1
劉錡吳玠吳璘子:挺
(No translation available)
2
劉錡,字信叔,德順軍人,滬川軍節度使仲武第九子也。 美儀狀,善射,聲如洪鐘。 嘗從仲武征討,牙門水斛滿,以箭射之,拔箭水注,隨以一矢窒之,人服其精。 宣和間,用高俅薦,特授閣門祗候。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
高宗即位,錄仲武后,錡得召見,奇之,特授閣門宣贊舍人,差知岷州,為隴右都護。 與夏人戰屢勝,夏人兒啼,輒怖之曰:「劉都護來! 」張浚宣撫陝西,一見奇其才,以為涇原經略使兼知渭州。 浚合五路師潰于富平,慕洧以慶陽叛,攻環州。 浚命錡救之,留別將守渭,自將救環。 未幾,金攻渭,錡留李彥琪捍洧,親率精銳還救渭,已無及,進退不可,乃走德順軍。 彥琪遁歸渭,降金。 錡貶秩知綿州兼沿邊安撫。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
紹興三年復官,為宣撫司統制。 金人攻拔和尚原,乃分守陝、蜀之地。 會使者自蜀歸,以錡名聞。 召還,除帶禦器械,尋為江東路副總管。 六年,權提舉宿衛親軍。 帝駐平江,解潛、王彥兩軍交鬥,俱罷,命錡兼將之。 錡因請以前護副軍及馬軍,通為前、後、左、右、中軍與游奕,凡六軍,每軍千人,為十二將。 前護副軍,即彥八字軍也。 於是錡始能成軍,扈從赴金陵。 七年,帥合肥; 八年,戍京口。 九年,擢果州團練使、龍神衛四廂都指揮使,主管侍衛馬軍司。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
十年,金人歸三京,充東京副留守,節制軍馬。 所部八字軍才三萬七千人,將發,益殿司三千人,皆攜其孥,將駐於汴,家留順昌。 錡自臨安溯江絕淮,凡二千二百里。 至渦口,方食,暴風拔坐帳,錡曰:「此賊兆也,主暴兵。 」即下令兼程而進,未至,五月,抵順昌三百里,金人果敗盟來侵。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
錡與將佐舍舟陸行,先趨城中。 庚寅,諜報金人入東京。 知府事陳規見錡問計,錡曰:「城中有糧,則能與君共守。 」規曰:「有米數萬斛。 」錡曰:「可矣。 」時所部選鋒、游奕兩軍及老稚輜重,相去尚遠,遣騎趣之,四鼓乃至。 及旦得報,金騎已入陳。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
錡與規議斂兵入城,為守禦計,人心乃安。 召諸將計事,皆曰:「金兵不可敵也,請以精銳為殿,步騎遮老小順流還江南。 」錡曰:「吾本赴官留司,今東京雖失,幸全軍至此,有城可守,奈何棄之? 吾意已決,敢言去者斬! 」惟部將許清號「夜叉」者奮曰:「太尉奉命副守汴京,軍士扶攜老幼而來,今避而走,易耳。 然欲棄父母妻子則不忍; 欲與偕行,則敵翼而攻,何所逃之? 不如相與努力一戰,于死中求生也。 」議與錡合。 錡大喜,鑿舟沉之,示無去意。 置家寺中,積薪於門,戒守者曰:「脫有不利,即焚吾家,毋辱敵手也。 」分命諸將守諸門,明斥堠,募土人為間探。 於是軍士皆奮,男子備戰守,婦人礪刀劍,爭呼躍曰:「平時人欺我八字軍,今日當為國家破賊立功。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
時守備一無可恃,錡於城上躬自督厲,取偽齊所造癡車,以輪轅埋城上; 又撤民戶扉,周匝蔽之; 城外有民居數千家,悉焚之。 凡六日粗畢,而遊騎已涉潁河至城下。 壬寅,金人圍順昌,錡豫於城下設伏,擒千戶阿黑等二人,詰之,云:「韓將軍營白沙渦,距城三十里。 」錡夜遣千餘人擊之,連戰,殺虜頗眾。 既而三路都統葛王褎以兵三萬,與龍虎大王合兵薄城。 錡令開諸門,金人疑不敢近。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
初,錡傅城築羊馬垣,穴垣為門。 至是,與清等蔽垣為陣,金人縱矢,皆自垣端軼著於城,或止中垣上。 錡用破敵弓翼以神臂、強弩,自城上或垣門射敵,無不中,敵稍卻。 復以步兵邀擊,溺河死者不可勝計,破其鐵騎數千。 特授鼎州觀察使、樞密副都承旨、沿淮制置使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
時順昌受圍已四日,金兵益盛,乃移砦於東村,距城二十里。 錡遣驍將閻充募壯士五百人,夜斫其營。 是夕,天欲雨,電光四起,見辮發者輒殲之。 金兵退十五里。 錡復募百人以往,或請銜枚,錡笑曰:「無以枚也。 」命折竹為嘂,如市井兒以為戲者,人持一以為號,直犯金營。 電所燭則皆奮擊,電止則匿不動,敵眾大亂。 百人者聞吹聲即聚,金人益不能測,終夜自戰,積屍盈野,退軍老婆灣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
