1
列傳七十七楊名時黃叔琳子登賢方苞王蘭生留保胡煦魏廷珍任蘭枝蔡世遠沈近思雷鋐楊名時,字賓實,江南江陰人。 康熙三十年進士,改庶吉士。 李光地為考官,深器之,從受經學。 散館,授檢討。 四十一年,督順天學政,用光地薦也。 尋遷侍讀。 四十二年,上西巡,肥鄉武生李正朝病狂,衝突儀仗。 光地時為直隸巡撫,請罪正朝,因劾名時。 上斥名時督學,有意棄富錄貧,不問學業文字,但不受賄囑,從寬恕宥。 四十四年,任滿,命河工效力。 旋連遭父母喪,以憂歸。 五十一年,服除,候補。 五十三年,命直南書房。 名時不投牒吏部,因不得補官,上特命充陝西考官。 五十六年,授直隸巡道。 時沿明製,直隸不設兩司,以巡道任按察使事。 政劇,吏為奸,名時革宿弊殆盡。 五十八年,遷貴州布政使。 五十九年,擢雲南巡撫。 師征西藏,留駐雲南,名時為營館舍,明約束,無敢叫囂。 名時疏言:「雲南兵糧歲需十四萬九千餘石,俱就近支放。 兵多米少,諸州縣例四年折徵一次,請改每年給本色三季,折色一季。 」部議如所請行。 雍正元年,名時奏請安,世宗諭曰:「爾向日居官有聲。 茲當加勉,莫移初志。 」尋疏言:「雲南巡撫一切規禮,臣一無所取。 惟鹽規五萬二千兩,除留充卹灶、修井諸用,餘四萬六千兩。 累年供應在藏官兵軍需賞賚,撥補銀廠缺課,及公私所用,皆取於此。 藏兵撤後,請仍留臣署若干,餘悉充公用。 」上諭曰:「督撫羨餘,豈可限以規則? 取所當取,用所當用,全在爾等揆情度理而行,無煩章奏也。 」名時迭疏請調劑鹽井,改行社倉,皆下部議行。 雲南自亂後田賦淆亂,往往戶絕田去而丁未除,至有一人當數十丁者,累代相仍,名曰「子孫丁」。 名時疏請照直隸例,將通省丁額攤入田糧完納。 雲南舊例,地方應辦事,皆取諸民間,謂之「公件」。 胥役科斂,指一派十,重為民累。 名時議核實州縣需款,酌定數目徵收,不得再有加派。 檄行所屬諸州縣,核數開報。 三年,擢兵部尚書,改授雲貴總督,仍管巡撫事。 時上令諸督撫常事疏題,要事摺奏。 名時洩密摺,上令悉用題本,名時乞遇事仍得摺奏,許之。 四年,轉吏部尚書,仍以總督管巡撫。 名時具題本,誤將密諭載入,上嚴責,命解任,以硃綱代為巡撫。 未至,仍令名時暫署。 俄,綱上官,劾名時在任七載,徇隱廢弛,庫帑倉穀,借欠虧空。 上命名時自陳,綱代名時奏謝罪,上責其巧詐,諭總督鄂爾泰嚴訊。 名時自承沽名邀譽,斷不敢巧詐。 讞上,部議以名時始終掩護,朦朧引咎,無人臣事君禮,坐挾詐欺公,當斬。 上命寬免,復遣侍郎黃炳會綱按治。 炳等欲刑訊,鄂爾泰持不可,乃坐名時得鹽規八萬,除捐補銀廠缺課,應追五萬八千餘兩。 上令名時留雲南待後命。 高宗即位,召詣京師。 乾隆元年,名時至,賜禮部尚書銜,兼領國子監祭酒,兼直上書房、南書房。 名時以前在雲南令諸州縣核實需款定數徵收,去公件之弊,事未竟而去,奏請下督撫勘定。 總督尹繼善、巡撫張允隨奏請以額編條糧重輕,與原定公件多寡,兩相比並,就中攤減,下部議行。 