1
宗室肅順宗室肅順,字雨亭,鄭親王烏爾恭阿第六子也。 道光中,考封三等輔國將軍,授委散秩大臣、奉宸苑卿。 文宗即位,擢內閣學士,兼副都統、護軍統領、鑾儀使。 以其敢任事,漸鄉用。 咸豐四年,授御前侍衛,遷工部侍郎,歷禮部、戶部。 七年,擢左都御史、理籓院尚書,兼都統。 時寇亂方熾,外患日深,文宗憂勤,要政多下廷議。 肅順恃恩眷,其兄鄭親王端華及怡親王載垣相為附和,擠排異己,廷臣咸側目。 八年,調禮部尚書,仍管理籓院事,又調戶部。 會英法聯軍犯天津,起前大學士耆英隨欽差大臣桂良、花沙納往議約。 耆英不候旨回京,下獄議罪,擬絞監候,肅順獨具疏請立予正法,上雖斥其言過當,即賜耆英自盡。 大學士柏葰典順天鄉試,以縱容家人靳祥舞弊,命肅順會同刑部鞫訊,讞大辟,上念柏葰舊臣,獄情可原,欲寬之; 肅順力爭,遂命斬。 戶部因軍興財匱,行鈔,置寶鈔處,行大錢,置官錢總局,分領其事。 又設官號,招商佐出納,號「乾」字者四,「宇」字者五。 鈔弊大錢無信用,以法令強行之,官民交累,徒滋弊竇。 肅順察寶鈔處所列「宇」字五號欠款與官錢總局存檔不符,奏請究治,得朦混狀,褫司員台斐音等職,與商人並論罪,籍沒者數十家。 又劾官票所官吏交通,褫關防員外郎景雯等職,籍沒官吏亦數十家。 大學士祁俊藻、翁心存皆因與意見不合,齮齕不安於位而去,心存且幾被重罪。 肅順日益驕橫,睥睨一切,而喜延攬名流,朝士如郭嵩燾、尹耕雲及舉人王闓運、高心夔輩,皆出入其門,採取言論,密以上陳。 於剿匪主用湘軍,曾國籓、胡林翼每有陳奏,多得報可,長江上游以次收復。 左宗棠為官文所劾,賴其調護免罪,且破格擢用。 文宗之信任久而益專。 自八年桂良等在天津與各國議和,廷議於「遣使入京」一條堅不欲行,迄未換約。 九年,乃有大沽之戰,敵卻退。 十年,英法聯軍又來犯,僧格林沁拒戰屢失利,復遣桂良等議和。 敵軍近逼通州,乃改命怡親王載垣、尚書穆廕往議,誘擒英官巴夏禮置之獄,而我軍屢敗之餘不能戰,車駕倉猝幸熱河,廷臣爭之不可。 事多出肅順所贊畫,遂扈從。 洎敵軍入京師,恭親王留京主和議,議即定,敵軍漸退。 留京王大臣籲請回鑾,肅順謂獻情叵測,力阻而罷。 肅順先已授御前大臣、內務府大臣,至是以戶部尚書協辦大學士,署領侍衛內大臣,行在事一以委之。 十一年七月,上疾大漸,召肅順及御前大臣載垣、端華、景壽,軍機大臣穆廕、匡源、杜翰、焦祐瀛入見,受顧命,上已不能禦硃筆,諸臣承寫焉。 穆宗即位,肅順等以贊襄政務多專擅,御史董元醇疏請皇太后垂簾聽政。 肅順等梗其議,擬旨駁斥,非兩宮意,抑不下,載垣、端華等負氣不視事。 相持逾日,卒如所擬,又屢阻回鑾。 恭親王至行在,乃密定計。 九月,車駕還京,至即宣示肅順、載垣、端華等不法狀,下王大臣議罪。 肅順方護文宗梓宮在途,命睿親王仁壽、醇郡王奕枻往逮,遇諸密雲,夜就行館捕之,咆哮不服,械系。 下宗人府獄,見載垣、端華已先在,叱曰:「早從吾言,何至今日? 