1
鍾繇字元常,頴川長社人也。 〈《先賢行狀》曰:鍾皓字季明,溫良篤慎,博學詩律,教授門生千有餘人,爲郡功曹。 時太丘長陳寔爲西門亭長,皓深獨敬異。 寔少皓十七歲,常禮待與同分義。 會辟公府,臨辭,太守問:「誰可代君? 」皓曰:「明府欲必得其人,西門亭長可用。 」寔曰:「鍾君似不察人爲意,不知何獨識我? 」皓爲司徒掾,公出,道路泥濘,導從惡其相灑,去公車絕遠。 公椎軾言:「司徒今日爲獨行耳! 」還府向閤,鈴下不扶,令揖掾屬,公奮手不顧。 時舉府掾屬皆投劾出,皓爲西曹掾,即開府門分布曉語已出者,曰:「臣下不能得自直於君,若司隷舉繩墨,以公失宰相之禮,又不勝任,諸君終身何所任邪? 」掾屬以故皆止。 都官果移西曹掾,問空府去意,皓召都官吏,以見掾屬名示之,乃止。 前後九辟三府,遷南鄉、林慮長,不之官。 時郡中先輩爲海內所歸者,蒼梧太守定陵陳稚叔、故黎陽令潁陰荀淑及皓。 少府李膺常宗此三人,曰:「荀君清識難尚,陳、鍾至德可師。 」膺之姑爲皓兄之妻,生子覲,與膺年齊,並有令名。 覲又好學慕古,有退讓之行。 爲童幼時,膺祖太尉脩言:「覲似我家性,國有道不廢,國無道免於刑戮者也。 」復以膺妹妻之。 覲辟州宰,未甞屈就。 膺謂覲曰:「孟軻以爲人無好惡是非之心,非人也。 弟於人何太無皂白邪! 」覲甞以膺之言白皓,皓曰:「元禮,祖公在位,諸父並盛,韓公之甥,故得然耳。 國武子好昭人過,以爲怨本,今豈其時! 保身全家,汝道是也。 」覲早亡,膺雖荷功名,位至卿佐,而卒隕身世禍。 皓年六十九,終於家。 皓二子迪、敷,並以黨錮不仕。 繇則迪之孫。〉 甞與族父瑜俱至洛陽,道遇相者,曰:「此童有貴相,然當厄於水,努力慎之! 」行未十里,度橋,馬驚,墯水幾死。 瑜以相者言中,益貴繇,而供給資費,使得專學。 舉孝廉, 〈謝承漢書曰:南陽陰脩爲潁川太守,以旌賢擢俊爲務,舉五官掾張仲方正,察功曹鍾繇、主簿荀彧、主記掾張禮、賊曹掾杜祐、孝廉荀攸、計吏郭圖爲吏,以光國朝。〉 除尚書郎、陽陵令,以疾去。 辟三府,爲廷尉正、黃門侍郎。 是時,漢帝在西京,李傕、郭汜等亂長安中,與關東斷絕。 太祖領兖州牧,始遣使上書。 〈《世語》曰:太祖遣使從事王必致命天子。〉 傕、汜等以爲「關東欲自立天子,今曹操雖有使命,非其至實」,議留太祖使,拒絕其意。 繇說傕、汜等曰:「方今英雄並起,各矯命專制,唯曹兖州乃心王室,而逆其忠款,非所以副將來之望也。 」傕、汜等用繇言,厚加荅報,由是太祖使命遂得通。 太祖旣數聽荀彧之稱繇,又聞其說傕、汜,益虛心。 後傕脅天子,繇與尚書郎韓斌同策謀。 天子得出長安,繇有力焉。 拜御史中丞,遷侍中尚書僕射,并錄前功封東武亭侯。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
2
時關中諸將馬騰、韓遂等,各擁彊兵相與爭。 太祖方有事山東,以關右爲憂。 乃表繇以侍中守司隷校尉,持節督關中諸軍,委之以後事,特使不拘科制。 繇至長安,移書騰、遂等,爲陳禍福,騰、遂各遣子入侍。 太祖在官渡,與袁紹相持,繇送馬二千餘匹給軍。 太祖與繇書曰:「得所送馬,甚應其急。 關右平定,朝廷無西顧之憂,足下之勳也。 昔蕭何鎮守關中,足食成軍,亦適當爾。 」其後匈奴單于作亂平陽,繇帥諸軍圍之,未拔; 而袁尚所置河東太守郭援到河東,衆甚盛。 諸將議欲釋之去,繇曰:「袁氏方彊,援之來,關中陰與之通,所以未悉叛者,顧吾威名故耳。 若棄而去,示之以弱,所在之民,誰非寇讎? 縱吾欲歸,其得至乎! 此爲未戰先自敗也。 且援剛愎好勝,必易吾軍,若渡汾爲營,及其未濟擊之,可大克也。 」張旣說馬騰會擊援,騰遣子超將精兵逆之。 援至,果輕渡汾,衆止之,不從。 濟水未半,擊,大破之, 〈司馬彪戰略曰:袁尚遣高幹、郭援將兵數萬人,與匈奴單于寇河東,遣使與馬騰、韓遂等連和,騰等陰許之。 傅幹說騰曰:「古人有言『順道者昌,逆德者亡』。 曹公奉天子誅暴亂,法明國治,上下用命,有義必賞,無義必罰,可謂順道矣。 袁氏背王命,驅胡虜以陵中國,寬而多忌,仁而無斷,兵雖彊,實失天下心,可謂逆德矣。 今將軍旣事有道,不盡其力,陰懷兩端,欲以坐觀成敗,吾恐成敗旣定,奉辭責罪,將軍先爲誅首矣。 」於是騰懼。 幹曰:「智者轉禍爲福。 今曹公與袁氏相持,而高幹、郭援獨制河東,曹公雖有萬全之計,不能禁河東之不危也。 將軍誠能引兵討援,內外擊之,其勢必舉。 是將軍一舉,斷袁氏之臂,解一方之急,曹公必重德將軍。 將軍功名,竹帛不能盡載也。 唯將軍審所擇! 」騰曰:「敬從教。 」於是遣子超將精兵萬餘人,并將遂等兵,與繇會擊援等,大破之。〉 斬援,降單于。 語在《旣傳》。 