視未定議前取諸民者去十之七,雲南民困以蘇。 苗疆用兵久,名時疏言:「禦夷之道,貴在羈縻,未有怨毒猜嫌而能長久寧貼者。 貴州境內多與苗疆相接,生苗在南,漢人在北,而熟苗居中,受僱直為漢人傭,相安已久。 生苗所居深山密箐,有熟苗為之限,常聲內地兵威以懾之,故亦罔敢窺伺。 自議開拓苗疆,生苗界上常屯官兵,干戈相尋,而生苗始不安其所。 至熟苗無事則供力役,用兵則為鄉導,軍民待之若奴隸,生苗疾之若寇仇。 官兵勝,則生苗乘間抄殺以洩忿; 官兵敗,又或屠戮以冒功。 由是熟苗怨恨,反結生苗為亂。 如台拱本在化外,有司迎合要功,輒謂苗民獻地。 上官不察,竟議駐師。 遂使生苗煽亂,屢陷官兵,蹂躪內地; 間有就撫熟苗,又為武臣殘殺,賣其妻女。 是以賊志益堅,人懷必死。 為今日計,惟有棄苗疆而不取,撤重兵還駐內地,要害築城,俾民有可依,兵有可守。 來則御之,去則舍之。 明懸賞格,有能擒首惡及率眾歸順者,給與土官世襲,分管其地。 更加意撫綏熟苗,使勿為生苗所劫掠,官兵所侵陵,庶有俯首向化之日。 不然,臣恐兵端不能遽息也。 」二年,卒,贈太子太傅,賜祭葬,諡文定。 黃叔琳,字昆圃,順天大興縣人。 康熙三十年一甲三名進士,授編修,累遷侍講。 丁父憂,服除,起原官,遷鴻臚寺少卿。 五遷刑部侍郎。 雍正元年,調吏部。 命偕兩淮鹽政謝賜履赴湖廣,與總督楊宗仁議鹽價,革除陋規,從所請。 疏言:「各省支撥兵糧,布政使、糧道為政,先期請託,方撥近營。 否則撥遠汛,加運費,民既重累輸輓,兵亦苦待餉。 請敕督撫察兵數,先撥本州縣衛、所,不敷,於附近州縣撥運。 」下部議行。 旋授浙江巡撫。 時御史錢廷獻請濬浙江東西湖,蓄水灌田,命叔琳會總督滿保勘議。 叔琳等奏言:「西湖居會城西,週三十餘裡,南北山泉入湖處,舊皆設閘以阻浮沙,水得暢流; 又有東湖為之停蓄,湖水分出上下塘河,農田資以灌溉。 自閘廢土淤,民佔為田,築埂圍盪,栽荷蓄魚。 請照舊址清釐,去埂建閘,濬城內河道,並疏治上塘河各支港,及自會城至江南吳江界運河港汊壩堰。 」部議從之。 叔琳疏薦人才,有廷臣嘗言於上者,上疑叔琳請託先容,諭戒鄭重。 會有言叔琳赴湖廣時,得鹽商賕,俾充總商,及為巡撫,庇海寧陳氏僕; 其弟御史叔□敬巡視台灣,過杭州,僕閧於市,叔琳皆以罪商,有死者,商為罷市。 上命解叔琳任,遣侍郎李周望與將軍安泰分案按治。 安泰等奏叔琳以陳氏僕與商爭毆,逮商杖斃,事實,無與叔璥事,亦未嘗罷市。 周望等奏叔琳貸金鹽商,非行賄,上命毋窮究。 三年,命赴海塘效力。 乾隆元年,授山東按察使。 疏言:「舊例州縣命案,印官公出,由鄰封相驗。 嗣廣西巡撫金鉷奏請改委佐雜,夤緣賄囑,難成信讞。 」又言:「審案舊有定限,逾限議處。 嗣河東總督田文鏡題定分立解府、州、司、院限期,雖意在清釐,適啟通融挪改之弊,請皆仍舊為便。 」從之。 二年,遷布政使。 四年,丁母憂。 服除,授詹事。 以在山東誤揭屬吏諱盜,奪官。 叔琳登第甫二十,十六年,重遇登第歲,命給侍郎銜。 