1
張勛張勛,字少軒,江西奉新人。 少孤貧。 投效廣西軍,預法越之戰,累保至參將。 日韓釁啟,隨毅軍防守奉天。 袁世凱練兵小站,充管帶。 拳匪亂作,統巡防營防剿,敘功擢副將,賞壯勇巴圖魯。 兩宮回鑾,隨扈至京,諭留宿衛,授建昌鎮總兵,擢雲南提督,改甘肅,皆不赴。 日俄戰後,調奉天,充行營翼長,節制三省防軍,賞黃馬褂。 旋命總統江防各軍,駐浦口,調江南提督。 武昌變起,蘇州獨立,總督張人駿、將軍鐵良方與眾籌戰守,有持異議者,勳直斥之。 翌日,新軍變,勳與戰於雨花台,大破之。 江、浙軍合來攻,糧援胥絕,乃轉戰,退而屯徐州,完所部。 人駿、鐵良走上海。 命勳為江蘇巡撫,攝兩江總督,賞輕車都尉。 遜位詔下,世凱遣使勞問,勳答曰:「袁公之知不可負,君臣之義不能忘。 袁公不負朝廷,勳安敢負袁公? 」世凱歷假勳定武上將軍、江北鎮撫使、長江巡閱使、江蘇都督、安徽督軍。 及建號,勳首起抗阻,並請優待皇室,保衛宮廷。 世凱卒,各省有所謀,群集徐州,推勳主盟。 勳於是提兵北上,叩謁宮門,遂復闢。 連下詔令,首頒复政諭云:「朕不幸以沖齡繼承大業,煢煢在疚,未堪多難。 辛亥變起,我孝定景皇后至德深仁,不忍生民塗炭,毅然以祖宗創垂之重,億兆生靈之命,付託前閣臣袁世凱,設臨時政府,推讓政權,公諸天下,冀以息爭弭亂,民得安居。 乃國體自改共和以來,紛爭無已,迭起干戈,強劫暴斂,賄賂公行,歲入增至四萬萬而仍患不足,外債增出十餘萬萬而有加無已。 海內囂然,喪其樂生之氣,使我孝定景皇后不得已遜政恤民之舉,轉以重苦吾民。 此誠我孝定景皇后初衷所不及料,在天之靈,惻痛難安; 而朕深居宮禁,日夜禱天,徬徨飲泣,不知所出者也。 今者復以黨爭激成兵禍,天下洶洶,久莫能定,共和解體,補救已窮。 據張勛等以『國本動搖,人心思舊,合詞奏請復闢,以拯生靈』,各等語。 覽奏,情詞懇切,實深痛懼。 既不敢以天下存亡之大責,遂輕任於眇躬; 又不忍以一姓禍福之讏言,置兆民於不顧。 權衡重輕,天人交迫,不得已允如所奏,於宣統九年五月十三日臨朝聽政,收回大權,與民更始。 自今以往,以綱常名教為精神之憲法,以禮義廉恥收潰決之人心。 上下以至誠相感,不徒恃法守為維繫之資; 政令以懲毖為心,不得以國本為嘗試之具。 況當此萬象虛耗,元氣垂竭,存亡絕續之交,朕臨深履薄,固不敢有樂為君,稍有縱逸。 爾大小臣工,尤當精白乃心,滌除舊染,息息以民瘼為念。 為民生留一分元氣,即為國家延一息命脈,庶幾危亡可救,感召天庥。 所有興復初政亟應興革諸大端,條舉如下:*欽遵德宗景皇帝諭旨,大權統於朝廷,庶政公諸輿論,定為大清帝國君主立憲政體。 *皇室經費,仍照所定每年四百萬元數目,按年撥用,不得絲毫增加。 *懍遵本朝祖制,親貴不得乾預政事。 *實行融化滿、漢畛域,所有以前一切滿、蒙官缺已經裁撤者,概不復設。 至通婚易俗等事,並著所司條議具奏。 *自宣統九年五月本日以前,凡與東西各國正式簽定條約,及已付債款合同,一律繼續有效。 *民國所行印花稅一項,應即廢止,以紓民困; 其餘苛細雜捐,並著各省督撫查明,奏請分別裁撤。 *民國刑律不適國情,應即廢除,暫以宣統初年頒定現行刑律為準。 *禁除黨派惡習,其從前政治罪犯,概予赦免; 儻有自棄於民而擾亂治安者,朕不敢赦。 *凡我臣民,無論已否剪髮,應遵照宣統三年九月諭旨,悉聽其便。 凡此九條,誓共遵守。 皇天后土,實鑑臨之! 」次諭議立憲,設內閣; 京、外官暫照宣統初年官制辦理; 其現任文武大小官員,均照常供職。 