1
崔琰字季珪,清河東武城人也。 少樸訥,好擊劍,尚武事。 年二十三,鄉移爲正,始感激,讀《論語》、《韓詩》。 至年二十九,乃结公孙方等就郑玄受学。 学未期,徐州黄巾贼攻破北海,玄与门人到不其山避难。 时谷籴县乏,玄罢谢诸生。 琰既受遣,而寇盗充斥,西道不通。 于是周旋青、徐、兗、豫之郊,東下壽春,南望江、湖。 自去家四年乃归,以琴書自娱。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
2
大将军袁绍闻而辟之。 时士卒横暴,掘发丘陇,琰谏曰:“昔孙卿有言:‘士不素教,甲兵不利,虽汤武不能以战胜。 ’今道路暴骨,民未见德,宜敕郡县掩骼埋胔,示憯怛之爱,追文王之仁。 ”绍以爲骑都尉。 后绍治兵黎阳,次于延津,琰复谏曰:“天子在许,民望助顺,不如守境述职,以宁区宇。 ”绍不听,遂败于官渡。 及绍卒,二子交争,争欲得琰。 琰称疾固辞,由是获罪,幽于囹圄,赖阴夔、陳琳营救得免。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
太祖破袁氏,领冀州牧,辟琰爲别驾从事,谓琰曰:“昨案户籍,可得三十万众,故爲大州也。 ”琰对曰:“今天下分崩,九州幅裂,二袁兄弟亲尋干戈,冀方蒸庶暴骨原野。 未闻王师仁声先路,存问风俗,救其涂炭,而校计甲兵,唯此爲先,斯岂鄙州士女所望於明公哉! ”太祖改容谢之。 于时宾客皆伏失色。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
太祖征并州,留琰傅文帝於鄴。 世子仍出田猎,变易服乘,志在驱逐。 琰書谏曰:
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
盖闻盘于游田,書之所戒,鲁隐观鱼,春秋讥之,此周、孔之格言,二经之明义。 殷鉴夏后,詩称不远,子卯不乐,礼以爲忌,此又近者之得失,不可不深察也。 袁族富强,公子宽放,盘游滋侈,义声不闻,哲人君子,俄有色斯之志,熊罴壮士,堕於吞噬之用,固所以拥徒百万,跨有河朔,无所容足也。 今邦國殄瘁,惠康未洽,士女企踵,所思者德。 况公亲御戎馬,上下劳惨,世子宜遵大路,慎以行正,思经國之高略,内鉴近戒,外扬远节,深惟储副,以身爲宝。 而猥袭虞旅之贱服,忽驰骛而陵险,志雉兔之小娱,忘社稷之爲重,斯诚有识所以恻心也。 唯世子燔翳捐褶,以塞众望,不令老臣获罪於天。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
世子报曰:“昨奉嘉命,惠示雅数,欲使燔翳捐褶,翳已坏矣,褶亦去焉。 后有此比,蒙复诲诸。 ”
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
太祖爲丞相,琰复爲東西曹掾属徵事。 初授東曹时,教曰:“君有伯夷之风,史鱼之直,贪夫慕名而清,壮士尚称而厉,斯可以率时者已。 故授東曹,往践厥职。 ”魏國初建,拜尚書。 时未立太子,临菑侯植有才而爱。 太祖狐疑,以函令密访於外。 唯琰露板答曰:“盖闻春秋之义,立子以长,加五官将仁孝聪明,宜承正统。 琰以死守之。 ”植,琰之兄女婿也。 太祖贵其公亮,喟然叹息, 〈《世語》曰:植妻衣绣,太祖登台见之,以违制命,还家赐死。〉 迁中尉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
