1
周三臣○韓通李筠李重進
(No translation available)
2
《五代史記》有《唐六臣傳》,示譏也。 《宋史》傳周三臣,其名似之,其義異焉,求所以同,則歸於正名義、扶綱常而已。 韓通與宋太祖比肩事周,而死於宋未受禪之頃,然不傳於宋,則忠義之誌何所托而存乎? 李筠、李重進舊史書叛,叛與否未易言也,洛邑所謂頑民,非殷之忠臣乎? 孔子定《書》,不改其舊稱焉。 或曰:三人者嚐臣唐、晉、漢矣。 曰:智氏之豫讓非歟! 作《周三臣傳》。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
乾祐初,周祖為樞密使,統兵伐河中。 知通謹厚,命之自隨,先登,身被六創,以功遷本軍都虞候。 周祖鎮大名,奏通為天雄軍馬步軍都校,委以心腹,及入汴,通甚有力焉。 授奉國左第六軍都校,領雷州刺史。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
廣順初,為虎捷右廂都校,遷左廂,充孟州巡檢,繼領永、睦二州防禦使。 周祖親征兗州,以通為在京右廂都巡檢。 時河溢,灌河陰城,命通率廣銳卒千二百浚汴口,又部築河陰城,創營壁。 未幾,拜保義軍節度觀察留後,周祖親郊,正授節度。 并州劉崇南侵,命通副河中王彥超出晉州道擊之,敗於高平。 以通為太原北面行營部署,為地道攻其城。 俄班師,移鎮曹州,檢校太保。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
世宗征淮南,命通為京城都巡檢。 世宗以都城狹小,役畿甸民築新城,又廣舊城街道。 命左龍武統軍薛可信、右衛上將軍史佺、右監門衛上將軍蓋萬、右羽林將軍康彥環分督四面,通總領其役。 功未就,世宗幸淮上,留通為在京內外都巡檢、權點檢侍衛司。 是役也,期以三年,才半歲而就。 三年,追敘秦、鳳功,改領忠武軍節度、檢校太傅,又改侍衛馬步軍都虞候。 世宗幸壽春,為京城內外都巡檢。 淮南平,為歸德軍節度。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
太祖奉詔北征,至陳橋為諸軍推戴。 通在殿閣,聞有變,惶遽而歸。 軍校王彥升遇通於路,策馬逐之,通馳入其第,未及闔門,為彥升所害,妻子皆死。 太祖聞通死,怒彥升專殺,以開國初,隱忍不及罪。 即下詔曰:“易姓受命,王者所以應期; 臨難不苟,人臣所以全節。 故周天平軍節度、檢校太尉、同中書門下平章事、侍衛親軍馬步軍副指揮使韓通,振跡戎伍,委質前朝,彰灼茂功,踐更勇爵。 夙定交於霸府,遂接武於和門,艱險共嚐,情好尤篤。 朕以三靈眷佑,百姓樂推,言念元勳,將加殊寵,蒼黃遇害,良用憮然。 可贈中書令,以禮收葬。 遣高品梁令珍護喪事。 ”
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
通性剛而寡謀,言多忤物,肆威虐,眾謂之“韓瞠眼”。 其子頗有智略,幼病傴,人目為“橐駝兒”。 見太祖有人望,常勸通早為之所,通不聽。 後太祖幸開寶寺,見通及其子畫像於壁,遽命去之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
李筠,并州太原人。 善騎射。 後唐秦王從榮判六軍諸衛,募勇士為爪牙,筠操弓矢求見。 弓力及百斤,府中無能挽者,從榮令筠射,引滿有餘力,再發皆中,因以隸麾下。 從榮難作,筠騎從至天津橋,射殺十數人,知事不濟,棄馬遁去。 清泰初,應募為內殿直,遷控鶴指揮使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
