1
高麗自有國以來,傳次久近,人民土田,歷代各有其志,然高麗與遼,相為終始二百餘年。 自太祖皇帝神冊間,高麗遣使進寶劍。 天贊三年,來貢。 太宗天顯二年,來貢。 會同二年,受晉上尊號冊,遣使往報。 聖宗統和三年秋七月,詔諸道各完戎器,以備東征高麗。 八月,以遼澤沮洳,罷師。 十年,以東京留守蕭恒德伐高麗。 十一年,王治遣樸良柔奉表請罪,詔取女直國鴨淥江東數百里地賜之。 十二年,入貢。 三月,王治遣使請所俘生口,詔贖還之,仍遣使撫諭。 十二月,王治進妓樂,詔卻之。 十三年,治遣李周楨來貢,又進鷹。 十月,遣李知白奉貢。 十一月,遣使冊治為王。 遣童子十人來學本國語。 十四年,王治表乞為婚姻,以東京留守駙馬蕭恒德女下嫁之。 六月,遣使來問起居。 自是至者無時。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
2
五月,高麗西京留守康肇弒其主誦,擅立誦從兄詢。 八月,聖宗自將伐高麗,報宋,遣引進使韓杞宣問詢。 詢奉表乞罷師,不許。 十一月,大軍渡鴨淥江,康肇拒戰於銅州,敗之。 肇復出,右皮室詳穩耶律敵魯擒肇等,追奔數十里,獲所棄糧餉、鎧仗,銅、霍、貴、寧等州皆降。 詢上表請朝,許之,禁軍士俘掠。 以政事舍人馬保祐為開京留守,安州團練使王八為副留守。 太子太師乙凜將騎兵一千,送保祐等赴京。 守將卓思正殺我使者韓喜孫等十人,領兵出拒,保祐等復還。 乙凜領兵擊之,思正遂奔西京。 圍之五日,不克,駐蹕於城西佛寺。 高麗禮部郎中渤海陀失來降。 遣排押、盆奴攻開京,遇敵於京西,敗之。 詢棄城遁走,遂焚開京,至清江而還。 二十九年正月,班師,所降諸城復叛。 至貴州南嶺谷,大雨連日,霽乃得渡,馬駝皆疲乏,甲仗多遺棄。 次鴨淥江,以所俘人分置諸陵廟,余賜內戚、大臣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
開泰元年,詢遣蔡忠順來乞稱臣如舊,詔詢親朝。 八月,遣田拱之奉表,稱病不能朝。 詔復取六州之地。 二年,耶律資忠使高麗取地,未幾還。 三年,資忠復使,如前索地。 五月,詔國舅詳穩蕭敵烈、東京留守耶律團石等造浮梁於鴨淥江,城保、宣義、定遠等州。 四年,命北府宰相劉慎行為都統,樞密使耶律世良為副,殿前都點檢蕭虛烈為都監。 慎行挈家邊上,致緩師期,追還之,以世良、虛烈總兵伐高麗。 五年,世良等與高麗戰於郭州西,破之。 六年,樞密使蕭合卓為都統,漢人行宮都部署王繼忠為副,殿前都點檢蕭虛烈為都監進討。 蕭合卓攻興化軍不克,師還。 七年,詔東平郡王蕭排押為都統,蕭虛烈為副統,東京留守耶律八哥為都監,復伐高麗。 十二月,蕭排押與戰於茶、陀二河之間,我軍不利,天雲、右皮室二軍沒溺者眾,天雲軍詳穩海裏、遙輦帳詳穩阿果達、客省使酌古、渤海詳穩高清明等皆沒於陣。 八年,詔數排押討高麗罪,釋之。 加有功將校,益封戰沒將校之妻,錄其子弟。 以南皮室軍校有功,賜衣物銀絹有差,出金帛賜肴裏、涅哥二奚軍。 八月,遣郎君曷不呂等率諸部兵,會大軍同討高麗。 詢遣使來乞貢方物。 九年,資忠還,以詢降表進,釋詢罪。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
