1
二王韋陸二李杜
(No translation available)
2
◎二瑋陸二李杜
(No translation available)
3
王綝,字方慶,以字顯。 其先自丹楊徙雍咸陽。 父弘直,為漢王元昌友。 王好畋遊,上書切諫,王稍止,然益疏斥。 終荊王友。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
方慶起家越王府參軍,受司馬遷、班固二史於記室任希古,希古它遷,就卒其業。 武后時,累遷廣州都督。 南海歲有昆侖舶市外區琛琲,前都督路元睿冒取其貨,舶酋不勝忿,殺之。 方慶至,秋毫無所索。 始,部中首領沓墨,民詣府訴,府曹素相餉謝,未嘗治。 方慶約官屬不得與交通,犯者痛論以法,境內清畏。 議者謂治廣未有如方慶者,號第一,下詔賜瑞錦、雜彩,以著善政。 轉洛州長史,封石泉縣子。 遷鸞臺侍郎、同鳳閣鸞臺平章事,進鳳閣侍郎。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
神功初,清邊道大總管武攸宜破契丹凱還,且獻俘,內史王及善以孝明帝忌月,請鼓吹備而不作,方慶曰:「晉穆帝納後,當康帝忌月,時以為疑。 荀詢謂《禮》有忌日無忌月,自月而推,則忌時忌年,愈無理據。 世用其言。 臣謂軍方大凱,作樂無嫌。 」詔可。 武后幸玉泉祠,以山道險,欲禦腰輿。 方慶奏:「昔張猛諫漢元帝『乘船危,就橋安』。 帝乃從橋。 今山阿危峭,隥道曲狹,比於樓船,又復甚危,陛下奈何輕踐畏塗哉? 」後為罷行。 方慶嘗以「令,期及大功喪,未葬,不聽朝賀; 未除,弗豫享宴。 比群臣不遵用,頹紊教誼,不可長」。 有詔申責,內外畏之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
後嘗就求義之書,方慶奏:「十世從祖義之書四十餘番,太宗求之,先臣番上送,今所存惟一軸。 並上十一世祖導、十世祖洽、九世祖珣、八世祖曇首、七世祖僧綽、六世祖仲寶、五世祖騫、高祖規、曾祖褒並九世從祖獻之等凡二十八人書共十篇。 」後禦武成殿遍示群臣,詔中書舍人崔融序其代閥,號《寶章集》,復以賜方慶,士人歆其寵。 以老乞身,改麟臺監,脩國史。 中宗復為皇太子,拜方慶檢校左庶子。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
後欲季冬講武,有司不時辦,遂用明年孟春。 方慶曰:「按《月令》『孟冬,天子命將帥講武,習射禦,角力。 』此乃三時務農,一時講武,安不忘危之道。 孟春不可以稱兵。 兵,金也,金勝木。 方春木王,而舉金以害盛德,逆生氣。 孟春行冬令,則水潦為敗,雪霜大摯,首種不入。 今孟春講武,以陰政犯陽氣,害發生之德,臣恐水潦敗物,霜雪損稼,夏麥不登。 願陛下不違時令,前及孟冬,以順天道。 」手制褒允。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
是歲,真拜左庶子,進封公,奉入同職事三品,兼侍太子讀書,方慶奏人臣於天子,未有斥子名者。 晉山濤啟事,稱皇太子不名,孝敬為太子,,更『弘』為『崇』; 沛王為太子,更『賢』為『文』。 今東宮門殿名多嫌觸,請一改之,以協舊典。 」制可。 長安二年卒,贈兗州都督,謚曰貞。 中宗復位,以東宮舊臣,贈吏部尚書。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
方慶博學,練朝章,著書二百餘篇,尤精《三禮》。 學者有所咨質,酬復淵詣,故門人次為《雜禮答問》。 家聚書多,不減秘府,圖畫皆異本。 方慶歿後,諸子不能業,隨皆散亡。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