晉開運末,契丹犯汴京,其將趙延壽聞筠驍勇,召置帳下。 及契丹主北歸,死欒城,延壽至常山,為永康王所縶。 契丹眾數萬,據常山,後北去。 留耶律解裏,眾才二千騎,又分別部首領楊袞以千騎掠邢、洺。 來還中朝士大夫多在城中,契丹與漢相雜,解裏性貪恣自奉,削漢軍日食,眾皆菜色。 筠乘其怨,密與王蕘、石公霸、何福進等謀,以閏七月二十九日伺契丹守閽者旦食,撞寺鍾為期,相率入據兵庫,次焚牙門,大呼市人,並力擊焉。 契丹眾大驚,由北門而出,解裏趣族乘列之於野。 明日集眾入郛力戰,屬晉士卒分掠,唯控鶴一軍與市民禦之,死傷相繼。 午後,郛外民千餘知契丹奔敗者,持兵趣其族乘,將劫之,守者入郛馳告,解裏聞之,遂挈族而去。 初,筠建謀約諸將同力,控鶴左廂都校白再榮首匿於室不敢應,筠拔佩刀破幕引臂迫之,再榮不得已而行,諸將次第赴之。 及契丹去,百姓死者二千餘人。 諸將互伐其功,筠詣故相馮道請權領節度事,道曰:“子主奏事而已,留後事當議功臣為之。 ”道恐諸將爭功復亂,乃以再榮前職貴加諸將,權推為留後,人心遂定。 是戰,筠功居多,即送款漢祖,以其子赴朝,漢祖深賞之。 以控鶴一軍力戰,優加賜與,授再榮留後,筠博州刺史。 筠以賞薄不悅。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
周祖鎮大名,表為先鋒指揮使,又為北面緣邊巡檢。 周祖起兵入汴,筠同郭崇從,與慕容彥超戰於留子陂,彥超東奔。 廣順初,權知滑州,俄真拜義成軍節度。 數月,改彰德軍節度。 會並人侵晉州,王峻率師往拒,筠亦請西征,詔褒之。 又乞免黃澤關商稅,奏可。 周祖征兗,還次濮,筠因朝,獻馬,賜襲衣、金帶。 從至澶,宴訖遣還。 及召潞州常思入朝,命筠權知軍府,思改宋、亳,以筠為昭義軍節度。 三年,加檢校太傅。 時王峻兼節製,以筠及王殷、何福進皆創業功臣,故並加恩焉。 顯德初,周祖親郊,加同平章事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
世宗即位,並人入侵,其將張暉率先鋒自團柏穀入營梁侯驛,攻劫堡柵,所至焚略蕩盡,筠遣護軍穆令均率步騎二千拒之。 令均營於太平驛,驛東南距潞八十里,失於偵邏,暉淩晨奄至,潞兵被甲介馬,暉見之佯退,潞兵追之,並伏遂發。 令均且鬥且卻,步卒降並者數百人,騎不復者百人,餘眾還保潞。 世宗親征沁州,降之,命筠率沁之行營兵赴太原,符彥卿戍忻口,拒契丹援兵。 彥卿請益師,詔筠與張永德以三千騎益之,既至,以偏師繞契丹後,奮擊走之。 師還,加兼侍中。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
二年,筠破並軍於榆社,獲其將安濬、康超等七十餘人。 三年,筠遣行軍司馬範守圖率兵入遼州界,殺並卒三百餘,獲小校數人以獻。 四年,又遣守圖入河東界,降二砦。 五年,筠自將入石會關,破並人六砦。 是冬,又破遼州長清砦,擒其磁州刺史李戴興以獻。 俄又敗並人於境,斬三百餘級。 六年,平遼州,獲刺史張丕旦等二百四十五人以獻。 筠在鎮擅用征賦,頗集亡命,嚐以私忿囚監軍使,世宗心不能堪,但詔責而已。 恭帝即位,加檢校太尉。 是秋,令裨將劉繼忠將兵與吐渾入並境,平賈家砦,斬百餘級,獲牛羊而還。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
太祖建隆初,加兼中書令,遣使諭以受周禪。 筠即欲拒命,左右為陳曆數,方僶俛下拜,貌猶不恭。 及延使者升階,置酒張樂,遽索周祖畫像懸壁,涕泣不已。 賓佐惶駭,告使臣曰:“令公被酒失其常性,幸勿為訝。 ”及太原劉鈞以蠟書結筠共舉兵,筠雖緘書上太祖,心已畜異謀,太祖手詔慰撫之。 是時,筠子守節為皇城使,嚐泣諫,筠不聽。 太祖又遣守節諭旨曰:“吾聞汝諫汝父,汝父不聽,吾今殺汝,何如汝歸語汝父,我未為天子時,任自為之,既為天子,獨不能臣我耶? ”守節白筠,筠謀愈甚,遂起兵,令幕府為檄書,辭多不遜。 從事閭丘仲卿獻策於筠曰:“公以孤軍舉事,其勢甚危,雖倚河東之援,亦恐不得其力。 大梁兵甲精銳,難與爭鋒。 不如西下太行,直抵懷、孟,塞虎牢,據洛邑,東向而爭天下,計之上也。 ”筠曰:“吾周朝宿將,與世宗義同昆弟,禁衛皆舊人,聞吾之來,必倒戈歸我,況有儋珪槍、撥汗馬,何憂天下哉。 ”儋珪,筠愛將,有勇力,善用槍; 撥汗,筠駿馬,日馳七百里,故筠誇焉。 執監軍亳州防禦使周光遜、閑廄使李廷玉,遣判官孫孚、衙校劉繼忠送於劉鈞求濟師。 又遣人殺澤州刺史張福,往據其城。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
劉鈞遂率兵與契丹數千眾來援,至太平驛,筠以臣禮迎謁,見鈞兵衛寡弱,甚悔之,而業已然矣。 鈞封筠西平王,賜馬三百匹,召與之語,筠自言受周祖大恩,敢愛死不寤。 鈞與周祖有世仇,鈞默然,遂疑之。 命其宣徽使盧讚監筠軍,筠心不能平,頗與讚不協,鈞復命平章事衛融和解之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
