1
李襲吉,自言左相林甫之後,父圖,為洛陽令,因家焉。 襲吉乾符末應進士舉,遇亂,避地河中,依節度使李都,擢為鹽鐵判官。 及王重榮代,不喜文士,時喪亂之後,衣冠多逃難汾、晉間。 襲吉訪舊至太原,武皇署為府掾,出宰榆社。 光啟初,武皇遇難上源,記室歿焉,既歸鎮,辟掌奏者,多不如旨。 或有薦襲吉能文,召試稱旨,即署為掌書記。 襲吉博學多通,尤諳悉國朝近事,為文精意練實,動據典故,無所放縱,羽檄軍書,辭理宏健。 自武皇上源之難,與梁祖不協,乾寧末,劉仁恭負恩,其間論列是非,交相聘答者數百篇,警策之句,播在人口,文士稱之。 三年,遷節度副使,從討王行瑜,拜右諫議大夫。 及師還渭北,武皇不獲入覲,為武皇作違離表,中有警句云:「穴禽有翼,聽舜樂以猶來; 天路無梯,望堯雲而不到。 」昭宗覽之嘉歎。 洎襲吉入奏,麵詔諭之,優賜特異。 〈 (《北夢瑣言》:習吉從李克用至渭南,令其入奏,帝重其文章,授諫議大夫,使上事北省以榮之。)〉 其年十二月,師還太原,王珂為浮梁於夏陽渡,襲吉從軍,時笮斷航破,武皇僅免,襲吉墜河,得大冰承足,沿流七八里,還岸而止,救之獲免。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
2
天復中,武皇議欲修好於梁,命襲吉為書以貽梁祖,書曰:
(No translation available)
3
一別清德,十有餘年,失意杯盤,爭鋒劍戟。 山長水闊,難追二國之歡; 雁逝魚沉,久絕八行之賜。 比者仆與公實聯宗姓,原忝恩行,投分深情,將期棲托,論交馬上,薦美朝端,傾向仁賢,未省疏闕。 豈謂運由奇特,謗起奸邪。 毒手尊拳,交相於幕夜; 金戈鐵馬,蹂踐於明時。 狂藥致其失歡,陳事止於堪笑。 今則皆登貴位,盡及中年,蘧公亦要知非,君子何勞用壯。 今公貴先列辟,名過古人。 合縱連衡,本務家邦之計; 拓地守境,要存子孫之基。 文王貴奔走之交,仲尼譚損益之友,仆顧慚虛薄,舊忝眷私,一言許心,萬死不悔,壯懷忠力,猶勝他人,盟於三光,願赴湯火。 公又何必終年立敵,懇意相窺,徇一時之襟靈,取四郊之倦弊,今日得其小眾,明日下其危牆,弊師無遺鏃之憂,鄰壤抱剝床之痛。 又慮悠悠之黨,妄瀆聽聞,見仆韜勇枕威,戢兵守境,不量本末,誤致窺覦。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
且仆自壯歲已前,業經陷敵,以殺戮為東作,號兼並為永謀。 及其首陟師壇,躬被公兗,天子命我為群後,明公許我以下交,所以斂跡愛人,蓄兵務德,收燕薊則還其故將,入蒲阪而不負前言。 況五載休兵,三邊校士,鐵騎犀甲,雲屯穀量。 馬邑兒童,皆為銳將; 鷲峰宮闕,鹹作京坻。 問年猶少於仁明,語地幸依於險阻,有何覘睹,便誤英聰。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
況仆臨戎握兵,粗有操斷,屈伸進退,久貯心期。 勝則撫三晉之民,敗則征五部之眾,長驅席卷,反首提戈。 但慮隳突中原,為公後患,四海群謗,盡歸仁明,終不能見仆一夫,得仆一馬。 銳師儻失,則難整齊,請防後艱,願存前好。 矧復陰山部落,是仆懿親; 回紇師徒,累從外舍。 文靖求始畢之眾,元海征五部之師,寬言虛詞,猶或得志。 今仆散積財而募勇輩,輦寶貨以誘義戎,征其密親,啗以美利,控弦跨馬,寧有數乎! 但緣荷位天朝,惻心疲瘵,峨峨亭障,未忍起戎。 亦望公深識鄙懷,洞回英鑒,論交釋憾,慮禍革心,不聽浮譚,以傷霸業。 夫《易》惟忌滿,道貴持盈,儻恃勇以喪師,如擎盤而失水,為蛇刻鶴,幸賜徊翔,