孫俌。 六世孫玙,別傳。 玙曾孫摶。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
贊曰:李德裕著書稱:「方慶為相時,子為眉州司士參軍。 武后曰:『君在相位,何子之遠? 』對曰:『盧陵是陛下愛子,今尚在遠,臣之子庸敢相近? 』以比倉唐悟文侯事。 」嗟乎,君子哉! 雖造次不忘悟君於善。 及建言不斥太子名,以動群臣,示中興之漸,所謂人難言者,於方慶難乎哉! 德裕之稱,為不誣矣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
俌字靈龜。 明經,調莫州參軍,辟范陽節度使張守珪幕府。 時契丹屈烈部將謀入寇,河北騷然。 俌至虜中,脅說禍福,虜乃不入。 安祿山叛,拜博陵、常山二太守,副河北招討。 卒,贈太常卿。 自褒至俌,六世封石泉雲。 俌孫遂。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
遂好興利,操下以嚴。 累遷鄧州刺史、太府卿、西北供軍使。 與度支潘孟陽爭營田事,憲宗怒,出遂為柳州刺史。 親吏韋行素、柳季常當受課料兩池,吏見遂斥,即抵以罪。 始,詔書出,左丞呂元膺劾:「遂補吏犯贓,法當坐,而詔稱『清能業官』,按遂犯有狀,不宜謂清。 且柳,大州,不可使治。 」帝喻之,乃下。 會兵宿淮西,亟財賦,藉遂幹強,拜宣歙觀察使。 蔡已平,師東討李師道,召為光祿卿、淄青行營糧料使。 辭卿職,換檢校左散騎常侍,兼御史大夫。 始,調兵食歲三百萬,俄而賊誅,遂簿羨貲百萬以獻,帝高其能。 於時析齊為三鎮,即拜遂沂兗海觀察使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
遂資褊刻,仗撲皆逾制。 盛夏,治署舍墻垣,程督慘峭。 將吏素悍戾,遂輒罵曰:「反殘賊! 」人人羞忿。 裨校王弁與役人浴於川,語曰:「天方雨,墻且毀,等罪耳! 」乃謀亂。 明日,遂方燕,弁率其黨挾兵進,遂驚,匿廁下,執而數其罪,殺之。 其副張敦實、官屬李矩甫皆死。 弁自知留事。 帝以沂、海新定,畏青、鄆亦搖,乃拜弁開州刺史。 至徐州,械送京師,斬東市。 監軍上遂所制杖,出示於朝為戒雲。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
摶字昭逸。 擢進士第,辟佐王鐸滑州節度府,累遷蘇州刺史。 久之,以戶部侍郎判戶部。 乾寧初,進同中書門下平章事。 董昌誅,出為威勝節度使。 未行,加檢校尚書右僕射、浙東西宣撫使。 會錢寔兼領二浙,故留拜門下侍郎、同中書門下平章事、判度支。 昭宗建嫡後,摶請因赦天下以尊大其禮。 正拜右僕射,遷司空,封魯國公。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
初,中官權盛,帝欲翦抑之。 自石門還,政一決宰相,群宦不平,構藩鎮內脅天子。 摶曰:「人君務平心大體,禦萬物,偏聽產亂,古所戒也。 今奄人盜威福,逼制君上,道路人皆知之。 方朝廷多難,未可卒除,當徐以計去之。 事急,且有變。 」崔胤與摶並位,素忌摶明達有謀,即劾摶為中官外應。 會胤罷宰相,疑摶擠斥,乃厚結朱全忠薦己復輔政,即誣摶與樞密使宋道弼、景務脩交私,將危社稷。 全忠因顯疏其尤。 光化三年,罷為工部侍即,貶溪州刺史。 又貶崖州司戶參軍事,賜死藍田驛。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