先後命官以勳及陳寶琛、劉廷琛等為內閣議政大臣,次則內閣閣丞萬繩栻、胡嗣瑗,大學士為瞿鴻禨、升允,顧問大臣趙爾巽、陳夔龍、張英麟、馮煦等,各部尚書梁敦彥、張鎮芳、雷震春、沈曾植、勞乃宣等,侍郎李經邁、李瑞清、陳曾壽、王乃徵、陳毅、顧瑗等,丞參辜湯生、章梫、黎湛枝、梁用弧等,都御史張曾敡,副都御史胡思敬、溫肅; 並召鄭孝胥、吳慶坻、趙啟霖及陳邦瑞、硃益籓等均來京。 又以勳兼直隸總督、北洋大臣,仍留京。 各省督、撫、提、鎮,皆就現任者改之。 命下,各省多不應,而馬廠師起,稱討逆軍,傳檄討勳,勳自請罷斥。 及攻都城,勳與戰,以兵寡不支,荷蘭公使以車迎入使館。 旋赴津,居久之,卒,年七十,諡忠武。 勳亢爽好客,待士卒有恩,所部數万人,無一斷髮者,世指為「辮子軍」。 臨戰,盡納家屬妻妾子女別室,不聽避,蓋自懟負國,誓骨肉俱殉。 及事亟,外人破戶劫之始脫云。 康有為康有為,字廣廈,號更生,原名祖詒,廣東南海人。 光緒二十一年進士,用工部主事。 少從硃次琦遊,博通經史,好公羊家言,言孔子改制,倡以孔子紀年,尊孔保教,先聚徒講學。 入都上萬言書,議變法,給事中餘聯沅劾以惑世誣民,非聖無法,請焚所著書。 中日議款,有為集各省公車上書,請拒和、遷都、變法,格不達。 复獨上書,由都察院代遞,上覽而善之,命錄存備省覽。 再請誓群臣以定國是,開制度局以議新制,別設法律等局以行新政,均下總署議。 二十四年,有為立保國會於京師,尚書李端棻,學士徐致靖、張百熙,給事中高燮曾等,先後疏薦有為才,至是始召對。 有為極陳:「四夷交侵,覆亡無日,非維新變舊,不能自強。 變法須統籌全局而行之,遍及用人行政。 」上歎曰:「奈掣肘何? 」有為曰:「就皇上現有之權,行可變之事,扼要以圖,亦足救國。 唯大臣守舊,當廣召小臣,破格擢用; 並請下哀痛之詔,收拾人心。 」上皆韙之。 自辰入,至日昃始退,命在總理衙門章京上行走,特許專擢言事。 旋召侍讀楊銳、中書林旭、主事劉光第、知府譚嗣同參預新政。 有為連條議以進,於是詔定科舉新章,罷四書文,改試策論,立京師大學堂、譯書局,興農學,獎新書新器,改各省書院為學校,許士民上書言事,諭變法。 裁詹事府、通政司,大理、光祿、太僕、鴻臚諸寺,及各省與總督同城之巡撫,河道總督,糧道、鹽道,並議開懋勤殿,定制度,改元易服,南巡遷都。 未及行,以抑格言路,首違詔旨,盡奪禮部尚書、侍郎職。 舊臣疑懼,群起指責有為,御史文悌复痛劾之。 上先命有為督辦官報,复促出京。 上雖親政,遇事仍承太后意旨,久感外侮,思變法圖強,用有為言,三月維新,中外震仰。 唯新進驟起,機事不密,遂致害成。 時傳將以兵圍頤和園劫太后,人心惶惑。 上硃諭銳等籌議調和,有「朕位且不能保」之語,語具銳傳。 於是太后复垂簾,盡罷新政。 以有為結黨營私,莠言亂政,褫職逮捕。 有為先走免,逮其弟廣仁及楊銳等下獄,並處斬。 復以有為大逆不道,構煽陰謀,頒硃諭宣示,並籍其家,懸賞購捕。 有為已星夜出都航海南下,英國兵艦迎至吳淞。 時傳上已幽廢,且被弒,有為草遺言,誓以身殉,將蹈海。 英人告以訛傳,有為始脫走,亡命日本,流轉南洋,遍遊歐、美各國。 所至以尊皇保國相號召,設會辦報,集貲謀再舉,屢遇艱險不少阻。 嘗結富有會,起事江漢,皆為官兵破獲,誅其黨。 連詔大索,毀所著書,閱其報章者並罪之。 初,太后議廢帝,稱病徵醫,久閉瀛台,旦夕不測。 有為聞之,首發其謀,清議爭阻,外人亦起責言,兩江總督劉坤一言「君臣之分已定,中外之口難防」,始罷廢立。 拳匪起,以滅洋人、殺新黨為號,太后思用以立威,遂肇大亂,凡與有為往還者,輒以康黨得奇禍。 