太平元年,詢薨,遣使來報嗣位,即遣使冊王欽為王。 九年,賜欽物。 十一年,聖宗崩,遣使告哀。 七月,使來慰奠。 興宗重熙七年,來貢。 十二年三月,以加上尊號,來賀。 十三年,遣使來貢。 十四年三月,又來貢。 十五年,入貢。 八月,王欽薨,遣使來告。 十六年,來貢。 明年,又來貢。 十九年,復貢。 六月,遣使來賀伐夏之捷。 二十二年,入貢。 二十三年四月,王徽請官其子,詔加檢校太尉。 興宗崩,道宗即位,清寧元年八月,遣使報國哀,以先帝遺留物賜之。 十一月,使來會葬。 二年、三年,皆來貢。 四年春,遣使報太皇太后哀。 五月,使來會葬。 咸雍七年、八年,來貢。 十二月,以佛經一藏賜徽。 九年、十年,來貢。 大康二年三月,皇太后崩,遣使報哀。 六月,使來吊祭。 四年,王徽乞賜鴨淥江以東地,不許。 九年八月,王徽薨,以徽子三韓國公勛權知國事。 十二月,勛薨。 大安元年,冊勛子運為國王。 二年,遣使來謝封冊。 三年,來貢。 四年三月,免歲貢。 五年、六年,連貢。 九年,賜王運羊。 十年,運薨,子昱遣使來告,即賻贈。 壽隆元年,來貢。 十一月,王昱病,命其子颙權知國事。 二年,來貢。 三年三月,王昱薨。 五年,王颙乞封冊。 六年,封颙為三韓國公。 七年,道宗崩,天祚即位,改為乾統元年,報道宗哀,使來慰奠。 十二月,遣使來賀。 五年,三韓國公颙薨,子俁遣使來告。 八年,封俁為三韓國公,贈其父颙為國王。 十二月,遣使來謝。 九年,來貢。 天慶二年,王俁母薨,來告,遣使致祭,起復。 三年,遣使來謝致祭,又來謝起復。 十年,乞兵於高麗以禦金,而金人責之。 至是遼國亡矣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
○西夏
(No translation available)
6
西夏,本魏拓跋氏後,其地則赫連國也。 遠祖思恭,唐季受賜姓曰李,涉五代至宋,世有其地。 至李繼遷始大,據夏、銀、綏、宥、靜五州,緣境七鎮,其東西二十五驛,南北十餘驛。 子德明,曉佛書,通法律,嘗觀《太一金鑒訣》、《野戰歌》,制番書十二卷,又制字若符篆。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
其俗,衣白窄衫,氈冠,冠後垂紅結綬。 自號嵬名,設官分文武。 其冠用金縷貼,間起雲,銀紙帖,緋衣,金塗銀帶,佩蹀躞、解錐、短刀、弓矢,穿靴,禿發,耳重環,紫旋襕六襲。 出入乘馬,張青蓋,以二旗前引,從者百餘騎。 民庶衣青綠。 革樂之五音為一音,裁禮之九拜為三拜。 凡出兵先卜,有四:一炙勃焦,以艾灼羊胛骨; 二擗算,擗竹於地以求數,若揲蓍然; 三咒羊,其夜牽羊,焚香禱之,又焚谷火於野,次晨屠羊,腸胃通則吉,羊心有血則敗; 四矢擊弦,聽其聲,知勝負及敵至之期。 病者不用醫藥,召巫者送鬼,西夏語以巫為「廝」也; 或遷他室,謂之「閃病」。 喜報仇,有喪則不伐人,負甲葉於背識之。 仇解,用雞豬犬血和酒,貯於髑髏中飲之,乃誓曰:「若復報仇,穀麥不收,男女禿癩,六畜死,蛇入帳。 」有力小不能復仇者,集壯婦,享以牛羊酒食,趨讎家縱火,焚其廬舍。 俗曰敵女兵不祥,輒避去。 訴於官,官擇舌辯氣直之人為和斷,官聽其屈直。 殺人者,納命價錢百二十千。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
土產大麥、蓽豆、青稞、皞子、古子蔓、堿地蓬實、蓯蓉苗、小蕪荑、席雞草子、地黃葉、登廂草、沙蔥、野韭、拒灰、白蒿、堿地松實。
(No translation available)
9