韋思謙,名仁約,以近武后父諱為嫌,遂以字行。 其先出雍州杜陵,後客襄陽,更徙為鄭州陽武人。 八歲喪母,以孝聞。 及進士第,累調應城令,負殿,不得進官。 吏部尚書高季輔曰:「予始得此一人,豈以小疵棄大德邪? 」擢監察御史。 常曰:「御史出使,不能動搖山嶽,震懾州縣,為不任職。 」中書令褚遂良市地不如直,思謙劾之,罷為同州刺史。 及復相,出思謙清水令。 或吊之,答曰:「吾狷直,觸機輒發,暇恤身乎? 丈夫當敢言地,要須明目張膽以報天子,焉能錄錄保妻子邪? 」沛王府長史皇甫公義引為倉曹參軍,謂曰:「公非池中物,屈公為數旬客,以重吾府。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
改侍御史,高宗賢之,每召與語,雖甚倦,徙倚軒檻,猶數刻罷。 疑獄劇事,多與參裁。 武候將軍田仁會誣奏御史張仁祎,帝廷詰,仁祎懦不得對。 思謙為辯其枉,因言仁會營罔陷人不測者,詞旨詳暢,帝善之,仁祎得不坐。 累遷右司郎中、尚書左丞,振明綱轄,朝廷肅然。 進御史大夫。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
性謇諤,顏色莊重,不可犯。 見王公,未嘗屈禮。 或以為譏,答曰:「耳目官固當特立。 雕、鶚、鷹、鹯,豈眾禽之偶,奈何屈以狎之? 」帝崩,思謙扶疾入臨,涕泗冰須,俯伏號絕,詔給扶侍。 轉司屬卿,復為右肅政大夫。 故事,大夫與御史鈞禮,思謙獨不答。 或以為疑,思謙曰:「班列固有差,奈何尚姑息邪? 」垂拱初,封博昌縣男,同鳳閣鸞臺三品。 轉納言,辭疾,不許,詔肩輿以朝,聽子孫侍。 以太中大夫致仕,卒,贈幽州都督。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
子承慶、嗣立。
(No translation available)
21
承慶字延休。 性謹畏,事繼母為篤孝。 擢進士第,補雍王府參軍,府中文翰悉委之。 王為太子,遷司議郎。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
儀鳳中,詔太子監國,太子稍嗜聲色,興土功。 承慶見造作玩好浮廣,倡優鼓吹讙嘩,戶奴小人皆得親左右、承顏色,恐因是作威福,宜加繩察,乃上疏極陳其端,又進《諭善箴》,太子頗嘉納。 承慶嘗謂人所以擾濁浮躁,本之於心,乃著《靈臺賦》,譏揣當世,亦自廣其志。 太子廢,出為烏程令。 累遷鳳閣舍人,掌天官選。 屬文敏無留思,雖大詔令,未嘗著槁。 失大臣意,出為沂州刺史。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
明堂災,上疏諫,以「文明、垂拱後,執政者未滿歲,率以罪去,大抵皆惡逆不道。 夫構大廈,濟巨川,必擇文梓、艅艎。 若亟毀而敗,則是庇朽木、乘膠船也。 臣謂陛下求賢之意切,而取人之路寬,故一言有合,而付大任。 夫以堯舉舜,猶歷試諸難,況庸庸者可超處輔相,以百揆萬機畀小人哉? 」書聞不報。 未幾,復為舍人,掌選。 病免,改太子諭德。 歷豫、虢二州刺史,有善政。 轉天官侍郎,修國史。 凡三掌選,銓授平允,議者公之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
長安中,拜鳳閣侍郎、同鳳閣鸞臺平章事。 張易之誅,承慶以素附離,免冠待罪。 時議草赦令,咸推承慶,召使為之,無橈色誤辭,援筆而就,眾嘆其壯。 然以累猶流嶺表。 歲餘,拜辰州刺史,未行,以秘書員外少監召,兼脩國史,封扶陽縣子。 詔撰《武后紀聖文》,中宗善之。 遷黃門侍郎,未拜,卒。 帝悼之,召其弟相州刺史嗣立會葬,因拜黃門侍郎繼其位。 贈禮部尚書,謚曰溫。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
25
嗣立,字延構,與承慶異母。 少友悌,母遇承慶嚴,每笞,輒解衣求代,母不聽,即遣奴自捶,母感寤,為均愛。 世比晉王覽。 第進士,累調雙流令,政為二川最。 承慶解鳳閣舍人,武后召嗣立謂曰:「爾父嘗稱二子忠且孝,堪事朕。 比兄弟稱職,如而父言。 今使卿兄弟自相代。 」即拜鳳閣舍人。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