其後河東衞固作亂,與張晟、張琰及高幹等並爲寇,繇又率諸將討破之。 〈《魏略》曰:詔徵河東太守王邑。 邑以天下未定,心不願徵,而吏民亦戀邑,郡掾衞固及中郎將范先等各詣繇求乞邑。 而詔已拜杜畿爲太守,畿已入界。 繇不聽先等,促邑交符。 邑佩印綬,徑從河北詣許自歸。 繇時治在洛陽,自以威禁失督司之法,乃上書自劾曰; 「臣前上言故鎮北將軍領河東太守安陽亭侯王邑巧辟治官,犯突科條,事當推劾,檢實姦詐。 被詔書當如所糾。 以其歸罪,故加寬赦。 又臣上言吏民大小,各懷顧望,謂邑當還,拒太守杜畿,今皆反悔,共迎畿之官。 謹按文書,臣以空虛,被蒙拔擢,入充近侍,兼典機衡,忝膺重任,總統偏方。 旣無德政以惠民物,又無威刑以檢不恪,至使邑違犯詔書,郡掾衞固誑迫吏民,訟訴之言,交驛道路,漸失其禮,不虔王命。 今雖反悔,醜聲流聞,咎皆由繇威刑不攝。 臣又疾病,前後歷年,氣力日微,尸素重祿,曠廢職任,罪明法正。 謹按侍中守司隷校尉東武亭侯鍾繇,幸得蒙恩,以斗筲之才,仍見拔擢,顯從近密,銜命督使。 明知詔書深疾長吏政教寬弱,檢下無刑,乆病淹滯,衆職荒頓,法令失張。 邑雖違科,當必繩正法,旣舉文書,操彈失禮,至乃使邑遠詣闕廷。 隳忝使命,挫傷爪牙。 而固誑迫吏民,拒畿連月,今雖反悔,犯順失正,海內兇赫,罪一由繇威刑闇弱。 又繇乆病,不任所職,非繇大臣當所宜爲。 繇輕慢憲度,不畏詔令,不與國同心,爲臣不忠,無所畏忌,大爲不敬。 又不承用詔書,奉詔不謹。 又聦明蔽塞,爲下所欺,弱不勝任。 數罪謹以劾,臣請法車徵詣廷尉治繇罪,大鴻臚削爵土。 臣乆嬰篤疾,涉夏盛劇,命縣呼吸,不任部官。 輙以文書付功曹從事馬適議,免冠徒跣,伏須罪誅。 」詔不聽。〉 自天子西遷,洛陽人民單盡,繇徙關中民,又招納亡叛以充之,數年間民戶稍實。 太祖征關中,得以爲資,表繇爲前軍師。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
初,太祖下令,使平議死刑可宮割者。 繇以爲「古之肉刑,更歷聖人,宜復施行,以代死刑。 」議者以爲非恱民之道,遂寢。 及文帝臨饗群臣,詔謂「大理欲復肉刑,此誠聖王之法。 公卿當善共議。 」議未定,會有軍事,復寢。 太和中,繇上疏曰:「大魏受命,繼蹤虞、夏。 孝文革法,不合古道。 先帝聖德,固天所縱,墳典之業,一以貫之。 是以繼世,仍發明詔,思復古刑,爲一代法。 連有軍事,遂未施行。 陛下遠追二祖遺意,惜斬趾可以禁惡,恨入死之無辜,使明習律令,與群臣共議。 出本當右趾而入大辟者,復行此刑。 書云:『皇帝清問下民,鰥寡有辭于苗。 』此言堯當除蚩尤、有苗之刑,先審問於下民之有辭者也。 若今蔽獄之時,訊問三槐、九棘、群吏、萬民,使如孝景之令,其當棄巿,欲斬右趾者許之。 其黥、劓、左趾、宮刑者,自如孝文,易以髠、笞。 能有姦者,率年二十至四五十,雖斬其足,猶任生育。 今天下人少於孝文之世,下計所全,歲三千人。 張蒼除肉刑,所殺歲以萬計。 臣欲復肉刑,歲生三千人。 子貢問能濟民可謂仁乎? 子曰:『何事於仁,必也聖乎,堯、舜其猶病諸! 』又曰:『仁遠乎哉? 我欲仁,斯仁至矣。 』若誠行之,斯民永濟。 」書奏,詔曰:「太傅學優才高,留心政事,又於刑理深遠。 此大事,公卿羣寮善共平議。 」司徒王朗議,以爲「繇欲輕減大辟之條,以增益刖刑之數,此即起偃爲豎,化屍爲人矣。 然臣之愚,猶有未合微異之意。 夫五刑之屬,著在科律,自有減死一等之法,不死即爲減。 施行已乆,不待遠假斧鑿於彼肉刑,然後有罪次也。 前世仁者,不忍肉刑之慘酷,是以廢而不用。 不用已來,歷年數百。 今復行之,恐所減之文未彰於萬民之目,而肉刑之問已宣於寇讎之耳,非所以來遠人也。 今可按繇所欲輕之死罪,使減死之髠、刖。 嫌其輕者,可倍其居作之歲數。 內有以生易死不訾之恩,外無以刖易釱駭耳之聲。 」議者百餘人,與朗同者多。 帝以吳、蜀未平,且寢。 〈袁宏曰:夫民心樂全而不能常全,蓋利用之物懸於外,而嗜慾之情動於內也。 於是有進取貪競之行,希求放肆之事。 進取不已,不能充其嗜慾,則苟且儌倖之所生也; 希求無饜,無以愜其慾,則姦僞忿怒之所興也。 先王知其如此,而欲救其弊,或先德化以陶其心; 其心不化,然後加以刑辟。 書曰:「百姓不親,五品不遜。 汝作司徒而敬敷五教。 蠻夷猾夏,寇賊姦宄。 汝作士,五刑有服。 」然則德、刑之設,參而用之者也。 三代相因,其義詳焉。 周禮:「使墨者守門,劓者守關,宮者守內,刖者守囿。 」此肉刑之制可得而論者也。 荀卿亦云,殺人者死,傷人者刑,百王之所同,未有知其所由來者也。 夫殺人者死,而相殺者不已,是大辟可以懲未殺,不能使天下無殺也。 傷人者刑,而害物者不息,是黥、劓可以懼未刑,不能使天下無刑也。 