅喻羣賢也。 井者,法也。 於時中常侍管霸、苏康憎疾海内英哲,與長樂少府劉嚣、太常許咏、尚書柳分、尋穆、史佟、司隸唐珍等,代作脣齒。 河内牢川詣闕上書:「汝、颍、南陽,上采虚誉,專作威福; 甘陵有南北二部,三輔尤甚。 」由是傳考黄門北寺,始見廢閣。 茅田一頃者,言羣賢眾多也。 中有井者,言雖厄窮,不失其法度也。 四方纤纤不可整者,言姦慝大炽,不可整理。 嚼復嚼者,京都飲酒相強之辞也。 言食肉者鄙,不恤王政,徒耽宴飲歌呼而已也。 今年尚可者,言但禁錮也。 后年鐃者,陳、竇被誅,天下大壞。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
58
桓帝之末,京都童謠曰:「白盖小車何延延。 河間來合諧,河間來合諧! 」案解犊亭属饶陽河間县也。 居无幾何而桓帝崩,使者與解犊侯皆白盖車從河間來。 延延,眾貌也。 是時御史劉儵建議立靈帝,以儵爲侍中,中常侍侯览畏其亲近,必當間己,白拜儵泰山太守,因令司隸迫促殺之。 朝廷少長,思其功效,乃拔用其弟郃,致位司徒,此爲合諧也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
59
靈帝之末,京都童謠曰:「侯非侯,王非王,千乘萬騎上北芒。 」案到中平六年,史侯登蹑至尊,獻帝未有爵號,爲中常侍段珪等數十人所執,公卿百官皆随其后,到河上,乃得來還。 此爲非侯非王上北芒者也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
60
靈帝中平中,京都歌曰:「承樂世董逃,游四郭董逃,蒙天恩董逃,带金紫董逃,行谢恩董逃,整車騎董逃,垂欲发董逃,與中辞董逃,出西門董逃,瞻宫殿董逃,望京城董逃,日夜絕董逃,心摧傷董逃。 」案「董」謂董卓也,言雖跋扈,縱其残暴,終歸逃窜,至於滅族也。
(No translation available) (No translation available)
61
獻帝践祚之初,京都童謠曰:「千里草,何青青。 十日卜,不得生。 」案千里草爲董,十日卜爲卓。 凡别字之體,皆從上起,左右离合,无有從下发端者也。 今二字如此者,天意若曰:卓自下摩上,以臣陵君也。 青青者,暴盛之貌也。 不得生者,亦旋破亡。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
62
建安初,荆州童謠曰:「八九年間始欲衰,至十三年无孑遺。 」言自中興以來,荆州无破亂,及劉表爲牧,民又豐樂,至此逮八九年。 當始衰者,謂劉表妻當死,諸將並零落也。 十三年无孑遺者,言十三年表又當死,民當移詣冀州也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
63
順帝陽嘉元年十月中,望都蒲陰狼殺童兒九十七人。 時,李固对策,引京房《易傳》曰「君將无道,害將及人,去之深山以全身,厥妖狼食人」。 陛下覺寤,比求隱滞,故狼災息。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
64
靈帝建寧中,羣狼數十頭入晉陽南城門嚙人。
(No translation available)