1
同光三年秋七月丁酉,以久雨,詔河南府依法祈晴。 滑州上言,黃河決。 壬寅,皇太后崩於長壽宮,帝執喪於內,出遺令以示於外。 癸卯,帝於長壽宮成服,百官於長壽宮幕次成服後,於殿前立班奉慰。 乙巳,宰臣上表請聽政,不允; 表再上,敕旨宜廢朝七日。 丁未,宏文館上言:「請依《六典》,改宏文館為崇文館。 」從之。 時樞密使郭崇韜亡父名宏,豆盧革希崇韜指,奏而改之。 〈 (《五代會要》載同光三年敕云:崇文館比與宏文館並置,今請改稱,頗協舊典。 蓋豆盧革曲為之說也。)〉 洛水泛漲,壞天津橋,以舟濟渡,日有覆溺者。 己酉,宰臣百官上表,請聽政; 又請復常膳,表凡三上。 以刑部尚書李琪充大行皇太后山陵禮儀使,河南尹張全義充山陵橋道排頓使,孔謙充監護使。 壬子,河陽、陝州上言,河溢岸。 以禮部尚書王正言為戶部尚書,以御史中丞崔協為禮部尚書,以刑部侍郎、史館修撰、判館事崔居儉為御史中丞,以尚書左丞歸靄為刑部侍郎。 陝州上言,河漲二丈二尺,壞浮橋,入城門,居人有溺死者。 乙卯,汴州上言,汴水泛漲,恐漂沒城池,於州城東西權開壕口,引水入古河。 澤潞上言,自今月一日雨,至十九日未止。 戊午,以刑部尚書、判太常卿兼判吏部尚書銓事李琪為吏部尚書,依前判太常卿; 以兵部侍郎、集賢殿學士、判院事盧文紀為吏部侍郎; 以給事中李光序為尚書右丞。 許州、滑州奏,大水。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
2
八月壬戌,詔諸司人吏,不許諸處奏薦,如有勞績,隻許本司奏聞。 詔有司,吳越王印宜以黃金鑄成,其文曰「吳越國王之印」。 丁卯,帝釋服,百官奉慰於長壽宮。 戊辰,客省使李嚴使蜀回。 初,帝令往市蜀中珍玩,蜀法嚴峻,不許奇貨東出,其許市者謂之「入草物」。 嚴不獲珍貨,歸而奏之,帝大怒曰:「物歸中夏者命之曰『入草』,王衍寧免為入草之人耶! 」由是伐蜀之意銳矣。 庚辰,幸壽安山陵作所。 鄴都大水,御河泛溢。 癸未,河南縣令羅貫長流崖州,尋委河南府決痛杖一頓,處死,坐部內橋道不修故也。 及死,人皆冤之。 甲申,山陵禮儀使奏:「山陵封城之內,先有丘墳,合令子孫改卜。 舊例給其所費,無子孫者官為瘞藏。 如是五品以上官,所司仍以禮致祭。 」從之。 鳳翔奏,大水。 己酉,中書門下上言:「據禮儀使狀,準故事,太常少卿定大行太后諡議,太常卿署定訖,告天地宗廟。 伏準禮文:賤不得誄貴,子不得爵母,後必諡於廟者,受成於祖宗。 今大行太后諡,請太常卿署定後,集百官連署諡狀訖,讀於太廟太祖皇帝室,然後差丞郎一人撰冊文,別定日,命太尉上諡冊於西宮靈座,同日差官告天地、太微宮、宗廟,如常告之儀。 」從之。 青州大水、蝗。 己丑,以襄州留後李紹珙為襄州節度使,以邠州留後董璋為邠州節度使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
九月辛卯朔,河陽奏,黃河漲一丈五尺。 癸巳,中書上言:「大行皇太后諡議合讀於太廟太祖室,其日,集兩省御史台五品巳上、尚書省四品已上、諸司三品已上官,於太廟序立。 」從之。 鎮州、衛州奏,水入城,壞廬舍。 乙未,製封第三子鄴都留守、興聖宮使、檢校太尉、同平章事、判六軍諸衛事繼岌為魏王。 幸壽安陵。 庚子,襄州奏,漢江漲溢,漂溺廬舍。 是日,命大舉伐蜀,詔曰:
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