兀朮在汴聞之,即索靴上馬,過淮寧留一宿,治戰具,備糗糧,不七日至順昌。 錡聞兀朮至,會諸將於城上問策,或謂今已屢捷,宜乘此勢,具舟全軍而歸。 錡曰:「朝廷養兵十五年,正為緩急之用,況已挫賊鋒,軍聲稍振,雖眾寡不侔,然有進無退。 且敵營甚邇,而兀朮又來,吾軍一動,彼躡其後,則前功俱廢。 使敵侵軼兩淮,震驚江、浙,則平生報國之志,反成誤國之罪。 」眾皆感動思奮,曰:「惟太尉命。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
錡募得曹成等二人,諭之曰:「遣汝作間,事捷重賞,第如我言,敵必不汝殺。 今置汝綽路騎中,汝遇敵則佯墜馬,為敵所得。 敵帥問我何如人,則曰:'太平邊帥子,喜聲伎,朝廷以兩國講好,使守東京圖逸樂耳。 '」已而二人果遇敵被執,兀朮問之,對如前。 兀朮喜曰:「此城易破耳。 」即置鵝車炮具不用。 翌日,錡登城,望見二人遠來,縋而上之,乃敵械成等歸,以文書一卷系於械,錡懼惑軍心,立焚之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
兀朮至城下,責諸將喪師,眾皆曰:「南朝用兵,非昔之比,元帥臨城自見。 」錡遣耿訓以書約戰,兀朮怒曰:「劉錡何敢與我戰,以吾力破爾城,直用靴尖趯倒耳。 」訓曰:「太尉非但請與太子戰,且謂太子必不敢濟河,願獻浮橋五所,濟而大戰。 」兀朮曰:「諾。 」乃下令明日府治會食。 遲明,錡果為五浮橋於潁河上,敵由之以濟。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
錡遣人毒潁上流及草中,戒軍士雖渴死,毋得飲於河者; 飲,夷其族。 敵用長勝軍嚴陣以待,諸酋各居一部。 眾請先擊韓將軍,錡曰:「擊韓雖退,兀朮精兵尚不可當,法當先擊兀朮。 兀朮一動,則餘無能為矣。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
時天大暑,敵遠來疲敝,錡士氣閒暇,敵晝夜不解甲,錡軍皆番休更食羊馬垣下。 敵人馬饑渴,食水草者輒病,往往困乏。 方晨氣清涼,錡按兵不動,逮未、申間,敵力疲氣索,忽遣數百人出西門接戰。 俄以數千人出南門,戒令勿喊,但以銳斧犯之。 統制官趙撙、韓直身中數矢,戰不肯已,士殊死鬥,入其陣,刀斧亂下,敵大敗。 是夕大雨,平地水深尺餘。 乙卯,兀朮拔營北去,錡遣兵追之,死者萬數。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
方大戰時,兀朮被白袍,乘甲馬,以牙兵三千督戰,兵皆重鎧甲,號「鐵浮圖」; 戴鐵兜牟,周匝綴長簷。 三人為伍,貫以韋索,每進一步,即用拒馬擁之,人進一步,拒馬亦進,退不可卻。 官軍以槍標去其兜牟,大斧斷其臂,碎其首。 敵又以鐵騎分左右翼,號「拐子馬」,皆女真為之,號「長勝軍,專以攻堅,戰酣然後用之。 自用兵以來,所向無前; 至是,亦為錡軍所殺。 戰自辰至申,敵敗,遽以拒馬木障之,少休。 城上鼓聲不絕,乃出飯羹,坐餉戰士如平時,敵披靡不敢近。 食已,撤拒馬木,深入斫敵,又大破之。 棄屍斃馬,血肉枕藉,車旗器甲,積如山阜。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
初,有河北軍告官軍曰:「我輩元是左護軍,本無鬥志,所可殺者兩翼拐子馬爾。 」故錡兵力擊之。 兀朮平日恃以為強者,什損七八,至陳州,數諸將之罪,韓常以下皆鞭之,乃自擁眾還汴。 捷聞,帝喜甚,授錡武泰軍節度使、侍衛馬軍都虞候、知順昌府、沿淮制置使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
是役也,錡兵不盈二萬,出戰僅五千人。 金兵數十萬營西北,亙十五里,每暮,鼓聲震山谷,然營中喧嘩,終夜有聲。 金遣人近城竊聽,城中肅然,無雞犬聲。 兀朮帳前甲兵環列,持燭照夜,其眾分番假寐馬上。 錡以逸待勞,以故輒勝。 時洪皓在燕密奏:「順昌之捷,金人震恐喪魄,燕之重寶珍器,悉徙而北,意欲捐燕以南棄之。 」故議者謂是時諸將協心,分路追討,則兀朮可擒,汴京可復; 而王師亟還,自失機會,良可惜也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
七月,命為淮北宣撫判官,副楊沂中,破敵兵于太康縣。 未幾,秦檜請令沂中還師鎮江,錡還太平州,岳飛以兵赴行在,出師之謀寢矣。
(No translation available) (No translation available)
20
十一年,兀朮復簽兩河兵,謀再舉。 帝亦測知敵情,必不一挫遂已,乃詔大合兵於淮西以待之。 金人攻廬、和二州,錡自太平渡江,抵廬州,與張俊、楊沂中會。 而敵已大入,錡據東關之險以遏其沖,引兵出清溪,兩戰皆勝。 行至柘皋,與金人夾石樑河而陣。 河通巢湖,廣二丈,錡命曳薪壘橋,須臾而成,遣甲士數隊路橋臥槍而坐。 會沂中、王德、田師中、張子蓋之軍俱至。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