宣統三年,鄂變作,始開黨禁,戊戌政變獲咎者悉原之,於是有為出亡十餘年矣,始謀歸國。 時民軍決行共和,廷議主立憲,而有為創虛君共和之議,以「中國帝制行已數千年,不可驟變,而大清得國最正,歷朝德澤淪浹人心,存帝號以統五族,弭亂息爭,莫順於此」。 內閣總理大臣袁世凱徇民軍請,決改共和,遂下遜位之詔。 有為知空言不足挽阻,思結握兵柄者以自重,頗遊說當局,數年無所就。 丁巳(民國六年,1917),張勛復辟,以有為為弼德院副院長。 勳議行君主立憲,有為仍主虛君共和。 事變,有為避美國使館,旋脫歸上海。 甲子(民國十三年,1924),移宮事起,修改優待條件,有為馳電以爭,略曰:「優待條件,系大清皇帝與民國臨時政府議定,永久有效,由英使保證,並用正式公文通告各國,以昭大信,無異國際條約。 今政府擅改條文,強令簽認,复敢挾兵搜宮,侵犯皇帝,侮逐后妃,抄沒寶器,不顧國信,倉卒要盟,則內而憲法,外而條約,皆可立廢,尚能立國乎? 皇上天下為公,中外共仰,豈屑與爭,實為民國羞也! 」明年,移蹕天津,有為來覲謁,以進德、修業、親賢、遠佞為言。 丁卯(民國十六年,1927),有為年七十,賜「壽」,手疏泣謝,歷敘恩遇及一生艱險狀,悲憤動人。 時有為懷今感舊,傷痛已甚,哭笑無端。 自知將不起,遂草遺書,病卒於青島。 有為天資瑰異,古今學術無所不通,堅於自信,每有創論,常開風氣之先。 初言改制,次論大同,謂太平世必可坐致,終悟天人一體之理。 述作甚多,其著者有孔子改制考、新學偽經考、春秋董氏學、春秋筆削大義微言考、大同書、物質救國論、電通,及康子內外篇,長興學舍、萬木草堂、天遊廬講學記,各國遊記,暨文詩集。 【論】論曰:光、宣兩朝,世變迭起,中國可謂多故矣。 其事皆分見於紀、傳。 斷代為史,辛亥以後,例不能詳。 唯丁巳復辟,甲子移官,實為遜位後兩大案,而勳與有為又與清室相終始,亦不可遂沒其人。 明末三王及諸遺臣,史皆勿諱,今仿其體,並詳著於篇,庶幾考有清一代之本末者,有所鑑焉。 註釋[一]按:〈關內本〉此卷是上卷移來的勞乃宣傳、沈曾植傳,無張勛傳、康有為傳。 傳後有論,其文是:「論曰:乃宣、曾植皆學有遠識,本其所學,使獲竟其所施,其治績當更有遠到者。 乃朝局遷移,掛冠神武,雖皆僑居海濱,而平居故國之思,無時敢或忘者。 卒至憔悴憂傷,賚志以沒。 悲夫! 」〈關外一次本〉於張勛傳後附有張彪傳,全文如下::張彪,字虎臣,山西榆次人。 以武生歸撫標,巡撫張之洞器賞之,擢外委,隨調粵、鄂至兩江。 時新練陸軍,充管帶,監修江陰江防砲台。 復還湖北,充護軍管帶。 光緒二十三年,奏派赴日本考查軍政,歸,督修漢口後湖堤工,創漢陽兵工廠。 累保副將,賞壯勇巴圖魯勇號,兼常備軍鎮統,授松潘總兵,留充陸軍第八軍鎮統制官。 南北新軍會操於彰德,賞花翎; 再會操太湖,更勇號曰奇穆欽。 宣統二年,擢湖北提督,加陸軍副都統。 三年,新軍變,總督瑞澂棄城走,彪率衛隊巷戰,自夜至日午,不能支,退召水師。 瑞澂劾以構變潛逃,詔革職,圖後效。 复充湘豫鄂援軍總司令,率殘軍保漢口。 禁衛軍及北洋軍南下,督隊先驅,屢有克捷。 既复漢陽,還原官。 官軍請改共和,要彪署名,力欲之,遂稱病去。 東渡日本,歸寓津,築張園自隱。 乙丑,迎蹕駐園,供張服用,夙夜唯勤。 丁卯秋,病篤,見駕臨視,已不能起,強啟目含淚而逝,年六十八。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)