1
顯宗諸子
(No translation available)
2
顯宗孝懿皇后生章宗,昭聖皇后生宣宗,諸姬田氏生鄆王琮、瀛王瑰、霍王從彝,劉氏生瀛王從憲,王氏生溫王玠。
(No translation available)
3
鄆王琮,本名承慶,母田氏,其後封裕陵充華。 琮儀觀豐偉,機警清辯,性寬厚,好學。 世宗選進士之有名行者納坦謀嘉教之,女直小字及漢字皆通習。 及長,輕財好施,無慍色,善吟詠,不喜聞人過,至於騎射繪塑之藝,皆造精妙。 大定十八年,封道國公。 二十六年,加崇進。 章宗即位,遷開府儀同三司,封鄆王。 明昌元年,授婆速路獲火羅合打世襲猛安,留京師。 五年,薨。 上輟朝,親臨奠於殯所。 諡曰莊靖,改莊惠。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
瀛王瑰,本名桓篤,鄆王琮之同母弟也。 重厚寡言,內行修飭,工詩,精於騎射、書藝、女直大小字。 大定二十二年,封崇國公。 二十六年,加崇進。 章宗即位,遷開府儀同三司,封瀛王。 明昌三年,薨。 敕葬事所須皆從官給,命工部侍郎胥持國等典喪事。 比葬,帝三臨奠,哭之慟。 諡曰文敬。 其後帝謂輔臣曰:「王性忠孝,兄弟中最為善人,故朕嘗令在左右。 溫王雖幼,亦佳。 不二旬俱逝,良可哀悼。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
瀛王從憲,本名吾里不,母劉氏,後封裕陵茂儀。 大定二十六年,賜名琦。 章宗即位,加開府儀同三司,封壽王。 承安元年,以郊祀恩進封英。 四年,改封瀛。 泰和五年,更賜今名。 六年,授秘書監。 八年,薨。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
從憲風儀秀峙,性寬厚,善騎射,待府僚以禮,秩滿去者皆有贐。 帝尤愛重,初以病聞,即臨問之,賜錢五百萬。 還宮,詔府僚上其疾增損狀,仍敕門司夜一鼓即奏,比五更重言之。 及薨,上哭之慟,為輟朝臨奠者再。 諭旨判大睦親府事宛王永升曰:「瀛王家事,叔宜規畫。 聞其二姬方孕,若生子,即以付之。 」以右宣徽使移剌都護其喪葬,斂以內庫之服,其餘所須,亦從官給。 諡曰敦懿。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
溫王玠,本名謀良虎,母王氏,後封裕陵婉儀。 玠幼穎秀,性溫厚,好學。 大定二十九年,章宗即位,加開府儀同三司,封溫王。 明昌三年,薨,年十一。 訃聞,上為輟朝,親臨奠哭之。 諡曰悼敏。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
章宗諸子
(No translation available)
9
章宗欽懷皇后生絳王洪裕,資明夫人林氏生荊王洪靖,諸姬生榮王洪熙、英王洪衍、壽王洪輝。 元妃李氏生葛王忒鄰。
(No translation available) (No translation available)
10
洪裕,大定二十六年生。 是時顯宗薨逾年,世宗深感,及聞皇曾孫生,喜甚。 滿三月,宴于慶和殿,賜曾孫金鼎,金香合,重彩二十端,骨睹犀、吐鶻玉山子、兔兒垂頭一副,名馬二匹。 章宗進玉雙駝鎮紙、玉琵琶撥、玉鳳鉤、骨睹犀具佩刀、衣服一襲。 世宗禦酒歌歡,乙夜方罷。 二十八年十月丙寅,薨。 明昌三年,追封絳王,賜名。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
洪靖,本名阿虎懶,明昌三年生。 生而警秀,上所鍾愛。 四年,薨。 承安四年,追封荊王,賜名,加開府儀同三司。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
洪衍,本名撒改,明昌四年生,未幾薨。 承安四年,追封英王,賜名,加開府儀同三司。
(No translation available) (No translation available)
13
洪輝,本名訛論,承安二年五月生,彌月,封壽王。 閏六月壬午,病急風,募能醫者加宣武將軍,賜錢五百萬。 甲申,疾愈,印《無量壽經》一萬卷報謝,衍慶宮作普天大醮七日,無奏刑名,仍禁屠宰。 十月丁亥,薨,備禮葬。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
