1
金之先,出靺鞨氏。 靺鞨本號勿吉。 勿吉,古肅慎地也。 元魏時,勿吉有七部:曰粟末部、曰伯咄部、曰安車骨部、曰拂涅部、曰號室部、曰黑水部、曰白山部。 隋稱靺鞨,而七部並同。 唐初,有黑水靺鞨、粟末靺鞨,其五部無聞。 粟末靺鞨始附高麗,姓大氏。 李績破高麗,粟末靺鞨保東牟山。 後爲渤海,稱王,傳十餘世。 有文字、禮樂、官府、制度。 有五京、十五府、六十二州。 黑水靺鞨居肅慎地,東瀕海,南接高麗,亦附於高麗。 嘗以兵十五萬衆助高麗拒唐太宗,敗于安市。 開元中,來朝,置黑水府,以部長爲都督、刺史,置長史監之。 賜都督姓李氏,名獻誠,領黑水經略使。 其後渤海盛強,黑水役屬之,朝貢遂絕。 五代時,契丹盡取渤海地,而黑水靺鞨附屬於契丹。 其在南者籍契丹,號熟女直; 其在北者不在契丹籍,號生女直。 生女直地有混同江、長白山,混同江亦號黑龍江,所謂「白山黑水」是也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
2
金之始祖諱函普,初從高麗來,年已六十餘矣。 兄阿古乃好佛,留高麗不肯從,曰:「後世子孫必有能相聚者,吾不能去也。 」獨與弟保活里俱。 始祖居完顏部僕幹水之涯,保活里居耶懶。 其後胡十門以曷蘇館歸太祖,自言其祖兄弟三人相別而去,蓋自謂阿古乃之後。 石土門、迪古乃,保活里之裔也。 及太祖敗遼兵於境上,獲耶律謝十,乃使梁福、斡荅刺招諭渤海人曰:「女直、渤海本同一家。 」蓋其初皆勿吉之七部也。 始祖至完顏部,居久之,其部人嘗殺它族之人,由是兩族交惡,哄鬥不能解。 完顏部人謂始祖曰:「若能爲部人解此怨,使兩族不相殺,部有賢女,年六十而未嫁,當以相配,仍爲同部。 」始祖曰:「諾。 」乃自往諭之曰:「殺一人而鬥不解,損傷益多。 曷若止誅首亂者一人,部內以物納償汝,可以無鬥,而且獲利焉。 」怨家從之。 乃爲約曰:「凡有殺傷人者,征其家人口一、馬十偶、牸牛十、黃金六兩,與所殺傷之家,即兩解,不得私鬥。 」曰:「謹如約。 」女直之俗,殺人償馬牛三十,自此始。 既備償如約,部衆信服之,謝以青牛一,並許歸六十之婦。 始祖乃以青牛爲聘禮而納之,並得其貲產。 後生二男,長曰烏魯,次曰斡魯,一女曰注思板,遂爲完顏部人。 天會十四年,追諡景元皇帝,廟號始祖。 皇統四年,號其藏曰光陵。 五年,增諡始祖懿憲景元皇帝。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
子德帝,諱烏魯。 天會十四年,追諡德皇帝。 皇統四年,號其藏曰熙陵。 五年,增諡淵穆玄德皇帝。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
子安帝,諱跋海。 天會十四年,追諡安皇帝。 皇統四年,號其藏建陵。 五年,增諡和靖慶安皇帝。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
子獻祖,諱綏可。 黑水舊俗無室廬,負山水坎地,梁木其上,覆以土,夏則出隨水草以居,冬則入處其中,遷徙不常。 獻祖乃徙居海古水,耕墾樹藝,始築室,有棟宇之制,人呼其地爲納葛里。 納葛里者,漢語居室也。 自此遂定居于安出虎水之側矣。 天會十四年,追諡定昭皇帝,廟號獻祖。 皇統四年,號其藏曰輝陵。 五年,增諡獻祖純烈定昭皇帝。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
