1
長興四年春正月戊寅朔,帝御明堂殿受朝賀,仗衛如式。 是日雪盈尺。 戊子,秦王從榮加守尚書令、兼侍中,依前河南尹,判六軍諸衛事。 庚寅,以端明殿學士、尚書兵部侍郎劉煦為中書侍郎、平章事。 甲午,正衙命使冊故福慶長公主孟氏為晉國雍順長公主,遣太常卿崔居儉赴西川行冊禮。 突厥內附。 庚子,以前河東節度使李從溫為鄆州節度使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
2
二月癸丑朔,帝於便殿問範延光內外見管馬數,對曰:「三萬五千匹。 」帝歎曰:「太祖在太願,騎軍不過七千,先皇自始至終馬才及萬。 今有鐵馬如是,而不能使九州混一,是吾養士練將之不至也。 吾老矣,馬將奈何! 」延光奏曰:「臣每思之,國家養馬太多,試計一騎士之費,可贍步軍五人,三萬五千騎抵十五萬步軍,既無所施,虛耗國力,臣恐日久難繼。 」帝曰:「誠如卿言,肥騎士而瘠吾民,何益哉!」 〈 (《五代會要》:上問見管馬數,樞密使範延光奏:「天下常支草粟者近五萬匹。 見今西北諸道蕃賣馬者往來如市,其郵傳之費、中估之直,日以四十五貫,以臣計之,國力十耗其七,馬無所使,財賦漸消,朝廷甚非所利。 」上善之。 十月,敕沿邊藩鎮,或有蕃部賣馬,可擇其良壯給券,具數以聞。)〉 丁巳,以虔州節度使、檢校太尉、兼侍中馬希振為洪州節度使; 以鄂州節度使馬希廣為檢校太尉、同平章事,充桂州節度使; 以盧州節度使兼武安軍副使姚彥章為檢校太尉、同平章事; 以靜江節度副使馬希範為鄂州節度使。 故潞州節度使、檢校太保康君立贈太傅。 己未,宋州節度使安元信加兼侍中。 濮州進重修河堤圖,沿河地名,曆曆可數。 帝覽之,愀然曰:「吾佐先朝定天下,於此堤塢間小大數百戰。 」又指一邱曰:「此吾擐甲台也。 時事如昨,奄忽一紀,令人悲歎耳! 」癸亥,以西川節度使孟知祥為劍南東、西兩川節度使,封蜀王。 三司奏:「當省有諸道鹽鐵轉運使衙職員都押衙、正押衙、同押衙、通引、衙前虞候、子弟,今欲列為三司職名。 」從之。 庚午,以御史中丞崔衍為兵部侍郎,以右諫議大夫龍敏為御史中丞。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
三月己卯,幸龍門。 延州節度使安從進奏,夏州節度使李仁福卒,其子彝超自稱留後。 甲申,鎮州奏,行軍司馬趙瑰、節度判官陸浣、元從押衙高知柔等並棄市,坐受賂枉法殺人也。 節度使李從敏罰一季俸。 乙酉,以西川節度副使、知武泰軍節度兵馬留後趙季良為檢校太保、黔南節度使; 以西川諸軍馬步都指揮使、知武信軍節度兵馬留後李仁罕為檢校太傅、遂州節度使; 以西川左廂馬步指揮使、知保寧軍節度兵馬留後趙廷隱為檢校太保、閬州節度使; 以西川右廂馬步都指揮使、知寧江軍兵馬留後張知業為檢校司徒、夔州節度使; 以西川衙內馬步都指揮使、知昭武軍兵馬留後李肇為檢校太保、利州節度使,從孟知祥之請也。 丙戌,賜宰相李愚絹百匹、錢十萬、鋪陳物一十三件。 時愚病,帝令近臣翟光鄴宣問,所居寢室,蕭然四壁,病榻弊氈而已。 光鄴具言其事,故有是賜。 戊子,以延州節度使安從進為夏州留後,以夏州左都押衙、四州防遏使李彝超為延州留後,仍命邠州節度使藥彥稠、宮苑使安重益帥師援送從進赴鎮。 以左衛上將軍盧文進為潞州節度使,以右龍武統軍張溫為雲州節度使。 庚寅,以鳳翔行軍司馬李彥琮為鹽州防禦使。 時範延光等奏,請因夏州之師製置鹽州,故有是命。 癸巳,以右威衛上將軍安重霸為同州節度使。 己亥,以左龍武統軍符彥超為安州節度使。 詔除放京兆、秦、岐、邠、涇、延、慶、同、華、興元十州長興元年二年係欠夏秋稅物,及營田莊宅務課利,以其曾輦運供軍糧料也。 甲辰,故晉國夫人夏氏追冊皇后,有司上諡曰昭懿,從之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