故將欲止之,莫若先以德化。 夫罪過彰著,然後入于刑辟,是將殺人者不必死,欲傷人者不必刑。 縱而弗化,則陷於刑辟。 故刑之所制,在於不可移之地。 禮教則不然,明其善惡,所以潛勸其情,消之於未殺也; 示之恥辱,所以內愧其心,治之於未傷也。 故過微而不至於著,罪薄而不及於刑。 終入罪辟者,非教化之所得也,故雖殘一物之生,刑一人之體,是除天下之害,夫何傷哉! 率斯道也,風化可以漸淳,刑罰可以漸少,其理然也。 苟不能化其心,而專任刑罰,民失義方,動罹刑網,求世休和,焉可得哉? 周之成、康,豈按三千之文而致刑錯之美乎? 蓋德化漸漬,致斯有由也。 漢初懲酷刑之弊,務寬厚之論,公卿大夫,相與恥言人過。 文帝登朝,加以玄默。 張武受賂,賜金以愧其心; 吳王不朝,崇禮以訓其失。 是以吏民樂業,風流篤厚,斷獄四百,幾致刑錯,豈非德刑兼用已然之効哉? 世之欲言刑罰之用,不先德教之益,失之遠矣。 今大辟之罪,與古同制。 免死已下,不過五歲,旣釋鉗鎖,復得齒于人倫。 是以民無恥惡,數爲姦盜,故刑徒多而亂不治也。 苟教之所去,罰當其罪,一離刀鋸,沒身不齒,鄰里且猶恥之,而況于鄉黨乎? 而況朝廷乎? 如此,則夙沙、趙高之儔,無施其惡矣。 古者察其言,觀其行,而善惡彰焉。 然則君子之去刑辟,固已遠矣。 過誤不幸,則八議之所宥也。 若夫卞和、史遷之冤,淫刑之所及也。 苟失其道,或不免于大辟,而況肉刑哉! 漢書:「斬右趾及殺人先自言告,吏坐受賕,守官物而即盜之,皆棄巿。 」此班固所謂當生而令死者也。 今不忍刻截之慘,而安勦絕之悲,此最治體之所先,有國所宜改者也。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
太和四年,繇薨。 帝素服臨弔,謚曰成侯。 〈魏書曰:有司議謚,以爲繇昔爲廷尉,辨理刑獄,決嫌明疑,民無怨者,由于、張之在漢也。 詔曰:「太傅功高德茂,位爲師保,論行賜謚,常先依此,兼叙廷尉于、張之德耳。 」乃策謚曰成侯。〉 子毓嗣。 初,文帝分毓戶邑,封繇弟演及子劭、孫豫列侯。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
毓字稚叔。 年十四爲散騎侍郎,機捷談笑,有父風。 太和初,蜀相諸葛亮圍祁山,明帝欲西征,毓上疏曰:「夫策貴廟勝,功尚帷幄,不下殿堂之上,而決勝千里之外。 車駕宜鎮守中土,以爲四方威勢之援。 今大軍西征,雖有百倍之威,於關中之費,所損非一。 且盛暑行師,詩人所重,實非至尊動軔之時也。 」遷黃門侍郎。 時大興洛陽宮室,車駕便幸許昌,天下當朝正許昌。 許昌偪狹,於城南以氊爲殿,備設魚龍曼延,民罷勞役。 毓諫,以爲「水旱不時,帑藏空虛,凡此之類,可須豐年。 」又上「宜復關內開荒地,使民肆力於農。 」事遂施行。 正始中,爲散騎常侍。 大將軍曹爽盛夏興軍伐蜀,蜀拒守,軍不得進。 爽方欲增兵,毓與書曰:「竊以爲廟勝之策,不臨矢石; 王者之兵,有征無戰。 誠以干戚可以服有苗,退舍足以納原寇,不必縱吳漢於江關,騁韓信於井陘也。 見可而進,知難而退,蓋自古之政。 惟公侯詳之! 」爽無功而還。 後以失爽意,徙侍中,出爲魏郡太守。 爽旣誅,入爲御史中丞、侍中廷尉。 聽君父已沒,臣子得爲理謗,及士爲侯,其妻不復配嫁,毓所創也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
正元中,毌丘儉、文欽反,毓持節至揚、豫州班行赦令,告諭士民,還爲尚書。 諸葛誕反,大將軍司馬文王議自詣壽春討誕。 會吳大將孫壹率衆降,或以爲「吳新有釁,必不能復出軍。 東兵已多,可須後問」。 毓以爲「夫論事料敵,當以己度人。 今誕舉淮南之地以與吳國,孫壹所率,口不至千,兵不過三百。 吳之所失,蓋爲無幾。 若壽春之圍未解,而吳國之內轉安,未可必其不出也。 」大將軍曰:「善。 」遂將毓行。 〈臣松之以爲諸葛誕舉淮南以與吳,孫壹率三百人以歸魏,謂吳有釁,本非有理之言。 毓之此議,蓋何足稱耳!〉 淮南旣平,爲青州刺史,加後將軍,遷都督徐州諸軍事,假節,又轉都督荊州。 景元四年薨,追贈車騎將軍,謚曰惠侯。 子駿嗣。 毓弟會,自有傳。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