翌日,兀朮以鐵騎十萬分為兩隅,夾道而陣。 德薄其右隅,引弓射一酋斃之,因大呼馳擊,諸軍鼓噪。 金人以拐子馬兩翼而進。 德率眾鏖戰,沂中以萬兵各持長斧奮擊之,敵大敗; 錡與德等追之,又敗於東山。 敵望見曰:「此順昌旗幟也。 」即退走。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
錡駐和州,得旨,乃引兵渡江歸太平州。 時並命三帥,不相節制。 諸軍進退多出於張俊,而錡以順昌之捷驟貴,諸將多嫉之。 俊與沂中為腹心,而與錡有隙,故柘皋之賞,錡軍獨不與。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
居數日,議班師,而濠州告急。 俊與沂中、錡趨黃連埠援之,距濠六十里,而南城已陷。 沂中欲進戰,錡謂俊曰:「本救濠,今濠已失,不如退師據險,徐為後圖。 」諸將曰:「善。 」三帥鼎足而營,或言敵兵已去,錡又謂曰:「敵得城而遽退,必有謀也,宜嚴備之。 」俊不從,命沂中與德將神勇步騎六萬人,直趨濠州,果遇伏敗還。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
遲明,錡軍至藕塘,則沂中軍已入滁州,俊軍已入宣化。 錡軍方食,俊至,曰:「敵兵已近,奈何? 」錡曰:「楊宣撫兵安在? 」俊曰:「已失利還矣。 」錡語俊:「無恐,錡請以步卒禦敵,宣撫試觀之。 」錡麾下皆曰:「兩大帥軍已渡,我軍何苦獨戰? 」錡曰:「順昌孤城,旁無赤子之助,吾提兵不滿二萬,猶足取勝; 況今得地利,又有銳兵邪? 」遂設三覆以待之。 俄而俊至,曰:「諜者妄也,乃戚方殿后之軍爾。 」錡與俊益不相下。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
25
一夕,俊軍士縱火劫錡軍,錡擒十六人,梟首槊上,餘皆逸。 錡見俊,俊怒謂錡曰:「我為宣撫,爾乃判官,何得斬吾軍? 」錡曰:「不知宣撫軍,但斬劫砦賊爾。 」俊曰:「有卒歸,言未嘗劫砦。 」呼一人出對。 錡正色曰:「錡為國家將帥,有罪,宣撫當言於朝,豈得與卒伍對事? 」長揖上馬去。 已,皆班師,俊、沂中還朝,每言岳飛不赴援,而錡戰不力。 秦檜主其說,遂罷宣撫判官,命知荊南府。 岳飛奏留錡掌兵,不許,詔以武泰之節提舉江州太平觀。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
錡鎮荊南凡六年,軍民安之。 魏良臣言錡名將,不當久閑。 乃命知潭州,加太尉,復帥荊南府。 江陵縣東有黃潭,建炎間,有司決水入江以禦盜,由是夏秋漲溢,荊、衡間皆被水患。 錡始命塞之,斥膏腴田數千畝,流民自占者幾千戶。 詔錡遇大禮許奏文資,仍以其侄汜為江東路兵馬副都監。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
三十一年,金主亮調軍六十萬,自將南來,彌望數十里,不斷如銀壁,中外大震。 時宿將無在者,乃以錡為江、淮、浙西制置使,節制逐路軍馬。 八月,錡引兵屯揚州,建大將旗鼓,軍容甚肅,觀者歎息。 以兵駐清河口,金人以氈裹船載糧而來,錡使善沒者鑿沉其舟。 錡自楚州退軍召伯鎮,金人攻真州,錡引兵還揚州,帥劉澤以城不可守,請退軍瓜洲。 金萬戶高景山攻揚州,錡遣員琦拒于皂角林,陷圍力戰,林中伏發,大敗之,斬景山,俘數百人。 捷奏,賜金五百兩、銀七萬兩以犒師。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
28
先是,金人議留精兵在淮東以禦錡,而以重兵入淮西。 大將王權不從錡節制,不戰而潰,自清河口退師揚州,以舟渡真、揚之民于江之南,留兵屯瓜洲。 錡病,求解兵柄,留其侄汜以千五百人塞瓜洲渡,又令李橫以八千人固守。 詔錡專防江,錡遂還鎮江。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
29
十一月,金人攻瓜洲,汜以克敵弓射卻之。 時知樞密院事葉義問督師江、淮,至鎮江,見錡病劇,以李橫權錡軍。 義問督鎮江兵渡江,眾皆以為不可,義問強之。 汜固請出戰,錡不從,汜拜家廟而行。 金人以重兵逼瓜洲,分兵東出江皋,逆趨瓜洲。 汜先退,橫以孤軍不能當,亦卻,失其都統制印,左軍統制魏友、後軍統制王方死之,橫、汜僅以身免。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
30
方諸軍渡江而北也,錡使人持黃、白幟登高山望之,戒之曰:「賊至舉白幟; 合戰舉二幟,勝則舉黃幟。 」是日二幟舉,逾時,錡曰:「黃幟久不舉,吾軍殆矣。 」錡憤懣,病益甚。 都督府參贊軍事虞允文自採石來,督舟師與金人戰。 允文過鎮江,謁錡問疾。 錡執允文手曰:「疾何必問。 朝廷養兵三十年,一技不施,而大功乃出一儒生,我輩愧死矣!」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
31