」載垣咎肅順曰:「吾罪皆聽汝言成之也! 」讞上,罪皆凌遲。 詔謂:「擅政阻皇太后垂簾,三人同罪,而肅順擅坐御位,進內廷出入自由,擅用行宮御用器物,傳收應用物件,抗違不遵,並自請分見兩宮皇太后,詞氣抑揚,意在構釁,其悖逆狂謬,較載垣、端華罪尤重。 」賜載垣、端華自盡,斬肅順於市。 肅順攬權立威,數興大獄,輿論久不平; 奏減八旗俸餉,尤府怨。 就刑時,道旁觀者爭擲瓦礫,都人稱快。 肅順既伏法,詔逮所與交結之內監杜雙奎、袁添喜等置重典; 其被威脅者,概免株連。 耆英子慶錫呈訴其父為肅順所陷,請昭雪,詔以耆英罪當死,肅順奏過當,文宗已斥之,特錮肅順子不得入仕以示戒。 穆廕穆廕,字清軒,托和絡氏,滿洲正白旗人。 官學生,考授內閣中書,充軍機章京,遷侍讀。 咸豐元年,命以五品京堂候補,在軍機大臣上學習行走。 尋除國子監祭酒,故事,非科甲不與斯職,部臣執奏,特旨仍授之。 歷光祿寺卿、內閣學士,兼副都統。 三年,粵匪擾河南、直隸,京師戒嚴,命偕僧格林沁、花沙納、達洪阿辦理京旗各營巡防事宜。 遷禮部侍郎,署左翼總兵,尋調刑部。 八年,擢理籓院尚書,兼都統,調兵部。 十年,命偕怡親王載垣赴通州,與英法聯軍議和,解桂良等欽差大臣關防授之。 議不諧,命擒諸酋,獲巴夏禮送京。 敵軍益逼,詔斥穆廕等辦理不善,撤回,扈從熱河。 丁父憂,予假十四日,命俟回京補行持服。 十一年,文宗崩,偕肅順等同受顧命,贊襄政務。 十月,肅順、載垣、端華等伏法,穆廕與匡源、杜翰、焦祐瀛並罷直軍機,議罪。 及議上,詔曰:「穆廕等於載垣等竊奪政柄,不能力爭,均屬辜恩溺職。 穆廕在軍機大臣上行走最久,班次在前,情節尤重。 王大臣等擬請將穆廕革職發往新疆效力贖罪,咎有應得。 惟以載垣等凶焰方張,受其箝制,均有難與爭衡之勢,其不能振作,尚有可原,著即革職,加恩改發軍台效力贖罪。 匡源、杜翰、焦祐瀛皆革職,免其遣戍。 」穆廕詣戍,同治三年,論贖歸,歿於家。 杜翰,附其父受田傳。 匡源,字鶴泉,山東膠州人。 道光二十年進士,選庶吉士,授編修,累官吏部侍郎。 咸豐八年,入直軍機,謙退無所建白。 罷官後,清貧,主講濟南濼源書院以終。 焦祐瀛焦祐瀛,字桂樵,直隸天津人。 道光十九年舉人,考授內閣中書,充軍機章京。 累遷光祿寺少卿。 咸豐十年,命赴天津靜海諸縣治團練,召回從幸熱河,命在軍機大臣上學習行走,遷太僕寺卿。 祐瀛尤諂事肅順等,諸詔旨多出其手,為時所指目,故同敗。 陳孚恩,字子鶴,江西新城人。 道光五年拔貢,授吏部七品小京官,升主事,充軍機章京。 累遷郎中。 大學士穆彰阿領樞務,深倚之,歷太僕寺少卿、通政司副使、太僕寺卿,皆留直。 遷大理寺卿、左副都御史,兼署順天府尹、工部侍郎,擢倉場侍郎。 二十七年,調署兵部侍郎,在軍機大臣上行走。 偕侍郎柏葰赴山東按事,劾巡撫崇恩庫款虧缺、捕務廢弛,罷之。 暫署山東巡撫。 