1
孟珙杜杲子庶王登楊掞張惟孝陳咸
(No translation available)
2
孟珙,字璞玉,隨州棗陽人。 四世祖安,嘗從岳飛軍中有功。 嘉定十年,金人犯襄陽,駐團山,父宗政時爲趙方將,以兵禦之。 珙料其必窺樊城,獻策宗政由羅家渡濟河,宗政然之。 越翼日,諸軍臨渡佈陣,金人果至,半渡伏發,殲其半。 宗政被檄援棗陽,臨陣嘗父子相失,珙望敵騎中有素袍白馬者,曰:「吾父也。 」急麾騎軍突陣,遂脫宗政。 以功補進勇副尉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
十二年,完顏訛可步騎二十萬分兩路攻棗陽,環集城下,珙登城射之,將士驚服。 宗政命珙取它道劫金人,破砦十有八,斬首千餘級,大俘軍器以歸,金人遁,以功升下班祗應。
(No translation available) (No translation available)
4
十四年,入謁制置使趙方,一見奇之,辟光化尉,轉進武校尉。 十六年,以功特授承信郎。 丁父憂,制置使起復之,珙辭,訖葬趣就職,又辭,轉成忠郎。 理宗即位,特授忠翊郎,尋差峽州兵馬監押兼在城巡檢,京湖制置司差提督虎翼突騎軍馬,又辟京西第五副將,權管神勁左右軍統制。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
六年,大元將那顏倴盞追金主完顏守緒,逼蔡,檄珙戍鄂,討金唐、鄧行省武仙。 仙時與武天錫及鄧守移剌瑗相掎角,爲金盡力,欲迎守緒入蜀,犯光化,鋒剽甚。 天錫者,鄧之農夫,乘亂聚衆二十萬爲邊患。 珙逼其壘,一鼓拔之,壯士張子良斬天錫首以獻。 是役獲首五千級,俘其將士四百餘人,戶十二萬二十有奇,乃授江陵府副都統制,賜金帶。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
制置司檄珙問邊事,珙曰:「金人若向呂堰,則八千人不爲少,然須木查、騰雲、呂堰等砦受節制乃可濟。 」已而劉全、雷去危兩部與金人戰于夏家橋,小捷。 有頃,金人犯呂堰,珙喜曰:「吾計得矣。 」亟命諸軍追擊呂堰,進逼大河,退逼山險,砦軍四合,金人棄輜重走,獲甲士五十有二,斬首三千,馬牛橐駝以萬計,歸其民三萬二千有奇。 瑗遣其部曲馬天章奉書請降,得縣五,鎮二十二,官吏一百九十三,馬軍千五百,步軍萬四千,戶三萬五千三百,口十二萬五千五百五十三。 珙入城,瑗伏階下請死,珙爲之易衣冠,以賓禮見。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
初,仙屯順陽,爲宋軍所撓,退屯馬蹬。 金順陽令李英以縣降,申州安撫張林以州降,珙言:「歸附之人,宜因其鄉土而使之耕,因其人民而立之長,少壯籍爲軍,俾自耕自守,才能者分以土地,任以職使,各招其徒以殺其勢」制置司是之。 七月己酉,仙愛將劉儀領壯士二百降,珙問仙虛實,儀陳:「仙所據九砦,其大砦石穴山,以馬蹬、沙窩、岵山三砦蔽其前; 三砦不破,石穴未易圖也。 若先破離金砦,則王子山砦亦破,岵山、沙窩孤立,三帥成禽矣。 」珙翼日遣兵向離金,廬秀執黑旗帥衆入砦,金人不疑爲宋軍,乃分據巷道,大呼縱火,掩殺幾盡。 是夜,壯士楊青等搗王子山砦,護帳軍酣寢,王建入帳中,斬金將首囊佩之,平明視之,金小元帥也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
丙辰,出師馬蹬,遣樊文彬攻其前門,成明等邀截西路,一軍圍訖石烈,一軍圍小總帥砦,火燭天,殺僇山積,餘逸去者復爲成明伏軍所得,壯士老少萬二千三百來歸。 師還,至沙窩西,與金人遇,大捷。 是日,三戰三克。 未幾,丁順等又破默候裏砦。 珙召儀曰:「此砦既破,板橋、石穴必震,汝能爲我招之乎? 」儀曰:「晉德與花腿王顯、金鎮撫安威故舊,招之必來。 」乃遣德行,儀又請選婦人三百偽逃歸,懷招軍榜以向,珙從之。 威見德,敘情好甚歡,介德往見顯,顯即日以書乞降。 德復請珙遣劉儀候之。 顯軍約五千,猶未解甲,珙令作栲栳陣; 入陣,周視良久,乃去,如素所撫循; 饗以牛酒,皆醉飽歌舞。 珙料武仙將上岵山絕頂窺伺,令樊文彬詰旦奪岵山,駐軍其下,前當設伏,後遮歸路。 已而仙衆果登山,及半,文彬麾旗,伏兵四起,仙衆失措,枕藉崖谷,山爲之赬,殺其將兀沙惹,擒七百三十人,棄鎧甲如山。 薄暮,珙進軍至小水河,儀還,具言仙不欲降,謀往商州依險以守,然老稚不願北去,珙曰:「進兵不可緩。 」夜漏十刻,召文彬等受方略,明日攻石穴九砦。 丙辰,蓐食啟行,晨至石穴。 時積雨未霽,文彬患之,珙曰:「此雪夜擒吳元濟之時也。 」策馬直至石穴,分兵進攻,而以文彬往來給事。 自寅至巳力戰,九砦一時俱破,武仙走,追及於鯰魚砦,仙望見,易服而遁。 復戰於銀葫蘆山,軍又敗,仙與五六騎奔。 追之,隱不見,降其衆七萬人,獲甲兵無算。 還軍襄陽,轉修武郎、鄂州江陵府副都統制。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
