1
王蕃字永元,廬江人也。 博覽多聞,兼通術藝。 始為尚書郎,去官。 孫休即位,與賀邵、薛瑩、虞汜俱為散騎中常侍,皆加駙馬都尉。 時論清之。 遣使至蜀,蜀人稱焉,還為夏口監軍。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
2
孫皓初。 復入為常侍,與萬彧同官。 彧與皓有舊,俗士挾侵,謂蕃自輕。 又中書丞陳聲,皓之嬖臣,數譖毀蕃。 蕃體氣高亮,不能承顏順指; 時或迕意,積以見責。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
甘露二年,丁忠使晉還,皓大會群臣,蕃沉醉頓伏。 皓疑而不悅,舉蕃出外。 頃之請還,酒亦不解。 蕃性有威嚴,行止自若,皓大怒,呵左右於殿下斬之。 衛將軍滕牧、征西將軍留平請,不能得。 〈江表传曰:皓用巫史之言,谓建业宫不利,乃西巡武昌,仍有迁都之意,恐群臣不从,乃大请会,赐将吏。 问蕃“射不主皮,为力不同科,其义云何”? 蕃思惟未答,即於殿上斩蕃。 出登来山,使亲近将 (跳) 蕃首,作虎跳狼争咋齧之,头皆碎坏,欲以示威,使众不敢犯也。 此与本传不同。 吴录曰:皓每於会,因酒酣,辄令侍臣嘲谑公卿,以为笑乐。 万彧既为左丞相,蕃嘲彧曰:“鱼潜於渊,出水煦沫。 何则? 物有本性,不可横处非分也。 彧出自谿谷,羊质虎皮,虚受光赫之宠,跨越三九之位,犬马犹能识养,将何以报厚施乎! ”彧曰:“唐虞之朝无谬举之才,造父之门无驽蹇之质,蕃上诬明选,下讪桢幹,何伤於日月,適多见其不知量耳。 ”臣松之按本传云丁忠使晋还,皓为大会,於会中杀蕃,检忠从北还在此年之春,彧时尚未为丞相,至秋乃为相耳。 吴录所言为乖互不同。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
丞相陸凱上疏曰:"常侍王蕃黃中通理,知天知物,處朝忠蹇,斯社稷之重鎮,大吳之龍逢也。 昔事景皇,納言左右,景皇欽嘉,歎為異倫。 而陛下忿其苦辭,惡其直對,梟之殿堂,屍骸暴棄,邦內傷心,有識悲悼。 "其痛蕃如此。 蕃死時年三十九,皓徙蕃家屬廣州。 二弟著、延皆作佳器,郭馬起事,不為馬用,見害。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
東觀令華核上疏曰:
(No translation available)
6
臣竊以治國之體,其猶治家。 主田野者,皆宜良信。 又宜得一人總其條目,為作維綱,眾事乃理。 《論語》曰:『無為而治者其舜也與!恭己正南面而己。 』言所任得其人,放優遊而自逸也。 今海內未定,天下多事,事無大小,皆當關聞,動經御坐,勞損聖慮。 陛下既垂意博古,綜極藝文,加勤心好道,隨節致氣,宜得閑靜以展神思,呼翕清淳,與天同極。 臣夙夜思惟,諸吏之中,任干之事,足委丈者,無勝於樓玄。 玄清忠奉公,冠冕當世,眾服其操,無與爭先。 失清者則心平而意直,忠者惟正道而履之,如玄之性,終始可保,乞陛下赦玄前愆,使得自新,擢之宰司,責其後效。 使為官擇人,隨才授任,則舜之恭己,近亦可得。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
皓話玄名聲,復徙玄及子據,付交阯將張奕,使以戰自效,陰別敕奕令殺之。 據到交阯,病死。 玄一身隨亦討賊,持刀步涉,見亦輒拜,亦未忍殺。 會亦暴卒,玄殯斂亦,於器中見敕書,還便自殺。 〈江表傳曰:皓遣将张奕追赐玄鸩,奕以玄贤者,不忍即宣诏致药,玄阴知之,谓奕曰:「当早告玄,玄何惜邪? 」即服药死。 臣松之以玄之清高,必不以安危易操,无缘骤拜张奕,以亏其节。 且祸机既发,岂百拜所免? 江表传所言,於理为长。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