琰声姿高暢,眉目疏朗,须长四尺,甚有威重,朝士瞻望,而太祖亦敬惮焉。 〈先贤行状曰:琰清忠高亮,雅识经远,推方直道,正色於朝。 魏氏初载,委授铨衡,总齐清议,十有馀年。 文武群才,多所明拔。 朝廷归高,天下称平。〉 琰尝荐钜鹿杨训,虽才好不足,而清贞守道,太祖即礼辟之。 后太祖爲魏王,训发表称赞功伐,襃述盛德。 时人或笑训希世浮伪,谓琰爲失所举。 琰从训取表草视之,与训書曰:“省表,事佳耳! 时乎时乎,会当有变时。 ”琰本意讥論者好谴呵而不尋情理也。 有白琰此書傲世怨谤者,太祖怒曰:“谚言‘生女耳’,‘耳’非佳語。 ‘会当有变时’,意指不逊。 ”於是罚琰爲徒隶,使人视之,辞色不挠。 太祖令曰:“琰虽见刑,而通宾客,门若市人,对宾客虬须直视,若有所瞋。 ”遂赐琰死。 〈《魏略》曰:人得琰書,以裹帻笼,行都道中。 时有与琰宿不平者,遥见琰名著帻笼,从而视之,遂白之。 太祖以爲琰腹诽心谤,乃收付狱,髡刑输徒。 前所白琰者又复白之云:“琰爲徒,虬须直视,心似不平。 ”时太祖亦以爲然,遂欲杀之。 乃使清公大吏往经营琰,敕吏曰:“三日期消息。 ”琰不悟,后数日,吏故白琰平安。 公忿然曰:“崔琰必欲使孤行刀锯乎! ”吏以是教告琰,琰谢吏曰:“我殊不宜,不知公意至此也! ”遂自杀。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
始琰与司馬朗善,晋宣王方壮,琰谓朗曰:“子之弟,聪哲明允,刚断英跱,殆非子之所及也。 ” 〈臣松之案:“跱”或作“特”,窃谓“英特”爲是也。〉 朗以爲不然,而琰每秉此論。 琰从弟林,少无名望,虽姻族犹多轻之,而琰常曰:“此所谓大器晚成者也,终必远至。 ”涿郡孙礼、卢毓始入军府,琰又名之曰:“孙疏亮亢烈,刚简能断,卢清警明理,百鍊不消,皆公才也。 ”后林、礼、毓咸至鼎辅。 及琰友人公孙方、宋阶早卒,琰抚其遗孤,恩若己子。 其鉴识笃义,类皆如此。 〈《魏略》曰:明帝时,崔林尝与司空陳群共論冀州人士,称琰爲首。 群以“智不存身”贬之。 林曰:“大丈夫爲有邂逅耳,即如卿诸人,良足贵乎! ”〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
南阳许攸、 〈《魏略》曰:攸字子远,少与袁绍及太祖善。 初平中随绍在冀州,尝在坐席言议。 官渡之役,谏绍勿与太祖相攻,語在《绍傳》。 绍自以强盛,必欲极其兵势。 攸知不可爲谋,乃亡诣太祖。 绍破走,及后得冀州,攸有功焉。 攸自恃勋劳,时与太祖相戏,每在席,不自限齐,至呼太祖小字,曰:“某甲,卿不得我,不得冀州也。 ”太祖笑曰:“汝言是也。 ”然内嫌之。 其后从行出鄴東门,顾谓左右曰:“此家非得我,则不得出入此门也。 ”人有白者,遂见收之。〉 娄圭,皆以恃旧不虔见诛。 〈《魏略》曰:娄圭字子伯,少与太祖有旧。 初平中在荆州北界合众,后诣太祖。 太祖以爲大将,不使典兵,常在坐席言议。 及河北平定,随在冀州。 其后太祖从诸子出游,子伯时亦随从。 子伯顾谓左右曰:“此家父子,如今日爲乐也。 ”人有白者,太祖以爲有腹诽意,遂收治之。 《吴書》曰:子伯少有猛志,尝叹息曰:“男兒居世,会当得数万兵千匹骑著后耳! ”侪辈笑之。 后坐藏亡命,被系当死,得逾狱出,捕者追之急,子伯乃变衣服如助捕者,吏不能觉,遂以得免。 会天下义兵起,子伯亦合众与刘表相依。 后归曹公,遂爲所用,军國大计常与焉。 刘表亡,曹公向荆州。 表子琮降,以节迎曹公,诸将皆疑诈,曹公以问子伯。 子伯曰:“天下扰攘,各贪王命以自重,今以节来,是必至诚。 ”曹公曰:“大善。 ”遂进兵。 宠秩子伯,家累千金,曰:“娄子伯富乐于孤,但势不如孤耳! ”从破馬超等,子伯功爲多。 曹公常叹曰:“子伯之计,孤不及也。 ”后与南郡习授同载,见曹公出,授曰:“父子如此,何其快耶! ”子伯曰:“居世间,当自爲之,而但观他人乎! ”授乃白之,遂见诛。 鱼豢曰:古人有言曰:‘得鸟者,罗之一目也,然張一目之罗,终不得鸟矣。 鸟能远飞,远飞者,六翮之力也,然无众毛之助,则飞不远矣。 ’以此推之,大魏之作,虽有功臣,亦未必非兹辈胥附之由也。〉 而琰最爲世所痛惜,至今冤之。 〈《世語》曰:琰兄孙谅,字士文,以简素称,仕晋爲尚書大鸿胪。 荀绰《冀州记》云谅即琰之孙也。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
