1
○義宗倍 〈 (子平王隆先晉王道隱)〉 章肅皇帝李胡 〈 (子宋王喜隱)〉 順宗濬晉王敖盧斡
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
2
義宗,名倍,小字圖欲,太祖長子,母淳欽皇后蕭氏。 幼聰敏好學,外寬內摯。 神冊元年春,立為皇太子。 時太祖問侍臣曰:「受命之君,當事天敬神。 有大功德者,朕欲祀之,何先? 」皆以佛對。 太祖曰:「佛非中國教。 」倍曰:「孔子大聖,萬世所尊,宜先。 」太祖大悅,即建孔子廟,詔皇太子春秋釋奠。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
未幾,諸部多叛,大元帥討平之。 太祖訃至,倍即日奔赴山陵。 倍知皇太后意欲立德光,乃謂公卿曰:「大元帥功德及人神,中外攸屬,宜主社稷。 」乃與群臣請於太后而讓位焉。 於是大元帥即皇帝位,是為太宗。 太宗既立,見疑,以東平為南京,徙倍居之,盡遷其民。 又置衛士陰伺動靜。 倍既歸國,命王繼遠撰《建南京碑》,起書樓於西宮,作《樂田園詩》。 唐明宗聞之,遣人跨海持書密召倍。 倍因畋海上。 使再至,倍謂左右曰:「我以天下讓主上,今反見疑; 不如適他國,以成吳太伯之名。 」立木海上,刻詩曰:「小山壓大山,大山全無力。 羞見故鄉人,從此投外國。 」攜高美人,載書浮海而去。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
倍初市書至萬卷,藏於醫巫閭絕頂之望海堂。 通陰陽,知音律,精醫藥、砭焫之術。 工遼、漢文章,嘗譯《陰符經》。 善畫本國人物,如《射騎》、《獵雪騎》、《千鹿圖》,皆入宋秘府。 然性刻急好殺,婢妾微過,常加刲灼。 夏氏懼而求削髮為尼。 五子:長世宗,次婁國、稍、隆先、道隱,各有傳。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
論曰:自古新造之國,一傳而太子讓,豈易得哉? 遼之義宗,可謂盛矣! 然讓而見疑,豈不兆於建元稱制之際乎? 斯則一時君臣昧於禮制之過也。 束書浮海,寄跡他國,思親不忘,問安不絕,其心甚有足諒者焉。 觀其始慕泰伯之賢而為遠適之謀,終疾陳恒之惡而有請討之舉,誌趣之卓,蓋已見於早歲先祀孔子之言歟。 善不令終,天道難詰,得非性卞嗜殺之所致也? 雖然,終遼之代,賢聖繼統,皆其子孫。 至德之報,昭然在茲矣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
章肅皇帝,小字李胡,一名洪古,字奚隱,太祖第三子,母淳欽皇后蕭氏。 少勇悍多力,而性殘酷,小怒輒黥人面,或投水火中。 太祖嘗觀諸子寢,李胡縮項臥內,曰:「是必在諸子下。 」又嘗大寒,命三子采薪。 太宗不擇而取,最先至; 人皇王取其乾者束而歸,後至; 李胡取少而棄多,既至,袖手而立。 太祖曰:「長巧而次成,少不及矣。 」而母篤愛李胡。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
天顯五年,遣徇地代北,攻寰州,多俘而還,遂立為皇太弟,兼天下兵馬大元帥。 太宗親征,常留守京師。 世宗即位鎮陽,太后怒,遣李胡將兵擊之。 至泰德泉,為安端、留哥所敗。 太后與世宗隔潢河而陣,各言舉兵意。 耶律屋質入諫太后曰:「主上已立,宜許之。 」時李胡在側,作色曰:「我在,兀欲安得立? 」屋質曰:「奈公酷暴失人心何! 」太后顧李胡曰:「昔我與太祖愛汝異於諸子,諺云:『偏憐之子不保業,難得之婦不主家。 』我非不欲立汝,汝自不能矣。 」及會議,世宗使解劍而言。 和約既定,趨上京。 會有告李胡與太后謀廢立者,徙李胡祖州,禁其出入。 穆宗時,其子喜隱謀反,辭逮李胡,囚之,死獄中,年五十,葬玉峰山西谷。 統和中,追謚欽順皇帝。 重熙二十一年,更謚章肅,后曰和敬。 二子:宋王喜隱、衛王宛。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
論曰:李胡殘酷驕盈,太祖知其不才而不能教,太后不知其惡而溺愛之。 初以屋質之言定立世宗,而復謀廢立。 子孫繼以逆誅,並及其身,可哀也已。 夫自太祖之世,剌葛、安端首倡禍亂,太祖既不之誅,又復用之,固為有君人之量,然惟太祖之才足以駕馭,庶乎其可也。 李胡而下,宗王反側,無代無之,遼之內難,與國始終。 厥後嗣君,雖嚴法以繩之,卒不可止。 烏乎,創業垂統之主,所以貽厥孫謀者,可不審歟!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
及母后被害,太子有憂色。 耶律乙辛為北院樞密使,常不自安。 會護衛蕭忽古謀害乙辛,事覺,下獄。 副點檢蕭十三謂乙辛曰:「臣民心屬太子,公非閥閱,一日若立,吾輩措身何地! 」乃與同知北院宣徽事蕭特裏特謀構陷太子,陰令右護衛太保耶律查剌誣告都宮使耶律撒剌、知院蕭速撒、護衛蕭忽古謀廢立。 詔案無跡,不治。 乙辛復令牌印郎君蕭訛都斡等言:「查剌前告非妄,臣實與謀,欲殺耶律乙辛等,然後立太子。 臣若不言,恐事發連坐。 」帝信之,幽太子於別室,以耶律燕哥鞫案。 太子具陳枉狀曰:「吾為儲副,尚何所求。 公當為我辨之。 」燕哥乃乙辛之黨,易其言為款伏。 上大怒,廢太子為庶人。 將出,曰:「我何罪至是! 」十三叱登車,遣衛士闔其扉。 徙於上京,囚圜堵中。 乙辛尋遣達魯古、撒八往害之,太子年方二十,上京留守蕭撻得紿以疾薨聞。 上哀之,命有司葬龍門山。 欲召其妃,乙辛陰遣人殺之。 帝後知其冤,悔恨無及,謚曰昭懷太子,以天子禮改葬玉峰山。 乾統初,追尊大孝順聖皇帝,廟號順宗,妃蕭氏貞順皇后。 一子,延禧,即天祚皇帝。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
論曰:道宗知太子之賢,而不能辨乙辛之詐,竟絕父子之親,為萬世惜。 乙辛知為一身之計,不知有君臣之義,豈復知有太子乎! 奸邪之臣亂人家國如此,可不戒哉! 可不戒哉!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
論曰:天祚不君,臣下謀立其子,適以殺之。 敖盧斡重君父之命,不亡而死,申生其恭矣乎!
(No translation available) (No translation available)