大元兵遣宣撫王楫約共攻蔡,制置使謀於珙,珙請以二萬人行,因命珙盡護諸將。 金兵二萬騎繇真陽橫山南來,珙鼓行而前,金人戰敗,卻走,追至高黃陂,斬首千二百級。
(No translation available) (No translation available)
10
倴盞遣兔花忒、沒荷過出、阿悉三人來迓,珙與射獵,割鮮而飲,馳入其帳。 倴盞喜,約爲兄弟,酌馬湩飲之。 金兵萬人自東門出戰,珙遮其歸路,掩入汝河,擒其偏裨八十有七人。 得蔡降人,言城中饑,珙曰:「已窘矣,當盡死而守,以防突圍。 」珙與倴盞約,南北軍毋相犯。 決堰水,布虎落。 倴盞遣萬戶張柔帥精兵五千人入城,金人鉤二卒以往,柔中流矢如蝟,珙麾先鋒救之,挾柔以出。 撥發官宋榮不肅,將斬之,衆下馬羅拜以請,猶杖之。 黎明,珙進逼石橋,鉤致生俘郭山,戰少卻。 金人突至,珙躍馬入陣,斬山以徇,軍氣復張,殊死戰,進逼柴潭立柵,俘金人百有二,斬首三百餘級。 翼日,命諸將奪柴潭樓。 金人爭樓,諸軍魚貫而上。 金人又飾美婦人以相蠱,麾下張禧等殺之,遂拔柴潭樓,俘其將士五百三十有七人。 蔡人恃潭爲固,外即汝河,潭高於河五六丈,城上金字型大小樓伏巨弩,相傳下有龍,人不敢近,將士疑畏。 珙召麾下飲,再行,曰:「柴潭非天造地設,樓伏弩能及遠而不可射近,彼所恃此水耳,決而注之,涸可立待。 」皆曰:「堤堅未易鑿。 」珙曰:「所謂堅者,止築兩堤首耳,鑿其兩翼可也。 」潭果決,實以薪葦,遂濟師攻城,擒其兩將斬之,獲其殿前右副點檢溫端,磔之城下,進逼土門。 金人驅其老稚熬爲油,號「人油砲」,人不堪其楚,珙遣道士說止之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
端平元年正月辛丑,黑氣壓城上,日無光,降者言:「城中絕糧已三月,鞍靴敗鼓皆糜煮,且聽以老弱互食,諸軍日以人畜骨和芹泥食之,又往往斬敗軍全隊,拘其肉以食,故欲降者衆。 」珙下令諸軍銜枚,分運雲梯布城下。 己酉,珙帥師向南門,至金字樓,列雲梯,令諸將聞鼓則進,馬義先登。 趙榮繼之,萬衆競登,大戰城上,降其丞相烏古論栲栳,殺其元帥兀林達及偏裨二百人。 門西開,招倴盞入,江海執其參政張天綱以歸。 珙問守緒所在,天綱曰:「城危時即取寶玉置小室,環以草,號泣自經,曰'死便火我',煙焰未絕。 」珙與倴盞分守緒骨,得金諡寶、玉帶、金銀印牌有差。 還軍襄陽,特授武功郎、主管侍衛馬軍行司公事。 擢建康府都統制兼權侍衛馬軍行司職事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
太常寺簿朱楊祖、看班祗候林拓朝八陵,諜云大元兵傳宋來爭河南府,哨已及盟津,陝府、潼關、河南皆增屯設伏,又聞淮閫刻日進師,衆畏不前。 珙曰:「淮東之師,由淮、泗溯汴,非旬余不達,吾選精騎疾馳,不十日可竣事; 逮師至東京,吾已歸矣。 」於是晝夜兼行,與二使至陵下,奉宣御表,成禮而歸。 制置司奏留珙襄陽兼鎮北軍都統制。 鎮北軍者,珙所招中原精銳百戰之士萬五千餘人,分屯漅北、樊城、新野、唐、鄧間。 俄令赴樞密院稟議,授帶御器械。 二年,授主管侍衛馬軍司公事,時暫黃州駐劄,朝辭,上曰:「卿名將之子,忠勤體國,破蔡滅金,功績昭著。 」珙對曰:「此宗社威靈,陛下聖德,與三軍將士之勞,臣何力之有? 」帝問恢復,對曰:「願陛下寬民力,蓄人材,以俟機會。 」帝問和議,對曰:「臣介胄之士,當言戰,不當言和。 」賜齎甚厚。 兼知光州,又兼知黃州。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
三年,珙至黃,增埤浚隍,搜訪軍實,邊民來歸者日以千數,爲屋三萬間居之,厚加賑貸。 又慮兵民雜處,因高阜爲齊安、鎮淮二砦,以居諸軍。 創章家山、毋家山兩堡爲先鋒、虎翼、飛虎營。 兼主管管內安撫司公事,節制黃蘄光、信陽四郡軍馬。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