時學校廢,刑濫及善人,乃上書極陳:「永淳後,庠序隳散,胄子衰缺,儒學之官輕,章句之選弛。 貴閥後生以僥幸升,寒族平流以替業去。 垂拱間,仕入彌多,公行私謁,選補逾濫; 經術不聞,猛暴相誇。 陛下誠下明詔,追三館生徒,敕王公以下子弟一入太學,尊尚師儒,發揚勸獎,海內知向。 然後審畀銓總,各程所能。 以之臨人,則官無曠,民樂業矣。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
又曰:「揚豫以來,大獄屢興,窮治連捕,數年不絕。 大猾伺間,陰相影會,構似是之言,正不赥之辜,恣行楚慘,類自誣服,王公士人,至連頸就戮。 道路藉藉,咸知其非,而鍛練已成,不可翻動。 小則身誅,大則族夷,相緣共坐者庸可勝道? 彼皆報讎復嫌,茍圖功求官賞耳。 臣願陛下廓天地之施、雷雨之仁,取垂拱以來罪無重輕所不赦者,普皆原洗。 死者還官,生者沾恩,則天下瞭然,知向所陷罪,非陛下意也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
28
長安中,拜鳳閣侍郎、同鳳閣鸞臺平章事。 時州縣非其人,後以為憂。 李嶠、唐休璟曰:「今朝廷重內官,輕外職,每除牧守,皆訴不行,非過累不得遣。 請撰臺閣賢者分典大州,自近臣始。 」後曰:「誰為朕行? 」嗣立曰:「內典機要,非臣所堪,請先行以示群臣。 」後悅,以本官檢校汴州刺史,由是左肅政大夫楊再思等十八人悉補外。 未幾,承慶知政事,嗣立以成均祭酒徙魏、洺二州,政無它異。 坐善二張,貶饒州長史。 繇相州刺史入為黃門侍郎。 轉太府卿、修文館大學士。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
29
中宗景龍中,拜兵部尚書、同中書門下三品。 時崇飾觀寺,用度百出。 又恩幸食邑者眾,封戶凡五十四州,皆據天下上腴。 一封分食數州,隨土所宜,牟取利入。 至安樂、太平公主,率取高貲多丁家,無復如平民有所損免,為封戶者亟於軍興。 監察御史宋務光建言:「願停徵封,一切附租庸輸送。 」不納。 嗣立建言:
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
30
今稟帑耗竭,無一歲之儲。 假遇水旱,人須賑給,不時軍興,士待資裝,陛下何以具之? 伏見營立寺觀,累年不絕,鴻侈繁麗,務相矜勝,大抵費常千萬以上。 轉徙木石,廢功害農; 地藏開發,蟄蟲傷露。 上聖至慈,理必不然。 準之道法則乖,質之生人則損。 陛下豈不是思?
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
31
又食封之家,日月猥眾,凡用戶部丁六十萬,人課二絹,則固一百二十萬。 臣見太府歲調絹才百萬匹,少則十之二,有所貸免,曾不半在。 比諸封家,所入已寡。 國初功臣,共定天下,食封不三十家,今橫恩特賜,家至百四十以上。 天下租賦,在公不足,而私有餘。 又封家徵求,各遣奴皂,淩突侵漁,百姓怨嘆。 或貿易斷盜,誅責紛紜,曾無少息。 下民窶乏,何以堪命? 臣願以丁課一送太府,封家詣左藏仰給,禁止自徵,以息重困。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
32
臣聞設官建吏,本於治人而務安之也。 明官得其人,則天下治。 古者取士,先鄉曲之譽,然後辟於州; 州已試,然後辟五府; 五府著聞,乃升諸朝。 得不謂所擇悉而所歷深乎? 今之取人,未試而遽遷,務進僥幸,比肩系踵。 故文者治官,則回邪贓汙; 武者治軍,則庸懦怯弱。 補授亡限,員外置官,吏困供承,官竭資奉。 國家大事,豈甚於此?