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
仆少負褊心,天與直氣,間謀詭論,誓不為之。 唯將藥石之譚,願托金蘭之分。 儻愚衷未豁,彼抱猶迷,假令罄三朝之威,窮九流之辯,遣回肝膈,如俟河清。 今者執簡吐誠,願垂保鑒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
仆自眷私睽隔,翰墨往來,或有鄙詞,稍侵英聽,亦承嘉論,每賜罵言。 敘歡既罷於尋戈,焚謗幸蠲其載筆,窮因尚口,樂貴和心,願祛沉閼之嫌,以復塤篪之好。 今者卜於嚬分,不欲因人,專遣使乎,直詣鈴閣。 古者兵交兩地,使在其間,致命受辭,幸存前誌。 昔賢貴於投分,義士難於屈讎,若非仰戀恩私,安可輕露肝膈,淒淒丹愫,炳炳血情,臨紙向風,千萬難述。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
梁祖覽之,至「毒手尊拳」之句,怡然謂敬翔曰:「李公鬥絕一隅,安得此文士! 如吾之智算,得襲吉之筆才,虎傅翼矣! 」又讀至「馬邑兒童」、「陰山部落」之句,梁祖怒謂敬翔曰:「李太原殘喘餘息,猶氣吞宇宙,可詬罵之。 」及翔為報書,詞理非勝,由是襲吉之名愈重。 〈 (《通鑒考異》引《唐末見聞錄》載全忠回書云:前年洹水,曾獲賢郎; 去歲青山,又擒列將。 蓋梁之書檄,皆此類也。)〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
自廣明大亂之後,諸侯割據方面,競延名士,以掌書檄。 是時梁有敬翔,燕有馬鬱,華州有李巨川,荊南有鄭準, 〈 (《唐新纂》云:鄭準,士族,未第時,佐荊門上穀蓮幕,飛書走檄,不讓古人,秉直去邪,無慚往哲,考準為成汭書記,汭封上穀郡王。)〉 鳳翔有王超, 〈 (《北夢瑣言》:唐末,鳳翔判官王超,推奉李茂貞,挾曹、馬之勢,箋奏文檄,恣意翱翔。 後為興元留後,遇害,有《鳳鳴集》三十卷行於世。)〉 錢塘有羅隱,魏博有李山甫,皆有文稱,與襲吉齊名於時。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
襲吉在武皇幕府垂十五年,視事之暇,唯讀書業文,手不釋卷。 性恬於榮利,獎誘後進,不以己能格物。 參決府事,務在公平,不交賂遺,綽綽有士大夫之風概焉。 天祐三年六月,以風病卒於太原。 同光二年,追贈禮部尚書。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
王緘,幽州劉仁恭故吏也。 少以刀筆直記室,仁恭假以幕職,令使鳳翔。 還經太原,屬仁恭阻命,武皇留之。 緘堅辭復命,書詞稍抗,武皇怒,下獄詰之,謝罪聽命,乃署為推官,曆掌書記。 〈 (《契丹國誌·韓延徽傳》:延徽自契丹奔晉,晉王欲置之幕府掌書記,王緘嫉之,延徽不自安,求東歸省母,遂復入契丹,寓書於晉王,敘所以北去之意。 且曰:「非不戀英主,非不思故鄉,所以不留,正懼王緘之讒耳。」)〉 從莊宗經略山東,承製授檢校司空、魏博節度使。 緘博學善屬文,燕薊多文士,緘後生,未知名,及在太原,名位驟達。 燕人馬鬱,有盛名於鄉里,而緘素以吏職事鬱。 及鬱在太原,謂緘曰:「公在此作文士,所謂避風之鳥,受賜於魯人也。 」每於公宴,但呼王緘而已。 十年,從征幽州,既獲仁恭父子,莊宗命緘為露布,觀其旨趣。 緘起草無所辭避,義士以此少之。 胡柳之役,緘隨輜重前行,歿於亂兵。 際晚,盧質還營,莊宗問副使所在,曰:「某醉不之知也。 」既而緘凶問至,莊宗流涕久之,得其喪,歸葬太原。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