大元兵攻蘄州,珙遣兵解其圍; 又攻襄陽,隨守張龜壽、荊門守朱楊祖、郢守喬士安皆委郡去,復州施子仁死之,江陵危急。 詔沿江、淮西遣援,衆謂無逾珙者,乃先遣張順渡江,珙以全師繼之。 大元兵分兩路:一攻復州,一在枝江監利縣編筏窺江。 珙變易旌旗服色,迴圈往來,夜則列炬照江,數十里相接。 又遣外弟趙武等共戰,躬往節度,破砦二十有四,還民二萬。 嘉熙元年,封隨縣男,擢高州刺史,忠州團練使兼知江陵府、京西湖北安撫副使。 未幾,授鄂州諸軍都統制。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
大元大將忒沒䚟入漢陽境,大將口溫不花入淮甸,蘄守張可大、舒州李士達委郡去,光守董堯臣以州降。 合三郡人馬糧械攻黃守王鑒,江帥萬文勝戰不利。 珙入城,軍民喜曰:「吾父來矣。 」駐帳城樓,指畫戰守,卒全其城,斬逗留者四十有九人以徇。 御筆以戰功賞將士,特賜珙金碗,珙益以白金五十兩賜之諸將。 將士彌月苦戰,病傷者相屬,珙遣醫視療,士皆感泣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
二年春,授寧遠軍承宣使、帶御器械、鄂州江陵府諸軍都統制。 珙以三軍賞典未頒,表辭。 詔曰:「有功不賞,人謂朕何? 三軍勳勞,趣其來上。 封爵之序,自將帥始,卿奚辭焉? 」未幾,授樞密副都承旨、京西湖北路安撫制置副使兼督視行府參謀官。 未幾,升制置使兼知岳州。 乃檄江陵節制司搗襄、郢,於是張俊復郢州,賀順復荊門軍。 十二月壬子,劉全戰於塚頭,戰于樊城,戰于郎神山,屢以捷聞。 三年春正月,曹文鏞復信陽軍,劉全復樊城,遂復襄陽。 授樞密都承旨、制置使兼知鄂州。 全遣譚深復光化軍,息、蔡降,珙命以兵逆之,得壯士百餘,籍爲忠衛軍。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
初,詔珙收復京、襄,珙謂郢然後可以通饋餉得荊門然後可以出奇兵,由是指授方略,發兵深入,所至以捷聞。 珙奏略曰:「取襄不難而守爲難,非將士不勇也,非車馬器械不精也,實在乎事力之不給爾。 襄、樊爲朝遷根本,今百戰而得之,當加經理,如護元氣,非甲兵十萬,不足分守。 與其抽兵於敵來之後,孰若保此全勝? 上兵伐謀,此不爭之爭也。 」乃置先鋒軍,以襄、郢歸順人隸焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
庚寅,諜報大元兵欲大舉臨江,珙策必道施、黔以透湖湘,請粟十萬石以給軍餉,以二千人屯峽州,千人屯歸州。 忠衛舊將晉德自光化來歸,珙獎用之。 珙弟瑛以精兵五千駐松滋爲夔聲援,遣於德興增兵守歸州隘口萬戶穀。 大元兵自隨窺江,珙密遣劉全拒敵,遣伍思智以千人屯施州。 大元大將塔海並禿雪帥師入蜀,號八十萬,珙增置營砦,分佈戰艦,遣張舉提兵間道抵均州防遏。 大元兵度萬州湖灘,施、夔震動,珙兄璟時爲湖北安撫副使、知峽州,急以書謀備禦。 珙請于督府,帥師西上。 璟調金鐸一軍迎拒於歸州大𤦩砦。 劉義捷于馬巴東縣之清平村。 珙弟璋選精兵二千駐澧州防施、黔路。 四年,進封子。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
珙條上流備禦宜爲藩籬三層:乞創制副司及移關外都統一軍于夔,任涪南以下江面之責,爲第一層; 備鼎、澧爲第二層; 備辰、沅、靖、桂爲第三層。 峽州、松滋須各屯萬人,舟師隸焉,歸州屯三千人,鼎、澧、辰、沅、靖各五千人,郴、桂各千人,如是則江西可保。 又遣楊鼎、張謙往辰、沅、靖三州,同守倅曉諭熟蠻,講求思、播、施、黔支徑,以圖來上。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
會諜知大元兵於襄樊隨、信陽招集軍民布種,積船材于鄧之順陽,乃遣張漢英出隨,任義出信陽,焦進出襄,分路撓其勢。 遣王堅潛兵燒所積船材,又度師必因糧于蔡,遣張德、劉整分兵入蔡,火其積聚。 制拜甯武軍節度使、四川宣撫使兼知夔州。 招集麻城縣、巴河、安樂磯、管公店淮民三百五十有九人,皆沿邊經戰之士,號「甯武軍」,令璋領之。 進封漢東郡侯兼京湖安撫制置使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