忒鄰,泰和二年八月生。 上久無皇嗣,祈禱於郊、廟、衍慶宮、亳州太清宮,至是喜甚。 彌月,將加封,三等國號無愜上意者,念世宗在位最久,年最高,初封葛王,遂封為葛王。 十二月癸酉,生滿百日,放僧道度牒三千道,設醮玄真觀,宴于慶和殿。 百官用天壽節禮儀,進酒稱賀,三品以上進禮物。 泰和三年,薨。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
衛紹王子
(No translation available)
16
贊曰:章宗晚年,繼嗣不立,遂屬意衛紹王。 衛紹歷年不永,諸子凡禁錮二十餘年,鎬厲王諸子禁錮四十餘年,長女鰥男皆不得婚嫁。 天興初,方弛其禁,金亡祚後可知矣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
宣宗三子
(No translation available)
18
莊獻太子,名守忠,宣宗長子也。 其母未詳,說在《王后傳》。 胡沙虎既廢衛王,時上未至,迎守忠入居東宮。 貞祐元年閏九月甲申,立為皇太子,詔曰:「朕以眇躬,嗣服景命,念祖宗之遺統,方夙夜以靡遑,將上以承九廟之靈,而下以系多方之望。 皇太子守忠性秉溫良,地居長嫡,以次第言之,則宜升儲嗣,以典禮質之,則足愜群情,其立為皇太子。 」十月己未,以鎮國上將軍。 太子少保阿魯罕為太子少師。 庚申,上遣諭曰:「朕宮中每事裁減,汝亦宜知時難,斟酌撙節也。 」又謂曰:「時方多艱,每事當從貶損,吾已放宮人百餘矣,東宮無用者亦宜出之。 汝讀書人,必能知此也。 」二年四月,宣宗遷汴,留守中京。 七月,召至汴。 三年正月,薨。 上臨奠殯所凡四次。 四月,葬迎朔門外五里。 諡莊獻。 五月,立其子鏗為皇太孫,始二歲。 十二月薨,四年正月,賜諡沖懷太孫。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
玄齡,或曰莊獻太子母弟,早卒,未封爵。 或曰麗妃史氏所生。
(No translation available) (No translation available)
20
荊王守純,本名盤都,宣宗第二子也。 母曰真妃龐氏。 貞祐元年,封濮王。 二年,為殿前都點檢兼侍衛親軍都指揮使,權都元帥。 上諭帥府曰:「濮王年幼,公事殊未諳,卿等毋以朕子故不相規戒。 凡見將校,令謙和接遇可也。 」三年,為樞密使。 四年,拜平章政事。 興定元年,授世襲東平府路三屯猛安。 三年,以知管差除令史梁瓛,誤書轉運副使張正倫宣命,奏乞治罪。 上曰:「令史有犯,宰臣自當治之,何必關朕耶? 」是年三月,進封英王。 時監察禦史程震言其不法,宣宗切責,杖司馬及大奴尤不法者數人。 四年九月,守純欲發丞相高琪罪,密召知案蒲鮮石魯剌、令史蒲察胡魯、員外郎王阿里謀之,且屬令勿泄,而石魯剌、胡魯輒以告都事僕散奴失不,奴失不白高琪。 及高琪伏誅,守純劾三人者洩密事,奴失不免死,除名,石魯剌、胡魯各杖七十,勒停。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
元光二年三月壬子,上戒諭守純曰:「始吾以汝為相者,庶幾相輔,不至為人譏病耳。 汝乃惟飲酒耽樂,公事漫不加省,何耶? 吾常聞人言己過,雖自省無之,亦未敢容易去懷也。 」又曰:「吾所以責汝者,但以崇飲不事事之故,汝勿過慮,遂至奪權。 今諸相皆老臣,每事與之商略,使無貽物議足矣。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
天興初,守純府第產肉芝一株,高五寸許,色紅鮮可愛,既而枝葉津流,濡地成血,臭不可聞,鏟去複生者再。 夜則房榻間群狐號鳴,秉燭逐捕則失所在。 未幾,訛可出質,哀宗遷歸德。 明年正月,崔立亂。 四月癸巳,守純及諸宗室皆死青城。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