華歆字子魚,平原高唐人也。 高唐爲齊名都,衣冠無不游行市里。 歆爲吏,休沐出府,則歸家闔門。 議論持平,終不毀傷人。 〈《魏略》曰:歆與北海邴原、管寧俱游學,三人相善,時人號三人爲「一龍」,歆爲龍頭,原爲龍腹,寧爲龍尾。 臣松之以爲邴根矩之徽猷懿望,不必有愧華公,管幼安含德高蹈,又恐弗當爲尾。 《魏略》此言,未可以定其先後也。〉 同郡陶丘洪亦知名,自以明見過歆。 時王芬與豪傑謀廢靈帝。 語在武紀。 〈魏書稱芬有大名於天下。〉 芬陰呼歆、洪共定計,洪欲行,歆止之曰:「夫廢立大事,伊、霍之所難。 芬性踈而不武,此必無成,而禍將及族。 子其無往! 」洪從歆言而止。 後芬果敗,洪乃服。 舉孝廉,除郎中,病,去官。 靈帝崩,何進輔政,徵河南鄭泰、潁川荀攸及歆等。 歆到,爲尚書郎。 董卓遷天子長安,歆求出爲下邽令,病不行,遂從藍田至南陽。 〈華嶠譜叙曰:歆少以高行顯名。 避西京之亂,與同志鄭泰等六七人,間步出武關。 道遇一丈夫獨行,願得俱,皆哀欲許之。 歆獨曰:「不可。 今已在危險之中,禍福患害,義猶一也。 無故受人,不知其義。 旣以受之,若有進退,可中棄乎! 」衆不忍,卒與俱行。 此丈夫中道墮井,皆欲棄之。 歆曰:「已與俱矣,棄之不義。 」相率共還出之,而後別去。 衆乃大義之。〉 時袁術在穰,留歆。 歆說術使進軍討卓,術不能用。 歆欲棄去,會天子使太傅馬日磾安集關東,日磾辟歆爲掾。 東至徐州,詔即拜歆豫章太守,以爲政清靜不煩,吏民感而愛之。 〈《魏略》曰:揚州刺史劉繇死,其衆願奉歆爲主。 歆以爲因時擅命,非人臣之宜。 衆守之連月,卒謝遣之,不從。〉 孫策略地江東,歆知策善用兵,乃幅巾奉迎。 策以其長者,待以上賔之禮。 〈胡冲吳歷曰:孫策擊豫章,先遣虞翻說歆。 歆荅曰:「乆在江表,常欲北歸; 孫會稽來,吾便去也。 」翻還報策,策乃進軍。 歆葛巾迎策,策謂歆曰:「府君年德名望,遠近所歸; 策年幼稚,宜脩子弟之禮。 」便向歆拜。 華嶠譜叙曰:孫策略有揚州,盛兵徇豫章,一郡大恐。 官屬請出郊迎,教曰:「無然。 」策稍進,復白發兵,又不聽。 及策至,一府皆造閤,請出避之。 乃笑曰:「今將自來,何遽避之? 」有頃,門下白曰:「孫將軍至。 」請見,乃前與歆共坐,談議良乆,夜乃別去。 義士聞之,皆長歎息而心自服也。 策遂親執子孫之禮,禮爲上賔。 是時四方賢士大夫避地江南者甚衆,皆出其下,人人望風。 每策大會,坐上莫敢先發言,歆時起更衣,則論議讙譁。 歆能劇飲,至石餘不亂,衆人微察,常以其整衣冠爲異,江南號之曰「華獨坐」。 虞溥江表傳曰:孫策在椒丘,遣虞翻說歆。 翻旣去,歆請功曹劉壹入議。 壹勸歆住城,遣檄迎軍。 歆曰:「吾雖劉刺史所置,上用,猶是剖符吏也。 今從卿計,恐死有餘責矣。 」壹曰:「王景興旣漢朝所用,且爾時會稽人衆盛彊,猶見原恕,明府何慮? 」於是夜逆作檄,明旦出城,遣吏齎迎。 策便進軍,與歆相見,待以上賔,接以朋友之禮。 孫盛曰:夫大雅之處世也,必先審隱顯之期,以定出處之分,否則括囊以保其身,泰則行義以達其道。 歆旣無夷、皓韜邈之風,又失王臣匪躬之操,故撓心於邪儒之說,交臂於陵肆之徒,位奪於一豎,節墯於當時。 昔許、蔡失位,不得列於諸侯; 州公寔來,魯人以爲賤恥。 方之於歆,咎孰大焉!〉 後策死。 太祖在官渡,表天子徵歆。 孫權欲不遣,歆謂權曰:「將軍奉王命,始交好曹公,分義未固,使僕得爲將軍效心,豈不有益乎? 今空留僕,是爲養無用之物,非將軍之良計也。 」權恱,乃遣歆。 賔客舊人送之者千餘人,贈遺數百金。 歆皆無所拒,密各題識,至臨去,悉聚諸物,謂諸賔客曰:「本無拒諸君之心,而所受遂多。 念單車遠行,將以懷璧爲罪,願賔客爲之計。 」衆乃各留所贈,而服其德。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
歆至,拜議郎,參司空軍事,入爲尚書,轉侍中,代荀彧爲尚書令。 太祖征孫權,表歆爲軍師。 魏國旣建,爲御史大夫。 文帝即王位,拜相國,封安樂鄉侯。 及踐阼,改爲司徒。 〈魏書曰:文帝受禪,歆登壇相儀,奉皇帝璽綬,以成受命之禮。 華嶠譜叙曰:文帝受禪,朝臣三公已下並受爵位; 歆以形色忤時,徙爲司徒,而不進爵。 魏文帝乆不懌,以問尚書令陳羣曰:「我應天受禪,百辟群后,莫不人人恱喜,形于聲色,而相國及公獨有不怡者,何也? 」羣起離席長跪曰:「臣與相國曾臣漢朝,心雖恱喜,義形其色,亦懼陛下實應且憎。 」帝大恱,遂重異之。〉 歆素清貧,祿賜以振施親戚故人,家無擔石之儲。 公卿嘗並賜沒入生口,唯歆出而嫁之。 帝歎息, 〈孫盛曰:盛聞慶賞威刑,必宗於主,權宜宥怒,出自人君。 子路私饋,仲尼毀其食器; 田氏盜施,春秋著以爲譏。 斯襃貶之成言,已然之顯義也。 孥戮之家,國刑所肅,受賜之室,乾施所加,若在哀矜,理無偏宥。 歆居股肱之任。 同元首之重,則當公言皇朝,以彰天澤,而默受嘉賜,獨爲君子,旣犯作福之嫌,又違必去之義,可謂匹夫之仁,蹈道則未也。 魏書曰:歆性周密,舉動詳慎。 常以爲人臣陳事,務以諷諫合道爲貴,就有所言,不敢顯露,故其事多不見載。 華嶠譜叙曰:歆淡於財欲,前後寵賜,諸公莫及,然終不殖產業。 陳羣常歎曰:「若華公,可謂通而不泰,清而不介者矣。 」傅子曰:敢問今之君子? 曰:「袁郎中積德行儉,華太尉積德居順,其智可及也,其清不可及也。 事上以忠,濟下以仁,晏嬰、行父何以加諸?」〉 下詔曰:「司徒,國之儁老,所與和陰陽理庶事也。 今大官重膳,而司徒蔬食,甚無謂也。 」特賜御衣,及爲其妻子男女皆作衣服。 〈魏書曰:又賜奴婢五十人。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