二十一年,卒,年八十三。 叔琳富藏書,與方苞友。 苞治諸經,叔琳皆與商榷。 子登賢,字筠盟。 乾隆元年進士,授戶部主事。 累遷左副都御史,督山東學政。 康熙間,叔琳來督學,立三賢祠,祀胡瑗、孫復、石介,以式諸士。 後六十年,登賢繼之,訓士遴才,皆循叔琳訓。 四十九年,卒。 方苞,字靈皋,江南桐城人。 父仲舒,寄籍上元,善為詩,苞其次子也。 篤學修內行,治古文,自為諸生,已有聲於時。 康熙三十八年,舉人。 四十五年,會試中式,將應殿試,聞母病,歸侍。 五十年,副都御史趙申喬劾編修戴名世所著南山集、孑遺錄有悖逆語,辭連苞族祖孝標。 名世與苞同縣,亦工為古文,苞為序其集,並逮下獄。 五十二年,獄成,名世坐斬。 孝標已前死,戍其子登嶧等。 苞及諸與是獄有乾連者,皆免罪入旗。 聖祖夙知苞文學,大學士李光地亦薦苞,乃召苞直南書房。 未幾,改直蒙養齋,編校御製樂律、算法諸書。 六十一年,命充武英殿修書總裁。 世宗即位,赦苞及其族人入旗者歸原籍。 雍正二年,苞乞歸里葬母。 三年,還京師,入直如故。 居數年,特授左中允。 三遷內閣學士。 苞以足疾辭,上命專領修書,不必詣內閣治事。 尋命教習庶吉士,充一統志總裁、皇清文穎副總裁。 乾隆元年,充三禮義疏副總裁。 命再直南書房,擢禮部侍郎,仍以足疾辭,上留之,命免隨班行走。 復命教習庶吉士,堅請解侍郎任,許之,仍以原銜食俸。 苞初蒙聖祖恩宥,奮欲以學術見諸政事。 光地及左都御史徐元夢雅重苞。 苞見朝政得失,有所論列,既,命專事編輯,終聖祖朝,未嘗授以官。 世宗赦出旗,召入對,慰諭之,並曰:「先帝執法,朕原情。 汝老學,當知此義。 」乃特除清要,馴致通顯。 苞屢上疏言事,嘗論:「常平倉穀例定存七糶三。 南省卑濕,存糶多寡,應因地制宜,不必囿成例。 年飢米貴,有司請於大吏,定值開糶,未奉檄不敢擅。 自後各州縣遇穀貴,應即令定值開糶,仍詳報大吏。 穀存倉有鼠耗,盤量有折減,移動有運費,糶糴守局有人工食用。 春糶值有餘,即留充諸費。 廉能之吏,遇秋糴值賤,得穀較多,應令詳明別貯,備歉歲發賑。 」下部議行。 又言民生日匱,請禁燒酒,禁種煙草,禁米穀出洋,並議令佐貳官督民樹畜,士紳相度濬水道。 又請矯積習,興人才,謂:「上當以時延見廷臣,別邪正,示好惡。 內九卿、外督撫,深信其忠誠無私意者,命各舉所知。 先試以事,破瞻徇,繩贓私,厚俸而久任著聲績者,賜金帛,進爵秩。 尤以六部各有其職,必慎簡卿貳,使訓厲其僚屬,以時進退之,則中材咸自矜奮。 」乾隆初,疏謂:「救荒宜豫。 夏末秋初,水旱豐歉,十已見八九。 舊例報災必待八九月後,災民朝不待夕,上奏得旨,動經旬月。 請自後遇水旱,五六月即以實奏報。 」並言:「古者城必有池,週設司險、掌固二官,恃溝樹以守,請飭及時修舉。 通川可開支河,沮洳可興大圩,及諸塘堰宜創宜修,若鎮集宜開溝渠、築垣堡者,皆造冊具報,待歲歉興作,以工代賑。 」下部議,以五六月報災慮浮冒,不可行; 溝樹塘堰諸事,令各督撫籌議。 