1
永初三年五月癸亥,武帝崩,是日,太子即皇帝位。 大赦。 尊皇太后曰太皇太后。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
2
六月壬申,以尚書僕射傅亮為中書監,司空徐羨之、領軍將軍謝晦及亮輔政。 戊子,太尉長沙王道憐薨。
(No translation available) (No translation available)
3
秋九月丁未,有司奏武皇帝配南郊,武敬皇后配北郊。
(No translation available)
4
冬十一月戊午,有星孛于營室。
(No translation available)
5
十二月庚戌,魏軍克滑臺。
(No translation available)
6
明年春正月己亥朔,大赦,改元為景平元年。 文武進位二等。 辛丑,祀南郊。 [3]虜將達奚卬破金墉,進圍虎牢。 [4]毛德祖擊虜敗之,虜退而復合。 拓跋木末又遣安平公涉歸寇青州。 [5]癸卯,河南郡失守。 乙卯,有星孛于東壁。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
二月丁丑,太皇太后崩。 沮渠蒙遜、吐谷渾阿犲並遣使朝貢。 庚辰,[6]爵蒙遜為驃騎大將軍,[7]封河西王。 以阿犲為安西將軍、沙州刺史,封澆河公。 辛未,富陽人孫法光反,[8]寇山陰,會稽太守褚淡之遣山陰令陸劭討敗之。 [9]
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
三月壬寅,孝懿皇后祔葬于興寧陵。 是月,高麗國遣使朝貢。 甲子,豫州刺史劉粹遣軍襲許昌,殺虜潁川太守庾龍。 [10]乙丑,虜騎寇高平。 初虜自河北之敗,請修和親; 及聞高祖崩,因復侵擾,河、洛之地騷然矣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
夏四月,檀道濟北征,次臨朐,焚虜攻具。 乙未,魏軍克虎牢,執司州刺史毛德祖以歸。
(No translation available) (No translation available)
10
秋七月癸酉,尊所生張夫人為皇太后。 丁丑,以旱,詔赦五歲刑以下罪人。 [11]
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
冬十月己未,有星孛于氐,指尾,貫攝提,向大角,仲月在危,季月掃天倉而後滅。 是歲,魏主拓跋嗣薨,子燾立。
(No translation available) (No translation available)
12
十二月丙寅,[12]省寧州之江陽、犍為、安上三郡,合為宋昌郡。
(No translation available)
13
二年春二月癸巳朔,日有蝕之。 [13]廢南豫州刺史廬陵王義真為庶人,徙新安郡。 乙未,以皇弟義恭為冠軍將軍,南豫州刺史。 乙巳,大風,[14]天有五色雲,占者以為有兵。 高麗國遣使貢獻。 執政使使者誅義真于新安。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
夏五月,江州刺史王弘、南兗州刺史檀道濟入朝。 [15]帝居處所為多過失。 乙酉,皇太后令曰:
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
王室不造,天禍未悔,先帝創業弗永,棄世登遐。 義符長嗣,屬當天位,不謂窮凶極悖,一至於此。 大行在殯,宇內哀惶,幸災肆於悖詞,喜容表於在慼。 至乃徵召樂府,鳩集伶官,優倡管絃,靡不備奏,珍羞甘膳,有加平日。 採擇媵御,產子就宮,靦然無怍,醜聲四達。 及懿后崩背,重加天罰,親與左右執紼歌呼,推排梓宮,抃掌笑謔,殿省備聞。 加復日夜媟狎,羣小慢戲,興造千計,費用萬端,帑藏空虛,人力殫盡。 刑罰苛虐,幽囚日增。 居帝王之位,好皁隸之役,處萬乘之尊,悅廝養之事。 親執鞭撲,毆擊無辜,以為笑樂。 穿池築觀,朝成暮毀,徵發工匠,疲極兆民。 遠近歎嗟,人神怨怒,社稷將墜,豈可復嗣守洪業,君臨萬邦。 今廢為營陽王,一依漢昌邑、晉海西故事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
鎮〔西將軍宜都王,仁明孝弟,著自幼辰。 德業沖粹,識心明允。 宜纂洪統,光臨億兆。 主者詳依典故,以時奉迎。 未亡人嬰此百罹,雖存若隕。 永悼情事,撫心摧塞。 〕[16]
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
始徐羨之、傅亮將廢帝,諷王弘、檀道濟求赴國訃。 弘等來朝。 使中書舍人邢安泰、潘盛為內應。 是旦,道濟、謝晦領兵居前,羨之等隨後,因東掖門開,入自雲龍門。 盛等先戒宿衞,莫有禦者。 時帝於華林園為列肆,親自酤賣。 又開瀆聚土,以象破岡埭,與左右引船唱呼,以為歡樂。 夕游天淵池,即龍舟而寢。 其朝未興,兵士進,殺二侍者於帝側,傷帝指。 夫出東閤,就收璽紱,羣臣拜辭,送於東宮,遂幽於吳郡。 是日,赦死罪以下。 太后令奉還璽紱。 檀道濟入守朝堂。 六月癸丑,徐羨之等使中書舍人邢安泰弒帝於金昌亭。 帝有勇力,不即受制,突走出昌門,追以門關踣之,致殞。 時年十九。 [17]
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
〈上闕〉 則創業之君,自天所啟; 守文之主,其難乎哉! [18]