子昭祖,諱石魯,剛毅質直。 生女直無書契,無約束,不可檢制。 昭祖欲稍立條教,諸父、部人皆不悅,欲坑殺之。 已被執,叔父謝里忽知部衆將殺昭祖,曰:「吾兄子,賢人也,必能承家,安輯部衆,此輩奈何輒欲坑殺之! 」亟往,彎弓注矢射於衆中,劫執者皆散走,昭祖乃得免。 昭祖稍以條教爲治,部落浸強。 遼以惕隱官之。 諸部猶以舊俗,不肯用條教。 昭祖耀武至於青嶺、白山,順者撫之,不從者討伐之,入于蘇濱、耶懶之地,所至克捷,還經僕燕水。 僕燕,漢語惡瘡也。 昭祖惡其地名,雖已困憊,不肯止。 行至姑里甸,得疾。 迨夜,寢於村舍。 有盜至,遂中夜啟行,至逼剌紀村止焉。 是夕,卒。 載柩而行,遇賊于路,奪柩去。 部衆追賊與戰,復得柩。 加古部人蒲虎復來襲之,垂及,蒲虎問諸路人曰:「石魯柩去此幾何? 」其人曰:「遠矣,追之不及也。 」蒲虎遂止。 於是乃得歸葬焉。 生女直之俗,至昭祖時稍用條教,民頗聽從,尚未有文字,無官府,不知歲月晦朔,是以年壽修短莫得而考焉。 天會十五年,追諡成襄皇帝,廟號昭祖。 皇統四年,藏號安陵。 五年,增諡昭祖武惠成襄皇帝。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
子景祖,諱烏古乃。 遼太平元年辛酉歲生。 自始祖至此,已六世矣。 景祖稍役屬諸部,自白山、耶悔、統門、耶懶、土骨論之屬,以至五國之長,皆聽命。 是時,遼之邊民有逃而歸者。 及遼以兵徙鐵勒、烏惹之民,鐵勒、烏惹多不肯徙,亦逃而來歸。 遼使曷魯林牙將兵來索逋逃之民。 景祖恐遼兵深入,盡得山川道路險易,或將圖之,乃以計止之曰:「兵若深入,諸部必驚擾,變生不測,逋戶亦不可得,非計也。 」曷魯以爲然,遂止其軍,與曷魯自行索之。 是時,鄰部雖稍從,孩懶水烏林答部石顯尚拒阻不服。 攻之,不克。 景祖以計告於遼主,遼主遣使責讓石顯。 石顯乃遣其子婆諸刊入朝,遼主厚賜遣還。 其後石顯與婆諸刊入見遼主於春蒐。 遼主乃留石顯於邊地,而遣婆諸刊還所部。 景祖之謀也。 既而五國蒲聶部節度使拔乙門叛遼,鷹路不通。 遼人將討之,先遣同幹來諭旨。 景祖曰:「可以計取。 若用兵,彼將走保險阻,非歲月可平也。 」遼人從之。 蓋景祖終畏遼兵之入其境也,故自以爲功。 於是景祖陽與拔乙門爲好,而以妻子爲質,襲而擒之,獻於遼主。 遼主召見於寢殿,燕賜加等,以爲生女直部族節度使。 遼人呼節度使爲太師,金人稱都太師者自此始。 遼主將刻印與之,景祖不肯系遼籍,辭曰:「請俟他日。 」遼主終欲與之,遣使來。 景祖詭使部人揚言曰:「主公若受印系籍,部人必殺之! 」用是以拒之,遼使乃還。 既爲節度使,有官屬,紀綱漸立矣。 生女直舊無鐵,鄰國有以甲胄來鬻者,傾貲厚賈以與貿易,亦令昆弟族人皆售之。 得鐵既多,因之以修弓矢,備器械,兵勢稍振,前後願附者衆。 斡泯水蒲察部、泰神忒保水完顏部、統門水溫蒂痕部、神隱水完顏部,皆相繼來附。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
