1
孟方立, 〈 (《歐陽史》雲邢州人,《通鑒》雲汧州人。)〉 中和二年,為澤州天井關戍將。 時黃巢犯關輔,州郡易帥,有同博奕。 先是,沈詢、高湜相繼為昭義節度,怠於軍政。 及有歸秦、劉廣之亂,方立見潞帥交代之際,乘其無備,率戍扶徑入潞州,自稱留後。 以邢為府,以審誨知潞州。 〈 (案:此二句上下有脫文。 今無可復考。)〉 六月,李存孝下洺、磁兩郡,方立遣馬溉、袁奉韜盡率其眾,逆戰於琉璃陂。 存孝擊之盡殪,生獲馬溉、奉韜。 初,方立性苛急,恩不逮下,攻圍累旬,夜自巡城慰諭,守陴者皆倨。 方立知其不可用,乃飲鴆而卒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
2
其從弟洺州刺史遷,素得士心,眾乃推為留後,求援於汴。 時梁祖方攻時溥,援兵不出。 〈 (《通鑒》云:全忠遣大將王虔裕將精甲數百,間道入邢州共守。)〉 大順元年,遷執王虔裕等乞降,武皇令安金俊代之。 〈 (案《孟方立傳》,原本闕佚。 考《新唐書》列傳云:孟方立,邢州人。 始為澤州天井戍將,稍遷遊奕使。 中和元年,昭義節度使高鄩擊黃巢,戰石橋,不勝,保華州,為裨將成鄰所殺。 還據潞州,眾怒,方立率兵攻鄰,斬之。 自稱留後,擅裂邢、洺、磁為鎮,治邢為府,號昭義軍。 潞人請監軍使吳全勖知兵馬留後。 時王鐸領諸道行營都統,以潞未定,墨製假方立檢校左散騎常侍、兼御史大夫,知邢州事。 方立不受,囚全勖,以書請鐸,願得儒臣守潞。 鐸使參謀、中書舍人鄭昌圖知昭義留事,欲遂為帥。 僖宗自用舊宰相王徽領節度。 時天子在西,河、關雲擾,方立擅地,而李克用窺潞州,徽度朝廷未能製,乃固讓昌圖。 昌圖治不三月輒去。 方立更表李殷銳為刺史,謂潞險而人悍,數賊大帥為亂,欲銷懦之,乃徙治龍岡州,豪傑重遷,有懟言。 會克用為河東節度使,昭義監軍祁審誨乞師求復昭義軍; 克用遣賀公雅、李筠、安金俊三部將擊潞州,為方立所破。 又使李克修攻敗之,殺殷銳,遂並潞州,表克修為節度留後。 初,昭義有潞、邢、洺、磁四州。 至是,方立自以山東三州為昭義,朝廷亦命克修,以潞州舊軍畀之,昭義有兩節自此始。 克修,字崇遠,克用從父弟。 精馳射,常從征伐,自左營軍使擢留後,進檢校司空。 方立倚朱全忠為助,故無用擊邢、洺、磁無虛歲,地為鬥場,人不能稼。 光啟二年,克修擊邢州,取故鎮,進攻武安,方立將呂臻、馬爽戰焦岡,為克修所破,斬首萬級,執臻等,拔武安、臨洺、邯鄲、沙河。 克用以安金俊為邢州刺史招撫之。 方立丐兵於王鎔,鎔以兵三萬赴之,克修還。 後二年,方立督部將奚忠信兵三萬攻遼州,以金啖赫連鐸與連和。 會契丹攻鐸師失期,忠信三分其兵,鼓而行,克用伏兵於險,忠信前軍沒,既戰,大敗,執忠信,餘眾走脫,歸者才十二。 龍紀元年,克用使李罕之、李存孝擊邢,攻磁、洺,方立戰琉璃陂,大敗,禽其二將,被斧钅質,徇邢壘,呼曰:「孟公速降,有能斬其首者,假三州節度使。 」方立力屈,又屬州殘墮,人心恐,性剛急,待下少恩,夜自行陴,兵皆倨告勞,自顧不可復振,乃還,引鴆自殺。 從弟遷,素得士心,眾推為節度留後,請援於全忠。 全忠方攻時溥,不即至,命王虔裕以精甲數百赴之,假道羅宏信,不許,乃趨間入邢州。 大順元年,存孝復攻邢,遷挈邢、洺、磁三州降,執王虔裕三百人獻之; 遂遷太原,表安金俊為邢、洺、磁團練使,以遷為汾州刺史。 《歐陽史》云:天復元年,梁遣氏叔琮攻晉,出天井關,遷開門降,為梁兵鄉道以攻太原,不克; 叔琮軍還過潞,以遷歸於梁。 梁太祖惡其反覆,殺之。)〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