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
33
古者,設爵待士,才者有之。 不才者進,則有才之路塞。 賢人據正,遠僥幸之門。 僥幸開,則賢者隱矣。 賢者隱,則人不安; 人不安,國將危矣。 刺史、縣令,治人之首,比年不加簡擇,京官坐負及聲稱下者乃典州,吏部年高不善刀筆者乃擬縣。 朝輕用人,何以治國? 願下有司,精加汰擇。 凡諸曹侍郎、兩省、二臺及五品以上清望官,當先選用刺史、縣令,所冀守宰稱職,以興太平。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
34
帝不聽。
(No translation available)
35
嗣立與韋后屬疏,帝特詔附屬籍,顧待甚渥。 營別第驪山鸚鵡谷,帝臨幸,命從官賦詩,制序冠篇,賜況優備,因封嗣立逍遙公,名所居曰清虛原幽棲谷。 嗣立獻木杯、藤盤數十物。 唐隆初,拜中書令。 韋后敗,幾死於亂,寧王為救免。 出為許州刺史,以定策立睿宗,賜封百戶,徙汝州。 入為國子祭酒、太子賓客。 坐宗楚客等削遺制事,不執正,貶岳州別駕。 再徙為陳州刺史。 開元中,河南道巡察使表其廉,欲復用,會卒,年六十六,贈兵部尚書,謚曰孝。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
36
初,嗣立代承慶為鳳閣舍人、黃門侍郎; 承慶亦代為天官侍郎及知政事。 父子並為宰相,世罕其比。 有二子恒、濟,知名。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
37
恒,開元初為碭山令,政寬惠,吏民愛之。 天子東巡,州縣供張,皆鞭撲趣辦,恒不立威而事給。 姑子御史中丞宇文融薦恒有經濟才,讓以其位,擢殿中侍御史。 累轉給事中,為隴右、河西黜陟使。 時河西節度使蓋嘉運恃左右援,橫恣不法,妄列功狀,恒劾奏之,人代其恐,出為陳留太守,卒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
38
濟,開元初調鄄城令。 或言吏部選縣令非其人,既眾謝,有詔問所以安人者,對凡二百人,惟濟居第一,不能對者悉免官。 於是擢濟醴泉令,侍郎盧從願、李朝隱並貶為刺史。 濟四遷戶部侍郎,為太原尹。 著《先德詩》四章,世服其典懿。 天寶中,授尚書左丞,凡三世居之。 濟文雅,頗能脩飾政事,所至有治稱。 終馮翊太守。 子奧,夏令,亦以能政聞。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
39
嗣立孫弘景,擢進士第,數佐節度府。 以左補闕召為翰林學士。 蘇光榮為涇原節度使,弘景當草詔,書辭不如旨,罷學士。 遷累度支郎中。 張仲方黜李進甫謚得罪,憲宗意弘景擿助,出為綿州刺史。 李夷簡鎮淮南,奏以自副。 召入,再遷給事中。 駙馬都尉劉士涇賂權近,擢太僕卿,弘景上還詔書,穆宗使喻:「其先人昌有功,朕所以念功睦親者。 」弘景固執,帝怒,使宣慰安南。 由是有名。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
40
時蕭俯輔政,弘景議論常佐佑之。 還,再遷吏部侍郎,銓綜平序,貴幸憚其嚴,不敢郤以私。 歷陜虢觀察使,召拜尚書左丞,駁正吏銓所除六十餘官不當進資,於是鄭絪、丁公著、楊嗣復皆奪俸,郎吏肅然,望風脩整。 吏部員外郎楊虞卿以累下吏,詔弘景與御史詳讞。 虞卿私造門,弘景厲言曰:「有詔按公,尚私謁邪? 」虞卿多朋助,自謂必見納,及是,惶恐去。 遷禮部尚書、東都留守。 卒,年六十六,贈尚書左僕射。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
41
弘景以直道進,議論持正有守,當時風教所倚賴,為長慶名卿。
(No translation available)
42
陸元方,字希仲,蘇州吳人。 陳給事黃門侍郎琛之曾孫。 伯父柬之,善書名家,官太子司議郎。 元方初明經,後舉八科皆中。 累轉監察御史。 武后時,使嶺外,方涉海,風濤驚壯,舟人懼,元方曰:「吾受命不私,神豈害我? 」趣使濟,而風訖息。 使還,除殿中侍御史,擢鳳閣舍人、秋官侍郎。 為來俊臣所陷,後置不罪。 遷鸞臺侍郎、同鳳閣鸞臺平章事。 坐附會李昭德,貶綏州刺史。 擢天官侍郎,兼司衛卿。 或言其薦引皆親黨,後怒,免官,令白衣領職。 元方薦人如初,後召讓之,對曰:「舉臣所知,不暇問讎黨。 」又薦其友崔玄暐有宰相才。 後知無它,復拜鸞臺侍郎、同鳳閣鸞臺平章事。 後嘗問外事,對曰:「臣備位宰相,大事當白奏,民間碎務,不敢以聞。 」忤旨,下除太子右庶子。 進文昌左丞,卒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