李敬義,本名延古,太尉衛公德裕之孫。 初隨父煒貶連州,遇赦得還。 嘗從事浙東,自言遇涿道士,謂之曰:「子方厄運,不宜仕進。 」敬義悚然對曰:「吾終老賤哉? 」涿曰:「自此四十三年,必遇聖王大任,子其志之。 」敬義以為然,乃無心仕宦,退歸洛南平泉舊業。 為河南尹張全義所和,歲時給遺特厚,出入其門,欲署幕職,堅辭不就。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
初,德裕之為將相也,大有勳於王室,出藩入輔,綿曆累朝; 及留守洛陽,有終焉之志,於平泉置別墅,采天下奇花異竹、珍木怪石,為園池之玩。 自為家戒序錄,誌其草木之得處,刊於石,云:「移吾片石,折樹一枝,非子孫也。 」洎巢、蔡之亂,洛都灰燼,全義披榛而創都邑,李氏花木,多為都下移掘,樵人鬻賣,園亭掃地矣。 有醒酒石,德裕醉即踞之,最保惜者。 光化初,中使有監全義軍得此石,置於家園。 敬義知之,泣渭全義曰:「平泉別業,吾祖戒約甚嚴,子孫不肖,動違先旨。 」因托全義請石於監軍。 他日宴會,全義謂監軍曰:「李員外泣告,言內侍得衛公醒酒石,其祖戒堪哀,內侍能回遺否? 」監軍忿然厲聲曰:「黃巢敗後,誰家園池完復,豈獨平泉有石哉! 」全義始受黃巢偽命,以為詬己,大怒曰:「吾今為唐臣,非巢賊也。 」即署奏笞斃之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
昭宗遷都洛陽,以敬義為司勳員外郎。 柳璨之陷裴、趙諸族,希梁祖旨奏云:「近年浮薄相扇,趨競成風,乃有臥邀軒冕,視王爵如土梗者。 司空圖、李敬義三度除官,養望不至,咸宜屏黜,以勸事君者。 」翌日,詔曰:「司勳史外郎李延古,世荷國恩,兩葉相位,幸從筮仕,累忝寵榮,多曆歲時,不趨班列。 而自遷都卜洛,紀律載張,去明庭而非遙,處別墅而無懼,岡思報效,姑務便安。 為臣之節如斯,貽厥之謀何在! 須加懲責,以肅朝倫,九寺勾稽,尚謂寬典,可責授衛尉寺主簿。 」司空圖亦追停前詔,任從閑適。 圖,唐史有傳。 〈 (《舊唐書·哀帝紀》:六月戊申,敕前司勳員外郎、賜緋魚袋李延古責授衛尉寺主簿。 九月壬寅,敕前大中大夫、尚書兵部侍郎、賜紫金魚袋司空圖放還中條山。 蓋延古與司空圖同時被劾,其降敕則有先後也。)〉 時全義既不能庇護,乃密托楊師厚,令敬義潛往依之,因挈族客居衛州者累年,師厚給遺周厚。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
十二年,莊宗定河朔,史建瑭收新鄉,敬義謁見。 是歲,上遣使迎至魏州,置北京留守判官承製拜工部尚書,奉使王鎔。 敬義以遠祖趙郡,見鎔展維桑之敬,鎔遣判官李翥送《讚皇集》三卷,令謁前代碑壟,使還,歸職太原。 監軍張承業尤不悅本朝宰輔子孫,待敬義甚薄,或面折於公宴,或指言德裕過惡,敬義不得志,鬱憤而卒。 同光二年,贈右僕射。 〈 (《五代史闕文》:司空圖,字表聖,自言泗州人。 少有俊才,威通中,一舉登進士第。 雅好為文,躁於進取,頗臬矜伐,端士鄙之。 初,從事使府,及登朝,驟曆清要。 巢賊之亂,車駕播遷,圖有先人舊業在中條山,極林泉之美,圖自禮部員外郎,因避地焉,日以詩酒自娛。 屬天下板蕩,士多往依之,互相推獎,由是聲名藉甚。 昭宗反正,以戶部侍郎征至京師。 圖既負才慢世,謂己當為宰輔,時要惡之,稍抑其銳,圖憤憤謝病,復歸中條。 