高宗命苞選錄有明及本朝諸大家時藝,加以批評,示學子準繩,書成,命為欽定四書文。 苞欲仿硃子學校貢舉議立科目程式,及充教習庶吉士,奏請改定館課及散館則例,議格不行。 苞老多病,上憐之,屢命御醫往視。 苞以事忤河道總督高斌,高斌疏發苞請託私書,上稍不直苞。 苞與尚書魏廷珍善,廷珍守護泰陵,苞居其第。 上召苞入對,苞請起廷珍。 居無何,上召廷珍為左都御史,命未下,苞移居城外。 或以訐苞,謂苞漏奏對語,以是示意。 庶吉士散館,已奏聞定試期,吳喬齡後至,復補請與試。 或又以訐苞,謂苞移居喬齡宅,受請託。 上乃降旨詰責,削侍郎銜,仍命修三禮義疏。 苞年已將八十,病日深,大學士等代奏,賜侍講銜,許還裡。 十四年,卒,年八十二。 苞既罷,祭酒缺員,上曰:「此官可使方苞為之。 」旁無應者。 苞為學宗程、朱,尤究心春秋、三禮,篤於倫紀。 既家居,建宗祠,定祭禮,設義田。 其為文,自唐、宋諸大家上通太史公書,務以扶道教、裨風化為任。 尤嚴於義法,為古文正宗,號「桐城派」。 苞兄舟,字百川,諸生,與苞同負文譽。 嘗語苞,當兄弟同葬,不得以妻祔。 苞病革,命從舟遺言; 並以弟林早卒未視斂,斂袒右臂以自罰。 王蘭生,字振聲,直隸交河人。 少穎異。 李光地督順天學政,補縣學生,及為直隸巡撫,錄入保陽書院肄業,教以治經,並通樂律、曆算、音韻之學。 光地入為大學士,薦蘭生直內廷,編纂律呂正義、音韻闡微諸書。 康熙五十二年,賜舉人,以父憂歸。 服除,仍直內廷。 六十年,應會試,未第。 上以蘭生內直久,精熟性理,學問亦優,賜進士,殿試二甲一名,改庶吉士。 雍正元年,散館授編修。 三年,署國子監司業。 四年,真除,督浙江學政。 五年,遷侍講。 六年,轉侍讀。 時查嗣庭、汪景祺以誹謗得罪,停浙江士子鄉會試。 蘭生奏言:「諸生當立品奉公,如有潛通胥役,欺隱錢糧,察出黜懲。 臣按考所至,嚴加曉諭,並令地方官開報,必使輸糧乃得入試。 」上深嘉之,命浙江士子準照舊鄉會試。 七年,擢侍讀學士,督安徽學政。 九年,遷內閣學士,仍留學政。 十年,命再留任三年。 尋充江南鄉試考官,調陝西學政。 十三年,以所舉士得罪,左授少詹事。 高宗即位,召入都,復授內閣學士。 乾隆元年,遷刑部侍郎,兼署禮部侍郎。 二年春二月,上奉世宗葬泰陵,蘭生扈行。 次良鄉,發,病遽作,卒於肩輿中。 賚白金五百,治喪涿州,待家人奔赴,賜祭葬如例。 蘭生為學原本程、朱,光地授以樂律,與共校硃子琴律圖說,刻本多謬誤,以意詳正,遂可推據。 既入直,聖祖授以律管、風琴諸解,本明道程子說,以人之中聲定黃鐘之管,積黍以驗之,展轉生十二律,皆與古法相應; 又至郊壇親驗樂器,推匏土絲竹諸音與黃鐘相應之理,其說與管子、淮南子相合。 音韻亦授自光地,謂邵子經世詳等而略韻,顧炎武音學五書詳韻而略等,兼取其長,以國書五字類為聲韻之元以定韻,又用連音為紐均之法以定等,皆發前人所未及。 