筠有馬三千匹,辟鞠場閱習,日夜謀畫為寇。 留其子守節守上黨,引眾南向。 太祖遣石守信、高懷德將兵討之。 敕曰:“勿縱筠下太行,急進師扼其隘,破之必矣。 ”又遣慕容延釗、王全斌由東路會守信,與監軍李崇矩破筠眾於長平,斬首三千級。 又攻大會砦,下之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
太祖遂親征。 山路險峻多石不可行,太祖先於馬上負數石,群臣六軍皆負之,即日平為大道。 與守信、懷德會,破筠眾三萬於澤南,降者三千餘,殺筠監軍使盧讚,擒筠河陽節度範守圖,筠走還保澤。 太祖至,列柵圍之,筠龍捷使王廷魯、吐渾留後汾州團練使王全德率所部自昭義來降,筠益失援。 太祖親督戰,拔其城,筠赴水死,獲鈞相衛融,鈞懼而遁歸。 太祖進伐上黨,守節以城降,釋其罪,賜襲衣、金帶、銀鞍勒馬。 是日宴從官,守節預焉,以為單州團練使; 以昭義軍節度副使趙處願為郢州刺史; 節度判官孫孚為屯田郎中; 觀察判官史文通為水部郎中; 前遼州衙內指揮使馬廷禹為右監門衛將軍,領壁州刺史。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
筠性雖暴,事母甚孝,每怒將殺人,母屏風後呼筠,筠趨至,母曰:“聞將殺人,可免乎? 為吾曹增福爾。 ”筠遽釋之。 筠稍知書,頗好調謔。 初名榮,避周世宗諱,將改之,或令名“筠”,筠曰:“李筠,李筠,玉帛雲乎哉。 ”聞者皆笑。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
筠有愛妾劉氏,隨筠至澤,時被攻城危,劉謂筠曰:“城中健馬幾何? ”筠曰:“爾安問此? ”劉曰:“孤城危蹙,破在俄頃,今誠得馬數百,與腹心潰圍,出保昭義,求援河東,猶愈於坐待死也。 ”筠然之。 召左右計馬尚不減千匹,以是夕將出,或謂筠曰:“今帳前計議,皆云一心,縣門既發,不可保矣,倘劫公而降,悔其可及。 ”筠猶豫不決。 明日城陷,筠將赴火,劉欲俱死,筠以其有娠,麾令去。 守節既購得之,果生子焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
字節字得臣,初補東頭供奉官。 廣順中,嚐以心疾乘醉擊殺供禦白鶻,筠上章待罪,詔釋之。 四遷至皇城使,曆單、濟二州團練使。 乾德六年,出知遼州。 開寶三年,改和州團練使。 四年,卒,年三十三。 無後,以劉氏所生之弟為嗣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
李重進,其先滄州人。 周太祖之甥,福慶長公主之子也,生於太原。 晉天福中,仕為殿直。 漢初,從周祖征河中。 廣順初,遷內殿直都知,領泗州刺史,改小底都指揮使。 二年,改大內都點檢、權侍衛馬步軍都軍頭,領恩州團練使,遷殿前都指揮使。 三年,加領泗州防禦使。 顯德初,領武信軍節度。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
重進年長於世宗,及周祖寢疾,召重進受顧命,令拜世宗,以定君臣之分。 世宗嗣位,為侍衛親軍馬步軍都虞候。 從世宗征劉崇,戰於高平,不利,大將樊愛能、何徽以其眾遁,唯重進與白重讚勒兵不動。 既而太祖先以麾下犯敵,重讚繼領所部力戰,世宗躬率衛兵合勢,周師復振,崇遂大敗。 以功領忠武軍節度。 及進討太原,又為行營馬步軍都虞候。 師還,加同中書門下平章事,改歸德軍節度兼侍衛馬步軍都指揮使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
世宗親征淮南,命重進將兵先赴正陽。 俄聞李穀攻壽春不克,退保正陽,促重進兵助之。 吳人以穀退為懼,乃發兵三萬餘,旌旗輜重亙數百里; 又發戰棹二百艘以張斷橋之勢,列陣鼓噪而北,橫布拒馬以萬數,皆貫以利刃,維以鐵索; 又刻木為戰形,立陣前,號“揵馬牌”,皮囊貯鐵蒺莉以布戰地。 時周師未朝食,吳師奄至,周師望其陣皆笑之。 宣祖領前軍與重進、韓令坤合勢擊之,一鼓而敗,斬首萬餘級,追奔二十餘里,殺大將劉彥貞,擒裨將盛師朗數十人,降三千人,獲戈甲三十萬。 世宗大悅,詔書褒諭,即以重進代穀為行營招討使,賜襲衣、金帶、玉鞍、名馬。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
