1
逆臣上
(No translation available)
2
○耶律轄底 〈 (叠裏特)〉 耶律察割耶律婁國耶律重元 〈 (涅魯古)〉 耶律滑哥
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
《易》曰:「天尊地卑,乾坤定矣; 卑高以陳,貴賤位矣。 」貴賤位而後君臣之分定,君臣之分定而後天地和,天地和而後萬化成。 五帝三王之治,用此道也。 三代而降,臣弒其君者有之,子弒其父者有之。 孔子作《春秋》以寓王法,誅死者於前,懼生者於後,其慮深遠矣。 歐陽修作《唐書》,創《逆臣傳》,蓋亦《春秋》之意也。 遼叛逆之臣二十有二,跡其事則又有甚焉者,然豈一朝一夕之故哉。 列於《傳》,所以公天下之貶,以示夫戒雲。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
轄底,字涅烈袞,肅祖孫夷離堇怗剌之子。 幼黠而辯,時險佞者多附之。 遙輦痕德堇可汗時,異母兄罨古只為叠剌部夷離堇。 故事,為夷離堇者,得行再生禮。 罨古只方就帳易服,轄底遂取紅袍、貂蟬冠,乘白馬而出。 乃令黨人大呼曰:「夷離堇出矣! 」眾皆羅拜,因行柴冊禮,自立為夷離堇。 與於越耶律釋魯同知國政。 及釋魯遇害,轄底懼人圖己,挈其二子叠裏特、朔刮奔渤海,偽為失明。 後因球馬之會,與二子奪良馬奔歸國。 益為奸惡,常以巧辭獲免。 太祖將即位,讓轄底,轄底曰:「皇帝聖人,由天所命,臣豈敢當! 」太祖命為於越。 及自將伐西南諸部,轄底誘剌葛等亂,不從者殺之。 車駕還至赤水城,轄底懼,與剌葛俱北走,至榆河,為追兵所獲。 太祖問曰:「朕初即位,嘗以國讓,叔父辭之; 今反欲立吾弟,何也? 」轄底對曰:「始臣不知天子之貴,及陛下即位,衛從甚嚴,與凡庶不同,臣嘗奏事心動,始有窺覦之意。 度陛下英武,必不可取; 諸弟懦弱,得則易圖也。 事若成,豈容諸弟乎! 」太祖謂諸弟曰:「汝輩乃從斯人之言耶! 」叠剌曰:「謀大事者,須用如此人; 事成亦必去之。 」轄底不復對。 囚數月,縊殺之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
將刑,太祖謂曰:「叔父罪當死,朕不敢赦。 事有便國者,宜悉言之。 」轄底曰:「叠剌部人眾勢強,故多為亂,宜分為二,以弱其勢。 」子叠裏特。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
叠裏特,字海鄰。 有膂力,善馳射,馬躓不仆。 尤神於醫,視人疾,若隔紗睹物,莫不悉見。 太祖在潛,已加眷遇,及即位,拜叠剌部夷離堇。 太祖嘗思鹿醢解酲,以山林所有,問能取者。 叠裏特曰:「臣能得之。 」乘內廄馬逐鹿,射其一。 欲復射,馬跌而斃。 叠裏特躍而前,弓猶不弛,復獲其一。 帝歡甚曰:「吾弟萬人敵! 」會帝患心痛,召叠裏特視之。 叠裏特曰:「膏肓有瘀血如彈丸,然藥不能及,必針而後愈。 」帝從之。 嘔出瘀血,痛止。 帝以其親,每加賜賚; 然知其為人,未嘗任以職。 後從剌葛亂,與其父轄底俱縊殺之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
察割,字歐辛,明王安端之子。 善騎射。 貌恭而心狡,人以為懦。 太祖曰:「此凶頑,非懦也。 」其父安端嘗使奏事,太祖謂近侍曰:「此子目若風駝,面有反相。 朕若獨居,無令入門。 」世宗即位於鎮陽,安端聞之,欲持兩端。 察割曰:「太弟忌刻,若果立,豈容我輩! 永康王寬厚,且與劉哥相善,宜往與計。 」安端即與劉哥謀歸世宗。 及和議成,以功封泰寧王。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