賀邵字興伯,會稽山陰人也, 〈吴书曰:邵,贺齐之孙,景之子。〉 孫休即位,從中郎為散騎中常侍,出為吳郡太守。 孫皓時,入為左典軍,遷中書令,領太子太傅。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
皓兇暴驕矜,政事日弊。 邵上疏諫曰:
(No translation available) (No translation available)
10
古之聖王,所以潛處重闈之內而知萬里之情,垂拱衽席之上,明照八極之際者,任賢之功也。 陛下以至德淑姿,統承皇業,宜率身履道,恭奉神器,旌賢表善,以康庶政。 自頃年以來,朝列紛錯,真偽相貿,上下空任,文武曠位,外無山嶽之鎮,內無拾遺之臣。 佞諛之徒拊冀天飛,干弄朝威,盜竊榮利,而忠良排墜,信臣被害。 是以正士摧方,而庸臣苟媚,先意承旨,各希時趣。 人執反理之評,士吐詭道之論,遂使清流變濁,忠臣結舌。 陛下處九天之上,隱百重之室,言出風靡,令行景從,親洽寵媚之臣,日聞順意之辭,將謂此輩實賢,而天下已平也。 臣心所不安,敢不以聞。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
臣聞興國之君樂聞其過,荒亂之主樂聞其譽。 聞其過者過日消而福臻,聞其譽者譽日損而禍至。 是以古之人君,捐讓以進賢,虛己以求過,譬天位於乘□,以虎尾為警戒。 至於陛下,嚴刑法以禁直辭,黜善士以逆諫臣,眩耀毀譽之實,沉淪近習之言。 昔高宗思佐,夢寐得賢,而陛下求之如忘,忽之如遺。 故常侍王蕃忠恪在公,才任輔弼,以醉酒之間加之大戮。 近鴻臚葛奚,先帝舊臣,偶有逆迕,昏醉之言耳,三爵之後,禮所不諱,陛下猥發雷霆,謂之輕慢,飲之醇酒,中毒隕命。 自是之後,海內悼心,朝臣失圖,仕者以退為幸,居者以出為福,誠非所以保光洪緒,臣隆道化也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
又何定本趨走小人,僕隸之下,身無錙銖之行,能無鷹犬之用,而陛下愛其佞媚,假其威柄,使定恃寵放恣,自擅威福,口正國議,手弄天機,上虧日月之明,下塞君子之路。 夫小人求人,必進奸利,定間妄興事役,發江邊戍兵以驅麋鹿,結置山陵,芟夷林莽,殫其九野之獸,聚於重圍之內,上無益時之分,下有損耗之費。 而兵士疲於運送,人力竭於驅逐,老弱饑凍,大小怨歎。 臣竊觀天變,自比年以來陰陽錯謬,四時逆節,日食地震; 中夏隕霜,參之典籍,皆陰氣陵陽,小人弄勢之所致也。 臣嘗覽書傳,驗諸行事,災祥之應,所為寒慄。 昔高宗修己以消鼎雉之異,宋景崇德以退熒惑之變。 願陛下上懼皇天譴告之誚,下追二君攘災之道,遠覽前代任賢之功,近寤今日謬授之失,清澄朝位,旌敘俊乂,放退佞邪,抑奪奸勢。 如是之輩,一匆復用,廣延淹滯,容受直辭,祗承乾指,敬奉先業,則大化光敷,天人望塞也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
《傳》曰:‘國之興也,視民如赤子。 其亡也,以民為草芥。 ’陛下昔韜神光,潛德東夏,以聖哲茂姿,龍飛應天,四海延頸,八方拭目,以成康之化必隆於旦夕也。 自登位以來,法禁轉苛,賦調益繁。 中宮內豎,分佈州郡,橫興事役,競造奸利。 百姓罹杼軸之困,黎民罷無已之求,老幼饑寒,家戶萊色,而所在長吏,迫畏罪負,嚴法峻刑,苦民求辦。 是以人力不堪,家戶離散,呼嗟之聲,感傷和氣。 又江邊戍兵,遠當以拓土廣境,近當以守界備難,宜特優育,以待有事,而征發賦調,煙至雲集,衣不全裋褐,食不瞻朝夕,出當鋒鏑之難,入抱無聊之戚。 是以父子相棄,叛者成行。 願陛下寬賦除煩,振恤窮乏,省諸不急,蕩禁約法,則海內樂業,大化普洽。 夫民者國之本,食者民之命也,今國無一年之儲。 家無經月之畜,而後宮之中坐食者萬有餘人。 內有離曠之怨,外有損耗之費。 使庫廩空於無用,士民饑於糟糠。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
