1
沈桂芬沈桂芬,字經笙,順天宛平人,本籍江蘇吳江。 道光二十七年進士,選庶吉士,授編修。 咸豐二年,大考一等,擢庶子。 累遷內閣學士。 先後典浙江、廣東鄉試,督陝甘學政,充會試副總裁。 八年,丁父憂。 服闋,補原官。 晉禮部左侍郎。 同治二年,出署山西巡撫,明年,實授。 連上移屯、練兵諸疏,並稱旨。 桂芬以山西民食不敷,自洋藥弛禁,栽種罌粟,糧價踴增。 於是刊發條約,飭屬嚴禁。 疏陳現辦情形,上韙之,頒行各省,著為令。 旋丁母憂。 六年,起禮部右侍郎,充經筵講官,命為軍機大臣。 歷戶部、吏部,擢都察院左都御史,兼總理各國事務大臣。 遷兵部尚書,加太子少保。 光緒元年,以本官協辦大學士。 京畿旱,編修何金壽援漢代天災策免三公為言,請責斥樞臣,諭交部議。 桂芬坐革職,特旨改為革職留任。 旋復原官,充翰林院掌院學士,晉太子太保。 桂芬遇事持重,自文祥逝後,以諳究外情稱。 日本之滅琉球也,廷論多主戰,桂芬獨言勞師海上,易損國威,力持不可。 及與俄人議還伊犁,崇厚擅訂約,朝議紛然; 桂芬委曲斡旋,易使往議,改約始定,而言者猶激論不已。 桂芬久臥病,六年,卒,年六十有四,贈太子太傅,諡文定。 桂芬躬行謹飭,為軍機大臣十餘年,自奉若寒素,所處極湫隘,而未嘗以清節自矜,人以為難雲。 李鴻藻李鴻藻,字蘭孫,直隸高陽人。 咸豐二年進士,選庶吉士,授編修。 典山西鄉試,督河南學政。 十年,上擇儒臣為皇子師,大學士彭蘊章以鴻藻應。 召來京,明年,特詔授大阿哥讀。 穆宗登極,皇太后懿旨命直弘德殿。 同治元年,擢侍講。 累遷內閣學士。 署戶部左侍郎。 四年,命直軍機。 五年,授禮部右侍郎。 遭母憂,皇太后懿旨,援雍正、乾隆年大臣孫嘉淦等故事,命鴻藻開缺守孝,百日後仍授讀,兼參機務。 並諭:「移孝作忠,勿以守禮固辭。 」鴻藻懇終制,不允。 倭仁等亦代為陳請,仍命恭親王傳諭慰勉。 鴻藻連疏稱疾,遂得賜告,卒終制始出。 七年,捻擾畿疆,鴻藻方里居,以各路統兵大員事權不一,疏請特派親王為大將軍,坐鎮京師,以固北路; 左宗棠、李鴻章為參贊大臣,分扎保定、河間東西兩路,各率所部兵勇相機剿辦; 陳國瑞為幫辦軍務,專統一軍為游擊之師; 直隸總督官文專顧省城,籌備諸軍餉需,以資接濟; 丁寶楨駐紮直、東交界,防賊東竄; 李鶴年駐紮直、豫交界,防賊南竄; 直、晉交界,由左宗棠等分撥勁旅扼要駐紮; 並請敕下各該大臣和衷商辦,迅奏膚功。 奏入,上遂命各路統兵大臣均歸恭親王節制。 旋起禮部左侍郎,仍直弘德殿及軍機如故。 十年,擢都察院左都御史,加太子少保。 時有修葺圓明園之旨,朝臣同起力爭。 鴻藻亦言:「粵、捻初平,回氛方熾,宜培養元氣,以固根本。 不應虛糜帑糈,為此不急之務。 」乃止。 十三年,上有疾,命代批答章奏; 旋崩,自劾輔導無狀,罷弘德殿行走。 光緒二年,命兼總理各國事務衙門。 尋丁本生母憂,服闋,起故官,以兵部尚書協辦大學士,調吏部。 時崇厚與俄擅定伊犁約,鴻藻堅持不可,爭於廷。 卒治崇厚罪,議改約。 及法越啟釁,言路愈奮發,劾罷樞臣。 鴻藻謫遷內閣學士。 後復累遷禮部尚書。 十三年,河決鄭州,上命鴻藻馳往督辦。 先是河道總督李鶴年、河南巡撫倪文蔚議於西壩興工,鴻藻至,仍之。 