43
元方素清慎,再執政,每進退群臣,後必先訪問,外秘莫知。 臨終,取奏稿焚之,曰:「吾陰德在人,後當有興者。 」又曰:「吾當壽,但領選久,耗傷吾神。 」有一柙,生平所緘鑰者,歿後,家人發之,乃前後詔敕。 贈越州都督。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
44
諸子皆美才,而象先、景倩、景融尤知名。
(No translation available)
45
象先器識沈邃,舉制科高第,為揚州參軍事。 時吉頊與元方同為吏部侍郎,頊擢象先為洛陽尉,元方不肯當,頊曰:「為官擇人,豈以吏部子廢至公邪? 」卒以授。 俄遷監察御史。 累授中書侍郎。 景雲中,進同中書門下平章事,監修國史。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
46
初,太平公主謀引崔湜為宰相,湜曰:「象先人望,宜幹樞近,若不者,湜敢辭。 」主不得已為言之,遂並知政事。 然其性恬靜寡欲,議論高簡,為時推向。 湜嘗曰:「陸公加於人一等。 」公主既擅權,宰相爭附之,象先未嘗往謁; 及謀逆,召宰相議,曰:「寧王長,不當廢嫡立庶。 」象先曰:「帝得立,何也? 」主曰:「帝有一時功,今失德,安可不廢? 」對曰:「立以功者,廢必以罪。 今不聞天子過失,安得廢? 」主怒,更與竇懷貞等謀,卒誅死。 時象先與蕭至忠、岑羲等坐為主所進,將同誅,玄宗遽召免之,曰:「歲寒然後知松柏之後雕也! 」以保護功,封兗國公,賜封戶二百。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
47
初,難作,睿宗禦承天樓,群臣稍集,帝麾曰:「助朕者留,不者去! 」於是有投名自驗者。 事平,玄宗得所投名,詔象先收按,象先悉焚之。 帝大怒,欲並加罪,頓首謝曰:「赴君之難,忠也。 陛下方以德化天下,奈何殺行義之人? 故臣違命,安反側者,其敢逃死? 」帝寤,善之。 時窮治忠、羲等黨與,象先密為申救,保全甚眾,當時無知者。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
48
罷為益州大都督府長史、劍南按察使,為政尚仁恕。 司馬韋抱真諫曰:「公當峻撲罰以示威,不然,民慢且無畏。 」答曰:「政在治之而已,必刑法以樹威乎? 」卒不從,而蜀化。 累徙蒲州刺史,兼河東按察使。 小吏有罪,誡遣之,大吏白爭,以為可杖,象先曰:「人情大抵不相遠,謂彼不曉吾言邪? 必責者,當以汝為始。 」大吏慚而退。 嘗曰:「天下本無事,庸人擾之為煩耳。 第澄其源,何憂不簡邪? 」故所至民吏懷之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
49
入為太子詹事,歷戶部尚書,知吏部選事,母喪免。 起為揚州大都督府長史。 遷太子少保。 卒,年七十二,贈尚書左丞相,謚曰文貞。 始,象先名景初,睿宗曰:「子能紹先構,是謂象賢者。 」乃賜名焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
50
弟景倩為撫溝丞。 河南按察使畢構覆州縣殿最,欲必得實。 有吏言狀曰:「某強清,某詐清,惟景倩曰真清。 」終監察御史。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
51
景融長七尺,美姿質,寬中而厚外。 博學,工筆劄。 以陰補千牛,轉新鄭令,政有風績,累遷工部尚書、東京留守。 卒,贈廣陵郡都督。 景融於象先,後母弟也。 象先被笞,景融諫,不入,則自楚,母為損威,人多其友。 四世孫希聲。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
52
希聲博學善屬文,通《易》、《春秋》、《老子》,論著甚多。 商州刺史鄭愚表為屬。 後去,隱義興。 久之,召為右拾遺。 時憸腐秉權,歲數歉,梁、宋尤甚。 希聲見州縣刓敝,上言當謹視盜賊。 明年,王仙芝反,株蔓數十州,遂不制。 擢累歙州刺史。 昭宗聞其名,召為給事中,拜戶部侍郎、同中書門下平章事。 在位無所輕重,以太子少師罷。 李茂貞等兵犯京師,輿疾避難。 卒,贈尚書左僕射,謚曰文。 元方從父餘慶。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