毛玠字孝先,陳留平丘人也。 少爲县吏,以清公称。 将避乱荆州,未至,闻刘表政令不明,遂往鲁阳。 太祖临兗州,辟爲治中从事。 玠語太祖曰:“今天下分崩,國主迁移,生民废业,饥馑流亡,公家无经岁之储,百姓无安固之志,难以持久。 今袁绍、刘表,虽士民众强,皆无经远之虑,未有树基建本者也。 夫兵义者胜,守位以财,宜奉天子以令不臣,脩耕植,畜军资,如此则霸王之业可成也。 ”太祖敬纳其言,转幕府功曹。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
太祖爲司空丞相,玠尝爲東曹掾,与崔琰并典选举。 其所举用,皆清正之士,虽於时有盛名而行不由本者,终莫得进。 务以俭率人,由是天下之士莫不以廉节自励,虽贵宠之臣,舆服不敢过度。 太祖叹曰:“用人如此,使天下人自治,吾复何爲哉! ”文帝爲五官将,亲自诣玠,属所亲眷。 玠答曰:“老臣以能守职,幸得免戾,今所说人非迁次,是以不敢奉命。 ”大军还鄴,议所并省。 玠请谒不行,时人惮之,咸欲省東曹。 乃共白曰:“旧西曹爲上,東曹爲次,宜省東曹。 ”太祖知其情,令曰:“日出於東,月盛於東,凡人言方,亦复先東,何以省東曹? ”遂省西曹。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
初,太祖平柳城,班所获器物,特以素屏风素冯几赐玠,曰:“君有古人之风,故赐君古人之服。 ”玠居显位,常布衣蔬食,抚育孤兄子甚笃,赏赐以振施贫族,家无所馀。 迁右军师。 魏國初建,爲尚書仆射,复典选举。 〈先贤行状曰:玠雅亮公正,在官清恪。 其典选举,拔贞实,斥華伪,进逊行,抑阿党。 诸宰官治民功绩不著而私财丰足者,皆免黜停废,久不选用。 于时四海翕然,莫不励行。 至乃长吏还者,垢面羸衣,常乘柴车。 军吏入府,朝服徒行。 人拟壶飧之絜,家象濯缨之操,贵者无秽欲之累,贱者绝奸货之求,吏絜于上,俗移乎下,民到于今称之。〉 时太子未定,而临菑侯植有宠,玠密谏曰:“近者袁绍以嫡庶不分,覆宗灭國。 废立大事,非所宜闻。 ”后群僚会,玠起更衣,太祖目指曰:“此古所谓國之司直,我之周昌也。 ”
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
崔琰既死,玠内不悦。 后有白玠者:“出见黥面反者,其妻子没爲官奴婢,玠言曰‘使天不雨者盖此也’。 ”太祖大怒,收玠付狱。 大理锺繇诘玠曰:
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
自古圣帝明王,罪及妻子。 書云:‘左不共左,右不共右,予则孥戮女。 ’司寇之职,男子入于罪隶,女子入于舂□。 汉律,罪人妻子没爲奴婢,黥面。 汉法所行黥墨之刑,存於古典。 今真奴婢祖先有罪,虽历百世,犹有黥面供官,一以宽良民之命,二以宥并罪之辜。 此何以负於神明之意,而当致旱? 案典谋,急恆寒若,舒恆燠若,宽则亢阳,所以爲旱。 玠之吐言,以爲宽邪,以爲急也? 急当阴霖,何以反旱? 成汤圣世,野无生草,周宣令主,旱魃爲虐。 亢旱以来,积三十年,归咎黥面,爲相值不? 卫人伐邢,师兴而雨,罪恶无徵,何以应天? 玠讥谤之言,流於下民,不悦之声,上闻圣听。 玠之吐言,势不独語,时见黥面,凡爲几人? 黥面奴婢,所识知邪? 何缘得见,对之叹言? 时以語谁? 见答云何? 以何日月? 於何处所? 事已发露,不得隐欺,具以状对。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
玠曰:
(No translation available)
17
臣闻萧生缢死,困於石显; 贾子放外,谗在绛、灌; 白起赐劍於杜邮; 晁错致诛於東市; 伍员绝命於吴都:斯数子者,或妒其前,或害其后。 臣垂龆执简,累勤取官,职在机近,人事所窜。 属臣以私,无势不绝,語臣以冤,无细不理。 人情淫利,爲法所禁,法禁于利,势能害之。 青蝇横生,爲臣作谤,谤臣之人,势不在他。 昔王叔、陳生争正王廷,宣子平理。 命举其契,是非有宜,曲直有所,春秋嘉焉,是以書之。 臣不言此,无有时、人。 说臣此言,必有徵要。 乞蒙宣子之辨,而求王叔之对。 若臣以曲闻,即刑之日,方之安驷之赠; 赐劍之来,比之重赏之惠。 谨以状对。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
