1
列傳二百五十二徐桐(豫師子承煜)剛毅趙舒翹啟秀英年裕祿(廷雍)毓賢(李廷簫)徐桐(豫師子承煜),字,正藍旗人,尚書子。 三十年進士,選庶吉士,授編修。 坐修改中卷干磨勘,罷職。 十年,特賞檢討,協修。 初,命在上書房行走,奉懿旨番講,入直,累遷侍講學士。 先後疏請習政事、勤修省,成以進。 數擢至禮部侍郎。 念外人麕集京師,和議難恃,宜壹意修攘圖自強; 因條上簡才能、結民心、裕度支、修邊備四策。 初,授禮部尚書,加太子少保。 主事請豫定大統,以屍諫,與等謂其未悉本朝家法:「當申明列聖不建儲彝訓,俾知他日紹膺大寶之元良,即為承繼之聖子。 揆諸前諭則合,準諸家法則符。 」疏入,詔存備覽。 時擅訂約,下群臣議,乃條摘其不可行者:曰、各城定界; 曰、通商; 曰運貨迳至漢口; 曰行船直入。 六年,廷議徇人請,將赦罪,力持不可,謂:「揆度機要在樞廷,折衝俎豆在總署,講信修睦在使臣。 赦之而彼就範,猶裨國事; 若釁端仍不能弭,反失刑政大權。 推原禍始,宜肅國憲。 」又言:「今日用人之道,秉忠持正者為上,宅心樸實者次之。 若以機權靈警,諳曉各國語言文字,遽目為通才,而責以鉅任,未有不僨且蹶者! 」不報。 歷充翰林院掌院學士、上書房總師傅。 十五年,以吏部尚書協辦大學士,晉太子太保。 二十二年,拜大學士。 崇儒說,守舊,惡西學如仇。 門人言新政者,屏不令入謁。 二十四年政變後,太后以其耆臣碩望,頗優禮,朝請令近侍扶掖以寵之。 有者,字,內務府。 進士。 官至都統,以講學為所傾服。 方太后議廢帝,立子為「大阿哥」,主之甚力,實皆本謀也。 既而被命照料,益親。 各國不慊等所為,恚甚,圖報復。 二十六年,起釁仇外,大喜,導之入都。 謂:「當自此強矣! 」至且親迓之。 然及其亂時,仍被劫掠。 、之死,舉國稱冤,而則曰:「是死且有餘辜! 」時其子監刑,揚揚頗自得。 ,字。 拔貢。 以戶部小京官晉遷郎中,累官刑部左侍郎。 已,聯軍入,倉皇失措,請曰:「父芘匪,外人至,必不免,失大臣體。 盍殉國? 兒當從侍地下耳! 」乃投繯死,年八十有二矣。 而遂亡走,為軍所拘,置之尹署,與俱明年正月正法。 命下,軍官置酒為餞,傳詔旨,色變,口呼冤,痛詆西人不已。 翼日,備輿送至,監刑官出席禮之,已昏不知人矣,尋就戮。 和議成,褫職,奪卹典,旋論棄市,以先死議免。 剛毅剛毅,字子良,滿洲鑲藍旗人。 以筆帖式累遷刑部郎中。 諳悉例案,承審浙江餘杭縣民婦葛畢氏案,獲平反,按律定擬,得旨嘉獎。 出為廣東惠潮嘉道,遷江西按察使,調直隸; 遷廣東布政使,調雲南。 光緒十一年,擢山西巡撫。 請設課吏館,手輯牧令須知諸書,分講習,詔飭行各省。 治套外屯田,建分段、開渠、設官三策。 明年,移撫江蘇。 蘇患水祲,先後濬蘊藻河、吳淞江,以工代賑,民德之。 調廣東。 二十年,召授軍機大臣,補禮部侍郎。 二十四年,以工部尚書協辦大學士,疏陳實倉廩,嚴保甲,罷不急官。 二十五年,按事江南及廣東諸省。 迭疏請籌長江防務,籌餉練兵,清理財政,及整頓地方一切事宜,詔皆飭行。 二十六年,拳亂作,命趙舒翹及剛毅馳往近畿一帶查辦解散,及還京覆命,而宣戰詔已先下矣。 匪集都城,肆焚殺,時方稱義民,亡敢誰何。 載漪等復疏言:「雪恥強國,在此一舉! 」又盛推拳民忠勇,有神術,可用。 太后愈信之,因命剛毅、載勳統之,比於官軍。 然匪專殺自如,勿能問,且擾禁城,日焚劫不止。 詔各軍營會拏正法,盡拆所設神壇,並諭責剛毅、董福祥親自開導,勒令解散,卒不能阻。 各國聯軍入犯,兩宮西狩,剛毅扈行至太原。 車駕欲之西安,又從。 道遘疾,還至侯馬鎮,死。 其後各國請懲禍首,以先死免議,追奪原官。 