召詣闕,提舉萬壽觀。 錡假都亭驛居之。 金之聘使將至,留守湯思退除館以待,遣黃衣諭錡徙居別試院,錡疑汜累己,常懼有後命。 三十二年閏二月,錡發怒,嘔血數升而卒。 贈開府儀同三司,賜其家銀三百兩,帛三百匹。 後諡武穆。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
32
錡慷慨深毅,有儒將風。 金主亮之南也,下令有敢言錡姓名者,罪不赦。 枚舉南朝諸將,問其下孰敢當者,皆隨姓名其答如響,至錡,莫有應者。 金主曰:「吾自當之。 」然錡卒以病不能成功。 世傳錡通陰陽家行師所避就,錡在揚州,命盡焚城外居屋,用石灰盡白城壁,書曰:「完顏亮死於此。 」金主多忌,見而惡之,遂居龜山,人眾不可容,以致是變雲。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
33
吳玠,字晉卿,德順軍隴幹人。 父葬水洛城,因徙焉。 少沉毅有志節,知兵善騎射,讀書能通大義。 未冠,以良家子隸涇原軍。 政和中,夏人犯邊,以功補進義副尉,稍擢隊將。 從討方臘,破之; 及擊河北群盜,累功權涇原第十將。 靖康初,夏人攻懷德軍,玠以百餘騎追擊,斬首百四十級,擢第二副將。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
34
建炎二年春,金人渡河,出大慶關,略秦雍,謀趨涇原。 都統制曲端守麻務鎮,命玠為前鋒,進據青溪嶺,逆擊大破之,追奔三十里,金人始有憚意。 權涇原路兵馬都監兼知懷德軍。 金人攻延安府,經略使王庶召曲端進兵,端駐邠州不赴,且曰:「不如蕩其巢穴,攻其必救。 」端遂攻蒲城,命玠攻華州,拔之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
35
三年冬,劇賊史斌寇漢中,不克,引兵欲取長安,曲端命玠擊斬之,遷忠州刺史。 宣撫處置使張浚巡關陝,參議軍事劉子羽誦玠兄弟才勇,浚與玠語,大悅,即授統制,弟璘掌帳前親兵。
(No translation available) (No translation available)
36
四年春,升涇原路馬步軍副總管。 金帥婁宿與撒離喝長驅入關,端遣玠拒于彭原店,而擁兵邠州為援。 金兵來攻,玠擊敗之,撒離喝懼而泣,金軍中目為「啼哭郎君」。 金人整軍復戰,玠軍敗績。 端退屯涇原,劾玠違節度,降武顯大夫,罷總管,復知懷德軍。 張浚惜玠才,尋以為秦鳳副總管兼知鳳翔府。 時兵火之余,玠勞來安集,民賴以生。 轉忠州防禦使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
37
九月,浚合五路兵,欲與金人決戰,玠言宜各守要害,須其弊而乘之。 及次富平,都統制又會諸將議戰,玠曰:「兵以利動,今地勢不利,未見其可。 宜擇高阜據之,使不可勝。 」諸將皆曰:「我眾彼寡,又前阻葦澤,敵有騎不得施,何用他徙? 」已而敵驟至,輿柴囊土,藉淖平行,進薄玠營。 軍遂大潰,五路皆陷,巴蜀大震。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
38
玠收散卒保散關東和尚原,積粟繕兵,列柵為死守計。 或謂玠宜退守漢中,扼蜀口以安人心。 玠曰:「我保此,敵決不敢越我而進,堅壁臨之,彼懼吾躡其後,是所以保蜀也。 」玠在原上,鳳翔民感其遺惠,相與夜輸芻粟助之。 玠償以銀帛,民益喜,輸者益多。 金人怒,伏兵渭河邀殺之,且令保伍連坐; 民冒禁如故,數年然後止。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
39
始,金人之入也,玠與璘以散卒數千駐原上,朝問隔絕,人無固志。 有謀劫玠兄弟北去者,玠知之,召諸將歃血盟,勉以忠義。 將士皆感泣,願為用。 張浚錄其功,承制拜明州觀察使。 居母喪,起復,兼陝西諸路都統制。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
40
金人自起海角,狃常勝,及與玠戰輒北,憤甚,謀必取玠。 婁宿死,兀朮會諸道兵十余萬,造浮梁跨渭,自寶雞結連珠營,壘石為城,夾澗與官軍拒。 十月,攻和尚原。 玠命諸將選勁弓強弩,分番迭射,號「駐隊矢」,連發不絕,繁如雨注。 敵稍卻,則以奇兵旁擊,絕其糧道。 度其困且走,設伏於神坌以待。 金兵至,伏發,眾大亂。 縱兵夜擊,大敗之。 兀朮中流矢,僅以身免。 張浚承制以玠為鎮西軍節度使,璘為涇原路馬步軍副總管。 兀朮既敗,遂自河東歸燕山; 復以撒離喝為陝西經略使,屯鳳翔,與玠相持。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
41
二年,命玠兼宣撫處置使司都統制,節制興、文、龍三州。 金久窺蜀,以璘駐兵和尚原扼其沖,不得逞,將出奇取之。 時玠在河池,金人用叛將李彥琪駐秦州,睨仙人關以綴玠; 復令遊騎出熙河以綴關師古,撒離喝自商於直搗上津。 三年正月,取金州。 二月,長驅趨洋、漢,興元守臣劉子羽急命田晟守饒風關,以驛書招玠入援。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