时桓阶、和洽进言救玠。 玠遂免黜,卒于家。 〈孙盛曰:魏武於是失政刑矣。 易称“明折庶狱”,傳有“举直措枉”,庶狱明则國无怨民,枉直当则民无不服,未有徵青蝇之浮声,信浸润之谮诉,可以允釐四海,惟清缉熙者也。 昔者汉高狱萧何,出复相之,玠之一责,永见摈放,二主度量,岂不殊哉!〉 太祖赐棺器钱帛,拜子机郎中。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
徐奕字季才,東莞人也。 避难江東,孙策礼命之。 奕改姓名,微服还本郡。 太祖爲司空,辟爲掾属,从西征馬超。 超破,军还。 时关中新服,未甚安,留奕爲丞相长史,镇抚西京,西京称其威信。 转爲雍州刺史,复还爲東曹属。 丁仪等见宠於时,并害之,而奕终不爲动。 〈《魏書曰:或谓奕曰:“夫以史鱼之直,孰与蘧伯玉之智? 丁仪方贵重,宜思所以下之。 ”奕曰:“以公明圣,仪岂得行其伪乎! 且奸以事君者,吾所能御也,子宁以他规我。 ”《傅子》曰:武皇帝,至明也。 崔琰、徐奕,一时清贤,皆以忠信显於魏朝; 丁仪间之,徐奕失位而崔琰被诛。〉 出爲魏郡太守。 太祖征孙权,徙爲留府长史,谓奕曰:“君之忠亮,古人不过也,然微太严。 昔西门豹佩韦以自缓,夫能以柔弱制刚强者,望之於君也。 今使君统留事,孤无复还顾之忧也。 ”魏國既建,爲尚書,复典选举,迁尚書令。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
太祖征汉中,魏讽等谋反,中尉杨俊左迁。 太祖叹曰:“讽所以敢生乱心,以吾爪牙之臣无遏奸防谋者故也。 安得如诸葛丰者,使代俊乎! ”桓阶曰:“徐奕其人也。 ”太祖乃以奕爲中尉,手令曰:“昔楚有子玉,文公爲之侧席而坐; 汲黯在朝,淮南爲之折谋。 詩称‘邦之司直’,君之谓与! ”在职数月,疾笃乞退,拜谏议大夫,卒。 〈《魏書》曰:文帝每与朝臣会同,未尝不嗟叹,思奕之爲人。 奕无子,诏以其族子统爲郎,以奉奕后。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
何夔字叔龙,陳郡阳夏人也。 曾祖父熙,汉安帝时官至车骑将军。 〈華峤汉書曰:熙字孟孙,少有大志,不拘小节。 身长八尺五寸,体貌魁梧,善爲容仪。 举孝廉,爲谒者,赞拜殿中,音动左右。 和帝 (佳) 之,历位司隶校尉、大司农。 永初三年,南单于与乌丸俱反,以熙行车骑将军征之,累有功。 乌丸请降,单于复称臣如旧。 会熙暴疾卒。〉 夔幼丧父,与母兄居,以孝友称。 长八尺三寸,容貌矜严。 〈魏書曰:汉末阉宦用事,夔从父衡爲尚書,有直言,由是在党中,诸父兄皆禁锢。 夔叹曰:“天地闭,贤人隐。 ”故不应宰司之命。〉 避乱淮南。 后袁术至壽春,辟之,夔不应,然遂爲术所留。 久之,术与桥蕤俱攻围蕲阳,蕲阳爲太祖固守。 术以夔彼郡人,欲胁令说蕲阳。 夔谓术谋臣李业曰:“昔柳下惠闻伐國之谋而有忧色,曰‘吾闻伐國不问仁人,斯言何爲至于我哉’! ”遂遁匿灊山。 术知夔终不爲己用,乃止。 术从兄山阳太守遗母,夔从姑也,是以虽恨夔而不加害。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
建安二年,夔将还鄉里,度术必急追,乃间行得免,明年到本郡。 顷之,太祖辟爲司空掾属。 时有傳袁术军乱者,太祖问夔曰; “君以爲信不? ”夔对曰:“天之所助者顺,人之所助者信。 术无信顺之实,而望天人之助,此不可以得志於天下。 夫失道之主,亲戚叛之,而况於左右乎! 以夔观之,其乱必矣。 ”太祖曰; “爲國失贤则亡。 君不爲术所用; 乱,不亦宜乎! ”太祖性严,掾属公事,往往加杖; 夔常畜毒药,誓死无辱,是以终不见及。 〈孙盛曰:夫君使臣以礼,臣事君以忠,是以上下休嘉,道光化洽。 