趙舒翹趙舒翹,字展如,陝西長安人。 同治十三年進士,授刑部主事,遷員外郎。 讞河南王樹汶獄,承旨研辨,獲平反,巡撫李鶴年以下譴謫有差。 居刑曹十年,多所纂定,其議服制及婦女離異諸條,能傅古義,為時所誦。 光緒十二年,以郎中出知安徽鳳陽府。 皖北水祲,割俸助賑。 課最,擢浙江溫處道,再遷布政使。 二十年,擢江蘇巡撫。 捕治太湖匪酋葉子春,餘黨股栗; 復為籌善後策,弊風漸革。 明年,改訂日本條約,牒請總署重民生,所言皆切中。 是時朝廷矜慎庶獄,以舒翹諳律令,召為刑部左侍郎。 二十四年,晉尚書,督辦礦務、鐵路。 明年,命入總理各國事務衙門,充軍機大臣。 拳匪據涿州,舒翹被命馳往解散; 匪眾堅請褫提督聶士成職,剛毅踵至,許之。 匪既入京,攻使館。 聯軍至,李秉衡兵敗,太后乃令王文韶與舒翹詣使館通殷勤,為議款計。 文韶以老辭,舒翹曰:「臣望淺,不如文韶! 」卒不往。 旋隨扈至西安。 聯軍索辦罪魁,乃褫職留任,尋改斬監候。 次年,各國索益亟,西安士民集數百人為舒翹請命,上聞,賜自盡,命岑春煊監視。 舒翹故不袒匪,又痛老母九十餘見此慘禍,頗自悔恨。 初飲金,更飲以鴆,久之乃絕,其妻仰藥以殉。 啟秀啟秀,字穎之,庫雅拉氏,滿洲正白旗人。 以孝聞。 同治四年進士,選庶吉士,散館改刑部主事,累遷內閣學士。 光緒五年,授工部右侍郎,調盛京刑部。 吉林將軍銘安被彈劾,啟秀白其誣,轉戶部。 論者以按銘安事多徇芘,攻甚力,命崇綺覆按,無左驗,免議。 東省練新軍,倚餉京師,閻敬銘掌戶部,方規節帑,未應也。 啟秀力言,始獲請,歲發四十萬濟之。 二十年,拜理籓院尚書。 中、日和議成,將換約,啟秀疏請:「條約宜緩發,先商諸各國,杜後患。 」不報。 敖漢王達木林達爾達克鑑朝陽覆轍,自請增練蒙軍。 言者論其苛派蒙眾,謀不軌,啟秀為訟其冤。 敖漢王雖奪扎薩克秩,而其子獲嗣,以故大得蒙眾心。 充總管內務府大臣。 二十四年,授禮部尚書,疏陳釐正文體,倡明聖學。 命充軍機大臣兼總理各國事務衙門。 啟秀端謹有風操,為徐桐所賞。 自政變後,桐最被盻遇,欲引參機務,乃舉啟秀自代。 已而拳亂作,董福祥攻使館不下,啟秀薦五台僧禦敵,頗附和之。 逮兩宮狩西安,啟秀以母病弗克從。 日本軍拘啟秀及徐承煜嚴守之,承煜,桐子也。 朝旨褫職,而各國猶言罪魁不可縱。 明年,正法命下,日軍官置酒為餞,席次,傳詔旨,啟秀神色自若,曰:「即此已邀聖恩矣! 」肅衣冠赴菜市。 啟秀宅近日本權領地,日官與語,當善芘其家,第曰:「厚意可感。 」他無復言,遂就戮。 英年英年,字菊儕,姓何氏,隸內務府,為漢軍正白旗人。 以貢生考取筆帖式,累遷郎中兼護軍參領。 光緒中,歷奉宸苑卿、左翼總兵、正紅旗漢軍副都統、工部右侍郎,調戶部。 拳匪亂作,以英年、載瀾副載勳、剛毅統之。 載勳等出示,招致義民助攻使館,英年弗能阻,匪益橫,任意戕殺官民。 聯軍既陷京師,兩宮幸西安,英年充行在查營大臣,旋授左都御史。 行次猗氏,知縣玉寶供張不備,疏劾之。 款成,各使議懲首禍,英年褫職論斬,羈西安獄,尋賜自盡。 裕祿(廷雍),字,氏,正白旗人,巡撫子。 以刑部筆帖式歷官郎中。 出為兵備道,累遷布政使。 十三年,擢巡撫,年甫逾三十。 前提督本降寇,罷職家居,所為橫恣,疏請誅之。 會以事詣,召飲署中,酒行,出密旨,麾眾縛斬之,而仍卹其家,人以是高其能。 十三年,遷總督,調,復還。 廷議修鐵路,起訖,下群臣議,力陳不可,忤旨。 十五年,徙為將軍。 十七年,奸民騷動,毀教堂,殺人,會師,擊平之,予優敘。 二十年秋,亂起,戒嚴,坐、失守,數被議。 明年,調,改授總督。 二十四年,召為軍機大臣、禮部尚書兼總理各國事務衙門。 