1
刑法志上
(No translation available)
2
刑也者,始於兵而終於禮者也。 鴻荒之代,生民有兵,如蜂有螫,自衛而已。 蚩尤惟始作亂,斯民鴟義,奸宄並作,刑之用豈能已乎? 帝堯清問下民,乃命三後恤功於民,伯夷降典,折民惟刑,故曰刑也者,始於兵而終於禮者也。 先王順天地四時以建六卿。 秋,刑官也,象時之成物焉。 秋傳氣於夏,變色於春,推可知也。 遼以用武立國,禁暴戢奸,莫先於刑。 國初制法,有出於五服、三就之外者,兵之勢方張,禮之用未遑也。 及阻午可汗知宗室雅裏之賢,命為夷離堇以掌刑辟,豈非士師之官,非賢者不可為乎? 太祖、太宗經理疆土,擐甲之士歲無寧居,威克厥愛,理勢然也。 子孫相繼,其法互有輕重; 中間能審權宜,終之以禮者,惟景、聖二宗為優耳。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
然其制刑之凡有四:曰死,曰流,曰徒,曰杖。 死刑有絞、斬、淩遲之屬,又有籍沒之法。 流刑量罪輕重,置之邊城部族之地,遠則投諸境外,又遠則罰使絕域。 徒刑一曰終身,二曰五年,三曰一年半; 終身者決五百,其次遞減百; 又有黥刺之法。 仗刑自五十至三百,凡杖五十以上者,以沙袋決之; 又有木劍、大棒、鐵骨朵之法。 木劍、大棒之數三,自十五至三十,鐵骨朵之數,或五、或七。 有重罪者,將決以沙袋,先於脽骨之上及四周擊之。 拷訊之具,有粗、細杖及鞭、烙法。 粗杖之數二十; 細杖之數三,自三十至於六十。 鞭、烙之數,凡烙三十者鞭三百,烙五十者鞭五百。 被告諸事應伏而不服者,以此訊之。 品官公事誤犯,民年七十以上、十五以下犯罪者,聽以贖論。 贖銅之數,杖一百者,輸錢千。 亦有八議、八縱之法。 籍沒之法,始自太祖為撻馬狘沙裏時,奉痕德堇可汗命,按於越釋魯遇害事,以其首惡家屬沒入瓦裏。 及淳欽皇后時析出,以為著帳郎君,至世宗詔免之。 其後內外戚屬及世官之家,犯反逆等罪,復沒入焉; 餘人則沒為著帳戶; 其沒入宮分、分賜臣下者亦有之。 木劍、大棒者,太宗時制。 木劍面平背隆,大臣犯重罪,欲寬宥則擊之。 沙袋者,穆宗時制,其制用熟皮合縫之,長六寸,廣二寸,柄一尺許。 徒刑之數詳於重熙制,杖刑以下之數詳於咸雍制; 其餘非常用而無定式者,不可殫紀。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
太祖初年,庶事草創,犯罪者量輕重決之。 其後治諸弟逆黨,權宜立法。 親王從逆,不磬諸甸人,或投高崖殺之; 淫亂不軌者,五車轘殺之; 逆父母者視此; 訕詈犯上者,以熟鐵錐摏其口殺之。 從坐者,量罪輕重杖決。 杖有二:大者重錢五百,小者三百。 又為梟磔、生瘞、射鬼箭、炮擲、支解之刑。 歸於重法,閑民使不為變耳。 歲癸酉,下詔曰:「朕自北征以來,四方獄訟,積滯頗多。 今休戰息民,群臣其副朕意,詳決之,無或冤枉。 」乃命北府宰相蕭敵魯等分道疏決。 有遼欽恤之意,昉見於此。 神冊六年,克定諸夷,上謂侍臣曰:「凡國家庶務,巨細各殊,若憲度不明,則何以為治,群下亦何由知禁。 」乃詔大臣定治契丹及諸夷之法,漢人則斷以《律令》,仍置鐘院以達民冤。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
至太宗時,治渤海人一依漢法,余無改焉。 會同四年,皇族舍利郎君謀毒通事解裏等,已中者二人,命重杖之,及其妻流於厥拔離弭河,族造藥者。 世宗天祿二年,天德、蕭翰、劉哥及其弟盆都等謀反,天德伏誅,杖翰,流劉哥,遣盆都使轄戛斯國。 夫四人之罪均而刑異,遼之世,同罪異論者蓋多。 穆宗應歷十二年,國舅帳郎君蕭延之奴海裏強陵拽剌禿裏年未及之女,以法無文,加之宮刑,仍付禿裏以為奴。 因著為令。 十六年,諭有司:「自先朝行幸頓次,必高立標識以禁行者。 比聞楚古輩,故低置其標深草中,利人誤入,因之取財。 自今有復然者,以死論。 」然帝嗜酒及獵,不恤政事,五坊、掌獸、近侍、奉膳、掌酒人等以獐鹿、野豕、鶻雉之屬亡失傷斃,及私歸逃亡,在告逾期,召不時至,或以奏對少不如意,或以飲食細故,或因犯者遷怒無辜,輒加炮烙鐵梳之刑。 