回鶻愛里八都魯帥壯士百餘、老稚百一十五人、馬二百六十匹來降,創「飛鶻軍」,改愛里名艾忠孝,充總轄,乞補以官。 四川制置使陳隆之與副使彭大雅不協,交章於朝。 珙曰:「國事如此,合智並謀,猶懼弗克,而兩司方勇於私鬥,豈不愧廉、藺之風乎。 」馳書責之,隆之、大雅得書大慚。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
厘蜀政之弊,爲條班諸郡縣,曰差除計蜀,曰功賞不明,曰減克軍糧,曰官吏貪黷,曰上下欺罔。 又曰:「不擇險要立砦柵,則難責兵以衛民; 不集流離安耕種,則難責民以養兵。 」乃立賞罰以課殿最,俾諸司奉行之。 黎守閻師古言大理國請道黎、雅入貢,珙報大理自通邕、廣,不宜取道川蜀,卻之。 兼夔路制置大使兼屯田大使。 軍無宿儲,珙大興屯田,調夫築堰,募農給種,首秭歸,尾漢口,爲屯二十,爲莊百七十,爲頃十八萬八千二百八十,上屯田始末與所減券食之數,降詔獎諭。 靖州徭琳賽良爲亂,遣王瑀平之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
淳祐二年,珙以京、襄死節死事之臣請於朝,建祠岳陽,歲時致祭,有旨賜名閔忠廟。 淮東受兵,樞密俾珙應援,遣李得帥精兵四千赴之,珙子之經監軍。 諜知京兆府也可那延以騎兵三千經商州取鶻嶺關,出房州竹山,遣王令屯江陵,尋進屯郢州,劉全屯沙市,焦進提千人自江陵、荊門出襄。 檄劉全齎十日糧,取道南漳入襄,與諸軍合。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
大元兵至三川,珙下令應出戍主兵官,不許失棄寸土。 權開州梁棟乏糧,請還司,珙曰:「是棄城也。 」棟至夔州,使高達斬其首以徇。 由是諸將稟令惟謹。 大元兵至瀘,珙命重慶分司發兵應援,遣張祥屯涪州。 拜檢校少保,進封漢東郡公。 珙言:「沅之險不如辰,靖之險不如沅,三州皆當措置而靖尤急。 今三州粒米寸兵無所從出,出京湖之憂一。 江防上自秭歸,下至壽昌,亙二千里,自公安至峽州灘磧凡十餘處,隆冬水涸,節節當防,兵諱備多,此京湖之憂二。 今尺籍數虧,既守灘磧,又守關隘,此京湖之憂三。 陸抗有言:'荊州國之藩表,如其有虞,非但失一郡,當傾國爭之。 若非增兵八萬並力備禦,雖韓、白復生,無所展巧。 '今日事勢大略相似,利害至重。 」余玠宣諭四川,道過珙,珙以重慶積粟少,餉屯田米十萬石,遣晉德帥師六千援蜀,之經爲策應司都統制。 四年,兼知江陵府。 珙謂其佐曰:「政府未之思耳,彼若以兵綴我,上下流急,將若之何? 珙往則彼搗吾虛,不往則誰實捍患。 」識者是之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
25
詔京湖調兵五千戍安豐,援壽春。 珙遣劉全將以往。 繼有命分兵三千備齊安,珙言:「黃州與壽昌三江口隔一水耳,須兵即度,何必預遣? 先一日則有一日之費,無益有損,萬一上游有警,我軍已疲,非計之得也。 」不從。 五年,御筆以職事修舉,轉行兩官,許令回授。 珙至江陵,登城歎曰:「江陵所恃三海,不知沮洳有變爲桑田者,敵一鳴鞭,即至城外。 蓋自城以東,古嶺先鋒直至三氵義,無所限隔。 」乃脩復內隘十有一,別作十隘於外,有距城數十里者。 沮、漳之水,舊自城西入江,因障而東之,俾繞城北入於漢,而三海遂通爲一。 隨其高下,爲匱蓄泄,三百里間,渺然巨浸。 土木之工百七十萬,民不知役,繪圖上之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
珙以身鎮江陵,而兄璟帥武昌,故事,無兄弟同處一路者,乞歸田,不允。 詔以兵五千援淮,珙使張漢英帥之。 樞密調兵五千赴廣西,珙移書執政曰:「大理至邕,數千里部落隔絕,今當擇人分佈數郡,使之分治生夷,險要形勢,隨宜措置,創關屯兵,積糧聚芻于何地,聲勢既張,國威自振。 計不出此而聞風調遣,空費錢糧,無補於事。 」不聽。 大元大將大納至江陵,遣楊全伏兵荊門以戰,珙先期諜知,達於樞密,檄兩淮爲備,兩淮不知也,後果如所報。 珙奏:「襄、蜀蕩析,士無所歸,蜀士聚於公安,襄士聚於郢渚。 臣作公安、南陽兩書院,以沒入田廬隸之,使有所教養。 」請帝題其榜賜焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