會徵入樞廷,遂代之督。 起,入境。 初,源出乾坎二系,聚黨、間,為餘孽,後稱團,專仇教。 初頗持正論,主剿,捕其酋置之法。 逾歲,傳舉烽,言匪復至,擒渠率斬以徇。 居無何,撫,縱匪,匪散入、、,而承風指,忽主撫。 方將,語:「盍不請嚴旨捕治? 」曰:「民無他伎,緩則自消,激則生變。 且此委璅事,何煩瀆天聽邪? 」已而去,代之,自興兵疾擊,以故匪不敢近,而紛紛入矣。 知縣禁傳習,為書上,格不行。 時官吏多信,布政使獨力主剿辦,嚴定州縣查緝匪懲戒辦法。 遽奉詔開缺回,匪愈橫。 居,稱「舉國第一壇」,為匪魁,二人者炫神術,為妄妖言相煽誘,不之問。 已,复致書請餉二十萬,自任滅外人,馳檄召之,於是二人出入節署,與抗禮。 當是時,城匪至可三萬人,呼嘯周衢市,又以熒眾,每入夜,家家懸紅燈,謂「迎仙姑」。 頃之,各國兵艦大集,匪猶群聚督轅求槍砲,命詣軍械所任自擇,盡攫以去。 而聯軍絡繹登岸,索砲台,懼,疏告急,請敕來援。 聯軍索益堅,提督不允,戰失利,而且上團民殺敵狀,於是朝廷以團民為可恃,宣戰詔書遂下,而不知已先數日失矣。 又報大捷,盛張匪功,發帑金十萬犒團,更薦、於朝,飾戰狀,獲賞頭品秩、花翎、黃馬褂。 事急,官軍戰車站,敗績,退保。 閱三日,城陷,、挾貲走,卒係而罪之。 飛章自劾,詔革職留任。 踰月,失,又退,遂自殺。 和議成,奪職。 ,字,正紅旗人。 以貢生累官布政使。 死,護總督。 聯軍入,被執,並及諸士紳。 各軍訊其事,曰:「紳夙從令,可釋,事皆由我。 今至此,斧鉞由汝,奚問為? 」遂見殺。 郡人尚多哀之。 毓賢(李廷簫),字,內務府正黃旗。 監生。 以同知納貲為知府。 十四年,署,善治盜,不憚斬戮。 以巡撫奏薦,得實授,累遷按察使,權布政使。 二十四年,調補,署將軍。 裁革陋規萬餘兩,上聞而嘉之。 是時撫,適有仇西教,獎借之,戕二教士。 廷議以官久,諳河務,擢代之。 既蒞事,護尤力。 匪首搆亂,倡言滅教。 令知府按問,匪擊殺官軍數十人,自稱。 毓賢為更名曰「團」,團建旗幟,皆署「毓」字。 教士乞保護,置勿問。 匪浸熾,使詰總署,乃徵還。 至則謁、、大學士,盛言民忠勇得神助。 俄拜巡撫之命,於是術漸被。 府縣上書言匪事,痛斥之,匪益熾。 更命製鋼刀數百,賜拳童令演習,其酋出入撫署,款若上賓。 居無何,朝旨申命保教民,陽遵旨,行下各縣文書稠疊,教士咸感悅。 未幾,又命傳致教士駐省城,曰:「縣中兵力薄,防疏失也。 」教士先後至者七十餘人,乃扃聚一室,衛以兵,時致蔬果。 一日,忽冠服拜母,泣不可止,曰:「男勤國事,不復能顧身家矣! 」問之不語。 遽出,坐堂皇,呼七十餘人者至,令自承悔教,教民不肯承,乃悉率出斬之,婦孺就死,呼號聲不忍聞。 聯軍既陷,請勤王,未及行,朝旨趣之再。 兩宮已西幸,遇諸塗,遂隨扈行。 和議成,聯軍指索罪魁,中外大臣復交章論劾,始褫職,戍。 十二月,行抵,而正法命下。 時權督。 ,籍。 以進士累官布政使,嘗附縱匪。 至是得旨,持告,曰:「死,吾分也,如執事何? 」慮譴及,元旦仰藥死。 士民為呼冤,將集眾代請命,移書止之。 其母留,年八十餘矣。 一妾從行,令自裁。 逾數日,伏誅未殊,連呼求速死,有僕助斷其頸,為斂而葬之。 【論曰】論曰:戊戌政變後,廢立議起,患外人為梗,遂欲仇之,而庚子匪之亂乘機作矣。 太后信其術,思倚以鋤敵而立威。 王公貴人各為其私,群奉意旨不敢違,大亂遂成。 及事敗,各國議懲首禍,等皆不能免。 逢君之惡,孽由自作。 然刑賞聽命於人,何以立國哉?
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)