甚者至於無算。 或以手刃刺之,斬擊射燎,斷手足,爛肩股,折腰脛,劃口碎齒,棄屍於野。 且命築封於其地,死者至百有餘人。 京師置百尺牢以處系囚。 蓋其即位未久,惑女巫肖古之言,取人膽合延年藥,故殺人頗眾。 後悟其詐,以鳴鏑叢射、騎踐殺之。 及海裏之死,為長夜之飲,五坊、掌獸人等及左右給事誅戮者,相繼不絕。 雖嘗悔其因怒濫刑,諭大臣切諫,在廷畏懦,鮮能匡救,雖諫又不能聽。 當其將殺壽哥、念古,殿前都點檢耶律夷臘葛諫曰:「壽哥等斃所掌雉,畏罪而亡,法不應死。 」帝怒,斬壽哥等支解之。 命有司盡取鹿人之在系者凡六十五人,斬所犯重者四十四人,余悉痛杖之。 中有欲置死者,賴王子必攝等諫得免。 已而怒頗德飼鹿不時,致傷而斃,遂殺之。 季年,暴虐益甚,嘗謂太尉化葛曰:「朕醉中有處決不當者,醒當覆奏。 」徒能言之,竟無悛意,故及於難。 雖云虐止褻禦,上不及大臣,下不及百姓,然刑法之制,豈人主快情縱意之具邪! 景宗在潛,已鑒其失。 及即位,以宿衛失職,斬殿前都點檢耶律夷臘葛。 趙王喜隱自囚所擅去械鎖,求見自辯,語之曰:「枉直未分,焉有出獄自辯之理? 」命復縶之。 既而躬錄囚徒,盡召而釋之。 保寧三年,以穆宗廢鐘院,窮民有冤者無所訴,故詔復之,仍命鑄鐘,紀詔其上,道所以廢置之意。 吳王稍為奴所告,有司請鞫,帝曰:「朕知其誣,若按問,恐餘人效之。 」命斬以徇。 五年,近侍實魯裏誤觸神纛,法應死,杖而釋之。 庶幾寬猛相濟。 然緩於討賊,應歷逆黨至是始獲而誅焉,議者以此少之。 聖宗沖年嗣位,睿智皇后稱制,留心聽斷,嘗勸帝宜寬法律。 帝壯,益習國事,銳意於治。 當時更定法令凡十數事,多合人心,其用刑又能詳慎。 先是,契丹及漢人相毆致死,其法輕重不均,至是一等科之。 統和十二年,詔契丹人犯十惡,亦斷以《律》。 舊法,死囚屍市三日,至是一宿即聽收瘞。 二十四年,詔主非犯謀反大逆及流死罪者,其奴婢無得告首; 若奴婢犯罪至死,聽送有司,其主無得擅殺。 二十九年,以舊法,宰相、節度使世選之家子孫犯罪,徒杖如齊民,惟免黥面,詔自今但犯罪當黥,即準法同科。 開泰八年,以竊盜贓滿十貫,為首者處死,其法太重,故增至二十五貫,其首處死,從者決流。 嘗敕諸處刑獄有冤,不能申雪者,聽詣御史臺陳訴,委官覆問。 往時大理寺獄訟,凡關覆奏者,以翰林學士、給事中、政事舍人詳決,至是始置少卿及正主之。 猶慮其未盡,而親為錄囚。 數遣使詣諸道審決冤滯,如邢抱樸之屬,所至,人自以為無冤。 五院部民有自壞鎧甲者,其長佛奴杖殺之,上怒其用法太峻,詔奪官。 吏以故不敢酷。 撻剌幹乃方十因醉言宮掖事,法當死,特貰其罪。 五院部民偶遺火。 延及木葉山兆域,亦當死,杖而釋之,因著為法。 至於敵八哥始竊薊州王令謙家財,及覺,以刃刺令謙,幸不死。 有司擬以盜論,止加杖罪。 又那母古犯竊盜者十有三次,皆以情不可恕,論棄市。 因詔自今三犯竊盜者,黥額、徒三年; 四則黥面、徒五年; 至於五則處死。 若是者,重輕適宜,足以示訓。 近侍劉哥、烏古斯嘗從齊王妻而逃,以赦,後會千齡節出首,乃詔諸近侍、護衛集視而腰斬之。 於是國無幸民,綱紀修舉,吏多奉職,人重犯法。 故統和中,南京及易、平二州以獄空聞。 至開泰五年,諸道皆獄空,有刑措之風焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
故事,樞密使非國家重務,未嘗親決,凡獄訟惟夷離畢主之。 及蕭合卓、蕭樸相繼為樞密使,專尚吏才,始自聽訟。 時人轉相效習,以狡智相高,風俗自此衰矣。 故太平六年下詔曰:「朕以國家有契丹、漢人,故以南、北二院分治之,蓋欲去貪枉,除煩擾也; 若貴賤異法,則怨必生。 夫小民犯罪,必不能動有司以達於朝,惟內族、外戚多恃恩行賄,以圖茍免,如是則法廢矣。 自今貴戚以事被告,不以事之大小,並令所在官司按問,具申北、南院覆問得實以聞; 其不按輒申,及受請托為奏言者,以本犯人罪罪之。 」七年,詔中外大臣曰:「《制》條中有遺闕及輕重失中者,其條上之,議增改焉。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)