又北敵注目,伺國盛衰,陛下不恃己之威德; 而怙敵之不來,忽四海之困窮,而輕虜之不為難,誠非長策廟勝之要也。 昔大皇帝勤身苦體,創基南夏,割據江山,拓士萬里,雖承天贊,實由人力也。 餘慶遺祚,至於陛下,陛下宜勉崇德器,以光前烈。 愛民養士,保全先軌,何可忽顯祖之功勤,輕難得之大業。 忘天下之不振,替興衰之巨變哉?臣聞否泰無常,吉兇由人,長江限不可久恃,苟我不守,一葦可航也。 昔秦建皇帝之號,據殽函之阻,德化不修,法政苛酷,毒流生民,忠臣杜口,是以一夫大呼,社稷傾覆。 近劉氏據三關之險,守重山之固,可謂金城石室,萬世之業,任授失賢,一朝喪沒,君臣系頸,共為羈僕。 此當世之明鑒,目前之炯戒也。 願陛下遠考前事,近覽世變,豐基強本,割情從道,則成康之治興,而聖祖之祚隆矣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
書奏,皓深恨之。 邵奉公貞正,親近所憚。 乃共譖邵與樓玄謗毀國事,俱被詰責。 玄見送南州,邵原復職。 後邵中惡風,口不能言,去職數月,皓疑其托疾,收付酒藏,掠考千所,邵卒無一語,竟見殺害,家屬徙臨海。 並下詔誅玄子孫,是歲天冊元年也,邵年四十九。 〈邵子循,字彦先。 虞预晋书曰:循丁家祸,流放海滨,吴平,还乡里。 节操高厉,童 〈齿□〉 不群,言行举动,必以礼让。 好学博闻,尤善三礼。 举秀子,除阳羡、武康令。 顾荣、陆机、陆云表荐循曰:“伏见吴兴武康令贺循德量邃茂,才鉴清远,服膺道素,风操凝峻,历践三城,刑政肃穆,守职下县,编名凡萃,出自新邦,朝无知己,恪居遐外,志不自营,年时倏忽,而邈无阶绪,实州党愚智所为怅然。 臣等并以凡才,累授饰进,被服恩泽,忝豫朝末,知良士后时,而守局无言,惧有蔽贤之咎,是以不胜愚管,谨冒死表闻。 ”久之,召为太子舍人。 石冰破扬州,循亦合众,事平,杜门不出。 陈敏作乱,以循为丹杨内史,循称疾固辞,敏不敢逼。 于时江东豪右无不受敏爵位,惟循与同郡硃诞不挂贼网。 后除吴国内史,不就。 元皇帝为镇东将军,请循为军司马,帝为晋王,以循为中书令,固让不受,转太常,领太子太傅。 时朝廷初建,动有疑议,宗庙制度皆循所定,朝野谘询,为一时儒宗。 年六十,太兴二年卒。 追赠司空,谥曰穆。 循诸所著论,并传於世。 子隰,临海太守。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
韋曜字弘嗣,吳郡雲陽人也。 〈曜本名昭,史为晋讳,改之。〉 少好學,能屬文,從丞相掾除西安令,還為尚書郎,遷太子中庶子。 時蔡穎亦在東宮,性好博奕。 太子和以為無益,命曜論之。 其辭曰:
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
蓋聞君子恥當年而功不立,疾設世而名不稱,故曰‘學如不及,猶恐失之’。 是以古之志士,悼年齒之流邁而懼名稱之不立也,故逸精厲操,晨興夜寐,不遑寧息,經之以歲月,累之以日力,若寧越之勤,董生之篤,漸漬德義之淵,棲遲道藝之域。 且以西伯之聖,姬公之才,猶有日昃待旦之勞,故能隆興周道,垂名億載,況在臣庶,而可以已乎? 歷觀古今功名之士,皆有累積殊異之跡,勞身苦體,契闊勤思,平居不墮其業,窮困不易其素,是以卜式立志於耕牧,而黃霸受道於囹圄,終有榮顯之福,以成不朽之名。 故山甫勤於夙夜,而吳漢不離公門,豈有遊惰哉?
