1
耶律曷魯蕭敵魯耶律斜涅赤耶律欲穩耶律海里
(No translation available)
2
○耶律曷魯蕭敵魯 〈 (阿古只)〉 耶律斜涅赤 〈 (老古頗德)〉 耶律欲穩耶律海裏
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
耶律曷魯,字控溫,一字洪隱,叠剌部人。 祖匣馬葛,簡憲皇帝兄。 父偶思,遙輦時為本部夷離堇,曷魯其長子也。 性質厚。 在髫鬌,與太祖遊,從父釋魯奇之曰:「興我家者,必二兒也。 」太祖既長,相與易裘馬為好,然曷魯事太祖彌謹。 會滑哥弒其父釋魯,太祖顧曷魯曰:「滑哥弒父,料我必不能容,將反噬我。 今彼歸罪臺哂為解,我姑與之。 是賊吾不忘也! 」自是曷魯常佩刀從太祖,以備不虞。 居久之,曷魯父偶思病,召曷魯曰:「阿保機神略天授,汝率諸弟赤心事之。 」已而太祖來問疾,偶思執其手曰:「爾命世奇才。 吾兒曷魯者,他日可委以事,吾已諭之矣。 」既而以諸子屬之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
太祖為撻馬狘沙裏,參預部族事,曷魯領數騎召小黃室韋來附。 太祖素有大志,而知曷魯賢,軍國事非曷魯議不行。 會討越兀與烏古部,曷魯為前鋒,戰有功。 及太祖為叠剌部夷離堇,討奚部,其長術裏逼險而壘,攻莫能下,命曷魯持一笴往諭之。 既入,為所執。 乃說奚曰:「契丹與奚言語相通,實一國也。 我夷離堇於奚豈有夌轢之心哉? 漢人殺我祖奚首,夷離堇怨次骨,日夜思報漢人。 顧力單弱,使我求援於奚,傳矢以示信耳。 夷離堇受命於天,撫下以德,故能有此眾也。 今奚殺我,違天背德,不祥莫大焉。 且兵連禍結,當自此始,豈爾國之利乎! 」術裏感其言,乃降。 太祖為於越,秉國政,欲命曷魯為叠剌部夷離堇。 辭曰:「賊在君側,未敢遠去。 」太祖討黑車子室韋,幽州劉仁恭遣養子趙霸率眾來救。 曷魯伏兵桃山,俟霸眾過半而要之; 與太祖合擊,斬獲甚眾,遂降室韋。 太祖會李克用於雲州,時曷魯侍,克用顧而壯之曰:「偉男子為誰? 」太祖曰:「吾族曷魯也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
會遙輦痕德堇可汗歿,群臣奉遺命請立太祖。 太祖辭曰:「昔吾祖夷離堇雅裏嘗以不當立而辭,今若等復為是言,何歟? 」曷魯進曰:「曩吾祖之辭,遺命弗及,符瑞未見,第為國人所推戴耳。 今先君言猶在耳,天人所與,若合符契。 天不可逆,人不可拂,而君命不可違也。 」太祖曰:「遺命固然,汝焉知天道? 」曷魯曰:「聞於越之生也,神光屬天,異香盈幄,夢受神誨,龍錫金佩。 天道無私,必應有德。 我國削弱,齮龁於鄰部日久,以故生聖人以興起之。 可汗知天意,故有是命。 且遙輦九營棋布,非無可立者; 小大臣民屬心於越,天也。 昔者於越伯父釋魯嘗曰:『吾猶蛇,兒猶龍也。 』天時人事,幾不可失。 」太祖猶未許。 是夜,獨召曷魯責曰:「眾以遺命迫我。 汝不明吾心,而亦俯隨耶? 」曷魯曰:「在昔夷離堇雅裏雖推戴者眾,辭之而立阻午為可汗。 相傳十餘世,君臣之分亂,紀綱之統隳。 委質他國,若綴斿然。 羽檄蜂午,民疲奔命。 興王之運,實在今日。 應天順人,以答顧命,不可失也。 」太祖乃許。 明日,即皇帝位,命曷魯總軍國事。 時制度未講,國用未充,扈從未備,而諸弟剌葛等往往覬非望。 太祖宮行營始置腹心部,選諸部豪健二千餘充之,以曷魯及蕭敵魯總焉。 已而諸弟之亂作,太祖命曷魯總領軍事,討平之,以功為叠剌部夷離堇。 時民更兵焚剽,日以抏敝,曷魯撫輯有方,畜牧益滋,民用富庶。 乃討烏古部,破之。 自是震懾,不敢復叛。 乃請制朝儀、建元,率百官上尊號。 太祖既備禮受冊,拜曷魯為阿魯敦於越。 「阿魯敦」者,遼言盛名也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