聖祖深賞之,禁中夜讀書,惟蘭生侍左右,巡幸必以從,亟稱其賢。 留保,字松裔,完顏氏,滿洲正白旗人。 祖阿什坦,字金龍,順治初,授內院六品他敕哈哈番,繙譯大學、中庸、孝經、通鑑總論諸書; 九年,成進士,授刑科給事中。 留保,康熙五十三年舉人。 六十年,與蘭生同賜進士,改庶吉士。 雍正元年,散館授檢討。 累遷通政使。 六年,廣東巡撫楊文乾劾總督阿克敦侵蝕粵海關火耗,並令家人索暹羅米船規禮諸事,上命總督孔毓珣及文乾按治。 尋文乾卒,改命留保及郎中喀爾吉善會毓珣按治。 毓珣以上怒,將刑訊,留保爭之,乃免。 讞定,阿克敦罪當死,尋復起,語詳阿克敦傳。 留保遷侍郎,歷禮、吏、工三部。 乾隆初,乞病,致仕。 卒,年七十七。 胡煦,字滄曉,河南光山人。 初以舉入官安陽教諭。 治周易,有所撰述。 康熙五十一年,成進士,散館授檢討。 聖祖聞煦通易理,召對乾清宮,問河、洛理數及卦爻中疑義。 煦繪圖進講,聖祖賞之,曰:「真苦心讀書人也。 」五十三年,命直南書房。 上方纂周易折中,大學士李光地為總裁,命煦分纂。 尋命直蒙養齋,與修卜筮精蘊。 五十七年,遷洗馬,與修卜筮匯義。 轉鴻臚寺少卿。 六十一年,遷光祿寺少卿,再遷鴻臚寺卿。 雍正元年,擢內閣學士,命與刑部侍郎馬晉泰如盛京按鞫私刨人葠,錄囚百五十八人,論罪如律。 煦還奏:「刨葠俱貧民,羈候按鞫,自春夏至九、十月,往往瘐斃。 請歸盛京刑部及將軍、府尹,以時定讞。 」上如所請,命嗣後停遣部院堂官按鞫。 五年,擢兵部侍郎,兼署戶部。 時諸部院每於員外增置佐正員治事,煦協理副都御史,又協辦禮部侍郎。 八年,命直上書房,充明史總裁。 九年,授禮部侍郎。 旋以衰老奪官。 十年,河東總督田文鏡劾煦長子孟基本邱氏子,冒姓,以官卷得鄉舉,下部議黜。 乾隆元年,煦詣闕召見,命還原銜,復孟基舉人,賜其幼子季堂廕生。 煦疾作,卒於京師,賚銀五百治喪,賜祭葬。 煦正直忠厚,所建白必歸本於教化。 嘗奏:「請敕州縣歲舉孝子悌弟,督撫旌其門,免徭役,見長官如諸生。 其有慈惠廉節,篤於交友,下逮僕婢,行有可稱,皆得申請獎勸,庶化行俗美,人知自愛。 」又請敕州縣勸農桑,或別設農官以專其任。 又言:「督撫於命、盜重案,每用'自行招認'四字,援以定罪。 夫民姦黠者抵死不服,愚懦者畏刑自誣。 請嗣後必證據確然,然後付法司閱實。 一有不當,旋即駁正,庶得慎刑之意。 」他所陳奏,如廣言路,裕積儲,汰浮糧,省冗官,平權量,多切於世務。 乾隆間,高宗詔求遺書,徵煦著述。 時季堂官江蘇按察使,以煦著周易函書進。 五十九年,特命追諡,諡文良。 季堂自有傳。 魏廷珍,字君璧,直隸景州人。 李光地督學,招入幕閱卷,旋以舉人薦直內廷,與王蘭生、梅□成校樂律淵源。 五十二年,成一甲三名進士,授編修。 五十四年,遷侍講,直南書房。 五十六年,轉侍讀。 五十九年,轉擢詹事,復遷內閣學士。 六十一年,命領兩淮鹽政。 雍正元年,授偏沅巡撫。 世宗諭曰:「爾清正和平,但不肯任勞怨。 今為巡撫,宜剛果嚴厲,不宜因循退縮。 