朕夙荷丕基,乍平偽室,非不欲寵綏四海,協和萬邦,庶正朔以遐同,俾人倫之有序。 其或地居陬裔,位極驕奢,殊乖事大之規,但蘊偷安之計,則必征諸典訓,振以皇威,爰興伐罪之師,冀遏亂常之黨。 蠢茲蜀主,世負唐恩,間者父總藩宣,任君統製,屬朱溫東離汴水,致昭皇西幸岐陽,不務扶持,反懷顧望,盜據劍南之土宇,全虧閫外之忳誠。 先皇帝早在並門,將興霸業,彼既會馳書幣,此亦復展謝儀。 後又特發使人,專持聘禮,彼則更不回一介之使,答咫尺之書,星歲俄移,歡盟頓阻。 朕頃遵遺訓,嗣統列藩,追昔日之來誠,繼先皇之舊好,累馳信幣,皆絕酬還,背惠食言,棄同即異。 今觀孽豎,紹據山河,委閹宦以持權,憑阻修而僭號。 早者,曾上秦王緘劄,張皇蜀地聲塵,形侮黷之言辭,謗親賢之勳德。 昨朕風驅銳旅,電掃凶渠,復已墜之宗祧,纘中興之曆數。 捷音旋報,復命仍稽,使來而尚抗書題,情動而先誇險固。 加以宋光葆輒陳狂計,別啟奸謀,將欲北顧秦川,東窺荊渚,人而無禮,罪莫大焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
昨客省使李嚴奉使銅梁,近歸金闕,凡於奏對,備述端由。 其宋光嗣相見之時,於坐上便有言說,先問契丹強弱,次數秦王是非,度此包藏,可見情狀。 加以疏遠忠直,朋比奸雄。 內則縱恣輕華,競貪寵位; 外則滋彰法令,蠹耗生靈。 既德力以不量,在神祇之共憤。 今命興聖宮使、魏王繼岌充西川四面行營都統,命侍中、樞密使郭崇韜充西川東北面行營都招討製置等使,荊南節度使高季興充西川東南面行營都招討使,鳳翔節度使李嚴充供軍轉運應接等使,同州節度使李令德充行營招討副使,陝府節度使李紹琛充行營蕃漢馬步軍都排陣斬斫使,西京留守張筠充西川管內安撫應接使,華州節度使毛璋充行營左廂馬步都虞候,邠州節度使董璋充行營右廂馬步都虞候,客省使李嚴充西川管內招撫使,總領闕下諸軍,兼西面諸道馬步兵事,取九月十八日進發。 凡爾中外,宜體朕懷。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
辛丑,授魏王繼岌諸道行營都統,餘如故。 繼岌既受都統之命,以梁漢顒充中軍馬步都虞候兼馬步軍都指揮使,張廷蘊為中軍步軍都指揮使,牛景章充中軍左廂馬軍都指揮使,沈斌充中軍右廂馬軍都指揮使,卓瑰充中軍左廂步軍都指揮使,王贄充中軍右廂步軍都指揮使,供奉官李從襲充中軍馬步軍都監,高品李廷安、呂知柔充魏王衙通謁。 詔工部尚書任圜、翰林學士李愚參魏王軍事。 丁未夕,偏天陰雲,北方有聲如雷,野雉皆鳴,俗所謂「天狗落」。 戊申,魏王繼岌、樞密使侍中郭崇韜進發西征。 太子少師致仕薛廷珪卒,贈右僕射。 甲寅,幸壽安陵。 司天上言:「自七月三日大雨,至九月十八日後方晴,三辰行度不見。 」丁巳,幸尖山射雁。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
