1
新五代史·傳嗚呼,梁之惡極矣! 自其起盜賊,至於亡唐,其遺毒流於天下。 天下豪傑,四面並起,孰不欲戡刃於胸,然卒不能少挫其鋒以得志。 梁之無敵於天下,可謂虎狼之強矣。 及其敗也,因於一二女子之娛,至於洞胸流腸,刲若羊豕,禍生父子之間,乃知女色之能敗人矣。 自古女禍,大者亡天下,其次亡家,其次亡身,身茍免矣,猶及其子孫,雖遲速不回,未有無禍者也。 然原其本末,未始不起於忽微。 《易·坤》之初六曰:「履霜,堅冰至。 」《家人》之初九曰:「閑有家,悔亡。 」其言至矣,可不戒哉! 梁之家事,《詩》所謂「不可道」者。 至於唐、晉以後,親疏嫡庶亂矣! 作《家人傳》。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
2
文惠皇后王氏
(No translation available)
3
梁太祖母曰文惠皇后王氏,單州單父人也。 其生三子:長曰廣王全昱,次曰朗王存,其次太祖。 后少寡,攜其三子傭食蕭縣人劉崇家。 太祖壯而無賴,縣中皆厭苦之。 崇患太祖慵墮不作業,數加笞責,獨崇母憐之,時時自為櫛沐,戒家人曰:「朱三非常人也,宜善遇之! 」黃巢起,太祖與存俱亡為盜,從黃巢攻廣州,存戰死。 居數歲,太祖背巢降唐,反以破巢,遂鎮宣武。 乃遣人以車馬之蕭縣,迎后於崇家。 使者至門,后惶恐走避,謂劉氏曰:「朱三落魄無行,作賊死矣,何以至此邪! 」使者具道太祖所以然,后乃驚喜泣下,與崇母俱載以歸,封晉國太夫人。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
太祖置酒太夫人前,舉觴為壽,歡甚。 太祖啟曰:「朱五經平生讀書,不登一第,有子為節度使,無忝於先人也。 」后惻然良久曰:「汝能至此,可謂英特,然行義未必得如先人也! 」太祖莫知其故,后曰:「朱二與汝俱從黃巢,獨死蠻嶺,其孤皆在午溝,汝今富貴,獨不念之乎? 」太祖泣涕謝罪,乃悉召存諸子以歸。 太祖剛暴多殺戮,后每誡之,多賴以全活。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
大順二年秋,后疾,卜者曰:「宜還故鄉。 」乃歸。 卒於午溝。 太祖即位,立四廟,追尊皇考為穆皇帝,后曰文惠皇后。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
元貞皇后張氏
(No translation available)
7
太祖元貞皇后張氏,單州碭山縣渠亭里富家子也。 太祖少以婦聘之,生末帝。 太祖貴,封魏國夫人。 后賢明精悍,動有禮法,雖太祖剛暴,亦嘗畏之。 太祖每以外事訪之,后言多中。 太祖時時暴怒殺戮,后嘗救護,人賴以獲全。 太祖嘗出兵,行至中途,后意以為不然,馳一介召之,如期而至。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
郴王友裕攻徐州,破朱瑾於石佛山,瑾走,友裕不追,太祖大怒,奪其兵。 友裕惶恐,與數騎亡山中,久之,自匿於廣王。 后陰使人教友裕脫身自歸,友裕晨馳入見太祖,拜伏庭中,泣涕請死,太祖怒甚,使左右捽出,將斬之。 后聞之,不及履,走庭中持友裕泣曰:「汝束身歸罪,豈不欲明非反乎? 」太祖意解,乃免。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
太祖已破朱瑾,納其妻以歸,后迎太祖於封丘,太祖告之。 后遽見瑾妻,瑾妻再拜,后亦拜,淒然泣下曰:「兗鄆與司空同姓之國,昆仲之間,以小故興干戈,而使吾姒至此; 若不幸汴州失守,妾亦如此矣! 」言已又泣。 太祖為之感動,乃送瑾妻為尼,后嘗給其衣食。 司空,太祖時檢校官也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
天祐元年,后以疾卒。 太祖即位,追冊為賢妃。 初葬開封縣潤色鄉,末帝立,追謚曰元貞皇太后,祔於宣陵。 后已死,太祖始為荒淫,卒以及禍云。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
陳昭儀
(No translation available)
12
昭儀陳氏,宋州人也,少以色進。 太祖已貴,嬪妾數百,而昭儀專寵。 太祖嘗疾,昭儀與尼數十人晝夜為佛法,未嘗少懈,太祖以為愛己,尤寵之。 開平三年,度為尼,居宋州佛寺。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
李昭容
(No translation available)
14
昭容李氏,亦以色進。 尤謹願,未嘗去左右。 太祖病,晝寢方寐,忽棟折,獨李氏侍側,遽牽太祖衣,太祖驚走,棟折寢上,太祖德之,拜昭容。 皆不知其所終。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