」二年,以辰谿諸生黃先文故殺人,讞鬥殺擬絞,遇赦請免; 會同民譚子壽等因姦斃三命,擬斬候,皆失出; 又以撥綠旗兵餉未具題:部議降調。 上諭:「廷珍學問操守勝人,乃料理刑名錢穀,非過則不及。 」召回京,授盛京工部侍郎。 三年,授安徽巡撫,又以按治涇縣吏王時瑞等假印徵賦,寬徇,為部駁,上戒其毋姑息。 廷珍疏言:「清釐錢糧,官吏侵蝕,往往匿民欠中,不易清察。 請視民欠多少,多限一年,少限半年,分別詳察。 官吏侵蝕,循例責償,如實欠在民,督徵催解,州縣有逋賦,繼任受代,許以時察報。 」詔如所請行。 嗣以清察限促,敕部更定。 廣東總督孔毓珣入對,言道經宿州靈壁,積潦妨稼,上責廷珍怠玩,令出俸疏濬。 廷珍乞內補,上不許。 八年,調湖北。 九年,召回京,授禮部尚書。 十年,授漕運總督,署兩江總督。 十二年,授兵部尚書。 十三年,仍調禮部。 高宗即位,命以尚書銜守護泰陵。 乾隆三年,授左都御史。 四年,遷工部尚書。 五年,以老病乞休。 上以:「廷珍在世宗朝服官中外,不克舉其職,屢奉申誡,今以老病乞休,似此因循懈怠、持祿保身之習,斷不可長。 」命奪官。 時方苦旱,太常寺卿陶正靖謝上入對,上問:「今苦旱,用人行政或有闕失,宜直言。 」正靖因奏:「廷珍負清望,無大過。 近日放還,天語峻厲,非所以優老臣。 」上霽顏聽之。 後數日,上以語禮部尚書任蘭枝,蘭枝言正靖其門生也。 上知蘭枝與廷珍為同年進士,因不懌,諭:「朝臣師友門生援引標榜,其端不可開。 」命蘭枝書上諭戒正靖,蘭枝書上諭,言:「上問正靖,知為蘭枝門生。 」上詰蘭枝,蘭枝對「年老耳聾,一時誤聽。 」上愈怒,責蘭枝詐偽,對稱「老」,以舊臣自居,下吏議,蘭枝、正靖皆奪官。 上命留蘭枝,正靖降調。 十三年,上東巡,過景州,廷珍迎謁,命還原銜,賜以詩,有句曰:「皇祖栽培士,於今賸幾人? 」並書「林泉耆碩」榜賚之。 十六年,又賜詩,予其子錫麟廕生。 二十一年,復東巡,廷珍迎謁,年已將九十,又賜詩,予錫麟員外郎銜。 尋卒,賜祭葬,諡文簡。 任蘭枝,字香谷,江蘇溧陽人。 康熙五十二年一甲二名進士,授編修。 雍正元年,命直南書房。 累遷內閣學士。 五年,與安南定界,偕左副都御史杭奕祿齎詔宣諭,語詳杭奕祿傳。 使還,遷兵部侍郎。 命如江西按南昌總兵陳玉章侵餉。 調吏部。 高宗即位,命充世宗實錄總裁。 擢禮部尚書,歷戶、兵、工部,復調禮部。 十年,以老致仕。 十一年,卒。 蔡世遠,字聞之,福建漳浦人。 父璧,拔貢生,官羅源訓導,有學行,巡撫張伯行延主鼇峰書院,招世遠入使院校訂先儒遺書。 世遠,康熙四十八年進士,改庶吉士。 大學士李光地以宋五子之書倡後進,得世遠,深器之。 四十九年,乞假省親。 五十年,遭父喪,服除,赴京師。 以假逾期,於例當休致,世遠不欲以父喪自列。 會上命纂性理精義,光地充總裁,薦世遠分修,書成,世遠不欲以編輯敘勞,辭歸。 巡撫呂猶龍延主鼇峰書院,以正學教士。 