冬十月庚申朔,宰臣及文武三品以上官赴長壽宮,上大行皇太后諡曰貞簡皇太后。 辛酉,幸甘泉,遂幸壽安陵。 壬戌,魏王繼岌率師至鳳翔,先遣使馳檄以諭蜀部。 丁卯,奉皇太后尊諡寶冊赴西京錄座,宰臣豆盧革攝太尉讀冊文,吏部尚書李琪讀寶文,百官素服,班於長壽宮門外奉慰。 淮南楊溥遣使進慰禮。 己巳,中書上言:「貞簡太后陵請以坤陵為名。 」從之。 初卜山陵,帝欲祔於代州武皇陵,奏議:「天子以四海為家,不當分其南北。 」乃於壽安縣界別卜是陵。 〈 (《五代會要》載中書門下奏議云:「人君以四海為家,不當分其南北。 洛陽是帝王之宅,四時朝拜,禮須便近,不能遠幸代州。 今漢朝諸陵,皆近秦雍,國朝陵寢,布列京畿。 後魏文帝自代遷洛之後,園陵皆在河南,兼敕功臣之家,不許北葬,今魏氏諸陵尚在京畿。 祔葬代州,理未為允。 」從之。)〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
丙子,以前翰林學士、戶部侍郎馮道依前本官充職。 戊寅,西征之師入大散關, 〈 (《九國誌·趙廷隱傳》云:自入敵境,即禁兵士焚廬舍,剽財物,蜀人德之。)〉 偽命鳳州節度使王承捷、故鎮屯駐指揮使唐景思次第迎降,得兵一萬二千、軍儲四十萬。 又下三泉,得軍儲三十餘萬。 自是師無匱乏,軍聲大振。 辛巳,偽興州刺史王承鑒、成州刺史王承樸棄城遁去,康延孝大破蜀軍於三泉。 時王衍將幸秦州,以其軍五萬屯於利州。 聞我師至,遣步騎三萬逆戰於三泉,延孝與李嚴以勁騎三千擊之,蜀軍大敗,斬首五千級,餘眾奔潰。 王衍聞敗,自利州奔歸成都,斷吉柏津,浮梁而去。 丁亥,文武百官上表,以貞簡皇太后靈駕發引,請車駕不至山陵所。 戊子,葬貞簡太后於坤陵。 己丑,魏王繼岌至興州,偽東川節度使宋光葆以梓、綿、劍、龍、普五州來降; 武定軍使王承肇以達、蓬、璧三州來降; 興元節度使王宗威以梁、開、通、渠、麟五州來降; 階州刺史王承嶽納符印請命; 秦州節度使王承休棄城自扶路奔於西川。 〈 (《太平廣記》引《王氏見聞記》云:王承休握銳兵於天水,兵刃不舉。 既知東軍入蜀,遂擁麾下之師及婦女孩幼萬餘口、金銀繒帛,於西蕃買路歸蜀。 沿路為西蕃擄奪,凍餓相踐而死,迨至蜀,存者百餘人,唯與田宗汭等脫身而至。 魏王使人問之曰:「親握重兵,何得不戰? 」曰:「畏大王神武,不敢當其鋒。 」曰:「何不早降? 」曰:「蓋緣王師不入封部,無門納款。 」曰:「初入蕃部幾許人? 」曰:「萬餘口。 」「今存者幾何? 」曰:「才及百數。 」魏王曰:「汝可償萬人之命。 」遂斬之。)〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
十一月庚寅朔,帝幸壽安,號慟於坤陵。 戊戌,以振武節度使朱守殷為兗州節度使。 徐州、鄴都上言,十月二十五日夜,地大震。 康延孝至利州,修吉柏津浮梁。 偽昭武軍節度使林思諤來降。 辛丑,魏王過利州,帝賜王衍詔,諭以禍福。 甲辰,魏王至劍州,偽武信軍節度使王宗壽以遂、合、渝、瀘、忠五州來降。 丁未,高麗國遣使貢方物。 康延孝、李嚴至漢州,王衍遣人送牛酒請降,李嚴遂先入成都。 戊申,祔貞簡皇太后神主於太廟。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
己酉,魏王至綿州,王衍遣使上箋歸命。 庚戌,皇弟鄆州節度使存霸、滑州節度使存渥、左金吾大將軍晉州節度使存乂、邢州節度使存紀,並授起復雲麾將軍、右金吾大將軍同正。 荊南節度使高季興奏,收復歸、夔、忠等州。 辛亥,魏王至德陽。 偽六軍使王宗弼報,王衍舉家遷於西宅,宗弼權稱西川兵馬留後; 又報偽樞密使宋光嗣景潤澄、宣徽使李周輅歐陽晃同有異謀,惑亂蜀主,已梟斬訖。 〈 (《九國誌·王宗弼傳》:唐師陷鳳州,衍遣三招討屯三泉以拒唐師,未戰,三招討俱遁走,因令宗弼守綿穀而誅三招討,宗弼遂與三招討同送款於魏王。 乃還成都,斬宋光嗣等,函首送於魏王,遷衍及母妻於西宮。)〉 壬子,王衍遣使上表請降。 癸丑,以吳越國馬步統軍使、檢校太傅錢元球為檢校太尉、守侍中,充靜海軍節度使。 乙卯,魏王至西川城北。 丙辰,蜀主王衍出降,語在衍傳。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