三府議:「舉孝廉,本以德行,不復限以試經。 」歆以爲「喪亂以來,六籍墮廢,當務存立,以崇王道。 夫制法者,所以經盛衰。 今聽孝廉不以經試,恐學業遂從此而廢。 若有秀異,可特徵用。 患於無其人,何患不得哉? 」帝從其言。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
太和中,遣曹真從子午道伐蜀,車駕東幸許昌。 歆上疏曰:「兵亂以來,過踰二紀。 大魏承天受命,陛下以聖德當成康之隆,宜弘一代之治,紹三王之迹。 雖有二賊負險延命,苟聖化日躋,遠人懷德,將襁負而至。 夫兵不得已而用之,故戢而時動。 臣誠願陛下先留心於治道,以征伐爲後事。 且千里運糧,非用兵之利; 越險深入,無獨克之功。 如聞今年徵役,頗失農桑之業。 爲國者以民爲基,民以衣食爲本。 使中國無饑寒之患,百姓無離土之心,則天下幸甚,二賊之釁,可坐而待也。 臣備位宰相,老病日篤,犬馬之命將盡,恐不復奉望鑾蓋,不敢不竭臣子之懷,唯陛下裁察! 」帝報曰:「君深慮國計,朕甚嘉之。 賊憑恃山川,二祖勞於前世,猶不克平,朕豈敢自多,謂必滅之哉! 諸將以爲不一探取,無由自弊,是以觀兵以闚其釁。 若天時未至,周武還師,乃前事之鑒,朕敬不忘所戒。 」時秋大雨,詔真引軍還。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
太祖表徵之,朗自曲阿展轉江海,積年乃至。 〈朗被徵未至。 孔融與朗書曰:「世路隔塞,情問斷絕,感懷增思。 前見章表,知尋湯武罪己之迹,自投東裔同鯀之罰,覽省未周,涕隕潸然。 主上寬仁,貴德宥過。 曹公輔政,思賢並立。 策書屢下,殷勤款至。 知櫂舟浮海,息駕廣陵,不意黃能突出羽淵也。 談笑有期,勉行自愛! 」漢晉春秋曰:孫策之始得朗也,譴讓之。 使張昭私問朗,朗誓不屈,策忿而不敢害也,留置曲阿。 建安三年,太祖表徵朗,策遣之。 太祖問曰:「孫策何以得至此邪? 」朗曰:「策勇冠一世,有儁才大志。 張子布,民之望也,北面而相之。 周公瑾,江淮之傑,攘臂而爲其將。 謀而有成,所規不細,終爲天下大賊,非徒狗盜而已。」〉 拜諫議大夫,參司空軍事。 〈朗家傳曰:朗少與沛國名士劉陽交友。 陽爲莒令,年三十而卒,故後世鮮聞。 初,陽以漢室漸衰,知太祖有雄才,恐爲漢累,意欲除之而事不會。 及太祖貴,求其嗣子甚急。 其子惶窘,走伏無所。 陽親舊雖多,莫敢藏者。 朗乃納受積年,及從會稽還,又數開解。 太祖乆乃赦之,陽門戶由是得全。〉 魏國初建,以軍祭酒領魏郡太守,遷少府、奉常、大理。 務在寬恕,罪疑從輕。 鍾繇明察當法,俱以治獄見稱。 〈《魏略》曰:太祖請同會,啁朗曰:「不能效君昔在會稽折秔米飯也。 」朗仰而歎曰:「宜適難值! 」太祖問:「云何? 」朗曰:「如朗昔者,未可折而折; 如明公今日,可折而不折也。 」太祖以孫權稱臣遣貢諮朗,朗荅曰:「孫權前牋,自詭躬討虜以補前愆,後疏稱臣,以明無二。 牙獸屈膝,言鳥告歡,明珠、南金,遠珍必至。 情見乎辭,效著乎功。 三江五湖,爲沼于魏,西吳東越,化爲國民。 鄢、郢旣拔,荊門自開。 席卷巴、蜀,形勢已成。 重休累慶,雜沓相隨。 承旨之日,撫掌擊節。 情之畜者,辭不能宣。」〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
文帝即王位,遷御史大夫,封安陵亭侯。 上疏勸育民省刑曰:「兵起已來三十餘年,四海盪覆,萬國殄瘁。 賴先王芟除寇賊,扶育孤弱,遂令華夏復有綱紀。 鳩集兆民,于茲魏土,使封鄙之內,雞鳴狗吠達於四境,蒸庶欣欣,喜遇升平。 今遠方之寇未賔,兵戎之役未息,誠令復除足以懷遠人,良宰足以宣德澤,阡陌咸脩,四民殷熾,必復過於曩時而富於平日矣。 易稱勑法,書著祥刑,一人有慶,兆民賴之,慎法獄之謂也。 昔曹相國以獄市爲寄,路溫舒疾治獄之吏。 夫治獄者得其情,則無冤死之囚; 丁壯者得盡地力,則無饑饉之民; 窮老者得仰食倉廩,則無餧餓之殍; 嫁娶以時,則男女無怨曠之恨; 胎養必全,則孕者無自傷之哀; 新生必復,則孩者無不育之累; 壯而後役,則幼者無離家之思; 二毛不戎,則老者無頓伏之患。 醫藥以療其疾,寬繇以樂其業,威罰以抑其彊,恩仁以濟其弱,振貸以贍其乏。 十年之後,旣笄者必盈巷。 二十年之後,勝兵者必滿野矣。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