居久之,雍正元年,特召授編修,直上書房,侍諸皇子讀。 尋遷侍講。 四年,遷右庶子,再遷侍講學士。 五年,遷少詹事,再遷內閣學士。 六年,遷禮部侍郎。 七年,上將設福建觀風整俗使,諮世遠,命與同籍京朝官議之。 僉謂:「福建自海疆平定後,泉、漳將吏因功驟擢通顯,子弟驕悍,無所懍畏。 皇上飭官方,興民俗,上年學政程元章奏以泉、漳風俗未醇,責成巡道整飭,自此益加儆戒。 但人有賢愚,士或鄙劣薄行,民又多因怒互爭,未必洗心滌慮。 應請設觀風整俗使,防範化導,於風俗人心有益。 」得旨允行。 八年,福建總督高其倬劾世遠長子長漢違例私給船照,上以疏示世遠。 世遠奏言:「臣子長漢現在京邸。 此所給照,不知何人所為。 但有臣官銜圖書,非臣族姓,即臣戚屬,請敕鞫治。 」部議坐失察,降調。 十年,特旨復原職。 十二年,卒。 世遠侍諸皇子讀,講四子、五經及宋五子書,必引而近之,發言處事,所宜設誠而致行者; 於諸史及他載籍,則即興亡治亂,君子小人消長,心跡異同,反覆陳列。 十餘年來,寒暑無或間。 十三年,高宗即位,贈禮部尚書,諡文勤。 所著二希堂集,御製序弁首。 「二希」者,謂功業不敢望諸葛武侯,庶幾范希文; 道德不敢望硃子,庶幾真希元。 上製懷舊詩,稱為聞之蔡先生。 六十年,上將歸政,釋奠於先師,禮成,推恩舊學,加贈太傅。 子長澐,諸生。 乾隆三年,以學行兼優薦,發江南以知縣用。 歷甘泉、石埭、句容、無錫諸縣。 兩江總督德沛稱其廉明,再遷江寧知府。 調廬州、松江諸府,遷四川按察使。 二十七年,特擢兵部侍郎。 逾年,卒。 上屢念世遠舊勞,推恩其諸子,觀瀾、長汭及孫本崇皆賜舉人。 沈近思,字位山,浙江錢塘人。 康熙三十九年進士。 四十五年,授河南臨潁知縣。 潁水經許州東入臨潁,許州孔家口下距臨潁境僅百餘步,堤屢圮,水入臨潁,害禾稼。 近思請築堤,臨潁任夫十之七,士民爭輸穀。 日役千三百人,人穀二升,二十日而堤成。 水至不為患,歲大熟。 近思立紫陽書院,教士以正學。 縣西葛岡村俗最惡,近思為置塾,課村童,立書程簿,躬教督之。 化行於其鄉,俗日馴。 五十二年,巡撫鹿祐薦卓異,遷廣西南寧同知。 病,告歸。 五十九年,以浙江巡撫硃軾薦,敕部調取引見,命監督本裕倉。 浙江福建總督滿保奏請以知府揀發福建,檄署台灣知府。 近思議析置數縣,道鎮彈壓,府治駐兵三千,分佈營汛,收材勇入行伍,嚴加操練,以漸移充內地各標。 流民至者,必審籍貫、稽家口,方授以田土,否則悉驅過洋。 議未即行,雍正元年,召授吏部文選司郎中,賜第,賚帑金四百。 尋授太僕寺卿,仍兼領文選司事。 二年,超授吏部侍郎,命與尚書阿爾松阿如河南按治諸生王遜等糾眾罷考,論如律。 四年,充江南鄉試考官。 例以鄉試錄進呈,上嘉近思命題正大,策問發揮性理,諭獎之。 時侍郎查嗣庭、舉人汪景祺以誹謗獲罪,停浙江人鄉會試。 近思疏言:「浙省乃有如嗣庭、景祺者,越水增羞,吳山蒙恥! 」因條列整飭風俗,約束士子,凡十事。 上曰:「浙省有近思,不為習俗所移,足為越水、吳山洗其羞恥! 