公府掾属,古之造士也,必擢时隽,搜扬英逸,得其人则論道之任隆,非其才则覆餗之患至。 苟有疵衅,刑黜可也。 加其捶扑之罚,肃以小惩之戒,岂“导之以德,齐之以礼”之谓与! 然士之出处,宜度德投趾; 可不之节,必审於所蹈。 故高尚之徒,抗心於青云之表,岂王侯之所能臣,名器之所羁绁哉! 自非此族,委身世涂,否泰荣辱,制之由时,故箕子安於孥戮,柳下夷於三黜,萧何、周勃亦在縲绁,夫岂不辱,君命故也。 夔知时制,而甘其宠,挟药要君,以避微耻。 詩云“唯此褊心”,何夔其有焉。 放之,可也; 宥之,非也。〉 出爲城父令。 〈魏書曰:自刘备叛后,東南多变。 太祖以陳群爲酂令,夔爲城父令,诸县皆用名士以镇抚之,其后吏民稍定。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
迁长广太守。 郡滨山海,黄巾未平,豪杰多背叛,袁谭就加以官位。 长广县人管承,徒众三千馀家,爲寇害。 议者欲举兵攻之。 夔曰:“承等非生而乐乱也,习於乱,不能自还,未被德教,故不知反善。 今兵迫之急,彼恐夷灭,必并力战。 攻之既未易拔,虽胜,必伤吏民,不如徐喻以恩德,使容自悔,可不烦兵而定。 ”乃遣郡丞黄珍往,爲陳成败,承等皆请服。 夔遣吏成弘领校尉,长广县丞等郊迎奉牛酒,诣郡。 矣平贼从钱,众亦数千,夔率郡兵与張辽共讨定之。 東牟人王营,众三千馀家,胁昌阳县爲乱。 夔遣吏王钦等,授以计略,使离散之。 旬月皆平定。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
是时太祖始制新科下州郡,又收租税绵绢。 夔以郡初立,近以师旅之后,不可卒绳以法,乃上言曰:
(No translation available) (No translation available)
25
自丧乱已来,民人失所,今虽小安,然服教日浅。 所下新科,皆以明罚敕法,齐一大化也。 所领六县,疆域初定,加以饥馑,若一切齐以科禁,恐或有不从教者。 有不从教者不得不诛,则非观民设教随时之意也。 先王辨九服之赋以殊远近,制三典之刑以平治乱,愚以爲此郡宜依远域新邦之典,其民间小事,使长吏临时随宜,上不背正法,下以顺百姓之心。 比及三年,民安其业,然后齐之以法,则无所不至矣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
太祖从其言。 徵还,参丞相军事。 海贼郭祖寇暴乐安、济南界,州郡苦之。 太祖以夔前在长广有威信,拜乐安太守。 到官数月,诸城悉平。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
入爲丞相東曹掾。 夔言於太祖曰:
(No translation available) (No translation available)
28
自军兴以来,制度草创,用人未详其本,是以各引其类,时忘道德。 夔闻以贤制爵,则民慎德; 以庸制禄,则民兴功。 以爲自今所用,必先核之鄉闾,使长幼顺叙,无相逾越。 显忠直之赏,明公实之报,则贤不肖之分,居然别矣。 又可脩保举故不以实之令,使有司别受其负。 在朝之臣,时受教与曹并选者,各任其责。 上以观朝臣之节,下以塞争竞之源,以督群下,以率万民,如是则天下幸甚。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
29
子曾
(No translation available)
30