丁巳,大軍入成都,法令嚴峻,市不易肆。 自興師凡七十五日,蜀平,得兵士三萬、兵仗七百萬、糧三百五十三萬、錢一百九十二萬貫、金銀共二十二萬兩、珠玉犀象二萬、紋錦綾羅五十萬,得節度州十、郡六十四、縣二百四十九。 己丑,禮儀使奏:「貞簡皇太后升祔禮畢,一應宗廟伎樂及諸祀並請仍舊。 」從之。 十二月壬戌,以前雲州節度使李存敬為同州節度使; 以同州節度使、檢校太保、同平章事李令德為遂州節度使; 以邠州節度使、檢校太保董璋為劍南東川節度副大使、知節度事; 以華州節度使毛璋為邠州節度使; 以左金吾大將軍史敬熔為華州節度使。 丁卯,以武寧軍節度副使李紹文為兗州觀察留後。 庚午,宴諸王武臣於長春殿,始用樂。 丙子,以北京副留守、太原尹孟知祥為檢校太傅、同平章事、成都尹、劍南西川節度副大使、知節度事、西山八國雲南都招撫等使; 以戶部尚書王正言為檢校吏部尚書、守興唐尹,充鄴都副留守; 以鄴都副留守、興唐尹張憲檢校吏部尚書、太原尹,充北京副留守、知留守事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
己卯,以臘辰狩於白沙,皇后、皇子、宮人畢從。 庚辰,次伊闕。 辛巳,次潭泊。 壬午,次龕澗。 癸未,還宮。 是時大雪苦寒,吏士有凍踣於路者。 伊、汝之民,饑乏尤甚,衛兵所至,責其供餉,既不能給,因壞其什器,撤其廬舍而焚之,甚於剽劫。 縣吏畏恐,竄避於山谷間。 甲申,出御劄示中書門下,以今歲水災異常,所在人戶流徙,以避征賦,關市之征,抽納繁碎,宜令宰臣商量條奏。 丙戌,第三姑宋氏封義寧大長公主,長姊孟氏封瓊華長公主,第十一妹張氏封瑤英長公主。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
閏十二月甲午,賜中書門下詔曰:
(No translation available)
14
朕聞古先哲王,臨御天下,上則以無偏無黨為至治,次則以足食足兵為遠謀,緬惟前修,誠可師範。 朕纂承鳳曆,嗣守鴻圖,三載於茲,萬機是總,非不知五兵未弭,兆庶多艱,蓋賴卿等寅亮居懷,康濟為務,冀盡數輿之理,洞詢盍徹之規。 今則潛按方區,備聆謠俗,或力役罕均其勞逸,或賦租莫辨於後先,但以督促為名,煩苛不已。 被甲胄者何嘗充給,趨朝省者轉困支持,州閭之貨殖全疏,天地之災祥屢應。 以至星辰越度,旱澇不時,農桑失業於丘園,道堇相望於郊野,生靈及此,寢食寧遑,豈非朕德政未孚,焦勞自拙者耶!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
朕昨親援毫翰,軫念瘡痍,一則詢爾謀猷,一則表予宵旰,未披來奏,轉撓於懷,敢不翼翼罪躬,乾乾軫慮。 谘爾四嶽,弼予一人,何不舉賢才,裨寡昧。 百辟之內,群後之間,莫不有盡忠者被掩其能,抱器者艱陳其力。 或草澤有遺逸之士,山林多屈滯之人,爾所不知,吾將安訪! 卿等位尊調鼎,名顯代天,既逢不諱之朝,何吝由衷之說,當宜曆告中外,急訪英髦。 應在仕及前資文武官已下,至草澤之士,有濟國治民、除奸革弊者,並宜各獻封章,朕當選擇施行。 其近宣御劄,亦告諭內外,體朕意焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