42
玠自河池日夜馳三百里,以黃柑遺敵曰:「大軍遠來,聊用止渴。 」撒離喝大驚,以杖擊地曰:「爾來何速耶! 」遂大戰饒風嶺。 金人被重鎧,登山仰攻。 一人先登則二人擁後; 先者既死,後者代攻。 玠軍弓弩亂髮,大石摧壓,如是者六晝夜,死者山積而敵不退。 募敢死士,人千銀,得士五千,將夾攻。 會玠小校有得罪奔金者,導以祖溪間路,出關背,乘高以闞饒風。 諸軍不支,遂潰,玠退保西縣。 敵入興元,劉子羽退保三泉,築潭毒山以自固,玠走三泉會之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
43
未幾,金人北歸,玠急遣兵邀于武休關,掩擊其後軍,墮澗死者以千計,盡棄輜重去。 金人始謀,本謂玠在西邊,故道險東來,不虞玠馳至。 雖入三郡,而失不償得。 進玠檢校少保,充利州路、階成鳳州制置使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
44
四年二月,敵復大入,攻仙人關。 先是,璘在和尚原,餉饋不繼; 玠又謂其地去蜀遠,命璘棄之,經營仙人關右殺金平,創築一壘,移原兵守之。 至是,兀朮、撒離喝及劉夔率十萬騎入侵,自鐵山鑿崖開道,循嶺東下。 玠以萬人當其沖。 璘率輕兵由七方關倍道而至,與金兵轉戰七晝夜,始得與玠合。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
45
敵首攻玠營,玠擊走之。 又以雲梯攻壘壁,楊政以撞竿碎其梯,以長矛刺之。 璘拔刀畫地,謂諸將曰:「死則死此,退者斬! 」金分軍為二,兀朮陣于東,韓常陣於西。 璘率銳卒介其間,左縈右繞,隨機而發。 戰久,璘軍少憊,急屯第二隘。 金生兵踵至,人被重鎧,鐵鉤相連,魚貫而上。 璘以駐隊矢迭射,矢下如雨,死者層積,敵踐而登。 撒離喝駐馬四視曰:「吾得之矣。 」翌日,命攻西北樓,姚仲登樓酣戰,樓傾,以帛為繩,挽之復正。 金人用火攻樓,以酒缶撲滅之。 玠急遣統領田晟以長刀大斧左右擊,明炬四山,震鼓動地。 明日,大出兵。 統領王喜、王武率銳士,分紫、白旗入金營,金陣亂。 奮擊,射韓常,中左目,金人始宵遁。 玠遣統制官張彥劫橫山砦,王俊伏河池扼歸路,又敗之。 以郭震戰不力,斬之。 是役也,金自元帥以下,皆攜孥來。 劉夔乃豫之腹心。 本謂蜀可圖,既不得逞,度玠終不可犯,則還據鳳翔,授甲士田,為久留計,自是不妄動。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
46
捷聞,授玠川、陝宣撫副使。 四月,復鳳、秦、隴三州。 七月,錄仙人關功,拜檢校少師、奉甯保定軍節度使,璘自防禦使升定國軍承宣使,楊政以下遷秩有差。 六年,兼營田大使,易保平、靜難節。 七年,遣裨將馬希仲攻熙州,敗績,又失鞏州,玠斬之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
47
玠與敵對壘且十年,常苦遠餉勞民,屢汰冗員,節浮費,益治屯田,歲收至十萬斛。 又調戍兵,命梁、洋守將治褒城廢堰,民知灌溉可恃,願歸業者數萬家。 九年,金人請和。 帝以玠功高,授特進、開府儀同三司,遷四川宣撫使,陝西階、成等州皆聽節制。 遣內侍奉親劄以賜,至,則玠病已甚,扶掖聽命。 帝聞而憂之,命守臣就蜀求善醫,且飭國工馳視,未至,玠卒于仙人關,年四十七。 贈少師,賜錢三十萬。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
48
玠善讀史,凡往事可師者,錄置座右,積久,牆牖皆格言也。 用兵本孫、吳,務遠略,不求小近利,故能保必勝。 禦下嚴而有恩,虛心詢受,雖身為大將,卒伍至下者得以情達,故士樂為之死。 選用將佐,視勞能為高下先後,不以親故、權貴撓之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
49
玠死,胡世將問玠所以制勝者,璘曰:「璘從先兄有事西夏,每戰,不過一進卻之頃,勝負輒分。 至金人,則更進迭退,忍耐堅久,令酷而下必死,每戰非累日不決,勝不遽追,敗不至亂。 蓋自昔用兵所未嘗見,與之角逐滋久,乃得其情。 蓋金人弓矢,不若中國之勁利; 中國士卒,不及金人之堅耐。 吾常以長技洞重甲于數百步外,則其衝突固不能相及。 於是選據形便,出銳卒更迭撓之,與之為無窮,使不得休暇,以沮其堅忍之勢。 至決機於兩陣之間,則璘有不能言者。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
50
晚節頗多嗜欲,使人漁色于成都,喜餌丹石,故得咯血疾以死。 方富平之敗,秦鳳皆陷,金人一意睨蜀,東南之勢亦棘,微玠身當其沖,無蜀久矣。 故西人至今思之。 諡武安,作廟于仙人關,號思烈。 淳熙中,追封涪王。 子五人:拱、扶、捴、擴、揔。 拱亦握兵雲。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
51