與人書疏,不名官位,但稱知非子,又稱耐辱居士。 其所居曰禎貽溪,溪上結茅屋,命曰休休亭,常自為記雲。 臣謹案:圖,河中虞鄉人,少有文彩,未為鄉里所稱。 會王凝自尚書郎出為絳刺史,圖以文謁之,大為凝所賞歎,由是知名。 未幾,凝入知制誥,遷中書舍人、知貢舉。 擢圖上第。 頃之,凝出為宣州觀察使,辟圖為從事。 既渡江,御史府奏圖監察,下詔追之。 圖感知己之恩,不忍輕離幕府,滿百日不赴闕,為台司所劾,遂以本官分司。 久之,征拜禮部員外郎,俄知制誥,故集中有文曰:戀恩稽命,點係洛師,於今十年,方忝綸閣,此豈躁於進取者耶! 舊史不詳,一至於此。 圖見唐政多僻,中官用事,知天下必亂,即棄官歸中條山。 尋以中書舍人征,又拜禮部、戶部侍郎,皆不起。 及昭宗播遷華下,圖以密邇乘輿,即時奔問,復辭還山,故詩曰「多病形容五十三,誰憐借笏趙朝參」,此豈有意於相位耶! 河中節度使王重榮請圖撰碑,得絹數千匹,圖致於虞鄉市心,恣鄉人所取,一日而盡。 是時盜賊充斥,獨不入王官穀,河中士人依圖避難,全者甚眾。 昭宗東遷,又以兵部侍郎召至洛下,為柳璨所阻,一謝而退。 梁祖受禪,以禮部尚書征,辭以老疾,卒時年八十餘。 臣又案:梁室大臣,如敬翔、李振、杜曉、楊涉等,皆唐朝舊族,本當忠義立身,重侯累將,三百餘年,一旦委質朱梁,其甚者讚成弑逆。 惟圖以清直避世,終身不事梁祖,故《梁史》揭圖小瑕以泯大節者,良有以也。)〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
盧汝弼, 〈 (《宣和書譜》:汝弼字子諧,祖綸,唐貞元年有詩名。 父簡求,為河東節度使。 汝弼少力學,不喜為世胄,篤誌科舉,登進士第,文彩秀麗,一時士大夫稱之。)〉 唐昭宗景福中,擢進士第,曆台省。 昭宗自秦遷洛,時為祠部郎中、知制誥。 時梁祖淩弱唐室,殄滅衣冠,懼禍渡河,由上黨歸於晉陽。 初,武皇平王行瑜,天子許承製授將吏官秩。 是時藩侯倔強者,多偽行墨製,武皇恥而不行,長吏皆表授。 及莊宗嗣晉王位,承製置吏,又得汝弼,有若符契,由是除補之命,皆出汝弼之手,既而畿內官吏,考課議擬,奔走盈門,頗以賄賂聞,士論少之。 洎帝平定趙、魏,汝弼每請謁迎勞,必陳說天命,顒俟中興,帝亦以宰輔期之。 建國前,卒於晉。 〈 (《宣和書譜》:贈兵部尚書。)〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
李德休,字表逸,趙郡讚皇人也。 祖絳,山南西道節度使,唐史有傳。 父璋,宣州觀察使。 德休登進士第,曆鹽鐵官、渭南尉、右補闕、侍御史。 天祐初,兩京喪亂,乃寓跡河朔,定州節度使王處直辟為從事。 莊宗即位於魏州,征為御史中丞,轉兵部、吏部侍郎,權知左丞,以禮部尚書致仕。 卒時年七十四。 贈太子少保。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
蘇循,父特,陳州刺史。 循,咸通中登進士第,累曆台閣。 昭宗朝,再至禮部尚書。 循性阿諛,善承順苟容,以希進取。 昭宗自遷洛之後,梁祖凶勢日滋,唐室舊臣,陰懷主辱之憤,名族之胄,往往有違禍不仕者,唯循希旨附會。 及梁祖失律於淮南,西屯於壽春,要少帝欲授九錫。 朝臣或議是非,循揚言云:「梁王功業顯大,曆數有歸,朝廷速宜揖讓。 」當時朝士畏梁祖如虎,罔敢違其言者。 明年,梁祖逼禪,循為冊禮副使。 梁祖既受命,宴於元德殿,舉酒曰:「朕夾輔日淺,代德未隆,置朕及此者,群公推崇之意也。 」楊涉、張文蔚慚懼失對,致謝而已。 循與張禕、薛貽矩因盛陳梁祖之德業,應天順人之美。 循自以奉冊之勞,旦夕望居宰輔,而敬翔惡其為人,謂梁祖曰:「聖祚維新,宜選端士,以鎮風俗。 如循等輩,俱無士行,實唐家之鴟梟,當今之狐魅,彼專賣國以取利,不可立維新之朝。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