子曾嗣,咸熙中爲司徒。 〈干宝《晋纪》曰:曾字颖考。 正元中爲司隶校尉。 时毌丘俭孙女適刘氏,以孕系廷尉。 女母荀,爲武卫将军荀顗所表活,既免,辞诣廷尉,乞爲官婢以赎女命。 曾使主簿程咸爲议,议曰:“大魏承奏、汉之弊,未及革制。 所以追戮已出之女,诚欲殄丑类之族也。 若已产育,则成他家之母。 於防则不足惩奸乱之源,於情则伤孝子之思,男不御罪於他族,而女独婴戮於二门,非所以哀矜女弱,均法制之大分也。 臣以爲在室之女,可从父母之刑,既醮之妇,使从夫家之戮。 ”朝廷从之,乃定律令。 《晋诸公赞》曰:曾以高雅称,加性纯孝,位至太宰,封朗陵县公。 年八十馀薨,谥曰元公。 子邵嗣。 邵字敬祖,才识深博,有经國体仪。 位亦至太宰,谥康公。 子蕤嗣。 邵庶兄遵,字思祖,有幹能。 少经清职,终於太仆。 遵子绥,字伯蔚,亦以幹事称。 永嘉中爲尚書,爲司馬越所杀。 《傅子》称曾及荀顗曰:“以文王之道事其亲者,其颍昌何侯乎! 其荀侯乎! 古称曾、闵,今曰荀、何。 内尽其心以事其亲,外崇礼让以接天下。 孝子,百世之宗; 仁人,天下之令也。 有能行仁孝之道者,君子之仪表矣。 ”〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
31
邢颙字子昂,河间鄚人也。 举孝廉,司徒辟,皆不就。 易姓字,適右北平,从田畴游。 积五年,而太祖定冀州。 颙谓畴曰:“黄巾起来二十馀年,海内鼎沸,百姓流离。 今闻曹公法令严。 民厌乱矣,乱极则平。 请以身先。 ”遂装还鄉里。 田畴曰:“邢颙,民之先觉也。 ”乃见太祖,求爲鄉导以克柳城。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
32
太祖辟颙爲冀州从事,时人称之曰:“德行堂堂邢子昂。 ”除广宗长,以故将丧弃官。 有司举正,太祖曰:“颙笃於旧君,有一致之节。 ”勿问也。 更辟司空掾,除行唐令,劝民农桑,风化大行。 入爲丞相门下督,迁左冯翊,病,去官。 是时,太祖诸子高选官属,令曰:“侯家吏,宜得渊深法度如邢颙辈。 ”遂以爲平原侯植家丞。 颙防闲以礼,无所屈挠,由是不合。 庶子刘桢書谏植曰:“家丞邢颙,北土之彦,少秉高节,玄静澹泊,言少理多,真雅士也。 桢诚不足同贯斯人,并列左右。 而桢礼遇殊特,颙反疏简,私惧观者将谓君侯习近不肖,礼贤不足,采庶子之春華,忘家丞之秋实。 爲上招谤,其罪不小,以此反侧。 ”后参丞相军事,转東曹掾。 初,太子未定,而临菑侯植有宠,丁仪等并赞翼其美。 太祖问颙,颙对曰:“以庶代宗,先世之戒也。 原殿下深重察之! ”太祖识其意,后遂以爲太子少傅,迁太傅。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
33
文帝践阼,爲侍中尚書仆射,赐爵关内侯,出爲司隶校尉,徙太常。 黄初四年薨。 子友嗣。 〈晋诸公赞曰:颙曾孙乔,字曾伯。 有体量局幹,美於当世。 历清职。 元康中,与刘涣俱爲尚書吏部郎,稍迁至司隶校尉。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
34
二十二年,立太子,以勋爲中庶子。 徙黄门侍郎,出爲魏郡西部都尉。 太子郭夫人弟爲曲周县吏,断盗官布,法应弃市。 太祖时在谯,太子留鄴,数手書爲之请罪。 勋不敢擅纵,具列上。 勋前在東宫,守正不挠,太子固不能悦,及重此事,恚望滋甚。 会郡界休兵有失期者,密敕中尉奏免勋官。 久之,拜侍御史。 延康元年,太祖崩,太子即王位,勋以驸馬都尉兼侍中。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
35
文帝受禅,勋每陳“今之所急,唯在军农,宽惠百姓。 台榭苑囿,宜以爲后。 ”文帝将出游猎,勋停车上疏曰:“臣闻五帝三王,靡不明本立教,以孝治天下。 陛下仁圣恻隐,有同古烈。 臣冀当继踪前代,令万世可则也。 如何在谅闇之中,修驰骋之事乎! 臣冒死以闻,唯陛下察焉。 ”帝手毁其表而竞行猎,中道顿息,问侍臣曰:“猎之爲乐,何如八音也? ”侍中刘晔对曰:“猎胜於乐。 ”勋抗辞曰:“夫乐,上通神明,下和人理,隆治致化,万邦咸乂。 移风易俗,莫善於乐。 况猎,暴華盖於原野,伤生育之至理,栉风沐雨,不以时隙哉? 昔鲁隐观渔於棠,春秋讥之。 虽陛下以爲务,愚臣所不原也。 ”因奏:“刘晔佞谀不忠,阿顺陛下过戏之言。 昔梁丘据取媚於遄台,晔之谓也。 请有司议罪以清皇庙。 ”帝怒作色,罢还,即出勋爲右中郎将。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