贊曰:《詩》雲:「天難忱斯,不易維王,天位殷適,使不挾四方。 」信哉! 守忠立為太子,未幾而薨,其子鏗立,又薨,哀宗複乏嗣,豈非天乎。 正大間,國勢日蹙,本支殆盡,哀宗尚且疏忌骨肉,非明惠之賢,荊王幾不能免,豈「宗子維城」之道哉!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
獨吉思忠
(No translation available)
25
獨吉思忠,本名千家奴。 明昌六年,為行省都事,累遷同簽樞密院事。 承安三年,除興平軍節度使,改西北路招討使。 初,大定間修築西北屯戍,西自坦舌,東至胡烈麼,幾六百里。 中間堡障,工役促迫,雖有牆隍,無女牆副堤。 思忠增繕,用工七十五萬,止用屯戍軍卒,役不及民。 上嘉其勞,賜詔獎諭曰:「直乾之維,扼邊之要,正資守備,以靖翰籓,垣壘弗完,營屯未固。 卿督茲事役,唯用戍兵,民不知勞,時非淹久,已臻休畢,仍底工堅。 賴爾忠勤,辦茲心畫,有嘉乃力,式副予懷。 」賜銀五百兩、重幣十端。 入為簽樞密院事,轉吏部尚書,拜參知政事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
泰和五年,宋渝盟有端,平章政事僕散揆宣撫河南。 揆奏宋人懦弱,韓侂胄用事,請遣使詰問。 上召大臣議。 左丞相宗浩曰:「宋久敗之國,必不敢動。 」思忠曰:「宋雖羈棲江表,未嘗一日忘中國,但力不足耳。 」其後果如思忠策。 六年四月,上召大臣議伐宋事,大臣猶言無足慮者。 或曰:「鼠竊狗盜,非用兵也。 」思忠執前議曰:「不早為之所,彼將誤也。 」上深然之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
七年正月,元帥左監軍紇石烈執中圍楚州,久不能下,宰臣奏請命大臣節制其軍,及益兵攻之。 思忠請行。 上曰:「以執政將兵攻一小州,克之亦不武。 」乃用唐宰相宣慰諸軍故事,以思忠充淮南宣慰使,持空名宣敕賞立功者。 詔大臣宿于秘書監,各具奏帖以聞。 明日,詔百官集議於廣仁殿,問對者久之。 既而宋人來請和,議遂寢。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
28
頃之,進拜尚書右丞。 大安初,拜平章政事。 三年,與參知政事承裕將兵屯邊,方繕完烏沙堡,思忠等不設備,大元前兵奄至,取烏月營,思忠不能守,乃退兵,思忠坐解職。 衛紹王命參知政事承裕行省,既而敗績於會河堡雲。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
29
承裕,本名胡沙,頗讀孫、吳書,以宗室子充符寶祗候。 除中都左警巡副使,通括戶籍,百姓稱其平。 遷殿中侍御史,改右警巡使、彰德軍節度副使、刑部員外郎,轉本部郎中。 曆會州、惠州刺史、遷同知臨潢府事,改東北路招討副使。 以病免,起為西南招討副使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
30
泰和六年,伐宋,遷陝西路統軍副使,俄改通遠軍節度使、陝西兵馬都統副使,與秦州防禦使完顏璘屯成紀界。 宋吳曦兵五萬由保岔、姑蘇等谷襲秦州,承裕、璘以騎兵千餘人擊走之,追奔四十里,凡六戰,宋兵大敗,斬首四千餘級。 詔承裕曰:「昔乃祖乃父,戮力戎旅,汝年尚少,善於其職,故命汝與完顏璘同行出界。 昔汝自言得兵三萬足以辦事,今以石抹仲溫、術虎高琪及青宜可與汝軍相合,計可六萬,斯亦足以辦矣。 仲溫、高琪兵道險阻,汝兵道甚易也。 自秦州至仙人關才四百里耳,從長計畫,以副朕意。 」詔完顏璘曰:「汝向在北邊,以幹勇見稱,頃以過失,逮問有司。 近知與宋人奮戰,故特赦免,仍充副統,如能佐承裕立功業,朕於官賞,豈複吝惜。 聞汝臨事頗黠,若複自速罪,且不赦汝矣。 」宋吳曦使其將馮興、楊雄、李珪以步騎八千入赤穀,承裕、璘及河州防禦使蒲察秉鉉逆擊破之。 宋步兵保西山,騎兵走赤穀。 承裕遣部將唐括按答海率騎二百馳擊宋步兵,甲士蒙括挺身先入乘之,宋步兵大潰。 追奔至皁郊城,斬二千餘級。 猛安把添奴追宋騎兵,殺千餘人,斬楊雄、李珪于陣,馮興僅以身免。 承裕進兵,克成州。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
31