初,珙招鎮北軍駐襄陽,李虎、王旻軍亂,鎮北亦潰,乃厚招之,降者不絕。 行省范用吉密通降款,以所受告爲質,珙白於朝,不從。 珙歎曰:「三十年收拾中原人,今志不克伸矣。 」病遂革,乞休致,授檢校少師、甯武軍節度使致仕,終於江陵府治,時九月戊午也。 是月朔,大星隕於境內,聲如雷。 薨之夕,大風髮屋折木。 訃至,帝震悼輟朝,賻銀絹各千,特贈少師,三贈至太師,封吉國公,諡忠襄,廟曰威愛。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
28
珙忠君體國之念,可貫金石。 在軍中與參佐部曲論事,言人人異,珙徐以片語折衷,衆志皆愜。 謁士遊客,老校退卒,壹以恩意撫接。 名位雖重,惟建鼓旗、臨將吏而色凜然,無敢涕唾者。 退則焚香掃地,隱幾危坐,若蕭然事外。 遠貨色,絕滋味。 其學邃于《易》,六十四卦各系四句,名《警心易贊》。 亦通佛學,自號「無庵居士」。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
29
杜杲,字子昕,邵武人。 父穎,仕至江西提點刑獄,故杲以任授海門買納鹽場,未上,福建提點刑獄陳彭壽檄攝閩尉。 民有甲之子死,誣乙殺之,驗發中得沙,而甲舍旁有池沙類發中者,鞫問,子果溺死。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
30
江、淮制置使李玨羅致幕下。 滁州受兵,檄杲提偏師往援,甫至,民蔽野求入避,滁守固拒,杲啟鑰納之。 金人圍城數重,杲登陴中矢,益自奮厲,卒全其城。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
31
調江山丞,兩浙轉運使朱在辟監崇明鎮,崇明改隸淮東總領,與總領岳珂議不合,慨然引去。 珂出文書一卷,曰:「舉狀也。 」杲曰:「比而得禽獸,雖若丘陵,弗爲。 」珂怒,杲曰:「可劾者文林,不可強者杜杲。 」珂竟以負蘆錢劾,朝廷察蘆無虧,三劾皆寢。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
32
淮西制置曾式中辟廬州節度推官。 浮光兵變,杲單騎往誅其渠魁,守將爭餉金幣,悉封貯一室,將行,屬通判鄭准反之。 安豐守告戍將扇搖軍情,且爲變,帥欲討之,杲曰:「是激使叛也。 」請與兩卒往,呼將諭之曰:「而果無他,可持吾書詣制府。 」將即日行,一軍帖然。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
33
知六安縣,民有嬖其妾者,治命與二子均分。 二子謂妾無分法,杲書其牘云:「《傳》云'子從父令',律曰'違父教令',是父之言爲令也,父令子違,不可以訓。 然妾守志則可,或去或終,當歸二子。 」部使者季衍覽之,擊節曰:「九州三十三縣令之最也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
34
知定遠縣,會李全犯邊,衍時爲淮帥,辟通判濠州,朝廷以杲久習邊事,擢知濠州。 制置大使趙善湘謀復盱眙,密訪杲,杲曰:「賊恃外援,當斷盱眙橋梁以困之。 」卒用其策成功。 金衆數萬駐榆林阜請降,輜重甚富,或請誘而圖之。 杲曰:「殺降不仁,奪貨不義,納之則有後患。 諭而遣之。 召奏事,差主管官告院,知安豐軍。 善湘與趙范、范弟葵出師,遷淮西轉運判官。 詔問守禦策,杲上封曰:「沿淮旱蝗,不任征役; 中原赤立,無糧可因。 若虛內事外,移南實北,腹心之地,必有可慮。 」時在外諫出師者惟杲一人。 及兵敗洛陽,人始服其先見。 奉崇道祠,再知濠州,未行,改安豐。 大元兵圍城,與杲大戰。 明年,大兵復大至,又大戰。 擢將作監,御書慰諭之。 丞相李宗勉、參知政事徐榮叟曰:「帥淮西無逾杜杲者。 」詔以安撫兼廬州,進太府卿、淮西制置副使兼轉運使。 復與大元兵戰。 累疏請老,不許。 權刑部尚書。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
35
淳祐元年,乞去愈力,擢工部尚書,遂以直學士奉祠。 帝欲起之帥廣西,以言者罷。 帝曰:「杜杲兩有守功,若脫兵權,使有後禍,朕何以使人? 」乃起知太平州。 俄擢華文閣學士、沿江制置使、知建康府、行宮留守,節制安慶、和、無爲三郡。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