末帝德妃張氏
(No translation available)
16
末帝德妃張氏,其父歸霸,事太祖為梁功臣。 帝為王時,以婦聘之。 帝即位,將冊妃為后,妃請待帝郊天,而帝卒不得郊。 貞明五年,妃病甚,帝遽冊為德妃,其夕薨,年二十四。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
次妃郭氏
(No translation available)
18
次妃郭氏,父歸厚,事梁為登州刺史。 妃少以色進。 梁亡,唐莊宗入汴,梁故妃妾,皆號泣迎拜。 賀王友雍妃石氏有色,莊宗召之,石氏慢罵,莊宗殺之。 次以召妃,妃懼而聽命。 已而度為尼,賜名誓正,居於洛陽。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
初,莊宗之入汴也,末帝登建國樓,謂控鶴指揮使皇甫麟曰:「吾,晉世仇也,不可俟彼刀鋸,卿可盡我命,無使我落仇人之手! 麟與帝相持慟哭。 是夕,進刃於帝,麟亦自剄。 莊宗入汴,命河南張全義葬其屍,藏其首於太社。 晉天福三年,詔太社先藏罪人首級,許親屬收葬,乃出末帝首,遣右衛將軍安崇阮與妃同葬之。 妃卒洛陽。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
太祖兄子
(No translation available)
21
太祖二兄:曰全昱,曰存。 八子:長曰友裕,次曰友珪、友璋、友貞、友雍、友徽、友孜,其一養子曰友文。 開平元年五月乙酉,封友文為博王、友珪郢王、友璋福王、友貞均王、友雍賀王、友徽建王。 友裕前即位卒,追封郴王,而康王友孜,末帝即位封。 友璋初為壽州團練使、押左右番殿直、監豐德庫,友珪時,為鄆州留後,末帝時,為忠武軍節度使,徙鎮武寧,及友雍、友徽皆不知其所終。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
兄廣王全昱 〈 (全昱子友諒友能友誨)〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
廣王全昱,太祖即位封。 太祖與仲兄存俱亡為盜,全昱獨與其母猶寄食劉崇家。 太祖已貴,乃與其母俱歸宣武,領嶺南西道節度使。 以太師致仕。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
太祖將受禪,有司備禮前殿,全昱視之,顧太祖曰:「朱三,爾作得否? 」太祖宴居宮中,與王飲博,全昱酒酣,取骰子擊盆而迸之,呼太祖曰:「朱三,爾碭山一百姓,遭逢天子用汝為四鎮節度使,於汝何負? 而滅他唐家三百年社稷,吾將見汝赤其族矣,安用博為! 」太祖不悅,罷會。 全昱亦不樂在京師,常居碭山故里。 三子皆封王:友諒衡王,友能惠王,友誨邵王。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
25
友能為宋、滑二州留後、陳州刺史,所至為不法,奸人多依倚之。 而陳俗好淫祠左道,其學佛者,自立一法,號曰「上乘」,晝夜伏聚,男女雜亂。 妖人母乙、董乙聚眾稱天子,建置官屬,友能初縱之,乙等攻劫州縣,末帝發兵擊滅之。 自康王友孜謀反伏誅,末帝始疏斥宗室,宗室皆反仄。 貞明四年,友能以陳州兵反,犯京師,至陳留,兵敗,還走陳州,後數月降,末帝赦之,降為房陵侯。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
友誨為陜州節度使,欲以州兵為亂,末帝召還京師,與友諒、友能皆被幽囚。 梁亡,莊宗入汴,皆見殺。 ○兄朗王存 〈 (存子友寧友倫)〉 朗王存,初與太祖俱從黃巢攻廣州,存戰死。 存子友寧、友倫。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
友寧字安仁,幼聰敏,喜慍不形於色。 太祖以為軍校,善用弓劍。 遷衙內制勝都指揮使、龔州刺史。 太祖圍鳳翔,遣友寧東備宣武。 王師範襲梁,圍齊州,友寧引兵擊之,奪馬千匹,斬首數千級。 太祖奉昭宗還京師,拜友寧建武軍節度使,賜號「迎鑾毅勇功臣」。 太祖復遣攻師範,圍博昌,屠之,清河為之不流。 戰於石樓,兵敗,友寧墮馬見殺。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
28
友倫幼亦明敏,通《論語》、小學,曉音律。 存已死,太祖以友倫為元從馬軍指揮使,表右威武將軍。 燕人攻魏內黃,友倫以前鋒夜渡河,奪馬千匹。 李罕之以潞州降梁,晉人攻潞,友倫以兵入潞州,取罕之以歸。 累遷檢校司空,領藤州刺史。 太祖圍鳳翔,晉人襲梁,友倫以兵三萬至{樊石}山,晉人乃卻,友倫西會太祖於鳳翔。 昭宗還長安,拜友倫寧遠軍節度使。 太祖東歸,留友倫宿衛,伺察昭宗所為。 友倫擊鞠墜馬死,太祖大怒,以兵七萬至河中。 昭宗涕泣,不知所為,將奔太原,不果。 宰相崔胤遣人止太祖,太祖以為友倫胤等殺之,奏請誅胤等,昭宗未從,乃遣友諒至京師,以兵圍開化坊,殺胤及京兆尹鄭元規、皇城使王建勛、飛龍使陳班、閣門使王建襲、客省使王建乂、前左僕射張浚。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