景祖爲人寬恕,能容物,平生不見喜慍。 推財與人,分食解衣,無所吝惜。 人或忤之,亦不念。 先時,有叛去者,遣人諭誘之。 叛者曰:「汝主,活羅也。 活羅,吾能獲之,吾豈能爲活羅屈哉! 」活羅,漢語慈烏也。 北方有之,狀如大雞,善啄物,見馬牛橐駝脊間有瘡,啄其脊間食之,馬牛輒死,若饑不得食,雖砂石亦食之。 景祖嗜酒好色,飲啖過人,時人呼曰活羅,故彼以此訕之,亦不以介意。 其後訕者力屈來降,厚賜遣還。 曷懶水有率衆降者,錄其歲月姓名,即遣去,俾復其故。 人以此益信服之。 遼鹹雍八年,五國沒拈部謝野勃堇叛遼,鷹路不通。 景祖伐之,謝野來禦。 景祖被重鎧,率衆力戰。 謝野兵敗,走拔里邁濼。 時方十月,冰忽解,謝野不能軍,衆皆潰去,乃旋師。 道中遇逋亡,要遮險阻,晝夜拒戰,比至部已憊。 即往見遼邊將達魯骨,自陳敗謝野功。 行次來流水,未見達魯骨,疾作而復,卒於家,年五十四。 天會十四年,追諡惠桓皇帝,廟號景祖。 皇統四年,藏號定陵。 五年,增諡景祖英烈惠桓皇帝。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
第二子襲節度使,是爲世祖,諱劾里缽。 生女直之俗,生子年長即異居。 景祖九子,元配唐括氏生劾者,次世祖,次劾孫,次肅宗,次穆宗。 及當異居,景祖曰:「劾者柔和,可治家務。 劾里缽有器量智識,何事不成。 劾孫亦柔善人耳。 」乃命劾者與世祖同居,劾孫與肅宗同居。 景祖卒,世祖繼之。 世祖卒,肅宗繼之。 肅宗卒,穆宗繼之。 穆宗復傳世祖之子,至於太祖,竟登大位焉。 世祖,遼重熙八年己卯歲生。 遼鹹雍十年,襲節度使。 景祖異母弟跋黑有異志,世祖慮其爲變,加意事之,不使將兵,但爲部長。 跋黑遂誘桓赧、散達、烏春、窩謀罕爲亂,及間諸部使貳于世祖。 世祖猶欲撫慰之,語在跋黑、桓赧等傳中。 世祖嘗買加古部鍛工烏不屯被甲九十,烏春欲托此以爲兵端,世祖還其甲,語在《烏春傳》。 部中有流言曰:「欲生則附于跋黑,欲死則附於劾里缽、頗剌淑。 」世祖聞之,疑焉。 無以察之,乃佯爲具裝,欲有所往者,陰遣人揚言曰:「寇至! 」部衆聞者莫知虛實,有保于跋黑之室者,有保于世祖之室者,世祖乃盡得兄弟部屬向背彼此之情矣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
間數年,烏春來攻,世祖拒之。 時十月已半,大雨累晝夜,冰澌覆地,烏春不能進。 既而悔曰:「此天也! 」乃引兵去。 烏春舍于阿里矮村滓不乃家,而以兵圍其弟勝昆于胡不村。 兵退,勝昆執其兄滓不乃,而請蒞殺于世祖,且請免其孥戮。 從之。 桓赧、散達亦舉兵,遣肅宗拒之。 當是時,烏春兵在北,桓赧兵在南,其勢甚盛。 戒之曰:「可和則與之和,否則決戰! 」肅宗兵敗。 會烏春以久雨解去,世祖乃以偏師涉舍很水,經貼割水,覆桓赧、散達之家。 明日,大霧晦冥,失道,至婆多吐水乃覺。 即還至舍很、貼割之間,升高阜望之,見六騎來,大呼,馳擊之。 世祖射一人斃,生獲五人,問之,乃知卜灰、撒骨出使助恆赧、散達者也。 世祖至桓赧、散達所居,焚蕩其室家。 殺百許人,舊將主保亦死之。 比世祖還,與肅宗會,肅宗兵又敗矣。 世祖讓肅宗失利之狀。 遣人議和,桓赧、散達曰:「以爾盈歌之大赤馬、辭不失之紫騮馬與我,我則和。 」二馬皆女直名馬,不許。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