張文禮,燕人也。 初為劉仁恭裨將,性凶險,多奸謀,辭氣庸下,與人交言,癖於不遜,自少及長,專蓄異謀。 及從劉守文之滄州,委將偏師。 守文省父燕薊,據城為亂。 及敗,奔於王鎔。 察鎔不親政事,遂曲事當權者,以求衒達。 每對鎔自言有將才,孫、吳、韓、白,莫己若也。 鎔賞其言,給遺甚厚,因錄為義男,賜姓,名德明,由是每令將兵。 自柏鄉戰勝之後,常從莊宗行營。 素不知書,亦無方略,惟於懦兵之中萋菲上將,言甲不知進退,乙不識軍機,以此軍人推為良將。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
初,梁將楊師厚在魏州,文禮領趙兵三萬夜掠經、宗,因侵貝郡。 師厚先率步騎數千人,設伏於唐店。 文禮大掠而旋,士皆卷甲束兵,夜凱歌,行至唐店,師厚伏兵四面圍合,殺戮殆盡,文禮單騎僅免。 自爾猶對諸將大言,或讓之曰:「唐店之功,不須多伐。 」文禮大慚。 在鎮州既久,見其政荒人僻,常蓄異圖; 酒酣之後,對左右每泄惡言,聞者莫不寒心。 惟王鎔略無猜間,漸為腹心,乃以符習代其行營,以文禮為防城使,自此專伺間隙。 及鎔殺李宏規,委政於其子昭祚。 昭祚性逼戾,未識人間情偽,素養名持重,坐作貴人,既事權在手,朝夕欲代其父,向來附勢之徒,無不族滅。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
初,李宏規、李藹持權用事,樹立親舊,分董要職,故奸宄之心不能搖動,文禮頗深畏憚。 及宏規見殺,其部下五百人懼罪,將欲奔竄,聚泣偶語,未有所之。 文禮因其離心,密以奸辭激之曰:「令公命我盡坑爾曹,我念爾十餘年荷戈隨我,為家為國,我若不即殺爾,則得罪於令公; 我若不言,又負爾輩。 」眾軍皆泣。 是夜作亂,殺王鎔父子,舉族灰滅,惟留王昭祚妻朱氏通梁人; 尋間道告於梁曰:「王氏喪於亂軍,普寧公主無恙。 」文禮徇賊帥張友順所請,因為留後,於潭城視事。 以事上聞,兼要節旄,尋亦奉箋勸進,莊宗姑示含容,乃可其請。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
文禮比廝役小人,驟居人上,行步動息,皆不自安。 出則千餘人露刃相隨,日殺不辜,道路以目,常慮我師問罪,奸心百端。 南通朱氏,北結契丹,往往擒獲其使,莊宗遣人送還,文禮由是愈恐。 是歲八月,莊宗遣閻寶、史建瑭及趙將符習等率王鎔本軍進討。 師興,文禮病疽腹,及聞史建瑭攻下趙州,驚悸而卒。 其子處瑾、處球秘不發喪,軍府內外,皆不知之,每日於寢宮問安。 處瑾與其腹心韓正時參決大事,同謀奸惡。 初,文禮疽未發時,舉家咸見鬼物,昏瞑之後或歌或哭,又野河色變如血,遊魚多死,浮於水上,識者知其必敗。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
十九年三月,閻寶為處瑾所敗,莊宗以李嗣昭代之。 四月,嗣昭為流矢所中,尋卒於師,命李存進繼之。 存進亦以戰歿,乃以符存審為北面招討使,攻鎮州。 是時,處瑾危蹙日甚。 昭義軍節度判官任圜馳至城下,諭以禍福,處瑾登陴以誠告,乃遣牙將張彭送款於行台。 俄而符存審師至城下。 是夜,趙將李再豐之子衝投縋以接王師,故諸軍登城,遲明畢入,獲處瑾、處球、處琪,並其母及同惡人等,皆折足送行台,鎮人請醢而食之。 又發文禮之屍,磔之於市。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
董璋,本梁之驍將也。 幼與高季興、孔循俱事豪士李七郎為童仆。 李初名讓,常以厚賄奉梁祖,梁祖寵之,因畜為假子,賜姓朱,名友讓。 璋既壯,得隸於梁祖帳下,後以軍功遷為列校。 梁龍德末,潞州李繼韜送款於梁。 時潞將裴約方領兵戍澤州,不徇繼韜之命,據城以自固。 梁末帝遣璋攻陷澤州,遂授澤州刺史。 是歲,莊宗入汴,璋來朝,莊宗素聞其名,優以待之。 尋令卻赴舊任,歲餘代歸。 時郭崇韜當國,待璋尤厚。 同光三年夏,命為邠州留後,三年秋,正授旄鉞。 九月,大舉伐蜀,以璋為行營右廂馬步都虞候。 時郭崇韜為招討使,凡有軍機,皆召璋參決。 是冬,蜀平,以璋為劍南東川節度副大使,知節度事。 天成初,加檢校太傅。 二年,加同平章事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