初,循子楷,乾寧二年登進士第。 中使有奏禦者云:「今年進士二十餘人,僥幸者半,物論以為不可。 」昭宗命學士陸扆、馮渥重試於雲韶殿,及格者一十四人。 詔云:「蘇楷、盧賡等四人,詩句最卑,蕪累頗甚,曾無學業,敢竊科名,浼我至公,難從濫進,宜付所司落下,不得再赴舉場。 」楷以此慚恨,長幸國家之災。 昭宗遇弑,輝王嗣位,國命出於朱氏,楷始得為起居郎。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
柳璨陷害朝臣,衣冠惕息,無敢言者。 初,梁祖欲以張廷範為太常卿,裴樞以為不可。 柳璨懼梁祖之毒,乃歸過於樞,故裴、趙罹白馬之禍。 楷因附璨,復依廷範。 時有司初定昭宗諡號,楷謂廷範曰:「諡者所以表行實,前有司之諡先帝為昭宗,所謂名實不副。 司空為樂卿,餘忝史職,典章有失,安得不言。 」乃上疏曰:「帝王禦宇,察理亂以審汙隆; 祀享配天,資諡號以定升降。 故臣下君上,皆不得而私也。 先帝睿哲居尊,恭儉垂化,其於善美,孰敢蔽虧。 然而否運莫興,至理猶鬱,遂致四方多事,萬乘播遷。 始則宦豎凶狂,受幽辱於東內; 終則嬪嬙悖亂,罹夭閼於中闈。 其於易名,宜循考行。 有司先定尊諡曰聖穆景文孝皇帝,廟號昭宗,敢言溢美,似異直書。 今郊禋有日,祫祭惟時,將期允愜列聖之心,更在詳議新廟之稱,庶使葉先朝罪己之德,表聖上無私之明。」 〈 (《舊唐書》云:蘇楷目不知書,僅能執筆,其文羅袞作也。)〉 太常卿張廷範奏議曰:「昭宗初實彰於聖德,後漸減於休明,致季述幽辱於前,茂貞劫幸於後,雖數拘厄運,亦道失始終。 違陵寢於西京,徙兆民於東洛,軔輦輅未逾於寒暑,行大事俄起於宮闈。 謹聞執事堅固之謂恭,亂而不損之謂靈,武而不遂之謂莊,在國逢難之謂閔,因事有功之謂襄。 今請改諡曰恭靈莊閔皇帝,廟號襄宗。 」輝王答詔曰:「勉依所奏,哀咽良深。 」楷附會幸災也如是。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
及梁祖即位於汴,楷自以遭遇千載一時,敬翔深鄙其行。 尋有詔云:「蘇楷、高貽休、蕭聞禮等,人才寢陋,不可塵穢班行,並勒歸田里。 」循、楷既失所望,懼以前過獲罪,乃退歸河中依朱友謙。 莊宗將即位於魏州,時百官多缺,乃求訪本朝衣冠,友謙令赴行台。 時張承業未欲莊宗即尊位,諸將賓僚無敢讚成者,及循至,入衙城見府廨即拜,謂之拜殿。 時將吏未行蹈舞禮,及循朝謁,即呼萬歲舞抃,泣而稱臣,莊宗大悅。 翌日,又獻大筆三十管,曰「畫日筆」,莊宗益喜。 承業聞之怒,會盧汝弼卒,即令循守本官,代為副使。 明年春,循因食蜜雪,傷寒而卒。 同光二年,贈左僕射,以楷為員外郎。 天成中,累曆使幕,會執政欲糾其駁諡之罪,竟以憂慚而卒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
史臣曰:昔武皇之樹霸基,莊宗之開帝業,皆旁求多士,用佐丕圖。 故數君子者,或以書檄敏才,或以搢紳舊族,鹹登貴仕,諒亦宜哉! 唯蘇循讚梁祖之強禪,蘇楷駁昭宗之舊諡,士風臣節,豈若是乎! 斯蓋文苑之豺狼,儒林之荊棘也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)