桓赧、散達大會諸部來攻,過裴滿部,以其附于世祖也,縱火焚之。 蒲察部沙祇勃堇、胡補答勃堇使阿喜來告難,世祖使之詭從以自全,曰:「戰則以旗鼓自別。 」世祖往禦桓赧之衆,將行,有報者曰:「跋黑食於愛妾之父家,肉脹咽死矣! 」乃遣肅宗求援於遼,遂率衆出。 使辭不失取海姑兄弟兵,已而乃知海姑兄弟貳於桓赧矣。 欲並取其衆,徑至海姑。 偵者報曰:「敵已至。 」將戰,世祖戒辭不失曰:「汝先陣於脫豁改原,待吾三揚旗,三鳴鼓,即棄旗決戰。 死生惟在今日,命不足惜! 」使裴滿胡喜牽大紫騮馬以爲貳馬,馳至陣。 時桓赧、散達盛強,世祖軍吏未戰而懼,皆植立無人色。 世祖陽陽如平常,亦無責讓之言,但令士卒解甲少憩,以水沃面,調蒨水飲之。 有頃,訓勵之,軍勢復振。 乃避衆獨引穆宗,執其手密與之言曰:「今日之事,若勝則已,萬一有不勝,吾必無生。 汝今介馬遙觀,勿預戰事。 若我死,汝勿收吾骨,勿顧戀親戚,亟馳馬奔告汝兄頗剌淑,於遼系籍受印,乞師以報此仇! 」語畢,袒袖,不被甲,以縕袍垂襴護前後心,韔弓提劍,三揚旗,三鳴鼓,棄旗搏戰,身爲軍鋒,突入敵陣,衆從之。 辭不失從後奮擊,大敗之。 乘勝逐之,自阿不彎至於北隘甸,死者如僕麻,破多吐水水爲之赤,棄車甲馬牛軍實盡獲之。 世祖曰:「今日之捷,非天不能及此,亦可以知足矣。 雖縱之去,敗軍之氣,沒世不振。 」乃引軍還。 世祖視其戰地,馳突成大路,闊且三十隴。 手殺九人,自相重積,人皆異之。 桓赧、散達自此不能復聚,未幾,各以其屬來降,遼大安七年也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
初,桓赧兄弟之變,不术魯部卜灰、蒲察部撒骨出助之。 至是,招之,不肯和。 卜灰之党石魯遂殺卜灰來降。 撒骨出追躡亡者,道傍人潛射之,中口而死。 自是舊部悉歸。 景祖時,斡勒部人杯乃來屬,及是,有他志。 會其家失火,因以縱火誣歡部,世祖征償如約。 杯乃不自安,遂結烏春、窩謀罕舉兵。 使肅宗與戰,敗之,獲杯乃,世祖獻之於遼。 臘醅、麻產侵掠野居女直,略來流水牧馬。 世祖擊之,中四創,久之疾愈。 臘醅等復略穆宗牧馬,交結諸部。 世祖復伐之,臘醅等紿降,乃旋。 臘醅得姑里甸兵百十有七人,據暮稜水守險,石顯子婆諸刊亦在其中。 世祖圍而克之,盡獲姑里甸兵。 麻產遁去。 遂擒臘醅及婆諸刊,皆獻之遼。 既已,復請之,遼人與之,並以前後所獻罪人歸之。 歡都在破烏春等於斜堆,故石、拔石皆就擒。 世祖自將與歡都合兵嶺東,諸軍皆至。 是時,烏春已前死,窩謀罕請於遼,願和解。 既與和,復來襲,乃進軍圍之。 窩謀罕棄城遁去。 破其城,盡俘獲之,以功差次分賜諸軍。 城始破,議渠長生殺,衆皆長跪,遼使者在坐。 忽一人佩長刀突前咫尺,謂世祖曰:「勿殺我! 」遼使及左右皆走匿。 世祖色不少動,執其人之手,語之曰:「吾不殺汝也。 」於是罰左右匿者,曰:「汝等何敢失次耶? 」罰既已,乃徐使執突前者殺之。 其膽勇鎮物如此。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