會安端為西南面大詳穩,察割佯為父惡,陰遣人白於帝,即召之。 既至上前,泣訴不勝哀,帝憫之,使領女石烈軍。 出入禁中,數被恩遇。 帝每出獵,察割托手疾,不操弓矢,但執煉錘馳走。 屢以家之細事聞於上,上以為誠。 察割以諸族屬雜處,不克以逞,漸徙廬帳迫於行宮。 右皮室詳穩耶律屋質察其奸邪,表列其狀。 帝不信,以表示察割。 察割稱屋質疾己,哽咽流涕。 帝曰:「朕固知無此,何至泣耶! 」察割時出怨言,屋質曰:「汝雖無是心,因我過疑汝,勿為非義可也。 」他日屋質又請於帝,帝曰:「察割舍父事我,可保無他。 」屋質曰:「察割於父既不孝,於君安能忠! 」帝不納。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
天祿五年七月,帝幸太液谷,留飲三日,察割謀亂不果。 帝伐周,至詳古山,太后與帝祭文獻皇帝於行宮,群臣皆醉。 察割歸見壽安王,邀與語,王弗從。 察割以謀告耶律盆都,盆都從之。 是夕,同率兵入弒太后及帝,因僭位號。 百官不從者,執其家屬。 至夜,閱內府物,見碼瑙碗,曰:「此希世寶,今為我有! 」詫於其妻。 妻曰:「壽安王、屋質在,吾屬無噍類,此物何益! 」察割曰:「壽安年幼,屋質不過引數奴,詰旦來朝,固不足憂。 」其黨矧斯報壽安、屋質以兵圍於外,察割尋遣人弒皇后於柩前,倉惶出陣。 壽安遣人諭曰:「汝等既行弒逆,復將若何? 」有夷離堇劃者委兵歸壽安王,餘眾望之,徐徐而往。 察割知其不濟,乃系群官家屬,執弓矢脅曰:「無過殺此曹爾! 」叱令速出。 時林牙耶律敵獵亦在系中,進曰:「不有所廢,壽安王何以興? 籍此為辭,猶可以免。 」察割曰:「誠如公言,誰當使者? 」敵獵請與罨撒葛同往說之,察割從其計。 壽安王復令敵獵誘察割,臠殺之。 諸子皆伏誅。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
婁國,字勉辛,文獻皇帝之子。 天祿五年,遙授武定軍節度使。 及察割作亂,穆宗與屋質從林牙敵獵計,誘而出之,婁國手刃察割。 改南京留守。 穆宗沈湎,不恤政事,婁國有覬覦之心,誘敵獵及群不逞謀逆。 事覺,按問不服。 帝曰:「朕為壽安王時,卿數以此事說我,今日豈有虛乎? 」婁國不能對。 及餘黨盡服,遂縊於可汗州西谷,詔有司擇絕後之地以葬。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
重元,小字孛吉只,聖宗次子。 材勇絕人,眉目秀朗,寡言笑,人望而畏。 太平三年,封秦國王。 聖宗崩,欽哀皇后稱制,密謀立重元。 重元以所謀白於上,上益重之,封為皇太弟。 歷北院樞密使、南京留守、知元帥府事。 重元處戎職,未嘗離輦下。 先是契丹人犯法,例須漢人禁勘,受枉者多。 重元奏請五京各置契丹警巡使,詔從之,賜以金券誓書。 道宗即位,冊為皇太叔,免拜不名,為天下兵馬大元帥,復賜金券、四頂帽、二色袍,尊寵所未有。 清寧九年,車駕獵灤水,以其子涅魯古素謀,與同黨陳國王陳六、知北院樞密事蕭胡睹等凡四百餘人,誘脅弩手軍陣於帷宮外。 將戰,其黨多悔過效順,各自奔潰。 重元既知失計,北走大漠,嘆曰:「涅魯古使我至此! 」遂自殺。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
先是,重元將舉兵,帳前雨赤如血,識者謂敗亡之兆。 子涅魯古。
(No translation available) (No translation available)
13
涅魯古,小字耶魯綰。 性陰狠。 興宗一見,謂曰:「此子目有反相。 」重熙十一年,封安定郡王。 十七年,進王楚,為惕隱。 清寧三年,出為武定軍節度使。 七年,知南院樞密使事,說其父重元詐病,俟車駕臨問,因行弒逆。 九年秋獵,帝用耶律良之計,遣人急召涅魯古。 涅魯古以事泄,遽擁兵犯行宮。 南院樞密使許王仁先等率宿衛士討之。 涅魯古躍馬突出,為近侍詳穩渤海阿廝、護衛蘇射殺之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)