三年,以重進為廬、壽等州招討使。 時李繼勳主壽春,重進駐軍城北,聞城南洞屋為淮人所焚,將議退軍。 會太祖自六合歸,道出壽州,因駐師旬餘,重進倚以為援,兵威復振。 吳人大懼,以重進色黔,號“黑大王”。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
張永德屯下蔡,與重進不協。 永德每宴將吏,多暴重進短,後乘醉謂重進有奸謀,將吏無不驚駭。 永德密遣親信乘驛上言,世宗不之信,亦不介意。 二將俱握重兵,人情益憂恐。 重進遂自壽陽單騎直詣永德帳中,命酒飲,親酌謂永德曰:“吾與公皆國家肺腑,相與戮力,同獎王室,公何疑我之深也。 ”永德意解,二軍皆安。 李景知之,密令人齎蠟書誘重進,啖以厚利,重進表其事。 時行濠州刺史齊藏珍亦說重進,世宗知之,假他事誅藏珍。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
25
詔重進夾淮城正陽、下蔡,既成,上其圖。 俄又敗淮兵二千餘於塌山北。 時圍壽經年未下,吳遣將許文緽、邊鎬舟師數萬,溯淮來援。 文緽維舟淮南,據紫金山,山距壽數里,設十餘砦,連亙相望,與城中烽火相應; 又南築夾道,將抵壽為饋路。 重進伺其城北展砦,出兵擊之,敗五千餘眾,奪二砦,獲器甲甚眾。 世宗幸壽,宴從官,召重進賜戎服、玉帶、金銀器、繒彩、鞍勒馬。 及克壽,錄功加檢校太傅兼侍中,又改天平軍節度,仍為招討使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
四年,攻取濠州南關城,其團練使郭廷謂以兵萬餘降,獲糧數萬斛。 從平楚州,命先還揚州。 五年,世宗在迎鑾,遣重進將兵赴廬州。 會李景請畫江為界,世宗遂還,留重進戍守,景遣人以牛酒來犒,俄乃還鎮。 六年,世宗北征,次博州,重進來朝,賜宴行宮,即命將兵先趣北面,及世宗駐瓦橋關,重進與諸將率師而至。 時關南已平,議進取幽州,會世宗不豫而止。 即命率所部赴河東,次百井路,敗並人五千餘,斬二千餘級。 恭帝嗣位,加檢校太尉,改淮南道節度。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
太祖遣石守信、王審琦、李處耘、宋偓四將率禁兵討重進。 會友規至,賜襲衣、金帶、器幣、鞍馬,以為滁州刺史,監前軍。 太祖謂左右曰:“朕於周室舊臣無所猜間,重進不體朕心,自懷反側,今六師在野,當暫往慰撫之爾。 ”遂親征,次大儀鎮。 石守信遣使馳奏,揚州破在旦夕,願車駕臨視。 太祖徑至城下,即日拔之。 初,城將陷,重進左右勸殺思誨,重進曰:“吾今舉族將赴火死,殺此何益。 ”即縱火自焚,思誨亦為其黨所害。 太祖入駐城西南,閱逆黨數百人,盡戮之。 重進兄深州刺史重興,聞其叛,自殺。 弟解州刺史重讚、子尚食使延福並戮於市。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
28
初,重進謀舉兵,遣親吏翟守珣往潞,陰結李筠。 守珣素識太祖,往還京師,潛詣樞密承旨李處耘求見,太祖問曰:“我欲賜重進鐵券,彼信我乎? ”守珣曰:“重進終無歸順之誌。 ”
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
29
太祖厚賜守珣,許以爵位,且令說重進緩其謀,無令二凶並作,以分兵勢。 守珣歸,勸重進養威持重,未可輕發,重進甚信之。 及李筠誅,重進反書聞,並如太祖之策,其不信鐵券,亦如守珣所雲。 揚州既平,購得守珣,補殿直,俄為供奉官。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
30
又有張崇詁者,周廣順初,為樞密承旨。 二年,出為解州刺史、兩池權鹽使,多規畫鹽池利害。 顯德三年,改德州,又改泗州、澤州。 崇詁本名崇訓,恭帝嗣位,避諱改焉。 重進赴淮南時,道出泗上,崇詁說以畜兵完城之計。 重進敗,事露,詔捕之,棄市,籍其家。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)