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
今世之人多不務經術,好玩博奕,廢事棄業,忘寢與食,窮日盡明,繼以脂燭。 當其臨局交爭,雌雄未決,專精銳意,心勞體倦,人事曠而不修,賓旅闕而不接,雖有太牢之饌,《韶》、《夏》之樂,不暇存也。 至或賭及衣物,徙棋易行,廉恥之意弛,而忿戾之色發,然其所志不出一枰之上,所務不過方罫之間,勝敵無封爵之賞,獲地無兼土之實,技非六藝,用非經國。 立身者不階其術,徵選者不由其道。 求之於戰陳,則非孫、吳之倫也。 考之於道藝,則非孔氏之門也; 以變詐為務,則非忠信之士也; 以劫殺為名,則非仁者之意也; 而空妨日廢業,終無補益。 是何異設木而擊之,置石而投之哉! 且君子之居室也勤身以致養,其在朝也竭命以納忠,臨事且猶旰食,而何博奕之足耽? 夫然,故孝友之行立,貞純之名彰也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
方今大吳受命,海內未平,聖朝乾乾,務在得人,勇略之士則受熊虎之任,儒雅之徒則處龍鳳之署,百行兼苞,文武並騖,博選良才,旌簡髦俊。 設程式之科,垂金爵之賞,誠千載之嘉會,百世之良遇也,當世之士,宜勉思至道,愛功惜力,以佐明時,使名書史籍,勳在盟府,乃君子之上務,當今之先急也。
(No translation available) (No translation available)
20
夫一木之枰孰與方國之封? 枯棋三百孰與萬人之將?兗龍之服,金石之樂,足以兼棋局而貿博弈矣。 假令世士移博奕之力而用之於詩書,是有顏、閔之志也。 用之於智計,是有良、平之思也。 用之於資貨,是有猗頓之富也; 用之於射御,是有將帥之備也。 如此則功名立而鄙賤遠矣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
和廢後,為黃門侍郎。 孫亮即位,諸葛恪輔政,表曜為太史令,撰《吳書》,華核、薛瑩等皆與參同,孫休踐阼,為中書郎、博士祭酒。 命曜依劉向故事,校定眾書。 又欲延曜侍講,而左將軍張布近習寵幸,事行多玷,憚曜侍講儒士,又性精確,懼以古今警戒休意,固爭不可。 休深恨布,語在《休傳》。 然曜竟止不入。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
曜因獄吏上辭曰:
(No translation available)
23
囚荷恩見哀,無與為比,曾無芒氂有以上報,孤辱恩寵,自陷極罪。 念當灰滅。 長棄黃泉,愚情慺慺,竊有所懷,貪令上聞。 囚昔見世間有古歷注,其所記載既多虛無,在書籍者亦復錯謬。 囚尋按傳記,考合異同,採摭耳目所及。 以作《洞紀》,紀自庖犧,至於秦、漢,凡為三卷,當起黃武以來,別作一卷,事尚未成。 又見劉熙所作《釋名》,信多佳者,然物類眾多,難得詳究。 故時有得失,而爵位之事,又有非是。 愚以官爵,今之所急,不宜乘誤。 囚自忘至微,又作《官職訓》及《辯釋名》各一卷,欲表上之。 新寫始畢,會以無狀,幽囚特命,泯沒之日,恨不上聞。 謹以先死列狀,乞上言秘府,於外料取,呈內以聞。 迫懼淺蔽,不合天聽,抱怖雀息,乞垂哀省。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
曜冀以此求免,而皓更怪其書之垢故,又以詰曜。 曜對曰:“囚撰此書,實欲表上,懼有誤謬,數數省讀,不覺點污。 被問寒戰,形氣吶吃,謹追辭叩頭五百下,兩手自搏。 ”而華核連上疏救曜曰:
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
25