夏四月戊申,李彝超奏:「奉詔除延州留後,已受恩命訖,三軍百姓擁隔,未遂赴任。 」帝遣閣門使蘇繼顏齎詔促彝超赴任。 癸丑,以刑部侍郎劉讚為秘書監、秦王傅。 〈 (《五代會要》:長興四年四月,以秘書監劉讚為秦王傅,前忠武軍節度判官蘇瓚為秦王友,前襄州觀察使魚崇遠為秦王府記室參軍。 時言事者請為秦王置師傅,上顧問近臣,皆以秦王名勢隆盛,不敢置議,請自選擇,乃降是命。)〉 甲寅,前鄧州節度使梁漢顒以太子少師致仕,太子賓客裴皞以兵部尚書致仕。 戊午,追冊昭宗皇后何氏為宣穆皇后,祔饗太廟,百僚進名奉慰,廢朝三日。 己巳,以左散騎常侍任讚為戶部侍郎,以吏部侍郎藥縱之為曹州刺史。 癸酉,延州奏,蕃部劫掠餉運及攻城之具,守蘆關兵士退守金明鎮。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
五月丙子朔,帝御文明殿受朝。 戊寅,皇子鳳翔節度使從珂封潞王。 新授戶部侍郎任讚改刑部侍郎,讚訴以所授官是丁憂闕,故改正。 皇子從益封許王,鄆州節度使李從溫封兗王,河中節度使李從璋封洋王,鎮州節度使李從敏封涇王。 甲申,帝避暑於九曲池,既而登樓,風毒暴作,聖體不豫,翌日而愈。 〈 (《北夢瑣言》云:上聖體乖和,馮道對寢膳之間,動思調衛,因指御前果實曰:「如食桃不康,翌日見李而思戒可也。 」初,上因禦李,暴得風虛之疾,馮道不敢斥言,因奏事諷悟上意。)〉 丙戌,契丹遣使朝貢。 丁酉,安從進奏,大軍已至夏州,攻城,以其不受命也。 庚子,以靈武留後張希崇為本州節度使。 辛丑,故夏州節度使、朔方郡王李仁福追封虢王。 壬寅,以前晉州留後薄文為本州節度使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
六月丙午朔,文武百僚、宰臣馮道等拜章,請於尊號內加「廣運法天」四字,凡拜三章,詔允之。 詔宮西新園宜名永芳園,其間新殿宜名和慶殿。 丙辰,秦王從榮加食邑至萬戶,實封二千戶。 丁巳,以右驍衛上將軍李從昶為左龍武統軍,以前邢州節度使高允韜為右龍武統軍,以右驍衛上將軍羅周敬為左羽林統軍,以右監門上將軍婁繼英為金州刺史。 戊午,宋王從厚加食邑至萬戶,實封一千戶。 壬戌,以前涇州節度使李金全為滄州節度使。 癸亥,詔御史中丞龍敏等詳定《大中統類》。 甲子,第十四女封壽安公主,第十五女封永樂公主。 戊辰,以前利州節度使孫漢韶為洋州節度使。 壬申,永寧軍節度使、容州管內觀察使、檢校太尉、兼侍中馬存加食邑實封。 甲戌,帝復不豫。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
秋七月丁丑,以著作佐郎尹拙為左拾遺,直史館。 國朝舊制,皆以畿赤尉直史館,今用諫官自拙始,從監修李愚奏也。 己卯,東嶽三郎神贈威雄大將軍。 初,帝不豫,前淄州刺史劉遂清薦泰山僧一人,雲善醫,及召見,乃庸僧耳。 問方藥,僧曰:「不工醫,嘗於泰山中親睹嶽神,謂僧曰:『吾第三子威靈可愛,而未有爵秩,師為我請之。 』」宮中神其事,故有是命,識者嫉遂清之妖佞焉。 詔應台官出行,須令人訶引,使軍巡職掌等規避。 壬午,詔安從進班師,時王師攻夏州無功故也。 乙酉,以許州節度使孟鵠卒廢朝,贈太傅。 詔賜在京諸軍將校優給有差。 時帝疾未痊,軍士有流言故也。 丁亥,兩浙節度使、檢校太傅、守中書令錢元瓘封吳王。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