是時安重誨當國,采人邪謀,言孟知祥必不為國家使,惟董璋性忠義,可特寵任,令圖知祥。 又璋之子光業為宮苑使,在朝結托勢援,爭言璋之善,知祥之惡。 恩寵既優,故璋益恣其暴戾。 初,奉使東川者,皆言璋不恭於朝廷。 四年夏,時明宗將議郊天,遣客省使李仁矩齎詔示諭兩川,又遣安重誨馳書於璋,以征貢奉,約以五十萬為數。 既而璋訴以地狹民貧,許貢十萬而已。 翌日,璋於衙署設宴以召仁矩,日既中而不至,璋使人偵之,仁矩方擁倡婦與賓友酣飲於驛亭。 璋大怒,遽領數百人,執持戈戟,驟入驛中,令洞開其門。 仁矩惶駭,走入閣中,良久引出。 璋坐,立仁矩於階下,戟手罵曰:「當我作魏博都監,爾為通引小將,其時去就,已有等威。 今日我為藩侯,爾銜君命,宿張筵席,比為使臣,保敢至午不來,自共風塵耽酗,豈於王事如此不恭! 隻如西川解斬客省使李嚴,謂我不能斬公耶! 」因目肘腋,欲令執拽仁矩,仁矩涕淚拜告,僅而獲免。 璋乃馳騎入衙,竟徹饌而不召。 洎仁矩復命,益言璋不法。 未幾,重誨奏以仁矩為閬州團練使,尋升為節鎮。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
長興元年夏,明宗以郊禋禮畢,加璋檢校太尉。 時兩川刺史嘗以兵為牙軍,小郡不下五百人,璋已疑間,及聞除仁矩鎮閬州,璋由是謀反乃決。 仍先與其子光業書曰:「朝廷割吾支郡為節制,屯兵三千,是殺我必矣。 爾見樞要道吾言,如朝廷更發一騎入斜穀,則吾必反,與汝決矣! 」光業以書呈樞密承旨李虔徽。 會朝廷再發中使荀鹹乂將兵赴閬州,光業謂虔徽曰:「鹹乂未至,吾父必反。 吾身不足惜,慮勞朝廷征發。 請停鹹乂之行,吾父必保常日。 」重誨不從,鹹乂未至,璋已擅追綿州刺史武虔裕,囚於衙署。 虔裕,安重誨之心腹也,故先囚之。 五月,璋傳檄於利、閬、遂等州,責以間諜朝廷。 尋率其兵陷閬州,擒節度使李仁矩、軍校姚洪等害之。 先是,璋欲謀叛,先遣使持厚幣於孟知祥,求為婚家。 且言為朝廷猜忌,將有替移,去則喪家,住亦致討,地狹兵少,獨力不任,願以小兒結婚愛女。 時知祥亦貳於朝廷,因許以為援。 既而知祥出師以圍遂州,故璋攻閬州得恣其毒焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
其年秋,詔削奪璋在身官爵,命天雄軍節度使石敬瑭為東川行營招討使,率師以討之。 璋之子宮苑使光業並其族,並斬於洛陽。 及石敬瑭率師進討,以糧運不接,班師。 明宗方務懷柔,乃放西川進奏官蘇願、東川軍將劉澄各歸本道,別無詔旨,隻云「兩務求安」。 時孟知祥其骨肉在京師者俱無恙焉,因遣使報璋,欲連表稱謝。 璋怒曰:「西川存得弟侄,遂欲再通朝廷,璋之兒孫已入黃泉,何謝之有! 」自是璋疑知祥背己,始構隙矣。 三年四月,璋率所部兵萬餘人以襲知祥。 〈 (《九國誌·趙季良傳》:季良嘗與知祥從容語曰:「璋性狼戾,若堅守一城,攻之難克。 」及聞璋起兵,知祥憂形於色。 季良曰:「璋不守巢穴,此天以授公也。 」既而璋果敗。)〉 知祥與諸將率師拒之,戰於漢州之彌牟鎮。 璋軍大敗,得數十騎,復奔於東川。 〈 (《九國誌·趙廷隱傳》:董璋襲廣漢,將攻成都,時東川廩藏充實,部下多敢死之士,其來也,眾皆畏之。 知祥親督諸將,與璋戰雞縱橋前,頗為所挫。 廷隱偽遁,璋逐之,知祥與張公鐸繼進,璋軍亂不成列,廷隱整陣,與知祥合擊之,璋軍大敗。)〉 先是,前陵州刺史王暉為璋所邀,寓於東川,至是因璋之敗,率眾以害之,傳其首於西川。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)