曜運值千載,特蒙哀識,以其儒學,得與史官,貂蟬內侍,承答天問,聖朝仁篤,慎終追遠,迎神之際,垂涕敕曜。 曜愚惑不達。 不能敷宣陛下大舜之美,而拘擊史官,使聖趣不敘,至行不彰,實曜愚蔽當死之罪,然臣慺慺,見曜自少勤學,雖老不倦,探綜墳典,溫故知新,及意所經識古今行事,外吏之中少過曜者。 昔李陵為漢將,軍敗不還而降匈奴,司馬遷不加疾惡,為陵遊說,漢武帝以遷有良史之才,欲使畢成所撰,忍不加誅,書卒成立,垂之無窮。 今曜在吳,亦漢之史遷也。 伏見前後符瑞彰著。 神指天應,繼出累見,一統之期,庶不復久。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
事乎之後,當觀時設制,三王不相因禮,五帝不相沿樂,質文殊塗,損益異體,宜得輩依準古義,有所改立。 漢氏承秦,則有叔孫通定一代之儀,曜之才學亦漢通之次也。 又《吳書》雖已有頭角,敘贊未述。 昔班固作《漢書》,文辭典雅,後劉珍,劉毅等作《漢記》,遠不及固,敘傳尤劣。 今年《吳書》當垂千載,編次諸吏,後之才士論次善惡,非得良才如曜者,實不可使闕不朽之書。 如臣頑蔽,誠非其人。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
曜年已七十,餘數無幾,乞赦其一等之罪,為終身徒,使成書業,水足傳未,垂之百世。 謹通進表,叩頭百下。
(No translation available) (No translation available)
28
皓不許,遂誅曜,徙百家零陵。 子隆,亦有文學也。
(No translation available) (No translation available)
29
華核字永先,吳郡武進人也。 始為上虞尉、曲農都尉,以文學入為秘府郎,遷中書丞。 蜀為魏所並,核詣宮門發表曰:“間聞賊眾蟻聚向西境,西境艱險,謂當無虞。 定聞陸抗表至,成都不守,臣主播越,社稷傾覆。 昔衛為翟所滅而桓公存之,今道里長遠,不可救振,失委附之土,棄貢獻之國,臣以草芥,竊懷不寧。 陛下聖仁,恩澤遠撫,卒聞如此,必垂哀悼。 臣不勝忡悵之情,謹拜表以聞。 ”
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
30
孫皓即位,封除陵亭候。 實鼎二年,皓更營新宮,制度弘廣,飾以珠玉,所費甚多。 是時盛夏興工,農守並廢,核上疏諫曰:
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
31
臣聞漢文之世,九州晏然,秦民喜去慘毒之苛政,歸劉氏之寬仁,省役約法,與之更始,分王子弟以藩漢室,當此之時,皆以為泰山之安,無窮之基之也。 至於賈誼,獨以為可痛哭及流涕者三,可為長歎息者六,乃曰當今之勢何異抱火積薪之下而寢其上,火末及然而謂之安。 其後變亂,皆如其言。 臣雖下愚,不識大倫,竊以囊時之事,揆今之勢。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
32
誼曰復數年間,諸王方剛,漢之傅相稱疾罷歸,欲以此為治,雖堯、舜不能安。 今大敵據九州之地,有大半之眾,習攻戰之餘術,乘戎刀之舊勢,欲與中國爭相吞之計,其猶楚漢勢不兩立,非徒漢之諸王淮南,濟北而已。 誼之所欲痛哭,比今為緩,抱火臥薪之喻,於今而急。 大皇帝覽前代之如彼,察今勢之如此,故廣開農桑之業,積不訾之儲,恤民重役,務養戰士,是以大小感恩,各思竭命。 斯運未至,早棄萬國,自是之後,強臣專政,上詭天時,下違從議,忘安存之本,邀一時之利,數興軍旅,傾竭府藏,兵勞民困,無時獲安。 今之存者乃創夷之遺眾,哀苦之餘及耳。 遂使軍盜空匱,倉廩不實,布帛之賜,寒暑不周,重以失業,家戶不贍。 