八年,罷兵,遷河南東路統軍使,兼知歸德府事,俄改知臨潢府事。 賜金帶、重幣十端、銀百五十兩。 大安初,召為禦史中丞。 三年,拜參知政事,與平章政事獨吉思忠行省戍邊。 烏沙堡之役,不為備,失利,朝廷獨坐思忠,詔承裕主兵事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
32
贊曰:曹劌有言:「一鼓作氣,再而衰,三而竭。 」夫兵以氣為主,會河堡之役,獨吉思忠、承裕沮喪不可複振,金之亡國,兆於此焉。
(No translation available) (No translation available)
33
僕散揆
(No translation available)
34
僕散揆,本名臨喜,其先上京人,左丞相兼都元帥沂國武莊公忠義之子也。 少以世胄,選為近侍奉禦。 大定十五年,尚韓國大長公主,擢器物局副使,特授臨潢府路赫沙阿世襲猛安。 曆近侍局副使、尚衣局使、拱衛直副都指揮使,為殿前左衛將軍。 罷職,世宗諭之曰:「以汝宣獻皇后之親,故令尚主,置之宿衛,謂當以忠孝自勵。 日者乃與外人竊議,汝腹中事,朕不能測,其罷歸田里。 」尋起為濼州刺史,改蠡州,入為兵部侍郎、大理卿、刑部尚書。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
35
章宗即位,出為泰定軍節度使,改知臨洮府事。 以政績聞。 升河南路統軍使。 陝西提刑司舉揆「剛直明斷,獄無冤滯。 禁戢家人,百姓莫識其面。 積石、洮二州舊寇皆遁,商旅得通」。 於是進官一階,仍詔褒諭。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
36
明昌四年,鄭王永蹈謀逆,事覺,揆坐嘗私品藻諸王,獨稱永蹈性善,靜不好事,乃免死,除名。 未幾,複五品階,起為同知崇義軍節度使事。 以戰功遷西北路副招討,進官七階,賜金馬盂一、銀二百兩、重彩一十端。 複以戰功升西南路招討使兼天德軍節度使,賜金五十兩、重彩一十端。 複出禦邊,當轉戰出塞七百里,至赤胡睹地而還。 優詔褒諭,遷一官,仍許其子安貞尚邢國長公主,且許揆入謝,禮成,歸鎮。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
37
會韓國大長公主薨,揆來赴,上諭之曰:「北邊之事,非卿不能辦。 」乃賜戰馬二,即日遣還。 揆沿徼築壘穿塹,連亙九百里,營柵相望,烽候相應,人得恣田牧,北邊遂寧。 複以手詔褒諭,且欲大用,以知興中府事紇石烈子仁代之,敕盡以方略授子仁。 既入,拜參知政事,改授中都路胡土愛割蠻世襲猛安。 進拜尚書右丞。 尋出經略邊事,還拜平章政事,封濟國公。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
38
六年春,宋人複數路來侵,取泗州,取靈璧,圍壽春。 命揆為左副元帥以討之。 揆至軍前,集諸將校告以朝廷吊伐之意,分遣將士禦敵。 複取臨淮、蘄縣,而符離、壽春之圍亦解去,敵屢敗衄,悉遁出境。 上即遣提點近侍局烏古論慶壽持手詔勞問征討事宜,仍賜玉具劍一、玉荷蓮盞一、金器一百兩、重彩一十端。 尋複以詔褒諭,賜玉鞍勒馬二及玉具佩刀、內府重彩、禦藥,以旌其功。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
39
宋人既敗退,上欲進討,乃召揆赴闕,戒以師期,宴于慶和殿,親諭之曰:「朕以趙擴背盟,侵我疆埸,命卿措畫。 曾未期月,諸處累報大捷。 振我國威,挫彼賊鋒,皆卿之力,朕不能忘。 」是日寵錫甚厚,特收其次子甯壽為奉禦,乃密授以成算,俾還軍。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
40