」所陳委曲詳盡,下巡撫李衛、觀風整俗使王國棟,如議施行。 五年,擢左都御史,仍兼領吏部事。 卒,命平郡王福彭往奠,加禮部尚書、太子少傅。 以其子方幼,令吏部遣司官為治喪,賜祭葬,諡端恪。 近思少孤貧,為僧靈隱寺。 世宗通佛理,嘗以問近思,近思對曰:「臣少年潦倒時,嘗逃於此。 幸得通籍,方留心經世事以報國家。 亦知皇上聖明天縱,早悟大乘,然萬幾為重,臣原皇上為堯、舜,不原皇上為釋迦。 即有所記,安敢妄言以分睿慮? 」上為改容。 及耗羨歸公議起,上意在必行,近思獨爭之,言:「耗羨歸公,即為正項,今日正項之外加正項,他日必至耗羨之外加耗羨。 臣嘗為縣令,故知其必不可行。 」上一再詰之,近思陳對侃侃,雖終不用其言,亦不以為忤也。 子玉璉,世宗命地方官加意撫養成立。 乾隆中,授廣西桂林同知。 雷鋐,字貫一,福建寧化人。 為諸生,究心性理。 庶吉士蔡世遠主鼇峰書院,從問學。 雍正元年,舉於鄉。 世遠時為侍郎,薦授國子監學正。 十一年,成進士,改庶吉士,乞假歸。 十三年,高宗即位,召來京,命直上書房。 乾隆元年,散館,以病未入試,特授編修。 二年,大考二等一名,賜筆、墨、硯、葛紗。 同直編修餘棟以憂歸,端慧皇太子喪,入臨,上欲留之。 鋐疏言:「侍學之臣,當明大義,篤人倫。 使棟講書至'宰我問三年喪',何以出諸口? 」楊名時亦諍之,事遂寢。 四年,遷諭德。 尋以父憂歸。 九年,召來京,仍直上書房,賞額外諭德食俸。 十年,三遷通政使。 上以言事者多沽直名,自規便利,詔訓飭。 鋐疏言:「皇上裁成激勸,俾以古純臣為法,意至深厚。 然臺諫所得者名,政事所得者實。 論臣子之分,不惟不可計利,並不可好名; 而在朝廷樂聞讜言,不必疑其好名,並不必疑其計利。 孔子稱舜大知曰隱惡揚善,則知當時進言者不皆有善無惡,惟舜隱之揚之,所以嘉言罔攸伏,成執兩用中之治。 」得旨嘉獎。 十四年,乞假省母。 十五年,還京,命督浙江學政。 十六年,上南巡,賜以詩,謂:「浙江近福建,為汝便養母也。 」尋調江蘇。 十八年,擢左副都御史,仍留督學。 復調浙江。 杭州、嘉興災,致書巡撫週人驥議蠲賑。 人驥以時已隆冬,例不得補報,難之。 鋐遂疏聞,上命蠲賑。 二十一年,乞養母歸。 二十二年,上南巡,鋐迎謁,上書榜賜其母。 二十四年,丁母憂。 二十五年,鋐未終喪,卒,年六十四。 鋐和易誠篤,論學宗程、朱。 督學政,以小學及陸隴其年譜教士。 與方苞友,為文簡約沖夷得體要。 論曰:聖祖以硃子之學倡天下,命大學士李光地參訂性理諸書,承學之士,聞而興起。 苞與光地誼在師友間,名時、蘭生、廷珍、世遠皆出光地門。 煦亦佐光地修書,得受裁成於聖祖。 叔琳,苞友,鋐又出世遠門,淵源有自。 獨近思未與光地等遊,而學術亦無異,雍正初,與世遠、苞先後蒙特擢。 壽考作人,成一時之盛,聖祖之澤遠矣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)