1
列傳一百五十一阮元汪廷珍湯金釗阮元,字伯元,江蘇儀徵人。 祖玉堂,官湖南參將,從征苗,活降苗數千人,有陰德。 元,乾隆五十四年進士,選庶吉士,散館第一,授編修。 逾年大考,高宗親擢第一,超擢少詹事。 召對,上喜曰:「不意朕八旬外復得一人! 」直南書房、懋勤殿,遷詹事。 五十八年,督山東學政,任滿,調浙江。 歷兵部、禮部、戶部侍郎。 嘉慶四年,署浙江巡撫,尋實授。 海寇擾浙歷數年,安南夷艇最強,鳳尾、水澳、箬黃諸幫附之,沿海土匪勾結為患。 元徵集群議為弭盜之策,造船砲,練陸師,杜接濟。 五年春,令黃岩鎮總兵岳璽擊箬黃幫,滅之。 夏,寇大至,元赴台州督剿,請以定海鎮總兵李長庚總統三鎮水師,並調粵、閩兵會剿。 六月,夷艇糾鳳尾、水澳等賊共百餘艘,屯松門山下。 遣諜間水澳賊先退,會颶風大作,盜艇覆溺無算,餘眾登山,檄陸師搜捕,擒八百餘人。 安南四總兵溺斃者三,黃岩知縣孫鳳鳴獲其一,曰倫貴利,磔之。 九月,總兵岳璽、胡振聲會擊水澳幫,擒殲殆盡。 土匪亦次第殲撫。 浙洋漸清,而餘盜為蔡牽所並,閩師不能制,勢益熾,复時犯浙。 李長庚巳擢提督,元集貲與造霆船成,配巨砲,數破牽於海上。 八年,奏建昭忠祠,以歷年捕海盜傷亡將士從祀。 盜首黃葵集舟數十,號新興幫,令總兵岳璽、張成等追剿,逾年乃平之。 偕總督玉德奏請以李長庚總督兩省水師,數逐蔡牽幾獲,而玉德遇事仍掣肘。 十年,元丁父憂去職,長庚益無助,復與總督阿林保不協,久無成功,遂戰歿。 十一年,詔起元署福建巡撫,以病辭。 十二年,服闋,署戶部侍郎,赴河南按事。 授兵部侍郎,復命為浙江巡撫,暫署河南巡撫。 十三年,乃至浙,詔責其防海殄寇。 秋,蔡牽、硃濆合犯定海,親駐寧波督三鎮擊走之,牽复遁閩洋。 時用長庚部將王得祿、邱良功為兩省提督,協力勦賊,元議海戰分兵隔賊船之策,專攻蔡牽。 十四年秋,合擊於漁山外洋,竟殄牽,詳得祿等傳。 元兩治浙,多惠政,平寇功尤著雲。 方督師寧波時,奏請學政劉鳳誥代辦鄉試監臨,有聯號弊,為言官論劾,遣使鞫實,詔斥徇庇,褫職,予編修,在文穎館行走。 累遷內閣學士。 命赴山西、河南按事,遷工部侍郎,出為漕運總督。 十九年,調江西巡撫。 以捕治逆匪胡秉耀,加太子少保,賜花翎。 二十一年,調河南,擢湖廣總督。 修武昌江堤,建江陵范家堤、沔陽龍王廟石閘。 二十二年,調兩廣總督。 先一年,英吉利貢使入京,未成禮而回,遂漸跋扈。 元增建大黃□、大虎山兩砲台,分兵駐守。 迭疏陳預防夷患,略曰:「英吉利恃強桀驁,性復貪利。 宜鎮以威,不可盡以德綏。 彼之船堅砲利,技長於水短於陸。 定例外國貨船不許擅入內洋,儻違例禁,即宜隨機應變,量加懲創。 各國知彼犯我禁,非我輕啟釁也。 」詔勗以德威相濟,勿孟浪,勿葸懦。 道光元年,兼署粵海關監督。 洋船夾帶鴉片煙,劾褫行商頂帶。 二年,英吉利護貨兵船泊伶丁外洋,與民鬥,互有傷斃,嚴飭交犯,英人揚言罷市歸國,即停其貿易。 久之拆閱多,託言兵船已歸,俟復來如命。 乃暫許貿易,與約船來不交犯乃停止。 終元任,兵船不至。 元在粵九年,兼署巡撫凡六次。 六年,調雲貴總督。 滇鹽久敝,歲絀課十餘萬,元劾罷蠹吏,力杜漏私; 鹽井衰旺不齊,調劑抵補,逾年課有溢銷,酌撥邊用。 騰越邊外野人時入內地劫掠,而保山等處邊夷曰枲僳,以墾山射獵為生,可用,乃募枲僳三百戶屯種山地,以御野人,即以溢課充費,歲有擴充。 野人畏威,漸有降附者。 十二年,協辦大學士,仍留總督任。 車里土司刀繩武與叔太康爭鬥,脅官求助,檄鎮道擊走之,另擇承襲乃安。 越南保樂州土官農文云內閧,嚴邊防勿使竄入,亦不越境生事,尋文云走死。 詔嘉其鎮靜得大體。 十五年,召拜體仁閣大學士,管理刑部,調兵部。 十八年,以老病請致仕,許之,給半俸,瀕行,加太子太保。 