師還,寢疾,遂篤。 元娶拏懶氏哭不止,世祖曰:「汝勿哭,汝惟後我一歲耳。 」肅宗請後事,曰:「汝惟後我三年。 」肅宗出,謂人曰:「吾兄至此,亦不與我好言。 」乃叩地而哭。 俄呼穆宗謂曰:「烏雅束柔善,若辦集契丹事,阿骨打能之。 」遼大安八年五月十五日卒。 襲位十九年,年五十四。 明年,拏懶氏卒。 又明年,肅宗卒。 肅宗病篤,歎曰:「我兄真多智哉! 」世祖天性嚴重,有智識,一見必識,暫聞不忘。 凝寒不縮栗,動止不回顧。 每戰未嘗被甲,先以夢兆候其勝負。 嘗乘醉騎驢入室中,明日見驢足跡,問而知之,自是不復飲酒。 襲位之初,內外潰叛,締交爲寇。 世祖乃因敗爲功,變弱爲強。 既破桓赧、散達、烏春、窩謀罕,基業自此大矣。 天會十五年,追諡聖肅皇帝,廟號世祖。 皇統四年,號其藏曰永陵。 五年,增諡世祖神武聖肅皇帝。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
母弟頗剌淑襲節度使,景祖第四子也,是爲肅宗。 遼重熙十一年壬午歲生。 在父兄時號國相。 國相之稱不知始何時。 初,雅達爲國相。 雅達者,桓赧、散達之父也。 景祖以幣馬求之于雅達,而命肅宗爲之。 肅宗自幼機敏善辯。 當其兄時,身居國相,盡心匡輔。 是時,叔父跋黑有異志,及桓赧、散達、烏春、窩謀罕、石顯父子、臘醅、麻產作難,用兵之際,肅宗屢當一面。 尤能知遼人國政人情。 凡有遼事,一切委之肅宗專心焉。 凡白事於遼官,皆令遠跪陳辭,譯者傳致之,往往爲譯者錯亂。 肅宗欲得自前委曲言之,故先不以實告譯者。 譯者惑之,不得已,引之前,使自言。 乃以草木瓦石爲籌,枚數其事而陳之。 官吏聽者皆愕然,問其故,則爲卑辭以對曰:「鄙陋無文,故如此。 」官吏以爲實然,不復疑之,是以所訴無不如意。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
桓赧、散達之戰,部人賽罕死之,其弟活羅陰懷忿怨。 一日,忽以劍脊置肅宗項上曰:「吾兄爲汝輩死矣! 剄汝以償,則如之何? 」久之,因其兄柩至,遂怒而攻習不出,習不出走避之。 攻肅宗於家,矢注次室之裙,著於門扉。 復攻歡都,歡都衷甲拒於室中,既不能入,持其門旃而去,往附杯乃。 杯乃誘烏春兵度嶺,世祖與遇于蘇素海甸。 世祖曰:「予昔有異夢,今不可親戰。 若左軍中有力戰者,則大功成矣! 」命肅宗及斜列、辭不失與之戰。 肅宗下馬,名呼世祖,復自呼其名而言曰:「若天助我當爲衆部長,則今日之事神祇監之。 」語畢再拜。 遂炷火束縕。 頃之,大風自後起,火益熾。 是時八月,並青草皆焚之,煙焰漲天。 我軍隨煙衝擊,大敗之。 遂獲杯乃,囚而獻諸遼。 並獲活羅,肅宗釋其罪,左右任使之,後竟得其力焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
大安八年,自國相襲位。 是時,麻產尚據直屋鎧水,繕完營堡,誘納亡命。 招之,不聽,遣康宗伐之。 太祖別軍取麻產家屬,錡釜無遺。 既獲麻產,殺之,獻馘於遼。 陶溫水民來附。 二年癸酉,遣太祖以偏師伐泥厖古部帥水抹離海村跋黑、播立開,平之,自是寇賊皆息。 三年八月,肅宗卒。 天會十五年,追諡穆憲皇帝。 皇統四年,藏號泰陵。 五年,增諡肅宗明睿穆憲皇帝。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