又續興東壩工。 疊遇奇險,皆力為固守。 會伏秋汛至,西壩失事,請暫停工。 上以鴻藻督率無方,革職留任; 並奪李鶴年河道總督,命鴻藻暫行署理。 尋回京,復以禮部具奏典禮漏繕簽改日期,再議革職,上特寬免。 大婚禮成,復原官。 二十年,日韓事棘,命鴻藻商辦軍務,再授軍機大臣。 與翁同龢皆主戰,並爭和約,卒不能阻。 旋以禮部尚書協辦大學士,調吏部。 歷蒙頒賞書畫及諸上方珍物。 充鄉試、會試、殿試等閱卷大臣。 二十三年,以病乞假,疾篤,賞給藥餌,命御醫往視。 卒,年七十有八。 遺疏入,上震悼,予諡文正,贈太子太傅。 子焜瀛、煜瀛,均賞給郎中。 鴻藻性至孝,為學守程硃,務實踐,持躬儉約。 傅穆宗十餘年,盡心啟沃。 一日,穆宗學書,故為戲筆。 鴻藻立前捧上手曰:「皇上心不靜,請少息。 」穆宗改容謝之。 其在樞府,獨守正持大體。 御史王鵬運諫止修頤和園,幾獲重譴,鴻藻力解之,得免。 德宗間日一往頤和園侍起居,時留駐蹕。 言官有言其不便者,太后大怒,欲黜之,鴻藻謂如此必失天下臣民之望,乃止。 所薦引多端士。 朝列有清望者,率倚以為重,然亦不免被劫持雲。 翁同龢翁同龢,字叔平,江蘇常熟人,大學士心存子。 咸豐六年一甲一名進士,授修撰。 八年,典試陝甘,旋授陝西學政,乞病回京。 同治元年,擢贊善。 典山西試。 父憂歸,服闋,轉中允。 命在弘德殿行走,五日一進講,於簾前說治平寶鑑,兩宮皇太后嘉之。 累遷內閣學士。 母憂服闋,起故官。 同龢居講席,每以憂勤惕厲,啟沃聖心。 當八年武英殿之災也,恭錄康熙、嘉慶兩次遇災修省聖訓進禦,疏言:「變不虛生,遇災而懼。 宜停不急之工,惜無名之費。 開直臣忠諫之路,杜小人幸進之門。 」上覽奏動容。 又圓明園方興工,商人李光昭矇報木價,為李鴻章所劾論罪。 廷臣多執此入諫,恭親王等尤力諍,上不懌。 同龢面陳江南輿論,中外人心惶惑,請聖意先定,待時興修。 乃議定停園工,並有停工程、罷浮費、求直言之諭。 光緒元年,署刑部右侍郎。 明年四月,上典學毓慶宮,命授讀,再辭,不允。 旋遷戶部,充經筵講官,晉都察院左都御史。 遷刑部尚書,調工部。 六年,廷臣爭俄約久不決,懿旨派惇親王、醇親王及同龢與潘祖廕每日在南書房看摺件電報,擬片進呈取進止,至俄約改定始止。 八年,命充軍機大臣。 十年,法越事起,同龢主一面進兵,一面與議,庶有所備。 又言劉永福不足恃,非增重兵出關不可。 旋與軍機王大臣同罷,仍直毓慶宮。 前後充會試總裁、順天鄉試考官,兩蒙賜「壽」,加太子太保,賜雙眼花翎、紫韁。 嘗請假修墓,傳旨海上風險,命馳驛回京,恩眷甚篤。 二十年,再授軍機大臣。 懿旨命撤講,上請如故。 同龢善伺上意,得遇事進言。 上親政久,英爽非復常度,剖決精當。 每事必問同龢,眷倚尤重。 時日韓起釁,同龢與李鴻藻主戰,孫毓汶、徐用儀主和。 會海陸軍皆敗,懿旨命赴天津傳諭李鴻章詰責之,同龢並言太后意決不即和。 歸薦唐仁廉忠赤可用,請設巡防處籌辦團防。 於是命恭親王督辦軍務,同龢、鴻藻等會商辦理。 上嘗問諸臣:「時事至此,和戰皆無可恃! 」言及宗社,聲淚並發。 及和議起,同龢與鴻藻力爭改約稿,並陳:「寧增賠款,必不可割地。 」上曰:「台灣去,則人心皆去。 