八月戊申,帝被袞冕,禦明堂殿受冊,徽號曰聖明神武廣運法天文德恭孝皇帝。 禮畢,製大赦天下,常赦所不原者咸赦除之。 己酉,賜侍衛諸軍優給有差。 時月內再有頒給,自茲府藏無餘積矣。 辛亥,以晉州節度使薄文卒廢朝。 丁巳,以右龍武統軍李從昶為許州節度使。 戊午,以秘書監高輅卒廢朝。 辛酉,以太子太師致仕符習卒廢朝,贈太師。 辛未,秦王從榮以本官充天下兵馬大元帥,加食邑萬戶,實封三千戶; 以右羽林統軍翟璋為晉州節度使; 以太子賓客馬鎬為戶部侍郎。 壬申,幸至德宮。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
九月甲戌,以戶部尚書李鈴為兵部尚書,以前戶部尚書韓彥惲為戶部尚書。 丙子,幸至德宮。 戊寅,樞密使範延光、趙延壽並加兼侍中,依前充使。 中書奏:「元帥儀注,諸道節度使以下帶兵權者,階下具軍禮參見; 其帶使相者,初見亦展一度公禮。 天下軍務公事,元帥府行帖指揮,其判六軍諸衛事則公牒往來,其官屬軍職,委元帥府奏請。 」從之。 癸未,以兵部侍郎盧詹為吏部侍郎。 丙戌,宰臣馮道加左僕射,李愚加吏部尚書,劉煦加刑部尚書。 戊子,河陽節度使兼侍衛親軍都指揮使康義誠、山南西道節度使檢校太傅張虔釗並加同平章事。 宣徽南院使、判三司馮贇依前檢校太傅、同中書門下二品,充三司使。 贇亡父名章,故改平章事為同二品。 壬戌,永寧公主石氏進封魏國公主,興平公主趙氏進封齊國公主; 皇孫重光、重哲並授銀青光祿大夫、檢校工部尚書,秦王、宋王子也。 前洋州節度使梁漢顒以太子少傅致仕。 丁酉,以右龍武統軍高允韜為滑州節度使,以韶州刺史、檢校司空王萬榮為華州節度使。 萬榮,王妃之父也。 戊戌,以樞密使趙延壽為汴州節度使,以襄州節度使朱宏昭為檢校太尉、同平章事,充樞密使。 時範延光、趙延壽相繼辭退樞密務,及朱宏昭有樞密之命,又麵辭訴,帝叱之曰:「爾輩皆欲離朕左右,怕在眼前,素養爾輩,將何用也! 」宏昭退謝,不復敢言。 吏部侍郎張文寶卒。 庚子,清海軍節度使錢元璹加檢校太傅、同平章事; 中吳、建武等軍節度使錢元尞加檢校太師、兼中書令。 以前滑州節度使李讚華遙領虔州節度使。 辛丑,詔天下兵馬大元帥、秦王從榮班宜在宰臣之上。 〈 (《五代會要》:秦王從榮加兼中書令,與宰臣分班左右定位,及為天下兵馬元帥。 敕曰:「秦王位隆將相,望重磐維,委任既崇,等威合異,班位宜在宰臣之上。」)〉 壬寅,以北面行營都指揮使、易州刺史楊檀為振武軍節度使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
冬十月丙午,以前同州節度使趙在禮為襄州節度使。 丁未,以前滑州節度使張敬詢卒廢朝。 以刑部侍郎任讚為兵部侍郎,充元帥府判官。 戊午,以前鳳翔節度使孫嶽為三司使。 庚申,以樞密使範延光為鎮州節度使,以三司使馮贇為樞密使。 辛酉,以前潞州節度使李承約為左龍武統軍; 以前威寨軍節度使王景戡為右龍武統軍; 以左驍衛上將軍安崇阮為左神武統軍; 以右監門上將軍高允貞為右神武統軍。 壬戌,以權知夏州事、檢校司空李彝超為夏州節度使、檢校司徒。 丙寅,詔在朝文武臣僚並與加恩,以受冊尊號也。 戊辰,以前安州節度使楊漢章為兗州節度使,以前雲州節度使張敬達為徐州節度使。 庚午,以前兗州節度使張延朗為秦州節度使。 壬申,秦州節度使劉仲殷移鎮宋州。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
十一月丙子,以前滄州節度使盧質為右僕射。 庚辰,改慎州懷化軍為昭化軍,升洮州為保順軍。 辛巳,以保大軍節度使、檢校太尉鮑君福為保順軍節度、洮鄯等州觀察等使; 以彰義軍節度使、檢校太尉、同平章事杜建徽為昭化軍節度、慎瑞司等州觀察使。 乙酉,以前汴州節度使李從嚴為鄆州節度使,以鄆州節度使李從溫為定州節度使。 丙戌,新授右僕射盧質奏:「臣忝除官,合赴省上事,若準舊例,左右僕射上事儀注所費極多,欲從權務簡,隻取尚書丞、郎上事例,止集南省屬僚及兩省官送上,亦不敢輒援往例,有費官用,自量力排比; 兼不敢自臣隳廢前規,他時任行舊制。 」從之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
