1
太祖聖穆皇后柴氏,邢州龍崗人,世家豪右。 太祖微時,在洛陽聞後賢淑,遂聘之。 〈 (《東都事略·張永德傳》云:周太祖柴後,本唐莊宗之嬪御也。 莊宗沒,明宗遣歸其家,行至河上,父母迓之,會大風雨,止於逆旅數日。 有一丈夫走過其門,衣弊不能自庇。 後見之,驚曰:「此何人邪? 」逆旅主人曰:「此馬步軍使郭雀兒者也。 」後異其人,欲嫁之,請於父母。 父母恚曰:「汝帝左右人,歸當嫁節度使,奈何欲嫁此人? 」後曰:「此貴人也,不可失也。 囊中裝分半與父母,我取其半。 」父母知不可奪,遂成婚於逆旅中。 所謂郭雀兒,即周太祖也。)〉 太祖壯年,喜飲博,好任俠,不拘細行,後規其太過,每有內助之力焉。 世宗皇帝即後之侄也,幼而謹願,後甚憐之,故太祖養之為己子。 太祖嘗寢,後見五色小蛇入顴鼻間,心異之,知其必貴,敬奉愈厚,未及貴而厭代。 太祖即位,乃下制曰:「義之深無先於作配,禮之重莫大於追崇。 朕當寧載思,撫存懷舊。 河洲令德,猶傳荇菜之詩; 媯汭大名,不及珩璜之貴。 俾盛副笄之禮,以伸求劍之情。 故夫人柴氏,代籍貽芳,湘靈集慶。 體柔儀而陳闕翟,芬若椒蘭; 持貞操以選中珰,譽光圖史。 懿範尚留於閨閫,昌言有助於箴規。 深惟望氣之艱,彌嘆藏舟之速,將開寶祚,俄謝璧臺。 宜正號於軒宮,俾潛耀於坤象,可追命為皇后。 仍令所司定謚,備禮冊命。 」既而有司上謚曰聖穆。 顯德初,太祖神主入廟,以後祔於其室。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
2
淑妃楊氏,鎮州真定人。 父洪裕,真定少尹。 〈 (《東都事略·楊廷璋傳》云:父宏裕,少漁貂裘陂,有以二石雁授之者,其翼一掩左,一掩右,曰:「吾北嶽使也。 」言訖不知所之。 是年生女,為周太祖淑妃,明年生廷璋。)〉 當河朔三鎮全盛之時,所屬封疆,制之於守帥,故韶顏美媛,皆被選於王宮。 妃幼以良家子中選,事趙王王镕。 張文禮之亂,妃流離於外。 唐明宗在藩,錄其遺逸。 安重誨保庇妃家,致其仕進,父母即以妃嫁於鄉人石光輔,不數年嫠居。 太祖佐漢之初,屬聖穆皇后棄世,聞妃之賢,遂以禮聘之。 《宋史·楊廷璋傳》:有姊寡居京師,周祖微時欲聘之,姊不從。 令媒氏傳言恐逼,姊以告廷璋。 廷璋往見周祖,歸謂姊曰:「此人姿貌異常,不可拒。 」姊乃從之。) 妃睦族撫孤,宜家內助,甚有力焉。 晉天福末,卒於太原,因留葬於晉郊。 廣順元年九月,追冊為淑妃。 太祖凡一後三妃,及嵩陵就掩,皆議陪祔。 時以妃喪在賊境,未及遷窆,世宗乃詔有司於嵩陵之側,預營一冢以虛之,俟賊平即議襄事。 顯德元年夏,世宗征河東,果成素誌焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
貴妃張氏,恒州真定人也。 祖記,成德軍節度判官、檢校兵部尚書。 父同芝,本州諮呈官、檢校工部尚書,事趙王王镕,歷職中要。 天祐末,趙將張文禮殺王镕,以鎮州歸梁,莊宗命將符存審討平之。 時妃年尚幼,有幽州偏將武從諫者,駐騑於家,見妃韶令,乃為其子聘之。 武氏家在太原。 太祖從漢祖鎮並門,屬楊夫人以疾終,無何武氏子卒,太祖素聞妃之賢,遂納為繼室。 太祖貴,累封至吳國夫人。 漢隱帝末,蕭墻變起,屠害大臣,太祖在鄴都被讒,妃與諸皇屬同日遇害於東京舊第。 太祖踐阼,追冊為貴妃,發哀,故世宗有起復之命。 世宗嗣位,以太祖舊宅即妃遇禍之地,因施為僧院,以皇建為名焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