而北積穀養民,專心向東,無復他警。 蜀為西藩,土地險固,加承先主統御之術,謂其守禦足以長久,不圖一朝奄至傾覆! 唇亡齒寒,古人所懼。 交州諸郡,國之南土,交阯、九真二郡已沒,日南孤危,存亡難保,合浦以北,民皆搖動。 因連避役,多有離叛,而備戍減少,威鎮轉輕,常恐呼吸復有變故。 昔海虜窺窬東縣,多得離民,地習海行,狃於往年,鈔盜無日,今胸背有嫌,首尾多難,乃國朝之厄會也。 誠宜住建立之役,先備豫之計,勉墾殖之業,為饑乏之救。 惟恐農時將過,東作向晚,有事之日,整嚴未辦。 若捨此急,盡力功作,卒有風塵不虞之變。 當委版築之役,應烽燧之急,驅怨苦之眾,赴自刃之難,此乃大敵所因為資也。 如但固守,曠日持久,則軍糧必乏,不待接刃,而戰士已困矣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
33
昔太戊之時,桑谷生庭,懼而修德,怪消殷興。 熒惑守心,宋以為災,景公下從瞽史之言,而熒惑退捨,景公延年。 夫修德於身而感異類,言發於口通神明。 臣以愚蔽,誤忝近署,不能冀宣仁澤以感靈祗,仰慚俯愧,無所投處。 退伏思惟,榮惑桑谷之異,天示二主,至如他余錙介之妖; 近是門庭小神所為,驗之天地,無有他變,而征樣符瑞前後屢臻,明珠既覿,白雀繼見,萬億之祚,實靈所挺。 以九域為宅,天下為家,不與編戶之民轉徙同也。 又今之宮室,先帝所營。 卜土立基,非為不祥。 又楊市土地與宮連接,若大功畢竟,輿駕遷住,門行之神,皆當轉移,猶恐長,久未必勝舊。 屢遷不少,留則有嫌,此乃愚臣所以夙夜為憂灼也。 臣省《月令》,季夏之月,不可以興土功,不可以會諸侯,不可以起兵動眾,舉大事必有大殃。 今雖諸侯不會,諸侯之軍與會無異。 六月戊己,土行正王,既不可犯,加又農月,時不可失。 昔魯隱公夏城中丘,《春秋》書之,垂為後戒。 今築宮為長世之洪基,而犯天地之大禁,襲《春秋》之所書,廢敬授之上務,臣以愚管,竊所未安。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
34
又恐所召離民,或有不至,討之則廢役興事,不討則日月滋慢。 若悉並到,大眾聚會,希無疾病。 且人心安則念善,苦則怨叛。 江南精兵,北土所難,欲以十卒當東一人。 天下未定,深可憂惜之。 如此宮成,死叛五千,則北軍之眾更增五萬,著到萬人,則倍益十萬,病者有死亡之損,叛者傳不善之語,此乃大敵所以歡喜也。 今當角力中原,以定強弱,正於際會。 彼益我損,加以勞困,此乃雄夫智士所以深憂。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
35
臣聞先王治國無三年之儲,曰國非其國,安寧之世戒備如此。 況敵強大而忽農忘畜。 今雖頗種殖,間者大水沉沒,其餘存者當須耘獲。 而長吏怖期,上方諸郡,身涉山林,盡力伐材,廢農棄務; 士民妻孥羸小,墾殖又薄; 若有水旱則永無所獲。 州郡見米,當待有事,冗食之眾,仰官供濟。 若上下空乏,運漕不供,而北敵犯疆,使周、召更生,良、平復出,不能為陛下計明矣。 臣聞君明者臣忠,主聖者臣直,是以悽悽,昧犯天威,乞垂哀省。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
36
書奏,皓不納。 後遷東觀令,領右國吏,核上疏辭讓。 皓答曰:“得表,以東觀儒林之府,當講校文藝,處定疑難,漢時皆名學碩儒乃任其職,乞更選英賢。 聞之,以卿研精墳典,博覽多聞,可謂悅禮樂敦詩書者也。 當飛翰騁藻,光贊時事,以越揚、班、張、蔡之疇,怪乃謙光,厚自菲薄,宜勉備所職,以邁先賢,勿復紛紛。 ”