戊子,帝不豫。 己丑,大漸,自廣壽殿移居雍和殿。 是夜四鼓後,帝自禦榻蹶然而興,顧謂知漏宮女曰:「今夜漏幾何? 」對曰:「四更。 」因奏曰:「官家省事否? 」帝曰:「省。 」因唾出肉片如肺者數片,便溺升餘。 六宮皆至,慶躍而奏曰:「官家今日實還魂也。 」已進食一器,侍醫進湯膳。 至曙,帝小康。 壬辰,天下大元帥、守尚書令、兼侍中、秦王從榮領兵陣於天津橋,內出禁軍拒之。 從榮敗奔河南府,遇害。 帝聞之,悲駭,幾落禦榻,氣絕而蘇者再,由是不豫有加。 癸巳,馮道率百僚見帝於雍和殿,帝雨泣哽噎,曰:「吾家事若此,慚見卿等! 」百僚皆泣下沾襟。 甲午,賜宰臣、樞密使禦衣玉帶,康義誠已下錦帛鞍馬有差。 遣宣徽使孟漢瓊召宋王於鄴都。 乙未,以三司使孫嶽為亂兵所害廢朝。 丁酉,敕秦王府官屬,除諮議參軍高輦已處斬外,元帥府判官、兵部侍郎任讚配武州,秘書監兼秦王傅劉讚配嵐州,河南少尹劉陟配均州,並為長流百姓,縱逢恩赦,不在放還。 河南少尹李蕘配石州,河南府判官司徒詡配寧州,秦王友蘇瓚配萊州,記室參軍魚崇遠配慶州,河南府推官王說配隨州,並為長流百姓。 河南府推官尹諲,六軍巡官董裔、張九思,河南府巡官張沆、李潮、江文蔚並勒歸田里。 應長流人並除名。 六軍判官、殿中監王居敏責授復州司馬,六軍推官郭晙責授坊州司戶,並員外置,所在馳驛發遣。 時宰相、樞密使共議任讚等已下罪,馮道等曰:「任讚前在班行,比與從榮無舊,除官未及月餘,便逢此禍。 王居敏、司徒詡疾病請假,將近半年,近日之事,計不同謀。 從榮所款昵者高輦、劉陟、王說三人,昨從榮稱兵指闕之際,沿路隻與劉陟、高輦並轡耳語,至天津橋南,指日影謂諸判官曰:『明日如今,已誅王居敏矣。 』則知其冗泛之徒,不可一例從坐。 」朱宏昭意欲盡誅任讚已下,馮贇力爭之乃已。 戊戌,帝崩於大內之雍和殿,壽六十七。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
十二月癸卯朔,遷梓宮於二儀殿,宋王從厚自鄴都至。 是日發哀,百僚縞素於位,中書侍郎、平章事劉煦宣遺製,宋王從厚於柩前即皇帝位,服紀以日易月,一如舊制雲。 明年四月,太常卿盧文紀上諡議曰聖智仁德欽孝皇帝,廟號明宗,宰臣馮道議請改「聖智仁德」四字,為聖德和武欽孝皇帝。 宰臣劉煦撰諡冊文,宰臣李愚撰哀冊文,是月二十七日葬於徽陵。 〈 (《五代史補》:明宗之在位也,一日幸倉場觀納,時主者以車駕親臨,懼得罪,其較量甚輕。 明宗因謂之曰:「且朕自省事以來,倉場給散,動經一二十年未畢,今輕量如此,其後銷折將何以償之? 」對曰:「竭盡家產,不足則繼之以身命。 」明宗愴然曰:「隻聞百姓養一家,未聞一家養百姓。 今後每石加二斗耗,以備鼠雀侵蠹,謂之鼠雀耗。 」倉糧加耗,自此始也。 《五代史闕文》:明宗出自邊地,老於戰陳,即位之歲,年已六旬,純厚仁慈,本乎天性。 每夕宮中焚香仰天禱祝云「某蕃人也,遇世亂為眾推戴,事不獲已,願上天早生聖人,與百姓為主。 」故天成、長興間,比歲豐登,中原無事,言於五代,粗為小康。)〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
史臣曰:明宗戰伐之勳,雖高佐命,潛躍之事,本不經心。 會王室之多艱,屬神器之自至,諒由天讚,匪出人謀。 及應運以君臨,能力行於王化,政皆中道,時亦小康,近代已來,亦可宗也。 倘使重誨得房、杜之術,從榮有啟、誦之賢,則宗祧未至於危亡,載祀或期於綿遠矣。 惜乎! 君親可輔,臣子非才,遽泯烝嘗,良可深歎矣!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)