36
杲罷楊林堡,以其費備曆陽,淮民寓沙上者護以師。 首謁程顥祠。 總領所即張栻宦游處,陳像設祀焉。 置貢士莊,蠲民租二萬八千石。 復與大元兵戰於真州。 進敷文閣學士,遷刑部尚書,引見,帝加獎勞。 乞歸不許,兼吏部尚書。 杲隨資格通其礙,銓綜爲精。 梁成大子賂當國者求銓試,杲曰:「昔沈繼祖論朱文公,成大亦論真文忠公,皆得罪名教者,子孫宜廢錮,安得仕? 」進徽猷閣,奉祀。 請老,升寶文閣致仕。 帝思前功,進龍圖閣而杲卒,遺表上,贈開府。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
37
杲淹貫多能,爲文麗密清嚴,善行草急就章。 晚歲專意理學,嘗言吾兵間無悖謀左畫,得於《四書》。 子庶。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
38
子庶
(No translation available)
39
庶字康侯,幼倜儻有大志,性剛勁,通宋典故,善爲文。 從父兵間,習邊事,未人仕已立戰功,明堂恩補官。 大元兵圍安豐,兵將不相下,庶調護咸得其歡心,卒協力捍禦。 杲帥淮西,辟書寫機宜文字。 廬州圍解,庶白事廟堂,諸將饋金助上功費,皆受之,賞典行,歸悉反所饋。 遷籍田令兼制機督幹。 監呂文德、聶斌軍,與大元兵戰朱皋、白塚,遷將作監簿。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
40
杲在建康,庶通判和州,權知真州。 郡素缺備,庶大修守禦,具積排杉木殆十萬株。 差知興化軍,奉祀鴻禧觀。 起知邕州,改潮州,以言者寢命。 赴淮東制司議幕,過闕,遷將作監丞。 遷司農丞、知和州,陛辭,言:「今天時不可幸,地利不可恃,人和不可保,苟恃天幸,恃長江,恃清野,而付邊事於素不諳曆之人,未見其可。 」帝嘉納。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
41
尋兼淮西提點刑獄,浚城濠,增守備,修學宮。 知真州兼淮東提點刑獄,逾年,進直秘閣,移淮西兼廬州安撫副使,人歡迎如見慈父,治績甚多。 就任加刑部郎中,升寶文閣,與大元兵戰於望仙、白沙城。 昇華文閣。 開慶元年冬,進大理少卿、淮東轉運副使、兩淮制置司參謀官,特授兩淮制置使、知揚州。 射陽湖饑民嘯聚,庶曰:「吾赤子也。 」遣將招刺,得丁壯萬餘,戮止首惡數人。 明年四月,火,抗章自劾,召赴行在。 尋直寶文閣、知隆興府、江西轉運副使,卒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
42
王登,字景宋,德安人。 少讀書,喜古兵法,慷慨有大志,不事生產。 出制置使孟珙幕府,久之,權知巴東縣。 獻俘制置司,登念奮自書生,不拜,吏曰:「不拜則不敢上。 」難之,竟棄功去。 淳祐四年,舉進士,調興山主簿。 總領賈似道檄修江陵城,條畫有法。 明年,制置使李曾伯經理襄陽,登在行,以積功升,尋以母憂去。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
43
及吳淵爲制置使,邊事甚亟,因憶弟潛盛言王登才略,具書幣招之。 登方與客奕,發書,衣冠拜家廟,長揖出門,問牛幾何,可盡發犒師。 淵慨然曰:「事亟矣,奈何? 」登曰:「亟呼諸將共議。 」衆至,歡躍曰:「景宋在此。 」淵曰:「汝輩欲西門出,景宋欲從方城,如何? 」衆曰:「惟命! 」登曰:「用兵患不一,登書生,不過馮軾觀戰,請五大帥中擇一人爲節制。 」淵曰:「請監丞出,正謂此也。 」即書銀牌曰:「監丞代某親行,將士用命不用命,賞罰畢具申。 」登至沙市,椎牛釃酒,得七千人,誓曰:「登與諸將義同骨肉,今日之事,登不且命,諸將殺登以獻主帥; 諸將有一不用命,登有制劄在,不敢私也。 」衆股栗聽命,竟立奇功於沮河。 趙葵爲制置使,見登握手曰:「景宋一身膽,惜相見晚也。 」俾參宣撫司兼京西兩節。 馬光祖爲制置使,辟充參謀官,遷軍器少監、京西提點刑獄。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
44
登威聲日振。 有餘思忠及徐制幾讒于光祖曰:「京湖知有王景宋,不知有馬制置,非久易位矣。 」光祖疑焉,出登屯郢州,後以幹辦鐘蜚英調護,情好如初。 侍御史戴慶炣劾思忠,其党過元龍、沈翥在幕中,又傾之,以是議論不合,才略不能施,識者惜焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