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
37
時倉廩無儲,世俗滋侈,核上疏曰:
(No translation available)
38
今冠虜充斥,征伐未已,居無積年之儲,出無敵之畜,此乃有國者所宣深憂也。 夫財谷所生,皆出於民,趨時務農,國之上急。 而都下諸官,所掌別異,各自下調,不計民力,輒與近期。 長吏畏罪,晝夜催民,委捨佃事,遑赴會日,定送到都,或蘊積不用,而徒使百姓消力失時。 到秋收月,督其限入,奪其播殖之時,而責定送其今年之稅,如有逋懸,則籍沒財物,故家戶貧困,衣食不足。 宜暫息眾役,專心農桑。 古人稱一夫不耕,或受其饑。 一女不織,或受其寒。 是以先王治國,惟農是務。 軍興以來,已向百栽,農人廢南畝之務,女工停機杼之業。 推此揆之,則蔬食而長饑,薄衣而履冰者,固不少矣。 臣聞主之所求於民者二,民之所望於主者三。 二謂求其為己勞也,求其為己死也。 三謂譏者能食之,勞者能息之,有功者能賞之。 民以致其二事而主失其三望者,則怨心生而功不建,今帑藏不實,民勞役猥,主之二求已備,民之三望未報。 且饑者不待美饌而後飽,寒者不俟狐貉而後溫,為味者口之奇,文繡者身之飾也。 今事多而役繁,民貧而俗奢,百工作無用之器,婦人為綺靡之飾,不勤麻枲,並鄉黼黻,轉相倣傚,恥獨無有。 兵民之家,猶復遂俗,內無儋石之儲,而出有綾綺之服,至於富賈商販之家,重以金銀,奢恣尤甚。 天下未平,百姓不贍,宜一生民之原,豐谷帛之業。 而棄功於浮華之巧,妨日於侈靡之事,上無尊卑等級之差,下有耗財物力之損。 今吏士之家,少無子女,多者三四,少者一二,通令戶有一女,十萬家則十萬人,人織績一歲一束,則十萬束矣。 使四疆之內同心戮力,數年之間,布帛必積。 恣民五色,惟所服用,但禁綺繡無益之飾。 且美貌者不待華采以祟好,艷姿者不待文綺以致愛,五采之飾,足以麗矣。 若極粉黛,窮盛服,未必無醜婦。 廢華采,去文繡,未必無美人也。 若實如論,有之無益廢之無損者,何愛而不斬禁以充府藏之急乎? 此救乏之上務,富國之本業也,使管、晏復生,無以易此。 漢之文、景,承平繼統,天下已定,四方無虞,猶以雕文之妨農事,錦繡之害女紅,開富國之利,杜饑寒之本。 況今六台分乖; 豺狼充路; 兵不離疆; 甲不解帶。 而可以不廣生財之原,充府藏之積哉?
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
39
皓以核年老,敕令草表,核不敢。 又敕作草文,停立待之。 核為文曰:
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
40
咨核小臣,草芥凡庸。 遭眷值聖,受恩特隆。 越從朽壤,蟬蛻朝中。 熙光紫闥; 青璅是憑。 毖挹清露,沐浴凱風。 效無絲氂,負闕山祟。 滋潤含垢,恩貸累重。 穢質被榮,局命得融。 欲報罔極,委之皇穹。 聖恩雨注,哀棄其尤。 猥命草對,潤被下愚。 不敢達敕,懼速罪誅。 冒承詔命,魂逝形留。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
41
【評】
(No translation available)
42
評曰:薛瑩稱‘王蕃器量綽異,弘博多通。 樓玄清白節操,才理條暢; 賀邵厲志高潔,機理清要。 韋曜篤學好古,博見群籍,有記述之才。 ’胡沖以為‘玄、邵、蕃一時清妙,略無優劣,必不得已,玄宜在先,邵當次之。 華核文賦之才,有過於曜,而典誥不及也。 ’矛觀核數獻良規,期於自盡,庶幾忠臣矣。 然此數子,處無妄之世而有名位,強死其理,得免為幸耳。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)