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
校勘記
(No translation available)
20
武帝長子也廿二史考異云:「按紀傳書諸帝皆稱廟號,獨此紀書武帝者四,而仍有稱高祖者。 又它篇例稱魏為索虜,而此紀一云魏軍克滑臺,一云魏主拓跋嗣薨,全非休文之例。 又如義熙十二年正月,以豫章公世子為西中郎將、豫州刺史。 三月,除征虜將軍、徐兗二州刺史,鎮京口。 十四年六月,除中軍將軍,副貳相國府。 若宜見於本紀,而略不及。 卷末無史臣論。 其非休文書顯然。 蓋此篇久亡,後人雜採它書以補之,故義例乖舛如此。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
年十歲拜豫章公世子按少帝義符生於義熙二年,而據五行志授豫章世子,在義熙七年,則當云六歲,此云十歲,疑有誤。
(No translation available)
22
辛丑祀南郊「辛丑」各本作「辛巳」,據局本及南史改。 按是年正月己亥朔,無辛巳,初三日辛丑。
(No translation available) (No translation available)
23
虜將達奚卬破金墉進圍虎牢按據魏書奚斤傳,圍虎牢者為奚斤,斤本姓達奚氏。 「卬」當是「斤」字之譌。
(No translation available) (No translation available)
24
拓跋木末又遣安平公涉歸寇青州拓跋木末即魏主拓跋嗣。 本卷後又稱嗣。 蓋所採雜異,故前後不一致。 「安平公」各本作「平安公」,今從局本。 按索虜傳:「景平元年,虜遣安平公涉歸幡能健……東擊青州。 」涉歸幡能健即叔孫建,魏書有傳,魏道武時,曾賜爵安平公。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
25
庚辰張熷讀史舉正云:「二月丁丑、庚辰書辛未前,誤。 」按張說是。 二月戊辰朔,初四日辛未,初十日丁丑,十三日庚辰,辛未不當在庚辰後。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
爵蒙遜為驃騎大將軍各本皆無「驃騎」二字。 按本書文帝紀,元嘉二年,驃騎大將軍涼州牧大沮渠蒙遜改為車騎大將軍。 則各本並奪「驃騎」二字。 今據南史補。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
富陽人孫法光反「孫法光」,褚叔度傳作「孫法亮」。
(No translation available)
28
會稽太守褚淡之遣山陰令陸劭討敗之「褚淡之」各本並作「褚談」,據褚叔度傳,時會稽太守為褚淡之,「談」蓋「淡」之形譌。 按南北朝人名後之「之」字,有時可以省去。 今仍改「談」作「淡」,並補「之」字。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
29
殺虜潁川太守庾龍「潁川」各本並作「潁州」,據劉粹傳改。
(No translation available)
30
以旱詔赦五歲刑以下罪人各本並脫「刑」字,據南史補。
(No translation available)
31
十二月丙寅按景平元年十二月癸巳朔,無丙寅。
(No translation available)
32
二年春二月癸巳朔日有蝕之「二月癸巳朔」,局本同,宋本、北監本、毛本、殿本、通鑑考異引宋略、建康實錄作「正月癸巳朔」,南史宋本紀作「二月己卯朔」。 按陳垣朔閏表,景平二年正月癸亥朔,二月壬辰朔。 查正月無癸巳,癸巳為二月初二日。 然日蝕當在朔日,是年正月祇二十九日,作二月壬辰朔者,蓋後人定朔有誤。 宋書五行志作「二月癸巳朔」。 今改從局本。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
33
乙未以皇弟義恭為冠軍將軍南豫州刺史乙巳大風按陳垣朔閏表景平二年正月癸亥朔,是月無乙未、乙巳。 二月壬辰朔,初三日乙未,十三日乙巳。 可證上之春正月應作春二月。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
34
江州刺史王弘南兗州刺史檀道濟入朝各本並作「江州刺史檀道濟、揚州刺史王弘入朝」。 建康實錄作「江州刺史王弘、南兗州刺史檀道濟來朝」,是,今據改。 錢大昕廿二史考異云:「按是時道濟為南兗州刺史,非江州; 弘為江州刺史,非揚州也。 揚州治輦下,時以司空徐羨之領之。 紀所書皆誤。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
35
西將軍宜都王 〈至〉 撫心摧塞各本並脫,今據元龜一八八補。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
36
始徐羨之傅亮將廢帝 〈至〉 時年十九此段宋本巳有脫葉。 北監本、毛本、殿本、局本據南史補。 今仍錄存。 徐羨之、傅亮、檀道濟、謝晦等入雲龍門至華林園廢少帝一段,又見沈約宋書徐羨之傳中。 天淵池,各本作天泉池,蓋據李延壽南史,乃避唐諱。 今仍據沈約宋書徐羨之傳改為天淵池。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
37
其難乎哉各本並脫此一行,僅涵芬樓影印百衲本所據之宋本,有此殘葉。 蓋即本卷史臣曰之殘存結尾語。
(No translation available) (No translation available)