三年,遷榮州防禦使、知秦州,節制階、文。 是歲,玠敗于祖溪嶺,時璘猶在和尚原,玠命璘岔棄原別營仙人關,以防金人深入。 四年,兀朮、撒離喝果以大兵十萬至關下,璘自武、階路入援。 先以書抵玠,謂殺金平地闊遠,前陣散漫,須後陣阻隘,然後可以必勝。 玠從之,急修第二隘。 璘冒圍轉戰,會于仙人關。 敵果極力攻第二隘,諸將有請別擇形勝以守者,璘奮曰:「兵方交而退,是不戰而走也,吾度此敵去不久矣,諸君第忍之。 」震鼓易幟,血戰連日。 金兵大敗,二酋自是不敢窺蜀者數年。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
52
露布獻捷,遷定國軍承宣使、熙河蘭廓路經略安撫使、知熙州。 六年,新置行營兩護軍,璘為左護軍統制。 九年,升都統制,尋除秦鳳路經略安撫使、知秦州。 玠卒,授璘龍、神衛四廂都指揮使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
53
時金人廢劉豫,歸河南、陝西地。 樓炤使陝,以便宜欲命三帥分陝而守,以郭浩帥鄜延,楊政帥熙河,璘帥秦鳳,欲盡移川口諸軍於陝西。 璘曰:「金人反覆難信,懼有他變。 今我移軍陝右,蜀口空虛,敵若自南山要我陝右軍,直搗蜀口,我不戰自屈矣。 當且依山為屯,控其要害,遲其情見力疲,漸圖進據。 」炤從之,命璘與楊政兩軍屯內地保蜀,郭浩一軍屯延安以守陝。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
54
既而胡世將以四川制置權宣撫司事,至河池,璘見之曰:「金大兵屯河中府,止隔大慶一橋爾,騎兵疾馳,不五日至川口。 吾軍遠在陝西,緩急不可追集,關隘不葺,糧運斷絕,此存亡之秋也。 璘家族固不足恤,如國事何! 」時朝廷恃和忘戰,欲廢仙人關。 於是世將抗奏謂:「當外固歡和,內修守禦。 今日分兵,當使陝、蜀相接,近兵宮賀仔諜知撒離喝密謀曰:'要入蜀不難,棄陝西不顧,三五歲南兵必來主之,道路吾已熟知,一發取蜀必矣。 '敵情如是,萬一果然,則我當為伐謀之備,仙人關未宜遽廢,魚關倉亦宜積糧。 」於是璘僅以牙校三隊赴秦州,留大軍守階、成山砦,戒諸將毋得撤備。 世將尋真除宣撫,置司河池。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
55
十年,金人敗盟,詔璘節制陝西諸路軍馬。 撒離喝渡河入長安,趨鳳翔,陝右諸軍隔在敵後,遠近震恐。 時楊政在鞏,郭浩在鄜延,惟璘隨世將在河池。 世將急召諸將議,惟涇原帥田晟與楊政同至,參謀官孫渥謂河池不可守,欲退保仙人原,璘厲聲折之曰:「懦語沮軍,可斬也! 璘請以百口保破敵。 」世將壯之,指所居帳曰:「世將誓死於此! 」乃遣渥之涇原,命田晟以三千人迎敵。 璘又遣姚仲拒於石壁砦,敗之。 詔同節制陝西諸路軍馬。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
56
璘以書遺金將約戰,金鶻眼郎君以三千騎沖璘軍,璘使李師顏以驍騎擊走之。 鶻眼入扶風,復攻拔之,獲三將及女真百十有七人。 撒離喝怒甚,自戰百通坊,列陣二十里。 璘遣姚仲力戰破之,授鎮西軍節度使,升侍衛步軍都虞候。 十一年,與金統軍胡盞戰剡家灣,敗之,復秦州及陝右諸郡。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
57
初,胡盞與習不祝合軍五萬屯劉家圈,璘請討之。 世將問策安出,璘曰:「有新立疊陣法:每戰,以長槍居前,坐不得起; 次最強弓,次強弩,跪膝以俟; 次神臂弓。 約賊相搏至百步內,則神臂先發; 七十步,強弓併發; 次陣如之。 凡陣,以拒馬為限,鐵鉤相連,俟其傷則更代之。 遇更代則以鼓為節。 騎,兩翼以蔽於前,陣成而騎退,謂之'疊陣'。 」諸將始猶竊議曰:「吾軍其殲於此乎? 」璘曰:「此古束伍令也,軍法有之,諸君不識爾。 得車戰餘意,無出於此,戰士心定則能持滿,敵雖銳,不能當也。 及與二酋遇,遂用之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
58
二酋老於兵,據險自固,前臨峻嶺,後控臘家城,謂我必不敢輕犯。 先一日,璘會諸將問所以攻,姚仲曰:「戰於山上則勝,山下則敗。 」璘以為然,乃告敵請戰,敵笑之。 璘夜半遣仲及王彥銜枚截坡,約二將上嶺而後發火。 二將至嶺,寂無人聲,軍已畢列,萬炬齊發。 敵駭愕曰:「吾事敗矣。 」習不祝善謀,胡盞善戰,二酋異議。 璘先以兵挑之,胡盞果出鏖戰。 璘以疊陣法更休迭戰,輕裘駐馬亟麾之,士殊死鬥,金人大敗。 降者萬人,胡盞走保臘家城,璘圍而攻之。 城垂破,朝廷以驛書詔璘班師,世將浩歎而已。 明年,竟割和尚原以與敵。 撤戍割地,皆秦檜主之也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
59