十月,揆總大軍南伐,分兵為九路進。 揆以行省兵三萬出潁、壽,至淮,宋人旅拒于水南。 揆密遣人測淮水,惟八疊灘可涉,即遣奧屯驤揚兵下蔡,聲言欲渡。 宋帥何汝礪、姚公佐悉銳師屯花靨以備。 揆乃遣右翼都統完顏賽不、先鋒都統納蘭邦烈潛渡八疊,駐南岸。 揆麾大軍直壓其陣。 敵不虞我卒至,皆潰走,自相蹂踐,死于水者不可勝計。 進奪潁口,下安豐軍,遂攻合肥,取滁州,盡獲其軍實。 上遣使諭之曰:「前得卿奏,先鋒已奪潁口,偏師又下安豐,斬馘之數,各以萬計。 近又西帥奏捷,棗陽、光化既為我有,樊城、鄧城亦自潰散。 又聞隨州闔城歸順,山東之眾久圍楚州,隴右之師克期出界。 卿提大兵攻合肥,趙擴聞之,料已破膽,失其神守。 度彼之計,乞和為上,昔嘗畫三事付卿,以今事勢計之,徑渡長江,亦其時矣。 淮南既為我有,際江為界,理所宜然。 如使趙擴奉表稱臣,歲增貢幣,縛送賊魁,還所俘掠,一如所諭,亦可罷兵。 卿宜廣為渡江之勢,使彼有必死之憂,從其所請而縱之,僅得餘息偷生,豈敢複萌他慮。 卿於此時,經營江北,勞徠安集,除其虐政橫賦,以良吏撫字疲民,以精兵分守要害,雖未系趙擴之頸,而朕前所畫三事,上功已成矣。 前入見時,已嘗議定,今複諄諄者,欲決卿成功爾。 機會難遇,卿其勉之。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
41
既而宋帥丘灊果奉書乞和,揆以前五事諭而遣之。 複進軍圍和州,敵以騎萬五千駐六合,揆偵知之,即以右翼掩擊,斬首八千級,進屯于瓦梁河,以控真、揚諸路之沖。 乃整列軍騎,畢張旗幟,沿江上下,皆金兵焉。 於是江表震恐。 宋真州兵數萬保河橋,複遣統軍紇石烈子仁往攻之,分軍涉淺,潛出敵後。 敵見之大驚,不戰而潰,斬首二萬餘級,生擒其帥劉侹、常思敬、蕭從德、莫子容,皆宋驍將也。 遂下真州。 宋複遣陳璧來告和,揆以乞辭未誠,徒欲緩師,欲之。 宋人既喪敗,不獲請成,乃決巨勝、成公、雷塘渚積水以為阻,盡焚其廬舍儲積,過江遁去。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
42
揆體剛內和,與物無忤,臨民有惠政。 其為將也,軍門鎮靜,嘗罰必行。 初渡淮,即命徹去浮梁。 所至皆因糧於敵,無饋運之勞。 未嘗輕用士卒,而與之同甘苦,人亦樂為之用。 故南征北伐,為一代名將雲。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
43
抹撚史乂搭
(No translation available)
44
抹撚史乂搭,臨潢路人也。 其先以功授世襲謀克。 史乂搭幼襲爵,守邊有勞。 泰和六年,南鄙用兵,授同知蔡州防禦使事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
45
五月,宋將李爽圍壽州,田俊邁陷蘄縣,平章政事僕散揆謂諸將曰:「符離、彭城,齊魯之蔽,符離不守,是無彭城,彭城陷則齊魯危矣。 」乃遣安國軍節度副使納蘭邦烈與史乂搭以精騎三千戍宿州。 俊邁果率步騎二萬來襲,邦烈、史乂搭逆擊,大破之。 邦烈中流矢。 宋郭倬、李汝翼以眾五萬繼至,遂圍城,攻之甚力,城中叢射,敵不能逼。 會淫雨潦溢,敵露處勞倦,邦烈遣騎二百潛出敵後突擊之。 敵亂,史乂搭率騎蹂之,殺傷數千人。 敵複聞援軍將至,遂夜遁。 邦烈、史乂搭躡其後,黎明合擊,大破之,獲田俊邁。 十月,揆以行省兵三萬出潁、壽,史乂搭為驍騎將中軍副統,克安豐軍,戰霍丘、花靨,功居多。 十二月,從攻和州,中流矢卒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
46
史乂搭形不過中人,而拳勇善鬥,所用槍長二丈,軍中號為「長槍副統」。 又工用手箭,箭長不盈握,每用百數,散置鎧中,遇敵抽箭,以鞭揮之,或以指鉗取飛擲,數矢齊發,無不中,敵以為神。 其箭皆以智創,雖子弟亦不能傳其法。 在北部守厭山營,敵尤畏之,不敢近。 及死,將士皆惋惜之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
47
世宗謂宰臣曰:「宗浩有才幹,可及者無幾。 」二十三年,征為大理卿,逾年授山東路統軍使,兼知益都府事。 陛辭,世宗諭之曰:「卿年尚少,以卿近屬,有治跡,故以此授卿,宜體朕意。 」因賜金帶遣之。 二十六年,為賜宋主趙甗生日使。 還,授刑部尚書,俄拜參知政事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
48