母弟穆宗,諱盈歌,字烏魯完,景祖第五子也。 南人稱揚割太師,又曰揚割追諡孝平皇帝,號穆宗,又曰揚割號仁祖。 金代無號仁祖者,穆宗諱盈歌,諡孝平,「盈」近「揚」,「歌」近「割」,南北音訛。 遼人呼節度使爲太師,自景祖至太祖皆有是稱。 凡《叢言》、《松漠記》、張棣《金志》等書皆無足取。 穆宗,遼重熙二十二年癸巳歲生。 肅宗時擒麻產,遼命穆宗爲詳穩。 大安十年甲戌,襲節度使,年四十二。 以兄劾者子撒改爲國相。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
三年丙子,唐括部跋葛勃堇與溫都部人跋忒有舊,跋葛以事往,跋忒殺跋葛。 使太祖率師伐跋忒,跋忒亡去,追及,殺之星顯水,紇石烈部阿疏、毛睹祿阻兵爲難,穆宗自將伐阿疏,撒改以偏師攻鈍恩城,拔之。 阿疏初聞來伐,乃自訴於遼。 遂留劾者守阿疏城,穆宗乃還。 會陶溫水、徒籠古水紇石烈部阿閣版及石魯阻五國鷹路,執殺遼捕鷹使者。 遼詔穆宗討之,阿閣版等據險立柵。 方大寒,乃募善射者操勁弓利矢攻之。 數日,入其城,出遼使存者數人,俾之歸。 統門、渾蠢水之交烏古論部留可、詐都與蘇濱水烏古論敵庫德,起兵于米里迷石罕城,納根涅之子鈍恩亦亡去,於是兩黨作難。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
八月,撒改爲都統,辭不失、阿里合懣、斡帶副之,以伐留可、詐都、塢塔等。 謾都訶、石土門伐敵庫德。 撒改欲先平邊地城堡,或欲先取留可,莫能決,乃命太祖往。 鈍恩將援留可,乘謾都訶兵未集而攻之。 石土門軍既與謾都訶會,迎擊鈍恩,大敗之,降米里迷石罕城,獲鈍恩、敵庫德,釋弗殺。 太祖度盆搦嶺,與撒改會,攻破留可城,留可已先往遼矣,盡殺其城中渠長。 還圍塢塔城,塢塔先已亡在外,城降於軍。 詐都亦降于蒲家奴,於是撫甯諸路如舊時。 太師因致穆宗,教統門、渾蠢、耶悔、星顯四路及嶺東諸部自今勿復稱都部長。 命勝官、醜阿等撫定乙離骨嶺注阿門水之西諸部居民,又命斡帶及偏裨悉平二涅囊虎、二蠢出等路寇盜而還。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
七年庚辰,劾者尚守阿疏城,毛睹祿來降。 阿疏猶在遼,遼使使來罷兵。 未到,穆宗使烏林答石魯往佐劾者,戒之曰:「遼使來罷兵,但換我軍衣服旗幟與阿疏城中無辨,勿令遼使知之。 」因戒劾者曰:「遼使可以計卻,勿聽其言遽罷兵也。 」遼使果來罷兵,穆宗使蒲察部胡魯勃堇、邈遜孛堇與俱至阿疏城。 劾者見遼使,詭謂胡魯、邈遜曰:「我部族自相攻擊,幹汝等何事? 誰識汝之太師? 」乃援創刺殺胡魯、邈遜所乘馬。 遼使驚駭遽走,不敢回顧,徑歸。 居數日,破其城。 狄故保還自遼。 在城中,執而殺之。 阿疏復訴於遼。 遼遣奚節度使乙烈來。 穆宗至來流水興和村,見乙烈。 問阿疏城事,命穆宗曰:「凡攻城所獲,存者復與之,不存者備償。 」且征馬數百匹。 穆宗與僚佐謀曰:「若償阿疏,則諸部不復可號令任使也。 」乃令主隈、禿答兩水之民陽爲阻絕鷹路,復使鱉故德部節度使言于遼曰:「欲開鷹路,非生女直節度使不可。 」遼不知其爲穆宗謀也,信之,命穆宗討阻絕鷹路者,而阿疏城事遂止。 穆宗聲言平鷹路,畋于土溫水而歸。 是歲,留可來降。 八年辛巳,遼使使持賜物來賞平鷹路之有功者。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