民年十五為丁。 有二丁者,取一為正軍。 負擔雜使一人為抄,四丁為兩抄。 餘人得射它丁,皆習戰鬥。 正軍馬駝各一,每家自置一帳。 團練使上,帳、弓、矢各一,馬五百匹,橐駝一,旗鼓五,槍、劍、棍棓、少袋、雨氈、渾脫、鍬、钁、箭牌、鐵笊籬各一; 刺史以下,人各一駝,箭三百,毛幕一; 餘兵三人共一幕。 有炮手二百人,號「潑喜」。 勇健者號「撞令郎」。 賫糧不過一旬。 晝則舉煙、揚塵,夜則篝火為候。 若獲人馬,射之,號曰殺鬼招魂。 或射草縛人。 出軍用單日,避晦日。 多立虛寨,設伏兵。 衣重甲,乘善馬,以鐵騎為前鋒,用鉤索絞聯,雖死馬上不落。 其民俗勇悍,衣冠、騎乘、土產品物、子姓傳國,亦略知其大概耳。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
初,西夏臣宋有年,賜姓曰趙; 迨遼聖宗統和四年,繼遷叛宋,始來附遼,授特進檢校太師、都督夏州諸軍事,遂復姓李。 十月,遣使來貢。 六年,入貢。 七年,來貢,以王子帳耶律襄之女封義成公主,下嫁繼遷。 八年正月,來謝。 三月,又來貢。 九月,繼遷遣使獻宋俘。 十月,以敗宋軍來告。 十二月,下宋麟、鄜等州,來告,遣使封繼遷為夏國王。 九年二月,遣使告伐宋之捷。 四月,遣李知白來謝封冊。 七月,復綏、銀二州,來告。 十月,繼遷以宋所授敕命,遣使來上。 是月,定難軍節度使李繼捧來附,授開府儀同三司、檢校太師,兼侍中,封西平王,仍賜推忠效順啟聖定難功臣。 十二月,繼遷潛附於宋,遣韓德威持詔諭之。 十年二月,韓德威還,奏繼遷托故不出,至靈州俘掠以還。 西夏遣使來奏德威俘掠,賜詔撫諭。 十月,來貢。 十二年,入貢。 十三年,敗宋師,遣使來告。 十四年,又來貢。 十五年三月,以破宋兵來告,封繼遷為西平王。 六月,遣使來謝封冊。 十六年,來貢。 十八年,授繼遷子德明朔方軍節度使。 十九年,遣李文冀來貢。 六月,奏下宋恒、環、慶三州,賜詔褒美。 二十年,遣使來進馬、駝。 六月,遣劉仁勖來告下靈州。 二十一年,繼遷薨,其子德昭遣使來告。 六月,贈繼遷尚書令,遣西上閣門使丁振吊慰。 八月,德昭遣使來謝吊贈。 二十二年三月,德昭遣使上繼遷遺留物。 七月,封德昭為西平王。 十月,遣使來謝封冊。 二十三年,下宋青城,來告。 二十五年,德昭母薨,遣使吊祭,起復。 二十七年,承天皇太后崩,遣使報哀於夏。 二十八年,遣使冊德昭為夏國王。 開泰元年,德昭遣使進良馬。 二年,遣使引進使李延弘賜夏國王李德昭及義成公主車馬。 太平元年,來貢。 十一年,聖宗崩,報哀於夏,德昭遣使來進賻幣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
興宗即位,以興平公主下嫁李元昊,以元昊為駙馬都尉。 重熙元年,夏國遣使來賀。 李德昭薨,冊其子夏國公元昊為王。 二年,來貢。 十二月,禁夏國使沿路私市金鐵。 七年,來貢。 李元昊與平公主不諧,公主薨,遣北院承旨耶律庶成持詔問之。 九年,宋遣郭禎以伐夏來報。 十年,夏國獻所俘宋將及生口。 十一年,遣使問宋興師伐夏之由。 十二月,禁吐渾鬻馬於夏,沿邊築障塞以防之。 十二年正月,遣同知析津府事耶律敵烈、樞密都承旨王惟吉諭夏國與宋和。 二月,元昊以加上尊號,遣使來賀。 耶律敵烈等使夏國還,奏元昊罷兵,遣使報宋。 四月,夏國遣使進馬、駝。 七月,元昊上表請伐宋,不從。 十月,夏人侵党項,遣延昌宮使高家奴讓之。 十三年四月,党項及山西部族節度使屈烈以五部叛入西夏,詔征諸道兵討之。 六月,阻卜酋長烏八遣其子執元昊所遣求援使窊邑改來。 八月,夏使對不以情,羈之。 使復來,詢事宜不實對,笞之。 十月,元昊上表謝罪,欲收集叛黨以獻,從之。 進方物,命北院樞密副使蕭革迓之。 元昊親率党項三部來降,詰其納叛背盟,元昊伏罪。 初,夏人執蕭胡睹,至是,請以被執者來歸。 詔所留夏使亦還其國。 十二月,胡睹來歸,又遣使來貢。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