45
楊掞,字純父,撫州臨川人。 少能詞賦,裏陳氏館之教子,數月拂衣去。 遊襄、漢,既而代陳中選,陳謝之萬緡,輦以入倡樓,篋垂盡,夜忽自呼曰:「純父來此何爲? 」明日遂行。 用故人薦,出淮閫杜杲幕,杲曰:「風神如許,它日不在我下。 」由是治法征謀多咨於掞。 逾年,安豐被兵,掞慨然曰:「事亟矣,掞請行。 」乃以奇策解圍,奏補七官。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
46
掞念置身行伍間,騎射所當工,夜以青布籍地,乘生馬以躍,初過三尺,次五尺至一丈,數閃跌不顧。 制置使孟珙辟於幕,嘗用其策爲「小子房」,與之茶局,周其資用。 掞以本領錢數萬費之,總領賈似道稽數責償,珙以白金六百令掞償之,掞又散之賓客,酣歌不顧。 似道欲殺之,掞曰:「漢高祖以黃金四萬斤付陳平,不問出入,公乃顧此區區,不以結豪傑之心邪? 」似道始置之。 珙嘗燕客,有將校語不遜,命斬之,掞從容曰:「斬之誠是,第方會客廣謀議,非其時非其地也。 」珙大服。 未幾,有大將立功,珙坐受其拜,掞爲動色,因歎曰:「大將立功,庭參納拜,信兜鍪不如毛錐子也。 」於是謝絕賓客,治進士業,遂登第,調麻城尉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
47
向士璧守黃州,檄入幕,尋以戰功升三官。 無何,得心疾,曰:「我不可用矣。 」遂調潭州節度推官。 趙葵爲京湖制置使,掞與偕行,王登迓於沙市,極談至夜分,掞退曰:「王景宋滿身是膽,惜欠沉細者,如掞副之,何事不可爲也,但恐終以勇敗。 」後登死,人以爲知言。 逾時,士璧守峽州,招之,病不果行而卒,贈架閣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
48
張惟孝
(No translation available)
49
張惟孝,字仲友,襄陽人。 長六尺,通《春秋》,下第,乃工騎射。 城中亂,爭出關,惟孝拔劍殺數人,趨白河,見一舟壯钜甚,急登之,舟人不可,惟孝曰:「今日之事,非汝即我,能殺我者得此舟。 」衆披靡,遂以舟達郢州。 兵亂,奔沙洋,別之傑爲帥,盡隘諸湖不泄水,惟孝令二人賈服前行,密窺隘兵,曰:「易與耳。 」乃與十騎,衣黑袍,假爲敵兵,曰:「後隊亟至。 」守隘四五百人悉潰,舟趨藕池。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
50
開慶元年,卜居江陵,至沙市,衆舟大集,不可涉。 頃有峨冠張蓋,從者數十,則宣撫姚希得之弟也,今曰:「敢有爭岸者投水中。 」惟孝睥睨良久,提劍驅左右而出,舉白旗以麾,令衆船登岸,毋敢亂次。 幹官鐘蜚英見而異之,以告唐舜申,舜申曰:「吾故人也。 」具言惟孝平生。 蜚英謂曰:「今日正我輩趨事赴功之秋。 」惟孝不答,又叩之,則曰:「朝廷負人。 」明日,蜚英導希得羅致之,宴仲宣樓,蜚英酒酣曰:「有國而後有家,天下如此,將安歸乎? 」惟孝躍然曰:「從公所命。 」乃請空名帖三十以還。 逾旬,與三十騎俱擁甲士五千至,旗幟鮮明,部伍嚴肅,上至公安,下及墨山,遊踏相繼。 希得大喜,請所統姓名,惟孝曰:「朝廷負人,福難禍易,聊爲君侯紓一時之難耳,姓名不可得也。 」時鼎、澧五州危甚,於是擊鼓耀兵,不數日,衆至萬人,數戰俱捷,江上平。 制使呂文德招之,不就而遁,物色之不可得,或云已趨淮甸,後不知所終。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
51
陳咸,字逢儒,監察御史升卿次子,爲叔父巨卿後。 登淳熙二年進士第,調內江縣尉。 縣吏受賄,賦民不均,咸以聞于部使者,爲下令聽民自陳利病,而委咸均其賦。 改知果州南充縣,轉運司辟主管文字。 歲旱,稅司免下戶兩稅,轉運使安節以爲虧漕計,咸白安節曰:「苟利於民,違之不可。 」因言:「今楮幣行於四川者幾虧三百萬,苟增印百萬,足以補放免之數。 」安節從之。 軍多濫請,咸每裁損,帥屬以爲言,咸曰:「咸首可斷,濫請不可得。 」蜀歲收激賞權輸絹錢,民以爲病,咸白安節,核入節出,奏歲減二十餘萬緡。 擢知資州,時久旱,咸被命即請帥臣發粟二千餘石以振。 明年,東、西川皆旱,總制二司議蠲民賦而慮虧國課,咸請增印未補發引百有九萬以償所蠲,議遂決。 大修學宮,政以最聞,改知普州。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