章宗即位,出為北京留守,三轉同判大睦親府事。 北方有警,命宗浩佩金虎符駐泰州便宜從事。 朝廷發上京等路軍萬人以戍。 宗浩以糧儲未備,且度敵未敢動,遂分其軍就食隆、肇間。 是冬,果無警。 北部廣吉剌者尤桀驁,屢脅諸部入塞。 宗浩請乘其春暮馬弱擊之。 時阻珝亦叛,內族襄行省事於北京,詔議其事。 襄以謂若攻破廣吉剌,則阻珝無東顧憂,不若留之,以牽其勢。 宗浩奏:「國家以堂堂之勢,不能掃滅小部,顧欲藉彼為捍乎? 臣請先破廣吉剌,然後提兵北滅阻珝。 」章再上,從之。 詔諭宗浩曰:「將征北部,固卿之誠,更宜加意,毋致後悔。 」宗浩覘知合底忻與婆速火等相結,廣吉剌之勢必分,彼既畏我見討,而複掣肘仇敵,則理必求降,可呼致也。 因遣主簿撒領軍二百為先鋒,戒之曰:「若廣吉剌降,可就征其兵以圖合底忻,仍偵餘部所在,速使來報,大軍當進,與汝擊破之必矣。 」合底忻者,與山只昆皆北方別部,恃強中立,無所羈屬,往來阻珝、廣吉剌間,連歲擾邊,皆二部為之也。 撒入敵境,廣吉剌果降,遂征其兵萬四千騎,馳報以待。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
49
宗浩北進,命人齎三十日糧,報撒會于移米河共擊敵,而所遣人誤入婆速火部,由是東軍失期。 宗浩前軍至忒里葛山,遇山只昆所統石魯、渾灘兩部,擊走之,斬首千二百級,俘生口車畜甚眾。 進至呼歇水,敵勢大蹙,於是合底忻部長白古帶、山只昆部長胡必剌及婆速火所遣和火者皆乞降。 宗浩承詔,諭而釋之。 胡必剌因言,所部迪列土近在移米河不肯偕降,乞討之。 乃移軍趨移米,與迪列土遇,擊之,斬首三百級,赴水死者十四五,獲牛羊萬二千,車帳稱是。 合底忻等恐大軍至,西渡移米,棄輜重遁去。 撒與廣吉剌部長忒里虎追躡及之,於窊里不水縱擊大破之。 婆速火九部斬首、溺水死者四千五百餘人,獲駝馬牛羊不可勝計。 軍還,婆速火乞內屬,並請置吏。 上優詔褒諭,遷光祿大夫,以所獲馬六千置牧以處之。 明年,宴賜東北部,尋拜樞密使,封榮國公。 初,朝廷置東北路招討司泰州,去境三百里,每敵入,比出兵追襲,敵已遁去。 至是,宗浩奏徙之金山,以據要害,設副招討二員,分置左右,由是敵不敢犯。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
50
會中都、山東、河北屯駐軍人地土不贍,官田多為民所冒占,命宗浩行省事,詣諸道括籍,凡得地三十余萬頃。 還,坐以倡女自隨,為憲司所糾,出知真定府事。 徙西京留守,複為樞密使,進拜尚書右丞相,超授崇進。 時懲北邊不寧,議築壕壘以備守戍,廷臣多異同。 平章政事張萬公力言其不可,宗浩獨謂便,乃命宗浩行省事,以督其役。 功畢,上賜詔褒賚甚厚。 撒里部長陀括里入塞,宗浩以兵追躡,與僕散揆軍合擊之,殺獲甚眾,敵遁去。 詔征還,入見,優詔獎諭,躐遷儀同三司,賜玉束帶一、金器百兩、重幣二十端,進拜左丞相。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
51
宋人畔盟,王師南伐,會平章政事揆病,乃命宗浩兼都元帥往督進討。 宗浩馳至汴,大張兵勢,親赴襄陽巡師而還。 宋人大懼,乃命知樞密院事張岩以書乞和。 宗浩以辭旨未順卻之,仍諭以稱臣、割地、縛送元謀奸臣等事。 岩複遣方信孺齎其主趙擴誓稿來,且言擴併發三使,將賀天壽節及通謝,仍報其祖母謝氏殂,致書于都元帥宗浩曰:
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
52
方信孺還,遠貽報翰及所承鈞旨,仰見以生靈休息為重,曲示包容矜軫之意。 聞命踴躍,私竊自喜,即具奏聞,備述大金皇帝天覆地載之仁,與都元帥海涵春育之德。 旋奉上旨,亟遣信使通謝宸庭,仍先令信孺再詣行省,以請定議。 區區之愚,實恃高明,必蒙洞照,重布本末,幸垂聽焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
53
兵端之開,雖本朝失於輕信,然痛罪奸臣之蔽欺,亦不為不早。 自去歲五月,編竄鄧友龍,六月又誅蘇師旦等。 是時大國尚未嘗一出兵也,本朝即捐已得之泗州,諸軍屯於境外者盡令徹戍而南,悔艾之誠,於茲可見。 惟是名分之諭,今昔事殊,本朝皇帝本無佳兵之意,況關係至重,又豈臣子之所敢言?