十七年,元昊薨,其子諒祚遣使來告,上其父遺留物。 鐵不得國乞以本部軍助攻夏國,不許。 十八年,復議伐夏,留其賀正使不遣,遣北院樞密副使蕭惟信以伐夏告宋。 六月,夏國遣使來貢,留之。 七月,親征。 八月,渡河,夏人遁。 九月,蕭惠為夏人所敗。 十月,招討使耶律敵古率阻卜軍至賀蘭山,獲元昊妻及其官屬。 遇其軍三千來拒,殪之; 詳穩蕭慈氏奴、南克耶律斡裏歿於陣。 十九年正月,遣使問罪於夏。 夏將窪普等攻金肅城,耶律高家奴等破之,窪普被創遁去,殺猥貨乙靈紀。 三月,殿前都點檢蕭叠裏得與夏軍戰於三角川,敗之。 招討使蕭蒲奴、北院大王宜新等帥師伐夏,都部署別古得為監戰。 五月,蕭蒲奴等入夏境,不遇敵,縱軍俘掠而還。 夏國窪普來降。 十月,李諒祚母遣使乞依舊稱臣。 十二月,諒祚上表如母訓。 二十年二月,遣使索党項叛戶。 五月,蕭爻括使夏回,進諒祚母表,乞代党項權進馬駝牛羊等物; 又求唐隆鎮,仍乞罷所建城邑。 以詔答之。 六月,獲元昊妻,及俘到夏人置於蘇州。 二十一年十月,諒祚遣使乞弛邊備,遣爻括賫詔諭之。 二十二年七月,諒祚進降表,遣林牙高家奴賫詔撫諭。 二十三年正月,貢方物。 五月,乞進馬駝,詔歲貢之。 七月,諒祚遣使求婚。 十月,進誓表。 二十四年,興宗崩,遣使報哀於夏。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
道宗即位,清寧元年,遣使來賀。 九月,以先帝遺物賜夏。 四年四月,遣使會葬。 九年正月,禁民鬻銅於夏。 咸雍元年五月,來貢。 三年十一月,遣使進回鶻僧、金佛、《梵覺經》。 十二月,諒祚薨。 四年二月,諒祚子秉常遣使報哀,即遣使吊祭。 秉常上其父遺物。 十月,冊秉常為夏國王。 十二月,來貢。 五年七月,遣使來謝封冊,閏十一月,秉常乞賜印綬。 九年,遣使來貢。 大康二年正月,仁懿皇后崩,遣使報哀於夏,以皇太后遺物賜之。 遣使來吊祭。 五年,來貢。 八年二月,遣使以所獲宋將張天益來獻。 大安元年十月,秉常遣使報其母哀。 二年十月,秉常薨,遣使詔其子乾順知國事。 十二月,李乾順遣使上其父秉常遺物。 四年七月,冊乾順為夏國王。 五年六月,遣使來謝封冊。 八年六月,夏為宋所侵,遣使乞援。 壽隆三年六月,以宋人置壁壘於要地,遣使來告。 四年六月,求援。 十一月,遣樞密直學士耶律儼使宋,諷與夏和。 夏復遣使來求援。 五年正月,詔乾順伐拔思母等部。 十一月,夏以宋人罷兵,遣使來謝。 六年十一月,遣使請尚公主。 七年,道宗崩,遣使告哀於夏。 遣使來慰奠。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
論曰:高麗、西夏之事遼,雖嘗請婚下嫁,烏足以得其固誌哉? 三韓接壤,反覆易知; 涼州負遠,納叛侵疆。 乘隙輒動,貢使方往,事釁隨生。 興師問罪,屢煩親征,取勝固多,敗亦貽悔。 昔吳趙咨對魏之言曰:「大國有征伐之兵,小國有備禦之固。 」豈其然乎! 先王柔遠,以德而不以力,尚矣。 遼亡,求援二國,雖能出師,豈金敵哉!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)