後太祖伐西南諸夷,數為前鋒。 神冊二年,從逼幽州,與唐節度使周德威拒戰可汗州西,敗其軍,遂圍幽州,未下。 太祖以時暑班師,留曷魯與盧國用守之。 俄而救兵繼至,曷魯等以軍少無援,退。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
論曰:曷魯以肺腑之親,任帷幄之寄,言如蓍龜,謀成戰勝,可謂算無遺策矣。 其君臣相得之誠,庶吳漢之於光武歟? 夫信其所可信,智也,太祖有焉。 故曰:惟聖知聖,惟賢知賢,斯近之矣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
攻渤海,破扶餘城,獨將騎兵五百,敗老相軍三萬。 渤海既平,改東丹國。 頃之,已降郡縣復叛,盜賊蜂起。 阿古只與康默記討之,所向披靡。 會賊遊騎七千自鴨淥府來援,勢張甚。 阿古只帥麾下精銳,直犯其鋒,一戰克之,斬馘三千餘,遂進軍破回跋城。 以病卒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
功臣中喻阿古只為耳雲。 子安團,官至右皮室詳穩。
(No translation available) (No translation available)
10
耶律斜涅赤,字撒剌,六院部舍利古直之族。 始字鐸碗,早隸太祖幕下,嘗有疾,賜樽酒飲而愈,遼言酒樽曰「撒剌」,故詔易字焉。 太祖即位,掌腹心部。 天贊初,分叠剌部為北、南院,斜涅赤為北院夷離堇。 帝西徵至流沙,威聲大振,諸夷潰散,乃命斜涅赤撫集之。 及討渤海,破扶餘城,斜涅赤從太子大元帥率眾夜圍忽汗城,大諲譔降。 已而復叛,命諸將分地攻之。 詰旦,斜涅赤感勵士伍,鼓噪登陴,敵震懾,莫敢禦,遂破之。 天顯中卒,年七十,居佐命功臣之一。 侄老古、頗德。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
頗德,字兀古鄰。 弱冠事太祖。 天顯初,為左皮室詳穩,典宿衛,遷南院夷離堇,治有聲。 石敬瑭破張敬達軍於太原北,時頗德勒兵為援,敬達遁。 敬瑭追至晉安寨圍之,頗德領輕騎襲潞州,塞其餉道。 唐諸將懼,殺敬達以降。 會同初,改叠剌部夷離堇為大王,即拜頗德,既而加采訪使。 舊制,肅祖以下宗室稱院,德祖宗室號三父房,稱橫帳,百官子弟及籍沒人稱著帳。 耶律斜的言,橫帳班列,不可與北、南院並。 太宗詔在廷議,皆曰然,乃詔橫帳班列居上。 頗德奏曰:「臣伏見官制,北、南院大王品在惕隱上。 今橫帳始圖爵位之高,願與北、南院參任; 茲又恥與同列。 夫橫帳與諸族皆臣也,班列奚以異? 」帝乃諭百官曰:「朕所不知,卿等不宜面從。 」詔仍舊制。 其強直不撓如此。 頗德狀貌秀偉,初,太祖見之曰:「是子風骨異常兒,必為國器。 」後果然。 卒年四十九。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
耶律欲穩,字轄剌幹,突呂不部人。 祖臺押,遙輦時為北邊拽剌。 簡獻皇后與諸子之罹難也,嘗倚之以免。 太祖思其功不忘,又多欲穩嚴重有濟世誌,乃命典司近部,以遏諸族窺覬之想。 欲穩既見器重,益感奮思報。 太祖始置宮分以自衛,欲穩率門客首附宮籍。 帝益嘉其忠,詔以臺押配享廟廷。 及平剌葛等亂,以功遷奚叠剌部夷離堇。 從征渤海有功。 天顯初卒。 後諸帝以太祖之與欲穩也為故,往往取其子孫為友。 宮分中稱「八房」,皆其後也。 弟霞裏,終奚六部禿裏。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
耶律海裏,字涅剌昆,遙輦昭古可汗之裔。 太祖傳位,海裏與有力焉。 初受命,屬籍比局萌覬覦,而遙輦故族尤觖望。 海裏多先帝知人之明,而素服太祖威德,獨歸心焉。 以故太祖托為耳目,數從征討。 既清內亂,始置遙輦敞穩,命海裏領之。 天顯初,征渤海,海裏將遙輦糺破忽汗城。 師般,卒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)