九年壬午,使蒲家奴以遼賜,給主隈、禿答之民,且修鷹路而歸。 冬,蕭海里叛,入於系案女直阿典部,遣其族人斡達剌來給結和,曰:「願與太師爲友,同往伐遼。 」穆宗執斡達剌。 會遼命穆宗捕討海里,穆宗送斡達剌於遼,募軍得甲千餘。 女直甲兵之數,始見於此,蓋未嘗滿千也。 軍次混同水,蕭海里再使人來,復執之。 既而與海里遇。 海里遙問曰:「我使者安在? 」對曰:「與後人偕來。 」海里不信。 是時,遼追海里兵數千人,攻之不能克。 穆宗謂遼將曰:「退爾軍,我當獨取海里。 」遼將許之。 太祖策馬突戰,流矢中海里首,海里墮馬下,執而殺之,大破其軍。 使阿離合懣獻馘於遼。 金人自此知遼兵之易與也。 是役也,康宗最先登,於是以先登並有功者爲前行,次以諸軍護俘獲歸所部。 穆宗朝遼主於漁所,大被嘉賞,授以使相,錫予加等。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
十年癸未二月,穆宗還。 遼使使授從破海里者官賞。 高麗始來通好。 十月二十九日,穆宗卒,年五十有一。 初,諸部各有信牌,穆宗用太祖議,擅置牌號者置於法,自是號令乃一,民聽不疑矣。 自景祖以來,兩世四主,志業相因,卒定離析,一切治以本部法令,東南至於乙離骨、曷懶、耶懶、土骨論,東北至於五國、主隈、禿答,金蓋盛於此。 天會十五年,追諡孝平皇帝,廟號穆宗。 皇統四年,號其藏曰獻陵。 五年,增諡章順孝平皇帝。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
兄子康宗,諱烏雅束,字毛路完,世祖長子也。 遼清甯七年辛丑歲生。 乾統三年癸未,襲節度使,年四十三。 穆宗末年,阿疏使達紀誘扇邊民,曷懶甸人執送之。 穆宗使石適歡撫納曷懶甸,未行,穆宗卒,至是遣焉。 先是,高麗通好,既而頗有隙,高麗使來請議事,使者至高麗,拒而不納。 五水之民附於高麗,執團練使十四人。 語在《高麗傳》中。 二年甲申,高麗再來伐,石適歡再破之。 高麗復請和,前所執團練十四人皆遣歸,石適歡撫定邊民而還。 蘇濱水民不聽命,使斡帶至活羅海川,召諸官僚告諭之。 含國部蘇濱水居斡豁勃堇不至。 斡准部、職德部既至,復亡去。 塢塔遇二部于馬紀嶺,執之而來,遂伐斡豁,克之。 斡帶進至北琴海,攻拔泓忒城,乃還。 四年丙戌,高麗遣黑歡方石來賀襲位,遣杯魯報之。 高麗約還諸亡在彼者,乃使阿聒、勝昆往受之。 高麗背約,殺二使,築九城於曷懶甸,以兵數萬來攻。 斡賽敗之。 斡魯亦築九城,與高麗九城相對。 高麗復來攻,斡賽復敗之。 高麗約以還逋逃之人,退九城之軍。 復所侵故地。 九月,乃罷兵。 七年己丑,歲不登,減盜賊征償,振貧乏者。 十一年癸巳,康宗卒,年五十三。 天會十五年,追諡恭簡皇帝。 皇統四年,號其藏曰喬陵。 五年,增諡康宗獻敏恭簡皇帝。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
贊曰:金之厥初,兄弟三人,亦微矣。 熙宗追帝祖宗,定著始祖、景祖、世祖廟,世世不祧。 始祖娶六十之婦而生二男一女,豈非天耶? 景祖不受遼籍遼印,取雅達國相以與其子。 世祖既破桓赧、散達,遼政日衰,而以太祖屬之穆宗,其思慮豈不深遠矣夫!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)