及文帝踐阼,改爲司空,進封樂平鄉侯。 〈《魏名臣奏》載朗節省奏曰:「詔問所宜損益,必謂東京之事也。 若夫西京雲陽、汾陰之大祭,千有五百之羣,祀通天之臺,入阿房之宮,齋必百日,養犧五載,牛則三千,其重玉則七千; 其器,文綺以飾重席,童女以蹈舞綴; 釀酎必貫三時而後成,樂人必三千四百而後備; 內宮美人數至近千,學官博士七千餘人; 中廄則騑騄駙馬六萬餘匹,外牧則扈養三萬而馬十之; 執金吾從騎六百,走卒倍焉; 太常行陵赤車千乘,太官賜官奴婢六千,長安城內治民爲政者三千,中二千石蔽罪斷刑者二十有五獄。 政充事猥,威儀繁富,隆於三代,近過禮中。 夫所以極奢吝,大抵多受之於秦餘。 旣違繭栗愨誠之本,埽地簡易之指,又失替質而損文、避泰而從約之趣。 豈夫當今隆興盛明之時,祖述堯舜之際,割奢務儉之政,除繁崇省之令,詳刑慎罰之教,所宜希慕哉? 及夫寢廟日一太牢之祀,郡國並立宗廟之法,丞相御史大夫官屬吏從之數,若此之輩,旣已屢改於哀、平之前,不行光武之後矣。 謹按圖牒,所改秦在天地及五帝、六宗、宗廟、社稷,旣已因前代之兆域矣。 夫天地則埽地而祭,其餘則皆壇而埒之矣。 明堂所以祀上帝,靈臺所以觀天文,辟雍所以脩禮樂,太學所以集儒林,高禖所以祈休祥,又所以察時務,揚教化。 稽古先民,開誕慶祚,舊時皆在國之陽,並高棟夏屋,足以肆饗射,望雲物。 七郊雖尊祀尚質,猶皆有門宇便坐,足以避風雨。 可須軍罷年豐,以漸脩治。 舊時虎賁羽林五營兵,及衞士并合,雖且萬人,或商賈墯游子弟,或農野謹鈍之人; 雖有乘制之處,不講戎陣,旣不簡練,又希更寇,雖名實不副,難以備急。 有警而後募兵,軍行而後運粮,或乃兵旣乆屯,而不務營佃,不脩器械,無有貯聚,一隅馳羽檄,則三靣並荒擾,此亦漢氏近世之失而不可式者也。 當今諸夏已安,而巴蜀在畫外。 雖未得偃武而弢甲,放馬而戢兵,宜因年之大豐,遂寄軍政於農事。 吏士小大,並勤稼穡,止則成井里於廣野,動則成校隊於六軍,省其暴繇,贍其衣食。 易稱『恱以使民,民忘其勞; 恱以犯難,民忘其死』,今之謂矣。 粮畜於食,勇畜於勢,雖坐曜烈威而衆未動,畫外之蠻,必復稽顙以求改往而效用矣。 若畏威效用,不戰而定,則賢於交兵而後威立,接刃而後功成遠矣。 若姦凶不革,遂迷不反,猶欲以其所虐用之民,待大魏投命報養之士,然後徐以前歌後舞樂征之衆,臨彼倒戟折矢樂服之羣,伐腐摧枯,未足以爲喻也。」〉 時帝頗出游獵,或昏夜還宮。 朗上疏曰:「夫帝王之居,外則飾周衞,內則重禁門,將行則設兵而後出幄,稱警而後踐墀,張弧而後登輿,清道而後奉引,遮列而後轉轂,靜室而後息駕,皆所以顯至尊,務戒慎,垂法教也。 近日車駕出臨捕虎,日昃而行,及昏而反,違警蹕之常法,非萬乘之至慎也。 」帝報曰:「覽表,雖魏絳稱虞箴以諷晉悼,相如陳猛獸以戒漢武,未足以喻。 方今二寇未殄,將帥遠征,故時入原野以習戎備。 至於夜還之戒,已詔有司施行。」 〈王朗集載朗爲大理時上主簿趙郡張登:「昔爲本縣主簿,值黑山賊圍郡,登與縣長王儁帥吏兵七十二人直往赴救,與賊交戰,吏兵散走。 儁殆見害,登手格二賊,以全儁命。 又守長夏逸,爲督郵所枉,登身受考掠,理逸之罪。 義濟二君。 宜加顯異。 」太祖以所急者多,未遑擢叙。 至黃初初,朗又與太尉鍾繇連名表聞,兼稱登在職勤勞。 詔曰:「登忠義彰著,在職功勤。 名位雖卑,直亮宜顯。 饔膳近任,當得此吏。 今以登爲太官令。」〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
初,建安末,孫權始遣使稱藩,而與劉備交兵。 詔議「當興師與吳并取蜀不」? 朗議曰:「天子之軍,重於華、岱,誠宜坐曜天威,不動若山。 假使權親與蜀賊相持,搏戰曠日,智均力敵,兵不速決,當須軍興以成其勢者,然後宜選持重之將,承寇賊之要,相時而後動,擇地而後行,一舉可無餘事。 今權之師未動,則助吳之軍無爲先征。 且雨水方盛,非行軍動衆之時。 」帝納其計。 黃初中,鵜鶘集靈芝池,詔公卿舉獨行君子。 朗薦光祿大夫楊彪,且稱疾,讓位於彪。 帝乃爲彪置吏卒,位次三公。 詔曰:「朕求賢於君而未得,君乃翻然稱疾,非徒不得賢,更開失賢之路,增玉鉉之傾。 無乃居其室出其言不善,見違於君子乎! 君其勿有後辭。 」朗乃起。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