53
餘慶,陳右衛將軍珣孫,方雅有祖風。 已冠,名未顯,兄玄表唶曰:「爾名宦不立,奈何? 」餘慶感激,閉戶誦書三年,以博學稱。 舉制策甲科,補蕭尉。 累遷陽城尉。 武后封嵩山,以辦具勞,擢監察御史。 聖歷初,靈、勝二州党項誘北胡寇邊,詔餘慶招慰,喻以恩信,蕃酋率眾內附。 遷殿中侍御史、鳳閣舍人。 後嘗命草詔殿上,恐懼不能得一詞,降左司郎中。 久之,封廣平郡公、太子右庶子。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
54
餘慶於寒品晚進,必悉力薦藉。 人有過,輒面折,退無一言。 開元初,為河南、河北宣撫使,薦富春孫逖、京兆韋述、吳興蔣冽、河南達奚珣,後皆為知名士。 遷大理卿。 終太子詹事,謚曰莊。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
55
雅善趙貞固、盧藏用、陳子昂、杜審言、宋之問、畢構、郭襲微、司馬承禎、釋懷一,時號「方外十友」。 餘慶才不逮子昂等,而風流敏辯過之。
(No translation available) (No translation available)
56
初,武后時,酷吏用事,中宗朝,幸臣貴主斜封大行,啗利嗇禍之人,與相乾沒,雖亟貴驟用,而戮不反踵。 餘慶以道自將,雖仕不赫赫,訖無悔尤。
(No translation available) (No translation available)
57
子璪,字仲采。 舉明經,補長安尉,以清幹稱。 開元初,中朝臣子弟不任京畿,改新鄉令,人為立祠。 用按察使宇文融薦,遷澠池令。 累遷兵部郎中,柬躭騎使。 還,除洛陽令,時車駕在洛,摧勒奸豪,人不敢犯,為中書令蕭嵩所器。 嵩罷,佗宰相俾陰廉嵩短,璪曰:「與人交,過且不可言,況無有邪? 」以是忤貴近,出為太原少尹。 累徙西河太守,封平恩縣男。 屬邑多虎,前守設檻阱,璪至,徹之,而虎不為暴。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
58
王及善,洺州邯鄲人。 父君愕,有沈謀。 隋亂,并州人王君廓掠邯鄲,君愕往說曰:「隋氏失禦,豪俊共救其亂,宜撫納遺氓而保全之,觀時變,待真主。 足下無尺寸之地、兼旬之糧,劫眾而興,但恣殘剽,所過失望,竊為足下羞之。 」君廓謝曰:「計安出? 」答曰:「井陘之險可先取。 」君廓從其言,遂屯井陘山。 高祖入關,與君廓偕來,拜君愕大將軍,封新興縣公,累遷左武衛將軍。 從太宗征遼,領左屯營兵,與高麗戰駐蹕山,死於陣,贈左衛大將軍、幽州都督、邢國公,陪葬昭陵。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
59
及善以父死事,授朝散大夫,襲邢國公爵。 皇太子弘立,擢及善左奉裕率。 太子宴於宮,命宮臣擲倒,及善辭曰:「殿下自有優人,臣茍奉令,非羽翼之美。 」太子謝之。 高宗聞,賜絹百匹。 除右千牛衛將軍,帝曰:「以爾忠謹,故擢三品要職。 群臣非搜辟,不得至朕所。 爾佩大橫刀在朕側,亦知此官貴乎? 」病免。 召為衛尉卿。 垂拱中,歷司屬卿。 山東饑,詔為巡撫賑給使。 拜春官尚書。 出為秦州都督、益州長史,加光祿大夫,以老病致仕。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
60
及善不甚文,而清正自將,臨事不可奪,有大臣節。 時二張怙寵,每侍宴,無人臣禮,及善數裁抑之,後不悅曰:「卿年高,不宜侍遊燕,但檢校閣中。 」及善即移病餘月,後不復問,嘆曰:「中書令可一日不見天子乎? 」遂乞骸骨,猶不許,改文昌左相、同鳳閣鸞臺三品。 卒,年八十二,贈益州大都督,謚曰貞,陪葬乾陵。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
61
李日知,鄭州滎陽人。 及進士第。 天授中,歷司刑丞。 時法令嚴,吏爭為酷,日知猶平寬無文致。 嘗免一囚死,少卿胡元禮執不可,曰:「吾不去曹,囚無生理。 」日知曰:「仆不去曹,囚無死法。 」皆以狀讞,而武后用日知議。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
62