36
黄初四年,尚書令陳群、仆射司馬宣王并举勋爲宫正,宫正即御史中丞也。 帝不得已而用之,百寮严惮,罔不肃然。 六年秋,帝欲征吴,群臣大议,勋面谏曰:“王师屡征而未有所克者,盖以吴、蜀脣齿相依,凭阻山水,有难拔之势故也。 往年龙舟飘荡,隔在南岸,圣躬蹈危,臣下破胆。 此时宗庙几至倾覆,爲百世之戒。 今又劳兵袭远,日费千金,中國虚耗,令黠虏玩威,臣窃以爲不可。 ”帝益忿之,左迁勋爲治書执法。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
37
帝从壽春还,屯陳留郡界。 太守孙邕见,出过勋。 时营垒未成,但立标埒,邕邪行不从正道,军营令史刘曜欲推之,勋以堑垒未成,解止不举。 大军还洛阳,曜有罪,勋奏绌遣,而曜密表勋私解邕事。 诏曰:“勋指鹿作馬,收付廷尉。 ”廷尉法议:“正刑五岁。 ”三官駮:“依律罚金二斤。 ”帝大怒曰:“勋无活分,而汝等敢纵之! 收三官已下付刺奸,当令十鼠同穴。 ”太尉锺繇、司徒華歆、镇军大将军陳群、侍中辛毗、尚書卫臻、守廷尉高柔等并表“勋父信有功於太祖”,求请勋罪。 帝不许,遂诛勋。 勋内行既脩,廉而能施,死之日,家无馀财。 后二旬,文帝亦崩,莫不爲勋叹恨。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
38
司馬芝
(No translation available)
39
司馬芝字子華,河内温人也。 少爲書生,避乱荆州,於鲁阳山遇贼,同行者皆弃老弱走,芝独坐守老母。 贼至,以刃临芝,芝叩头曰:“母老,唯在诸君! ”贼曰:“此孝子也,杀之不义。 ”遂得免害,以鹿车推载母。 居南方十馀年,躬耕守节。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
40
太祖平荆州,以芝爲菅长。 时天下草创,多不奉法。 郡主簿刘节,旧族豪侠,宾客千馀家,出爲盗贼,入乱吏治。 顷之,芝差节客王同等爲兵,掾史据白:“节家前后未尝给繇,若至时藏匿,必爲留负。 ”芝不听,与节書曰:“君爲大宗,加股肱郡,而宾客每不与役,既众庶怨望,或流声上闻。 今 (条) 同等爲兵,幸时发遣。 ”兵已集郡,而节藏同等,因令督邮以军兴诡责县,县掾史穷困,乞代同行。 芝乃驰檄济南,具陳节罪。 太守郝光素敬信芝,即以节代同行,青州号芝“以郡主簿爲兵”。 迁广平令。 征虏将军刘勋,贵宠骄豪,又芝故郡将,宾客子弟在界数犯法。 勋与芝書,不著姓名,而多所属讬,芝不报其書,一皆如法。 后勋以不轨诛,交关者皆获罪,而芝以见称。 〈《魏略》曰:勋字子台,琅邪人。 中平末,爲沛國建平长,与太祖有旧。 后爲庐江太守,爲孙策所破,自归太祖,封列侯,遂从在散伍议中。 勋兄爲豫州刺史,病亡。 兄子威,又代从政。 勋自恃与太祖有宿,日骄慢,数犯法,又诽谤。 爲李申成所白,收治,并免威官。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
41
迁大理正。 有盗官练置都厕上者,吏疑女工,收以付狱。 芝曰:“夫刑罪之失,失在苛暴。 今赃物先得而后讯其辞,若不胜掠,或至诬服。 诬服之情,不可以折狱。 且简而易从,大人之化也。 不失有罪,庸世之治耳。 今宥所疑,以隆易从之义,不亦可乎! ”太祖从其议。 历甘陵、沛、阳平太守,所在有绩。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
42
黄初中,入爲河南尹,抑强扶弱,私请不行。 会内官欲以事讬芝,不敢发言,因芝妻伯父董昭。 昭犹惮芝,不爲通。 芝爲教与群下曰:“盖君能设教,不能使吏必不犯也。 吏能犯教,而不能使君必不闻也。 夫设教而犯,君之劣也; 犯教而闻,吏之祸也。 君劣於上,吏祸於下,此政事所以不理也。 可不各勉之哉! ”於是下吏莫不自励。 门下循行尝疑门幹盗簪,幹辞不符,曹执爲狱。 芝教曰:“凡物有相似而难分者,自非离娄,鲜能不惑。 就其实然,循行何忍重惜一簪,轻伤同类乎! 其寝勿问。 ”