二十六年,鄉舉重逢,晉太傅,與鹿鳴宴。 二十九年,卒,年八十有六,優詔賜卹,諡文達。 入祀鄉賢祠、浙江名宦祠。 元博學淹通,早被知遇。 敕編石渠寶笈,校勘石經。 再入翰林,創編國史儒林、文苑傳,至為浙江巡撫,始手成之。 集四庫未收書一百七十二種,撰提要進禦,補中秘之闕。 嘉慶四年,偕大學士硃珪典會試,一時樸學高才搜羅殆盡。 道光十三年,由雲南入覲,特命典試,時稱異數。 與大學士曹振鏞共事意不合,元歉然。 以前次得人之盛不可復繼,歷官所至,振興文教。 在浙江立詁經精舍,祀許慎、鄭康成,選高才肄業; 在粵立學海堂亦如之,並延攬通儒:造士有家法,人才蔚起。 撰十三經校勘記、經籍篡詁、皇清經解百八十餘種,專宗漢學,治經者奉為科律。 集清代天文、律算諸家作疇人傳,以章絕學。 重修浙江通志、廣東通志,編輯山左金石志、兩浙金石志、積古齋鐘鼎款識、兩浙輶軒錄、淮海英靈集,刊當代名宿著述數十家為文選樓叢書。 自著曰揅經室集。 他紀事、談藝諸編,並為世重。 身歷乾、嘉文物鼎盛之時,主持風會數十年,海內學者奉為山斗焉。 汪廷珍,字瑟庵,江蘇山陽人。 少孤,母程撫之成立。 家中落,歲兇,饘粥或不給,不令人知。 母曰:「吾非恥貧,恥言貧,疑有求於人也。 」力學,困諸生十年,始舉於鄉。 成乾隆五十四年一甲二名進士,授編修。 大考,擢侍讀。 未幾,遷祭酒。 六十年,以事忤旨,降侍講。 嘉慶元年,直上書房。 大考,擢侍講學士。 母憂歸,服闋,補原官。 七年,督安徽學政。 任滿,复督江西學政。 累遷侍讀學士、太僕寺卿、內閣學士,皆留任。 廷珍學有根底,初為祭酒,以師道自居,選成均課士錄,教學者立言以義法,力戒摹擬剽竊之習。 及官學政,為學約五則以訓士:曰辨塗,曰端本,曰敬業,曰裁偽,曰自立。 與士語,諄諄如父兄之於子弟。 所刻試牘,取易修辭之旨曰立誠編。 士風為之一變。 萬載棚民入籍,舊分學額,後裁之,土客訐訟久不決; 廷珍請復分額,爭端乃息。 十六年,授禮部侍郎。 复直上書房,侍宣宗學。 十八年,典浙江鄉試,留學政,任滿回京。 二十二年,署翰林院掌院學士,擢左都御史,充上書房總師傅。 二十三年,遷禮部尚書。 二十四年,仁宗六旬萬壽,慶賀期內遇孝慈高皇后忌辰,部臣未援故事疏請服色,坐率忽,降侍郎。 逾年,复授禮部尚書。 道光二年,典會試,教習庶吉士。 車駕謁陵,命留京辦事。 三年,宣宗釋奠文廟禮成,臨幸辟雍,詔曰:「禮部尚書汪廷珍蒙皇考簡用上書房師傅,與朕朝夕講論,非法不道,使朕通經義,辨邪正,受益良多。 朕親政後,畀以尚書之任,盡心厥職,於師道、臣道可謂兼備。 今值臨雍,眷懷舊學,加太子太保。 子報原,以員外郎即補用,示崇儒重道之意。 」四年,仁宗實錄成,賜子報閏主事,孫承佑舉人。 南河高堰潰決阻運,上以廷珍生長淮、揚,命偕尚書文孚往勘,劾河督張文浩、總督孫玉庭,譴黜有差。 疏籌修濬事宜,交河督辦理。 五年,回京,協辦大學士。 七年,卒,上震悼,優詔賜卹,贈太子太師,入祀賢良祠,命大阿哥賜奠,賜銀千兩治喪,諡文端。 江蘇請祀鄉賢,特詔允之。 廷珍風裁嚴峻,立朝無所親附。 出入內廷,寮寀見之,莫不肅然。 自言生平力戒刻薄,凡貪冒諂諛有不忍為,皆守母教。 大學士阮元服其多聞淵博,勸著書,廷珍曰:「六經之奧,昔人先我言之,便何以長語相溷? 讀書所以析義,要歸於中有所主而已。 」服用樸儉,或以公孫弘擬之,笑曰:「大丈夫不以曲學阿世為恥,而徒畏布被之譏乎? 」後進以文謁,言不宗道,曰:「異日恐喪所守。 」屬官有例送御史者,持不可,曰:「斯人華而不實,何以立朝? 」後皆如所言,人服其精鑑。 湯金釗,字敦甫,浙江蕭山人。 嘉慶四年進士,選庶吉士,授編修。 十三年,入直上書房。 