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
54
江外之地,恃為遮罩,儻如來諭,何以為國? 大朝所當念察。 至於首事人鄧友龍等誤國之罪,固無所逃,若使執縛以送,是本朝不得自致其罰於臣下。 所有歲幣,前書已增大定所減之數,此在上國,初何足以為重輕,特欲藉手以見謝過之實。 儻上國諒此至情,物之多寡,必不深計。 矧惟兵興以來,連歲創殘,賦入屢蠲,若又重取於民,豈基元元無窮之困,竊計大朝亦必有所不忍也。 于通謝禮幣之外,別致微誠,庶幾以此易彼。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
55
其歸投之人,皆雀鼠偷生,一時竄匿,往往不知存亡,本朝既無所用,豈以去來為意。 當隆興時,固有大朝名族貴將南來者,洎和議之定,亦嘗約各不取索,況茲瑣瑣,誠何足雲。 儻大朝必欲追求,尚容拘刷。 至如泗州等處驅掠人,悉當護送歸業。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
56
夫締新好者不念舊惡,成大功者不較小利。 欲望力賜開陳,捐棄前過,闊略他事,玉帛交馳,歡好如初,海內寧謐,長無軍兵之事。 功烈昭宣,德澤洋溢,鼎彝所紀,方冊所載,垂之萬世,豈有既乎! 重惟大金皇帝誕節將臨,禮當修賀,兼之本國多故,又言合遣人使,接續津發,已具公移,企望取接。 伏冀鑒其至再至三有加無已之誠,亟踐請盟之諾,即底于成,感戴恩德永永無極。 誓書副本慮往復遷延,就以錄呈。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
57
初,信孺之來,自以和議遂成,輒自稱通謝使所參議官。 大定中,宋人乞和,以王抃為通問使所參議官,信孺援以為例。 宗浩怒其輕妄,囚之以聞。 朝廷亦以其為行人而不能孚兩國之情,將留之,遣使問宗浩。 宗浩曰:「今信孺事既未集,自知還必得罪,拘之適使他日有以藉口。 不若數其恌易,而釋遣之使歸,自窮無辭以白其國人,則擴、侂胄必擇謹厚者來矣。 」於是遣之,而複張岩書曰:
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
58
方信孺重以書來,詳味其辭,於請和之意雖若婉遜,而所畫之事猶未悉從,惟言當還泗州等驅掠而已。 至於責貢幣,則欲以舊數為增,追叛亡,則欲以橫恩為例,而稱臣、割地、縛送奸臣三事,則並飾虛說,弗肯如約。 豈以為朝廷過求有不可從,將度德量力,足以背城借一,與我軍角一日勝負者哉? 既不能強,又不能弱,不深思熟慮以計將來之利害,徒以不情之語形於尺牘而勤郵傳,何也?