孫權欲遣子登入侍,不至。 是時車駕徙許昌,大興屯田,欲舉軍東征。 朗上疏曰:「昔南越守善,嬰齊入侍,遂爲冢嗣,還君其國。 康居驕黠,情不副辭,都護奏議以爲宜遣侍子,以黜無禮。 且吳濞之禍,萌於子入,隗嚻之叛,亦不顧子。 往者聞權有遣子之言而未至,今六軍戒嚴,臣恐輿人未暢聖旨,當謂國家慍於登之逋留,是以爲之興師。 設師行而登乃至,則爲所動者至大,所致者至細,猶未足以爲慶。 設其傲很,殊無入志,懼彼輿論之未暢者,並懷伊邑。 臣愚以爲宜勑別征諸將,各明奉禁令,以慎守所部。 外曜烈威,內廣耕稼,使泊然若山,澹然若淵,勢不可動,計不可測。 」是時,帝以成軍遂行,權子不至,車駕臨江而還。 〈魏書曰:車駕旣還,詔三公曰:「三世爲將,道家所忌。 窮兵黷武,古有成戒。 況連年水旱,士民損耗,而功作倍於前,勞役兼於昔,進不滅賊,退不和民。 夫屋漏在上,知之在下,然迷而知反,失道不遠,過而能改,謂之不過。 今將休息,棲備高山,沈權九淵,割除擯棄,投之畫外。 車駕當以今月中旬到譙,淮、漢衆軍,亦各還反,不臘西歸矣。」〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
明帝即位,進封蘭陵侯,增邑五百,并前千二百戶。 使至鄴省文昭皇后陵,見百姓或有不足。 是時方營脩宮室,朗上疏曰:「陛下即位已來,恩詔屢布,百姓萬民莫不欣欣。 臣頃奉使北行,往反道路,聞衆傜役,其可得蠲除省減者甚多。 願陛下重留日昃之聽,以計制寇。 昔大禹將欲拯天下之大患,故乃先卑其宮室,儉其衣食,用能盡有九州,弼成五服。 句踐欲廣其禦兒之疆, 〈禦兒,吳界邊戍之地名。〉 馘夫差於姑蘇,故亦約其身以及家,儉其家以施國,用能囊括五湖,席卷三江,取威中國,定霸華夏。 漢之文、景亦欲恢弘祖業,增崇洪緒,故能割意於百金之臺,昭儉於弋綈之服,內減太官而不受貢獻,外省傜賦而務農桑,用能號稱升平,幾致刑錯。 孝武之所以能奮其軍勢,拓其外境,誠因祖考畜積素足,故能遂成大功。 霍去病,中才之將,猶以匈奴未滅,不治第宅。 明卹遠者略近,事外者簡內。 自漢之初及其中興,皆於金革略寢之後,然後鳳闕猥閌,德陽並起。 今當建始之前足用列朝會,崇華之後足用序內官,華林、天淵足用展游宴,若且先成閶闔之象魏,使足用列遠人之朝貢者,脩城池,使足用絕踰越,成國險,其餘一切,且須豐年。 一以勤耕農爲務,習戎備爲事,則國無怨曠,戶口滋息,民充兵彊,而寇戎不賔,緝熙不足,未之有也。 」轉爲司徒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
肅字子雍。 年十八,從宋忠讀太玄,而更爲之解。 〈肅父朗與許靖書云:肅生於會稽。〉 黃初中,爲散騎黃門侍郎。 太和三年,拜散騎常侍。 四年,大司馬曹真征蜀,肅上疏曰:「前志有之,『千里饋糧,士有饑色,樵蘇後爨,師不宿飽』,此謂平塗之行軍者也。 又況於深入阻險,鑿路而前,則其爲勞必相百也。 今又加之以霖雨,山坂峻滑,衆逼而不展,糧縣而難繼,實行軍者之大忌也。 聞曹真發已踰月而行裁半谷,治道功夫,戰士悉作。 是賊偏得以逸而待勞,乃兵家之所憚也。 言之前代,則武王伐紂,出關而復還; 論之近事,則武、文征權,臨江而不濟。 豈非所謂順天知時,通於權變者哉! 兆民知聖上以水雨艱劇之故,休而息之,後日有釁,乘而用之,則所謂恱以犯難,民忘其死者矣。 」於是遂罷。 又上疏:「宜遵舊禮,爲大臣發哀,薦果宗廟。 」事皆施行。 又上疏陳政本曰:「除無事之位,損不急之祿,止因食之費,并從容之官; 使官必有職,職任其事,事必受祿,祿代其耕,乃往古之常式,當今之所宜也。 官寡而祿厚,則公家之費鮮,進仕之志勸。 進仕之志勸,各展才力,莫相倚仗。 敷奏以言,明試以功,能之與否,簡在帝心。 是以唐、虞之設官分職,申命公卿,各以其事,然後惟龍爲納言,猶今尚書也,以出內帝命而已。 夏、殷不可得而詳。 甘誓曰『六事之人』,明六卿亦典事者也。 周官則備矣,五日視朝,公卿大夫並進,而司士辨其位焉。 其記曰:『坐而論道,謂之王公; 作而行之,謂之士大夫。 』及漢之初,依擬前代,公卿皆親以事升朝。 故高祖躬追反走之周昌,武帝遙可奉奏之汲黯,宣帝使公卿五日一朝,成帝始置尚書五人。 自是陵遲,朝禮遂闕。 可復五日視朝之儀,使公卿尚書各以事進。 廢禮復興,光宣聖緒,誠所謂名美而實厚者也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