十二年,入覲,拜檢校少師、階成岷鳳四州經略使,賜漢中田五十頃。 十四年,朝議析利州路為東西路,以璘為西路安撫使,治興州,階、成、西和、鳳、文、龍、興七州隸焉。 時和議方堅,而璘治軍經武,常如敵至。 十七年,徙奉國軍節度使,改行營右護軍為御前諸軍都統制,安撫使如故。 二十一年,以守邊安靜,拜少保。 二十六年,領興州駐紮御前諸軍都統制職事,改判興州。 渡江以來未有使相為都統制者,時璘已為開府儀同三司,故改命之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
60
三十一年,金主亮叛盟,拜四川宣撫使。 秋,亮渡淮,遣合喜為西元帥,以兵扼大散關,遊騎攻黃牛堡。 璘即肩輿上殺金平,駐軍青野原,益調內郡兵分道而進,授以方略。 制置使王剛中來會璘計事,璘尋移檄契丹、西夏及山東、河北,聲金人罪以致討。 未幾,兼陝西、河東招討使。 璘以病還興州,總領王之望馳書告執政,謂璘多病,猝有緩急,蜀勢必危。 請移璘侄京襄帥拱歸蜀,以助西師。 凡五書未報。 璘已力疾,復上仙人關。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
61
三十二年,璘遣姚仲取鞏,王彥屯商、虢、陝、華,惠逢取熙河。 或久攻不下,或既得復失,竟無成功。 金人據大散關六十餘日,相持不能破。 仲舍鞏攻德順已逾四旬,璘以知夔州李師顏代之,遣子挺節制軍馬。 挺與敵戰於瓦亭,敗之。 璘自將至城下,守陴者聞呼「相公來」,觀望咨嗟,矢不忍發。 璘按行諸屯,預治黃河戰地,斬不用命者,先以數百騎嘗敵。 敵一鳴鼓,銳士空壁躍出突璘軍。 璘軍得先治地,無不一當十。 至暮,璘忽傳呼「某將戰不力」,人益奮搏,敵大敗,遁入壁。 黎明,師再出,敵堅壁不動。 會天大風雷,金人拔營去,凡八日而克。 璘入城,市不改肆,父老擁馬迎拜不絕。 璘尋還河池。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
62
四月,原州受圍,璘命姚仲以德順之兵往援,璘自趨鳳翔視師。 諸將雖力戰,敵攻益急,增兵至七萬。 五月,仲與敵戰于原州之北嶺,仲敗績。 初,仲自德順至原,由九龍泉上北嶺,令諸軍持滿引行。 以盧士敏兵為前陣,所統軍六千為四陣,姚仲兵為後拒。 隨地便利以列,與敵鏖戰,開合數十。 會輜重隊隨陣亂行,敵兵沖之,軍遂大潰,失將三十餘人。 始,璘出師,王之望嘗言:「此行士卒銳氣,不及前時,仲年來數奇,不可委以要地。 」及仲至原,璘亦貽仲書,謂原圍未即解,且還德順。 書未達而仲敗,璘亦無功還。 尋奪仲兵,欲斬之,或勸而止,械系河池獄。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
63
孝宗受禪,賜璘劄,命兼陝西、河東路宣撫招討使。 璘策金人必再爭德順,亟馳赴城下,而完顏悉烈等兵十余萬果來攻。 萬戶豁豁復領精兵自鳳翔繼至。 璘築堡東山以守,敵極力爭之,殺傷太半,終不能克。 時議者以為兵宿於外,去川口遠,恐敵襲之,欲棄三路。 遂詔璘退師。 敵乘其後,璘將士死亡者甚眾,三路復為敵有。 拜少傅。 隆興二年冬,金人侵岷州,璘提兵至祁山,金人聞之,退師,遣使來告曰:「兩國已講和矣。 」會詔至,俱解去。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
64
沈介為四川安撫、制置使,與璘議不協,兵部侍郎胡銓上書,語頗及璘。 璘抗章請朝,上親劄報可。 未半道,請罷宣撫使及致仕,皆不允。 乾道元年詣闕,遣中使勞問,召對便殿,許朝德壽宮。 高宗見璘,歎曰:「朕與卿,老君臣也,可數入見。 」璘頓首謝。 兩宮存勞之使相踵,又命皇子入謁。 拜太傅,封新安郡王。 越數日,詔仍領宣撫使,改判興元府。 及還鎮,兩宮宴餞甚寵。 璘入辭德壽宮,泣下。 高宗亦為之悵然,解所佩刀賜之,曰:「異時思朕,視此可矣。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
65
璘至漢中,修復褒城古堰,溉田數千頃,民甚便之。 三年,卒,年六十六。 贈太師,追封信王。 上震悼,輟視朝兩日,賻贈加等。 高宗復賜銀千兩。 初,璘病篤,呼幕客草遺表,命直書其事曰:「願陛下毋棄四川,毋輕出兵。 」不及家事,人稱其忠。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
66
璘剛勇,喜大節,略苛細,讀史曉大義。 代兄為將,守蜀餘二十年,隱然為方面之重,威名亞於玠。 高宗嘗問勝敵之術,璘曰:「弱者出戰,強者繼之。 」高宗曰:「此孫臏三駟之法,一敗而二勝也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
67
嘗著《兵法》二篇,大略謂:「金人有四長,我有四短,當反我之短,制彼之長。 四長曰騎兵,曰堅忍,曰重甲,曰弓矢。 吾集蕃漢所長,兼收而並用之,以分隊制其騎兵; 以番休迭戰制其堅忍; 制其重甲,則勁弓強弩; 制其弓矢,則以遠克近,以強制弱。 佈陣之法,則以步軍為陣心、左右翼,以馬軍為左右肋,拒馬布兩肋之間; 至帖撥增損之不同,則系乎臨機。 」知兵者取焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