德妃董氏,常山靈壽人也。 祖文廣,唐深州錄事參軍。 父光嗣,趙州昭慶尉。 妃孩提穎悟,始能言聽,按絲管而能辨其聲。 年七歲,遇鎮州亂,親黨羈離,與妃相失。 潞州牙將得之,匿於褚中。 其妻以息女不育,得妃憐之,過於所生,姆教師箴,功容克備。 妃家悲念,其兄瑀諸處求訪,垂六七年。 後潞將入官於朝,妃之鄉親頗有知者,瑀見潞將,欣歸之,時年十三。 妃歸逾年,嫁為里人劉進超之妻,進超為內職,及契丹破晉之歲,陷蕃歿焉,妃嫠居洛陽。 太祖楊淑妃與妃鄉親,平居恒言妃賢德。 太祖從漢祖幸洛,因憶淑妃之言,尋以禮納之。 鼎命初建,張貴妃遇禍,中宮虛位,乃冊為德妃。 太祖自聖穆皇后蚤世以來屢失邦媛,中幃內助惟妃存焉,加以結珮脫簪,率由令範。 廣順三年夏,遇疾,醫藥之際,屬太祖兗海之征,車駕將行,妃奏曰:「正當暑毒,勞陛下省巡,明發宵征,須人供侍,司簿已下典事者,各已處分從行。 」太祖曰:「妃疾未平,數令診視,此行在近,無繁內人。 」及太祖駐蹕魯中,妃誌欲令內人進侍,發中使往來言之。 太祖手敕鄭仁誨曰:「切慮德妃以朕至兗州行營,津置內人承侍。 緣諸軍在野,不可自安,令鄭仁誨專心體候。 如德妃津置內人東來,便須上聞約住,或取索鞍馬,不得供應。 如意堅確,即以手敕示之。 」既而平定兗州,車駕還京,妃疾無減,俄卒於大內,時年三十九。 輟朝三日。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
妃長兄瑀,以左贊善大夫致仕,仲兄元之、季兄自明,皆累歷郡守。
(No translation available)
6
世宗貞惠皇后劉氏,將家女也,幼歸於世宗。 漢乾祐中,世宗在西班,後始封彭城縣君。 世宗隨太祖在鄴,後留居邸第。 漢末李業等作亂,後與貴妃張氏及諸皇族同日遇禍。 國初,追封彭城郡夫人。 顯德四年夏四月,追冊為皇后,謚曰貞惠,陵曰惠陵。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
宣懿皇后符氏,祖存審,事後唐武皇、莊宗,位極將相,追封秦王。 父彥卿,天雄軍節度使,封魏王。 後初適李守貞之子崇訓。 漢乾祐中,守貞叛於河中,太祖以兵攻之,及城陷,崇訓自刃其弟妹,次將及後,後時匿於屏處,以帷箔自蔽,崇訓倉黃求後不及,遂自刎,後因獲免。 太祖入河中,令人訪而得之,即遣女使送於其父,自是後常感太祖大惠,拜太祖為養父。 世宗鎮澶淵日,太祖為世宗聘之。 後性和惠,善候世宗之旨,世宗或暴怒於下,後必從容救解,世宗甚重之,及即位,冊為皇后。 世宗將南征,後常諫止之,言甚切直,世宗亦為之動容,洎車駕駐於淮甸,久冒炎暑,後因憂恚成疾。 顯德二年七月二十一日,崩於滋德殿,時年二十有六。 世宗甚悼之。 既而有司上謚曰宣懿,葬於新鄭,陵曰懿陵。 〈 (案:世宗有後符後,即宣懿之女弟也,薛史不為立傳,未免闕略。 《五代史補》:世宗皇后符氏,即魏王彥卿之女。 時有相工視之大驚,密告魏王曰:「此女貴不可言。 」李守貞素有異志,因與子崇訓娶之,禮畢,守貞甚有喜色。 其後據河中叛,高祖為樞密使,受命出征。 後知高祖與其父有舊,城破之際,據堂門而坐,叱諸軍曰:「我符魏王女也,魏王與樞密太尉,兄弟之不若,汝等慎勿無禮。 」於是諸軍聳然引退。 頃之,高祖至,喜曰:「此女於白刃紛之際保全,可謂非常人也。 」乃歸之魏王。 至世宗即位,納為皇后。 既免河中之難,其母欲使出家,資其福壽,後不悅曰:「死生有命,誰能髡首跣足以求茍活也! 」母度不可逼,遂止。 世宗素以後賢,又聞命不以出家為念,愈賢之,所以為天下母也。)〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)