52
開禧元年,邊事興,四川宣撫使程松奇其才,辟主管機宜文字。 咸首貽書論兵不可輕動,勸松搜人才,練軍實; 考圖籍以疏財用之源,視險要以決攻守之計; 約大將面會,以免疑忌之嫌; 捐金帛募死士,以明間探之遠; 出虛搗奇之策,審於當用; 幸勝趨利之謀,寢而勿行。 松復書深納,然實不能用。 副使吳曦蔑視松,易置將兵,不關白正使。 松務爲簡貴,咸憂之,復說松收梁、洋以北義士爲緩急用; 據險厄,立關堡,杜支徑以備不虞。 松又不能用。 遷利路轉運判官。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
53
曦叛臣于金,關外四州繼沒,人情大駭。 咸留大安軍督軍糧,檄其守楊震仲振流民,備奸盜,衆稍安。 安丙密以曦反謀告咸,咸即遣人告松,松不之察。 曦以咸蜀名士,欲首脅之以令其餘,檄咸議事。 咸不往,遂之利州。 抵城外,偽都運使徐景望已挾兵入居台治。 英宗諱日,景望大合樂以享,咸力拒之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
54
初,咸自大安東下,遇偽將褚青與語,青有悔意。 至是,以主管文字王釜、福艾可與共事,欲結二人誅景望,燒棧閣,絕曦援兵。 既而釜棄官歸,咸以青不可保,謀遂沮。 李道傳問咸:「計將安出? 」咸曰:「事極不過一死耳,必不爲吾蜀累也。 」語家子欽曰:「咸受國厚恩,義當擊賊,恨無兵權,獨有下策,削髮以全臣節。 」會曦以書招之急,咸答書勸其稟命,既而欲親諭之,遂行,遇偽統領孟可道,知曦已僭亂,曰:「吾書不可用矣。 」還至後𨫼,入帳中以刀自斷其結,披緇而出。 景望遣兵拘咸於岸,曦聞怒甚。 吳睍勸曦召咸主武興寺,因殺之,安丙力爲救解,乃得釋歸。 曦既誅,咸語諸子曰:「吾不能討賊而棄官守,罪也。 」上表自劾,安丙、楊輔等皆勉其出。 丙尋奏以咸總蜀賦,從之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
55
時僭亂後,帑藏赤立。 咸至武興,與丙商榷利病,兵政財計,合爲一家,請丙奏於朝。 核諸司羨余,移支常平廣惠米,鑄當五錢,榜賣官,並權截四路上供,汰弱兵二萬餘,規畫備至,故軍興增支之數八千七百五十餘萬,皆不取於民。 咸總賦之始,贍軍帑廩緡不過一千四十五萬餘,糧不過九十一萬餘,料不過二萬餘。 咸晝夜精勤,調度有方,不二歲,益昌大軍庫有楮引百八十萬,成都免引場樁撥二百一十餘萬,城下三倉軍糧四十餘萬石,預借米本一百一十餘萬,又別貯軍糧百四十九萬石,料七萬餘,而布帛絲綿、銅鐵錢與祠牒不預焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
56
劍外民久苦役調,或建議調東、西兩路及夔路丁壯共其勞。 令始下,民憚行,馳訴于安丙,乞計直輸錢以免行,久而不克輸者十五余萬,咸蠲之。 蜀錢引舊約兩界五千餘萬,半藏於官,自軍興引皆散于民,宣、總二司增創三界通行八千餘萬,價日益落。 咸捐一千二百餘萬緡以收十九界之半,又與丙議合茶馬司之力,再收九十一界,續造九十三界以兌之,於是引價復昂,糴價頓減。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
57
嘉陵江流忽淺,或云金人截上流,咸不動,疏而導之,自益昌至於魚梁,饋運無阻。 金州地險,咸增饋米以實之,人皆曰:「金州之險,金人不可向,何益之爲? 」咸曰:「敵至而慮,無及矣。 」未幾,金人犯上津,守賴以固。 召爲司農少卿,卒。 丙列奏其功,賜諡勤節。 初,宣諭使吳獵嘗表其節,詔進二秩,咸乞回贈所生父母焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
58
論曰:宋之辱于金久矣,值我國家興師討罪,聲震河朔,乃遣孟珙帥師夾攻,遂滅其國,以雪百年之恥。 而珙說禮樂、敦詩書,誠寡與二。 杜杲、王登、楊掞、張惟孝,思以功名自見,雖所立有小大,皆奇才也。 陳咸不從逆曦,雖不能死,然理財于喪亂之餘,蜀賴以固守,豈不賢于匹夫而莫經溝瀆者哉!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)