朕何以為天下主? 」毓汶以前敵屢敗對,上責以賞罰不嚴,故至於此。 諸臣皆引咎。 上以和約事徘徊不能決,天顏憔悴。 同龢以俄、英、德三國謀阻割地,請展期換約,以待轉圜。 與毓汶等執爭,終不可挽,和約遂定。 明年,兼總理各國事務大臣。 二十三年,以戶部尚書協辦大學士。 二十四年,上初召用主事康有為,議行新政。 四月,硃諭:「協辦大學士翁同龢近來辦事多不允協,以致眾論不服,屢經有人參奏。 且每於召對時諮詢事件,任意可否,喜怒見於詞色,漸露攬權狂悖情狀,斷難勝樞機之任。 本應查明究辦,予以重懲; 姑念其在毓慶宮行走有年,不忍遽加嚴譴。 翁同龢著即開缺回籍,以示保全。 」八月,政變作,太后復訓政。 十月,又奉硃諭:「翁同龢授讀以來,輔導無方,往往巧藉事端,刺探朕意。 至甲午年中東之役,信口侈陳,任意慫恿。 辦理諸務,種種乖謬,以致不可收拾。 今春力陳變法,濫保非人,罪無可逭。 事後追維,深堪痛恨! 前令其開缺回籍,實不足以蔽辜,翁同龢著革職,永不敘用,交地方官嚴加管束。 」三十年,卒於家,年七十有五。 宣統元年,詔復原官。 後追諡文恭。 同龢久侍講幃,參機務,遇事專斷。 與左右時有爭執,群責怙權。 晚遭讒沮,幾獲不測,遂斥逐以終。 著有瓶廬詩稿八卷、文稿二十卷。 其書法自成一家,尤為世所宗雲。 孫毓汶孫毓汶,字萊山,山東濟寧州人,尚書瑞珍子。 咸豐六年,以一甲二名進士授編修。 八年,丁父憂。 十年,以在籍辦團抗捐被劾,革職遣戍。 恭親王以毓汶世受國恩,首抗捐餉,深惡之。 同治元年,以輸餉復原官。 五年,大考一等一名,擢侍講學士。 先後典四川鄉試,督福建學政。 光緒元年,丁母憂。 服闋,起故官。 尋遷詹事,視學安徽。 擢內閣學士,授工部左侍郎。 十年,命赴江南等省按事。 時法越事起,毓汶以習於醇親王,漸與聞機要。 適奉硃諭盡罷軍機王大臣,毓汶還,遂命入直軍機,兼總理各國事務大臣。 時當國益厭言路紛囂,出張佩綸等會辦南北洋、閩海軍務,餘亦因事先後去之,風氣為之一變。 十五年,擢刑部尚書,尋調兵部,加太子少保。 歷典會試、順天鄉試,賞黃馬褂、雙眼花翎、紫韁。 二十年,中日媾和,李鴻章遣人齎約至。 廷臣章奏凡百上,皆斥和非計。 翁同龢、李鴻藻主緩,俄、法、德三國亦請毋遽換約。 毓汶素與鴻章相結納,力言戰不可恃,亟請署,上為流涕書之,和約遂成。 明年,稱疾乞休。 二十五年,卒,予諡文恪。 毓汶權奇饒智略,直軍機逾十年。 初,醇親王以尊親參機密,不常入直,疏牘日送邸閱,謂之「過府」。 諭旨陳奏,皆毓汶為傳達。 同列或不得預聞,故其權特重雲。 論曰論曰:光緒初元,复逢訓政,勵精圖治,宰輔多賢,頗有振興之象。 首輔文祥既逝,沈桂芬等承其遺風,以忠懇結主知,遇事能持之以正,雖無老成,尚有典型。 及甲申法越、甲午日韓,外患內憂,國家多故。 慈聖倦勤,經營園囿,稍事遊幸,而政紀亦漸弛矣。 鴻藻久參樞密,眷遇獨隆。 桂芬以持重見賞,同龢以專斷致嫌。 毓汶奔走其間,勤勞亦著,大體彌縫,賴以無事。 然以政見異同,門戶之爭,牽及朝局,至數十年而未已。 賢者之責,亦不能免焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)