金釗端謹自持,宣宗在潛邸,甚敬禮之。 母憂服闋,擢侍講,督湖南學政。 累遷內閣學士。 二十一年,复直上書房。 典江南鄉試,留學政,詔勉以訓士不患無才,務培德,經學為本,才藻次之。 金釗闡揚詔旨,通誡士子。 會匪以禍福煽惑鄉愚,金釗著福善辨,刊發曉諭。 徐州俗悍,武生不馴者,繩之以法。 遷禮部侍郎,任滿,仍直上書房。 宣宗即位,調吏部,益鄉用。 時用尚書英和議,命各省查州縣陋規,明定限制。 金釗疏言:「陋規皆出於民,地方官未敢公然苛索者,畏上知之治其罪也。 今若明定章程,即為例所應得,勢必明目張膽,求多於例外,雖有嚴旨,不能禁矣。 況名目碎雜,所在不同,檢察難得真確,轉滋紛擾。 無論不當明定章程,亦不能妥立章程也。 吏治貴在得人,得其人,雖取於民而民愛戴之,不害其為清; 非其人,雖不取於民而民嫉仇之,何論其為清? 有治人無治法,惟在督撫舉措公明,而非立法所能限制。 」會中外大臣亦多言其不便,金釗疏入,上手批答曰:「朝有諍臣,使朕胸中黑白分明,無傷於政體,不勝欣悅! 」予議敘。 道光元年,兼署戶部侍郎。 兩江總督孫玉庭以南漕浮收不能盡去,議請八折徵收,學政姚文田、御史王家相皆奏言不可。 金釗既同部臣議覆,复疏爭曰:「康熙中奉永不加賦之明詔,此大清億萬年培養國脈之至計也。 前有議加耗米及公費銀者,戶部以事近加賦議駁。 今准其略有浮收,不肖者益無顧忌,而浮收且多於往日,雖告以收逾八折即予嚴參,然前此逾額者何嘗不干嚴譴,卒不聞為之減少,獨於新定之額,恪遵而不敢逾,此臣之所不敢信也。 在督撫奏定之後,不慮控告浮收; 在州縣縱有發覺,又將巧脫其罪。 是限制仍同虛設,徒為盛朝開加賦之端,臣竊惜之! 」疏入,下江、浙督撫妥議,事乃寢。 尋以吏部事繁,罷直上書房。 典江南鄉試,道經銅山,見運河支渠為黃流淤塞,歲苦潦,回京奏請疏濬,如議行。 二年,典會試,調戶部,父憂歸。 六年,服闋,署禮、工二部及倉場侍郎,仍直上書房,授皇長子奕緯讀。 實授戶部侍郎。 七年,連擢左都御史、禮部尚書、上方倚畀,迭命赴山西、直隸、四川、湖北、福建鞫獄按事,四年之中,凡奉使五次。 所至持法明慎,悉當上意。 充上書房總師傅,調吏部尚書。 十一年,皇長子遘疾不起,忌者因以激上怒,罷總師傅,降兵部侍郎。 逾兩年,復自左都御史授工部尚書,轉吏部。 連典江南、順天鄉試。 十六年,陝西巡撫楊名颺被劾,命偕侍郎文慶往按,暫署巡撫; 又往四川按事,名颺復與臬司互訐,得其冒工庇屬狀,劾罷。 會京察,以奉使公明,予議敘。 又赴張家口、太原鞫獄。 十八年,以戶部尚書協辦大學士,仍調吏部。 十九年,命按事安徽、江蘇、浙江。 自禁煙議起,海疆久不靖。 林則徐既罷,琦善主撫,復不得要領。 金釗素不附和議,與穆彰阿等意齟《齒吾》。 一日召對,上從容問廣東事可付諸何人,金釗以林則徐對,上不悅。 至二十一年,事且益棘,詔予則徐四品卿銜赴浙江軍營,亦未果用之。 未幾,有吏部司員陳起詩規避倉差,金釗還其呈牘禁勿遞,為所訐,坐降四級調用。 逾年,授光祿寺卿。 以衰老乞罷,住京養疴,許以二品頂戴致仕。 久之,上仍眷念,二十九年,皇太后之喪,具疏上慰,賜頭品頂戴。 咸豐四年,重宴鹿鳴,加太子太保。 六年,卒,詔以尚書例賜卹,諡文端。 金釗自為翰林,布衣脫粟,後常不改。 當官廉察,負一時清望,雖被排擠,卒以恩禮終。 子修,通政司副使。 論曰:阮元由詞臣出膺疆寄,竟殄海寇; 開府粵、滇,綏邊之績,並有足稱; 晚登宰輔,與樞臣曹振鏞異趣,惟以文學裁成後進,世推耆碩。 汪廷珍、湯金釗正色立朝,清節並著; 金釗雖以直言被擯,宣宗終鑑其忠誠,易名曰「端」,胥無愧焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)