是時,兩河大水,戶口流亡者十四五,都下供饋不充,軍士乏食,乃有鬻子去妻,老弱采拾於野,殍踣於行路者。 州郡飛挽,旋給京師,租庸使孔謙日於上東門外佇望其來,算而給之。 加以所在泥潦,輦運艱難,愁歎之聲,盈於道路,四方地震,天象乖越。 帝深憂之,問所司濟贍之術。 孔謙比以吏進,故無保邦濟民之要務,唯以急刻賦斂為事。 樞密承旨段徊奏曰:「臣見本朝時或遇歲時災歉,國費不足,天子將求經濟之要,則內出朱書御劄,以訪宰臣,請陛下依此故事行之。 」即命學士草詞,帝親劄以訪宰臣,非帝憂民之實也。 時宰相豆盧革等依阿徇旨,竟無所陳,但云:「陛下威德冠天下,今西蜀平定,珍寶甚多,可以給軍。 水旱作沴,天之常道,不足以貽聖憂。 」中官李紹宏奏曰:「俟魏王旋軍之後,若兵額漸多,饋挽難給,請且幸汴州,以便漕挽。 」時群臣獻議者亦多,大較詞理迂闊,不中時病。 唯吏部尚書李琪引古田租之法,從權救弊之道,上疏言之,帝優詔以獎之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
丁酉,詔偽蜀私署官員等:「惟名與器,不可假人,況是遐僻偏方,僭竊偽署,因時亂而濫稱名位,歸國體而悉合削除。 但恐當本朝屯否之時,有歷代簪纓之士,既陷彼土,遂授偽官。 又慮有曾受本朝渥恩,當時已居班秩,須為升降,不可通同。 應偽署官至太師、太傅及三少,並太尉、司徒、司空、侍中、中書令、左右僕射已上,並宜降至六尚書,臨時更約偽署高低為六行次第。 階至開府、特進、金紫者,宜令文班降至朝散大夫,武班降至銀青。 爵偽署將相已下與開國男,餘並不得更稱封爵,其有功臣者削去。 〈 (《五代會要》作:其有功臣名號,並宜削去。)〉 如是偽署節鎮,伐罪之初,率先向化及立功效者,宜委繼岌、崇韜臨時獎任。 其刺史但許稱使君,不得更有檢校官。 其偽署班行正四品已上,酌此降黜,五品已下,如不曾經本朝授官,若材智有聞,即許於府縣中量材任使; 如無材智可錄,止是蜀地土人,並宜放歸田里。 如是西班有稱統軍上將軍者,若是本朝功臣子孫及將相之嗣,並據人材高下,與諸衛小將軍、府率、中郎將,次第授任。 如是小將軍已下,據人材堪任使者,宜委西川節度使衙前補押衙; 不堪任使者,亦宜放歸田里。 應已前降官,除軍前量事跡任使外,餘並稱前銜,候朝廷續據才行任使。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
庚子,彰武、保大等節度使高萬興卒。 甲辰,淮南楊溥遣使朝貢。 乙巳,以晉州節度使李存乂為鄜州節度使,以相州刺史李存確為晉州節度使。 丙午,兩省諫官上疏,請車駕不巡幸汴州,凡三上章,乃允。 庚戌,魏王繼岌奏,遣秦州副史徐藹齎書招諭南詔蠻。 又奏,點到兩川馬九千五百三十匹。 〈 (《清異錄》:莊宗滅梁平蜀,誌頗自逸,命蜀匠織十幅無縫錦為被材,被成,賜名「六合被」。)〉 辛亥,製皇第二弟存霸可封永王,第三弟存美可封邕王,第四弟存渥可封申王,第五弟存乂可封睦王,第六弟存確可封通王,第七弟存紀可封雅王。 是歲,日傍有背氣,凡十三。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)