68
王剛中嘗談劉錡之美,璘曰:「信叔有雅量、無英概,天下雷同譽之,恐不能當逆亮,璘竊憂之。 」剛中不以為然,錡果無功,以憂憤卒。 璘選諸將率以功。 有薦才者,璘曰:「兵官非嘗試,難知其才。 以小善進之,則僥倖者獲志,而邊人宿將之心怠矣。 」子挺。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
69
子挺
(No translation available)
70
挺字仲烈,以門功補官。 從璘為中郎將,部西兵詣行在。 高宗問西邊形勢、兵力與戰守之宜,挺占對稱旨,超授右武郎、浙西都監兼御前祗候,賜金帶。 尋差利路鈐轄,改利州東路前軍同統制,繼改西路。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
71
紹興三十一年,金人渝盟,璘以宣撫使總三路兵禦之,挺願自力軍前,璘以為中軍統制。 王師既復秦州,金將合喜孛堇介叛將張中彥以兵來爭,挺破其治平砦。 已而南市城賊亦掎角為援,轉戰竟日。 挺令前軍統制梅彥麾眾直據城門,眾弗喻,彥亦懼力不敵。 挺督之,彥出兵殊死戰,挺率背嵬騎盡易黃旗繞出敵後,憑高突之。 敵嘩曰:「黃旗兒至矣! 」遂驚敗。 挺不自為功,狀彥第一,士頗多之。 璘亦引嫌,並匿其功。 擢榮州刺史,尋拜熙河經略、安撫使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
72
明年,挺被檄與都統制姚仲率東西路兵攻德順。 金左都監空平涼之眾以援合喜,又遣精兵數萬自鳳翔來會。 仲駐軍六盤,挺獨趨瓦亭,身冒矢石,眾從之。 金人舍騎操短兵奮鬥,挺遣別將盡奪其馬,金眾遂潰。 挺勒兵追之,禽千戶耶律九斤、孛堇等百三十七人。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
73
金人懲前衄,悉兵趨德順。 璘自秦州來督師,先壁於險,且治夾河戰地。 金人果大至,挺誘致之,至所治戰地,盛兵蹙之,敵不能支,一夕遁去。 鞏州久不下,挺以選鋒至城下,諸將咸曰:「西北坡陀地易攻,若分兵各當一面,宜得利。 」挺曰:「西北雖卑而土堅,東南並河多沙礫善圮。 且兵分則少,以少當堅城,可得而下乎? 」乃命悉眾擊東南陬。 不二日,樓櫓俱盡。 夜半,其將雷千戶約降,黎明,城破。 以功授團練使,又以瓦亭功授郢州防禦使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
74
始,武興所部就餉諸郡,漫不相屬。 挺奏以十軍為名,自北邊至武興列五軍,曰踏白、摧鋒、選鋒、策選鋒、游奕; 武興以西至綿為左、右、後三軍; 而駐武興者前軍、中軍。 營部於是始井井然。 四年,入覲,除知興州、利州西路安撫使。 密修皂郊堡,增二堡,繕戎器,儲於兩庫,敵終不覺。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
75
十年冬,特加檢校少保。 成州、西和歲大侵,挺力為振恤,諭總賦者分軍儲以佐之,全活殆數千萬。 蜀自諸軍宿師,凡廩賜,官率糴三之一,視價高下給之,名曰「折估」,隨所屯地相為乘除。 歲久屯他徙,廩賜不易舊,至有同部伍而廩相倍蓰者,挺裒為中制上之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
76
光宗即位,御筆獎勞。 而西和、階、成、鳳、文、龍六州器械弗繕,挺節冗費,屯工徒,悉創為之。 禦軍雖嚴,而能時其緩急,士以不困。 郡東北有二谷水,挺作二堤以捍之。 紹熙二年,水暴發入城。 挺既振被水者,復增築長堤,民賴以安。 詔問備邊急務,即建增儲之策,由是糧糗不乏。 四年春,以疾乞致仕,詔加太尉。 卒,年五十六。 贈少師、開府儀同三司。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
77
挺少起勳閥,弗居其貴,禮賢下士,雖遇小官賤吏,不敢怠忽。 拊循將士,人人有恩。 璘故部曲拜於庭下,輒降答之,即失律,誅治無少貸。 璘嘗對孝宗言,諸子中惟挺可任。 孝宗亦曰:「挺是朕千百人中選者。 」歲時問勞不絕,被遇尤深厚。 光宗賜內府珍奇,以示殊禮。 子五人,曦,其次也。 曦仕至太尉、昭信軍節度使,以叛誅,見別傳。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
78
論曰:劉錡神機武略,出奇制勝,順昌之捷,威震敵國,雖韓信泜上之軍,無以過焉。 或謂其英概不足,雅量有餘,豈其然乎? 吳玠與弟璘智勇忠實,戮力協心,據險抗敵,卒保全蜀,以功名終,盛哉! 挺累從征討,功效甚著,有父風矣。 然玠晚頗荒淫,璘多喪敗,豈狃于常勝,驕心侈歟! 抑三世為將,釀成逆曦之變,覆其宗祀,蓋有由焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)