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
59
兵者兇器,佳之不祥,然聖人不得已而用之,故三皇、五帝所不能免。 夫豈不以生靈為念,蓋犯順負義有不可恕者。 乃者彼國犯盟,侵我疆埸,帥府奉命征討,雖未及出師,姑以逐處戍兵,隨宜捍禦,所向摧破,莫之敢當,執俘折馘,不可勝計,餘眾震懾靡然奔潰。 是以所侵疆土,旋即底平,爰及泗州,亦不勞而複。 今乃自謂捐其已得,斂軍徹戍,以為悔過之效,是豈誠實之言! 據陝西宣撫司申報,今夏宋人犯邊者十餘次,並為我軍擊退,梟斬捕獲,蓋以億計。 夫以悔艾罪咎,移書往來丐和之間,乃暗遣賊徒突我守圉,冀乘其不虞,以徼幸毫末,然則所為來請和者,理安在哉!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
60
其言名分之諭,今昔事殊者,蓋與大定之事固殊矣。 本朝之于宋國,恩深德厚,莫可殫述,皇統謝章,可概見也。 至於世宗皇帝俯就和好,三十年間恩澤之渥,夫豈可忘? 江表舊臣於我,大定之初,以失在正隆,致南服不定,故特施大惠,易為侄國,以鎮撫之。 今以小犯大,曲在於彼,既以絕大定之好,則復舊稱臣,於理為宜。 若為非臣子所敢言,在皇統時何故敢言而今獨不敢,是又誠然乎哉! 又謂江外之地將為遮罩,割之則無以為國。 夫籓籬之固,當守信義,如不務此,雖長江之險,亦不可恃,區區兩淮之地,何足遮罩而為國哉! 昔江左六朝之時,淮南屢嘗屬中國矣。 至後周顯德間,南唐李景獻廬、舒、蘄、黃,畫江為界,是亦皆能為國。 既有如此故實,則割地之事,亦奚不可!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
61
自我師出疆,所下州軍縣鎮已為我有,未下者即當割而獻之。 今方信孺齎到誓書,乃雲疆界並依大國皇統、彼之隆興年已畫為定,若是則既不言割彼之地,又翻欲得我之已有者,豈理也哉! 又來書雲通謝禮幣之外,別備錢一百萬貫,折金銀各三萬兩,專以塞再增幣之責,又雲歲幣添五萬兩疋,其言無可准。 況和議未定,輒前具載約,擬為誓書,又直報通謝等三番人使,其自專如是,豈協禮體。 此方信孺以求成自任,臆度上國,謂如此徑往,則事必可集,輕瀆誑紿,理不可容。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
62
尋具奏聞,欽奉聖訓:「昔宣、靖之際,棄信背盟,我師問罪,嘗割三鎮以乞和。 今既無故興兵,蔑棄信誓,雖盡獻江、淮之地,猶不足以自贖。 況彼國嘗自言,叔父侄子與君臣父子略不相遠,如能依應稱臣,即許以江、淮之間取中為界。 如欲世為子國,即當盡割淮南,直以大江為界。 陝西邊面並以大軍已占為定據。 元謀奸臣必使縛送,緣彼懇欲自致其罰,可令函首以獻。 外歲幣雖添五萬兩疋,止是複皇統舊額而已,安得為增? 可令更添五萬兩疋,以表悔謝之實。 向汴陽乞和時嘗進賞軍之物,金五百萬兩、銀五千萬、表段里絹各一百萬、牛馬騾各一萬、駝一千、書五監。 今即江表一隅之地。 與昔不同,特加矜憫,止令量輸銀一千萬兩以充犒軍之用。 方信孺言語反復不足取信,如李大性、硃致知、李璧、吳琯輩似乎忠實,可遣詣軍前稟議。 據方信孺詭詐之罪,過於胡昉,然自古兵交,使人容在其間,姑放令回報。 」伏遇主上聖德寬裕光大,天覆地容,包荒宥罪,其可不欽承以仰副仁恩之厚! 儻猶有所稽違,則和好之事,勿複冀也。 夫宋國之安危存亡,將系於此,更期審慮,無貽後悔!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
63
贊曰:金自宗弼渡江而還,既而畫淮為界。 厥後海陵咈眾舉兵,國用虛耗,上下離心,內難先作。 故世宗之初,章宗之末,有事于南,皆非得已,而詳問之使每先發焉。 侂胄狂謀誤國,動非其時,取敗宜也。 揆、宗浩雖師出輒捷,而行成之使,不拒其來。 儀幣書辭,抑揚增損之際,有可藉口,即許其平矣。 函首之事,宋人亦欲因是以自除其禍耳。 雖然,揆、宗浩常勝之家,史乂搭驍勇之將,三人相繼而死,和議亦成,天意蓋已休息南北之人歟?
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)