神龍初,為給事中。 母老病,取急調侍,數日須發輒白。 母未及封而卒。 方葬,吏乃賫贈制,日知殞絕於道,左右為泣,莫能視。 巡察使路敬潛欲表其孝,使求狀,辭不報。 服除,累遷黃門侍郎。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
63
日知貴,諸子方總角,皆通婚名族,時人譏之。 後少子伊衡以妾為妻,鬻田宅,至兄弟訟鬩,家法遂替雲。
(No translation available) (No translation available)
64
杜景佺,冀州武邑人。 性嚴正。 舉明經中第。 累遷殿中侍御史。 出為益州錄事參軍。 時隆州司馬房嗣業徙州司馬,詔未下,欲即視事,先笞責吏以示威。 景佺謂曰:「公雖受命為司馬,州未受命,何急數日祿邪? 」嗣業怒,不聽。 景佺曰:「公持咫尺制,真偽莫辨,即欲攪亂一府,敬業揚州之禍,非此類邪? 」叱左右罷去,既乃除荊州司馬,吏歌之曰:「錄事意,與天通; 州司馬,折威風。 」由是浸知名。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
65
入為司刑丞,與徐有功、來俊臣、侯思止專治詔獄,時稱「遇除、杜者生,來、侯者死」。 改秋官員外郎,與侍郎陸元方按員外郎侯味虛罪,已推,輒釋之。 武后怒其不待報,元方大懼,景佺獨曰:「陛下明詔六品、七品官,文辨已定,待命於外,今雖欲罪臣,奈明詔何? 」宰相曰:「詔為司刑設,何預秋官邪? 」景佺曰:「詔令一布,無臺、寺之異。 」後以為守法,擢鳳閣舍人。 遷洛州司馬。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
66
延載元年,檢校鳳閣侍郎、同鳳閣鸞臺平章事。 後嘗季秋出梨華示宰相以為祥,眾賀曰:「陛下德被草木,故秋再華,周家仁及《行葦》之比。 」景佺獨曰:「陰陽不相奪倫,瀆即為災。 故曰:『冬無愆陽,夏無伏陰,春無淒風,秋無苦雨。 』今草木黃落,而木復華,瀆陰陽也。 竊恐陛下布德施令,有所虧紊。 臣位宰相,助天治物,治而不和,臣之咎也。 」頓首請罪。 後曰:「真宰相! 」會李昭德下獄,景佺苦申救,後以為面欺,左遷秦州刺史。 入拜司刑卿。 聖歷元年,復以鳳閣侍郎同鳳閣鸞臺平章事。 契丹入寇,陷河北數州,虜已去,武懿宗欲盡論其罪,景佺以為脅從可原,後如其議。 罷為秋官尚書。 坐漏省內語,降司刑少卿。 出為并州長史,道病卒,贈相州刺史。 初名元方,垂拱中改今名。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
67
李懷遠,字廣德,邢州柏仁人。 少孤,嗜學。 宗人欲藉以高蔭,懷遠辭,退而曰:「因人之勢,高士恥之。 假蔭而官,吾誌邪? 」擢四科第,累轉司禮少卿,出為本州刺史,改冀州,遷揚、益二都督府長史,徙同州刺史。 治尚清簡。 累遷鸞臺侍郎,進同鳳閣鸞臺平章事,封平鄉縣男。 以左散騎常侍同中書門下三品,爵趙郡公,賜實封戶三百。 以老,聽致仕。 中宗還京師,召知東都留守,復加同中書門下三品。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
68
懷遠久貴,益素約,不治居室。 嘗乘款段馬,僕射豆盧欽望謂曰:「公貴顯,顧當然邪? 」答曰:「吾幸其馴,不願它駿。 」神龍二年卒,帝賜錦衾斂,自為文祭之,贈侍中,謚曰成。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
69
子景伯,景龍中為諫議大夫。 中宗宴侍臣及朝集使。 酒酣,各命為《回波詞》,或以諂言媚上,或要丐謬寵,至景伯,獨為箴規語以諷帝,帝不悅。 中書令蕭至忠曰:「真諫官也。 」景雲中,進太子右庶子。 時有建言置都督府非是,詔群臣普議,景伯與太子舍人盧俌議:「今天下諸州分隸都督,專生殺刑賞。 使授非其人,則權重釁生,非強幹弱枝、經邦軌物之誼。 願罷都督,留御史,以時按察,秩卑任重,以制奸宄便。 」繇是停都督。 終右散騎常侍。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
70
子彭年,有才,剖析明悟。 歷遷中書舍人、吏部侍郎。 與李林甫善。 常慕山東著姓,為婚姻,引就清列。 典選七年,卒以贓敗,長流臨賀郡。 天寶十二載,擢為濟陰太守,徙馮翊。 天子幸蜀,陷於賊,脅以偽官,憂憤死,贈禮部尚書。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)