青龍中,山陽公薨,漢主也。 肅上疏曰:「昔唐禪虞,虞禪夏,皆終三年之喪,然後踐天子之尊。 是以帝號無虧,君禮猶存。 今山陽公承順天命,允荅民望,進禪大魏,退處賔位。 公之奉魏,不敢不盡節。 魏之待公,優崇而不臣。 旣至其薨,櫬斂之制,輿徒之飾,皆同之於王者,是故遠近歸仁,以爲盛美。 且漢緫帝皇之號,號曰皇帝。 有別稱帝,無別稱皇,則皇是其差輕者也。 故當高祖之時,土無二王,其父見在而使稱皇,明非二王之嫌也。 況今以贈終,可使稱皇以配其謚。 」明帝不從使稱皇,乃追謚曰漢孝獻皇帝。 〈孫盛曰:化合神者曰皇,德合天者曰帝。 是故三皇創號,五帝次之。 然則皇之爲稱,妙於帝矣。 肅謂爲輕,不亦謬乎! 臣松之以爲上古謂皇皇后帝,次言三、五,先皇後帝,誠如盛言。 然漢氏諸帝,雖尊父爲皇,其實則貴而無位,高而無民,比之於帝,得不謂之輕乎! 魏因漢禮,名號無改。 孝獻之崩,豈得遠考古義? 肅之所云,蓋就漢制而爲言耳。 謂之爲謬,乃是譏漢,非難肅也。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
後肅以常侍領祕書監,兼崇文觀祭酒。 景初間,宮室盛興,民失農業,期信不敦,刑殺倉卒。 肅以疏曰:「大魏承百王之極,生民無幾,干戈未戢,誠宜息民而惠之以安靜遐邇之時也。 夫務畜積而息疲民,在於省傜役而勤稼穡。 今宮室未就,功業未訖,運漕調發,轉相供奉。 是以丁夫疲於力作,農者離其南畒,種穀者寡,食穀者衆,舊穀旣沒,新穀莫繼。 斯則有國之大患,而非備豫之長策也。 今見作者三四萬人,九龍可以安聖體,其內足以列六宮,顯陽之殿,又向將畢,惟泰極已前,功夫尚大,方向盛寒,疾疢或作。 誠願陛下發德音,下明詔,深愍役夫之疲勞,厚矜兆民之不贍,取常食廩之士,非急要者之用,選其丁壯,擇留萬人,使一朞而更之,咸知息代有日,則莫不恱以即事,勞而不怨矣。 計一歲有三百六十萬夫,亦不爲少。 當一歲成者,聽且三年。 分遣其餘,使皆即農,無窮之計也。 倉有溢粟,民有餘力:以此興功,何功不立? 以此行化,何化不成? 夫信之於民,國家大寶也。 仲尼曰:『自古皆有死,民非信不立。 』夫區區之晉國,微微之重耳,欲用其民,先示以信,是故原雖將降,顧信而歸,用能一戰而霸,于今見稱。 前車駕當幸洛陽,發民爲營,有司命以營成而罷。 旣成,又利其功力,不以時遣。 有司徒營其目前之利,不顧經國之體。 臣愚以爲自今已後,儻復使民,宜明其令,使必如期。 若有事以次,寧復更發,無或失信。 凡陛下臨時之所行刑,皆有罪之吏,宜死之人也。 然衆庶不知,謂爲倉卒。 故願陛下下之於吏而暴其罪。 鈞其死也,無使汙于宮掖而爲遠近所疑。 且人命至重,難生易殺,氣絕而不續者也,是以聖賢重之。 孟軻稱殺一無辜以取天下,仁者不爲也。 漢時有犯蹕驚乘輿馬者,廷尉張釋之奏使罰金,文帝恠其輕,而釋之曰:『方其時,上使誅之則已。 今下廷尉。 廷尉,天下之平也,一傾之,天下用法皆爲輕重,民安所措其手足? 』臣以爲大失其義,非忠臣所宜陳也。 廷尉者,天子之吏也,猶不可以失平,而天子之身,反可以惑謬乎? 斯重於爲己,而輕於爲君,不忠之甚也。 周公曰:『天子無戲言; 言則史書之,工誦之,士稱之。 』言猶不戲,而况行之乎? 故釋之之言不可不察,周公之戒不可不法也。 」又陳「諸鳥獸無用之物,而有芻穀人徒之費,皆可蠲除。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
帝嘗問曰:「漢桓帝時,白馬令李雲上書言:『帝者,諦也。 是帝欲不諦。 』當何得不死? 」肅對曰:「但爲言失逆順之節。 原其本意,皆欲盡心,念存補國。 且帝者之威,過於雷霆,殺一匹夫,無異螻蟻。 寬而宥之,可以示容受切言,廣德宇於天下。 故臣以爲殺之未必爲是也。 」帝又問:「司馬遷以受刑之故,內懷隱切,著史記非貶孝武,令人切齒。 」對曰:「司馬遷記事,不虛美,不隱惡。 劉向、揚雄服其善叙事,有良史之才,謂之實錄。 漢武帝聞其述史記,取孝景及己本紀覽之,於是大怒,削而投之。 於今此兩紀有錄無書。 後遭李陵事,遂下遷蠶室。 此爲隱切在孝武,而不在於史遷也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
【評】
(No translation available)
22
評曰:鍾繇開達理幹,華歆清純德素,王朗文博富贍,誠皆一時之俊偉也。 魏氏初祚,肇登三司,盛矣夫! 王肅亮直多聞,能析薪哉! 〈劉寔以爲肅方於事上而好下佞己,此一反也。 性嗜榮貴而不求苟合,此二反也。 吝惜財物而治身不穢,此三反也。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)