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
43
诸应死罪者,皆当先表须报。 前制書禁绝淫祀以正风俗,今当等所犯妖刑,辞語始定,黄门吴达诣臣,傳太皇太后令。 臣不敢通,惧有救护,速闻圣听,若不得已,以垂宿留。 由事不早竟,是臣之罪,是以冒犯常科,辄敕县考竟,擅行刑戮,伏须诛罚。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
44
帝手报曰:“省表,明卿至心,欲奉诏書,以权行事,是也。 此乃卿奉诏之意,何谢之有? 后黄门复往,慎勿通也。 ”芝居官十一年,数议科条所不便者。 其在公卿间,直道而行。 会诸王来朝,与京都人交通,坐免。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
45
后爲大司农。 先是诸典农各部吏民,末作治生,以要利入。 芝奏曰:
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
46
王者之治,崇本抑末,务农重谷。 王制:‘无三年之储,國非其國也。 ’管子区言以积谷爲急。 方今二虏未灭,师旅不息,國家之要,惟在谷帛。 武皇帝特开屯田之官,专以农桑爲业。 建安中,天下仓廪充实,百姓殷足。 自黄初以来,听诸典农治生,各爲部下之计,诚非國家大体所宜也。 夫王者以海内爲家,故傳曰:‘百姓不足,君谁与足! ’富足之田,在於不失天时而尽地力。 今商旅所求,虽有加倍之显利,然於一统之计,已有不赀之损,不如垦田益一亩之收也。 夫农民之事田,自正月耕种,耘锄条桑,耕熯种麦,穫刈筑场,十月乃毕。 治廪系桥,运输租赋,除道理梁,墐涂室屋,以是终岁,无日不爲农事也。 今诸典农,各言‘留者爲行者宗田计,课其力,势不得不尔。 不有所废,则当素有馀力。 ’臣愚以爲不宜复以商事杂乱,专以农桑爲务,於國计爲便。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
47
明帝从之。
(No translation available)
48
每上官有所召问,常先见掾史,爲断其意故,教其所以答塞之状,皆如所度。 芝性亮直,不矜廉隅。 与宾客谈論,有不可意,便面折其短,退无异言。 卒於官,家无馀财,自魏迄今爲河南尹者莫及芝。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
49
子岐
(No translation available)
50
芝亡,子岐嗣,从河南丞转廷尉正,迁陳留相。 梁郡有系囚,多所连及,数岁不决。 诏書徙狱于岐属县,县请豫治牢具。 岐曰:“今囚有数十,既巧诈难符,且已倦楚毒,其情易见。 岂当复久处囹圄邪! ”及囚室,诘之,皆莫敢匿诈,一朝决竟,遂超爲廷尉。 是时大将军爽专权,尚書何晏、邓飏等爲之辅翼。 南阳圭泰尝以言迕指,考系廷尉。 飏讯狱,将致泰重刑。 岐数飏曰:“夫枢机大臣,王室之佐,既不能辅化成德,齐美古人,而乃肆其私忿,枉論无辜。 使百姓危心,非此焉在? ”飏於是惭怒而退。 岐终恐久获罪,以疾去官。 居家未期而卒,年三十五。 子肇嗣。 〈肇,晋太康中爲冀州刺史、尚書,见 (百官志) 〔百官名〕。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
51
作者評論
(No translation available)
52
评曰:徐奕、何夔、邢颙贵尚峻厉,爲世名人。 毛玠清公素履,司馬芝忠亮不倾,庶乎不吐刚茹柔。 崔琰高格最优,鮑勋秉正无亏,而皆不免其身,惜哉! 大雅贵“既明且哲”,虞書尚“直而能温”,自非兼才,畴克备诸!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)