授刑部侍郎,回京面陳在署任不受公費,詔嘉之,特加頭品頂帶、紫禁城騎馬,賜匾額曰「清正良臣」,皆異數。 二十九年,偕侍郎福濟赴山西按巡撫王兆琛貪婪事,得實,褫兆琛職,逮京治罪。 調工部,署刑部尚書,尋實授。 三十年,宣宗崩,遺命罷配郊祔廟,下王大臣議。 文宗召對,孚恩與怡親王載垣等爭論於上前,載垣等以失儀自劾,詔原其小節,予薄譴,而斥孚恩乖謬,降三級留任。 孚恩尋以母老乞養回籍,允之。 咸豐元年,命在籍幫辦團練。 三年,九江陷,巡撫張芾出督師,孚恩與司道守省城,既而賊由安徽回竄上游,命偕芾籌防。 賊犯南昌,孚恩偕芾固守,江忠源援師至,力戰,相持九十餘日,賊始引去。 以守城功,賜花翎。 七年,母喪畢,到京未有除授。 八年,御史錢桂森疏言:「孚恩才練識明,在外數年,多所閱歷,儻仍入直樞廷,或使治洋務,必能有濟。 」詔斥朋比,罷桂森言職,回原衙門。 久之,命孚恩以頭品頂戴署兵部侍郎,又署禮部尚書,授兵部尚書。 會鞫順天鄉試關節獄,牽涉其子景彥,自請嚴議,並迴避,得旨,褫景彥職,除涉景彥者仍責會訊,僅議失察降一級,準抵銷。 尋兼署刑部、戶部尚書,調授吏部尚書。 初,孚恩以議禮忤載垣、端華、肅順等,及再起,乃暱附諸人冀固位。 肅順等既敗,少詹事許彭壽疏請治黨援,論形跡最著莫如孚恩,最密莫如侍郎劉昆、黃宗漢,平日所薦舉者,則有侍郎成琦、太僕寺少卿德克津太、候補京堂富績等,於是諸臣盡黜。 詔謂:「孚恩當大行皇帝行幸熱河,命諸臣議可否,孚恩有'竊負而逃,遵海濱而處'之語,意在迎合載垣等。 大行皇帝上賓,留京諸大臣中獨召孚恩一人赴行在,足證為載垣等心腹。 革職,永不敘用。 」時廷臣議郊壇配位,孚恩言:「前議宣宗配位時,大行皇帝有定為三祖六宗之諭,出於大學士杜受田所擬,非大行皇帝意。 」王大臣等用其言,仍請文宗配祀。 許彭壽復引據文宗御製詩有「以後無須變更」之句,請下廷臣再議,議不配祀。 詔斥孚恩謬妄,又以籍肅順家得孚恩私書,有暗昧不明語,乃逮孚恩下獄,籍其家,追繳宣宗賜額,遣戍新疆。 居數年,伊犁被兵,將軍常清等奏孚恩籌餉治軍有勞,命免戍,留助理兵餉。 同治五年,伊犁陷,孚恩及妾黃、子景和、媳徐、孫小連同殉難。 事聞,但卹其家屬,孚恩不與焉。 【論】論曰:文宗厭廷臣習於因循,乏匡濟之略,而肅順以宗潢疏屬,特見倚用,治事嚴刻。 其尤負謗者,殺耆英、柏葰及戶部諸獄,以執法論,諸人罪固應得,第持之者不免有私嫌於其間耳。 其贊畫軍事,所見實出在廷諸臣上,削平寇亂,於此肇基,功不可沒也。 自庚申議和後,恭親王為中外所繫望,肅順等不圖和衷共濟,而數阻返蹕。 文宗既崩,冀怙權位於一時,以此罹罪。 赫赫爰書,其能逭乎? 穆廕諸人或以願謹取容,或以附和希進,終皆不免於斥逐。 如陳孚恩者,鄙夫患失,反覆靡常,淪絕域而不返,宜哉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)