29
太祖即位,已封宗室,中書上議,故皇兄存,皇侄建武軍節度使友寧、寧遠軍節度使友倫,皆當封。 於是追封存朗王、友寧安王、友倫密王。
(No translation available) (No translation available)
30
子郴王友裕
(No translation available)
31
冬,友裕取濮州,遂圍時溥於徐州。 朱瑾以兵二萬救溥,友裕敗瑾於石佛山,瑾走。 都虞候朱友恭讒之太祖,以為瑾可追而友裕不追。 太祖大怒,奪其兵屬龐師古,以友裕屬吏,使者誤致書於友裕,友裕惶恐,不知所為,賴張皇后教之,得免。 權知許州。 許州近蔡,苦於大寇,居民殘破,友裕招撫流散,增戶三萬餘。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
32
遷諸軍都指揮使,與平兗、鄆,還領許州。 崔洪奔淮南,友裕引兵定蔡州,市不易肆。 太祖兼鎮護國軍,以友裕為留後。 遷忠武軍節度使。 太祖攻鳳翔,未下,去攻邠州。 友裕破靈臺、良原,下隴州,楊崇本以邠州降。 後崇本復叛,太祖遣友裕攻之,屯於永壽。 友裕以疾卒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
33
子博王友文
(No translation available)
34
博王友文,字德明,本姓康名勤。 幼美風姿,好學,善談論,頗能為詩,太祖養以為子。 太祖領四鎮,以友文為度支鹽鐵制置使。 太祖用兵四方,友文征賦聚斂以供軍實。 太祖即位,以故所領宣武、宣義、天平、護國四鎮征賦,置建昌宮總之,以友文為使,封博王。 太祖幸西都,友文留守東京。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
35
子庶人友珪
(No translation available)
36
太祖素剛暴,既病,而喜怒難測,是時左降者,必有後命,友珪大懼。 其妻張氏曰:「官家以傳國寶與王氏,使如東都召友文,君今受禍矣! 」夫婦相對而泣。 左右勸友珪曰:「事急計生,何不早自為圖? 」友珪乃易衣服,微行入左龍虎軍,見統軍韓計事,以牙兵五百隨友珪,雜控鶴衛士而入。 夜三鼓,斬關入萬春門,至寢中,侍疾者皆走。 太祖惶駭起呼曰:「我疑此賊久矣,恨不早殺之,逆賊忍殺父乎! 」友珪親吏馮廷諤以劍犯太祖,太祖旋柱而走,劍擊柱者三,太祖憊,仆於床,廷諤以劍中之,洞其腹,腸胃皆流。 友珪以裀褥裹之寢中,秘喪四日。 乃出府庫,大賫群臣及諸軍。 遣受旨丁昭浦矯詔馳至東都,殺友文。 又下詔曰:「朕艱難創業,逾三十年。 托於人上,忽焉六載,中外協力,期於小康。 豈意友文陰畜異圖,將行大逆。 昨二日夜,甲士突入大內,賴友珪忠孝,領兵剿戮,保全朕躬。 然而疾恙震驚,彌所危殆。 友珪克平兇逆,厥功靡倫,宜委權主軍國。 」然後發喪。 乾化二年六月既望,友珪於柩前即皇帝位,拜韓忠武軍節度使,以末帝為汴州留後,河中朱友謙為中書令。 友謙不受命。 而懷州龍驤軍三千,劫其將劉重霸,據懷州,自言討賊。 三年正月,友珪祀天於洛陽南郊,改元曰鳳歷。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
37
太祖外孫袁象先與駙馬都尉趙巖等,謀與末帝討賊。 二月,象先以禁兵入宮,友珪與妻張氏趨北垣樓下,將逾城以走,不果,使馮廷諤進刃其妻及己,廷諤亦自殺。 末帝即位,復友文官爵,廢友珪為庶人。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
38
子康王友孜
(No translation available)
39
康王友孜,目重瞳子,嘗竊自負,以為當為天子。 貞明元年,末帝德妃薨,將葬,友孜使刺客夜入寢中。 末帝方寐,夢人害己,既寤,聞榻上寶劍槍然有聲,躍起,抽劍曰:「將有變邪! 」乃索寢中,得刺客,手殺之,遂誅友孜。 明日,謂趙巖、張漢傑曰:「幾與卿輩不相見。 」由此遂疏弱宗室,而信任趙、張,以至於敗亡。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
40
嗚呼,《春秋》之法,是非與奪之際,難矣哉! 或問:「梁太祖以臣弒君,友珪以子弒父,一也。 與弒即位,逾年改元,《春秋》之法,皆以君書,而友珪不得列於本紀,何也? 且父子之惡均,而奪其子,是與其父也,豈《春秋》之旨哉? 」予應之曰:「梁事著矣! 其父之惡,不待與奪其子而後彰,然末帝之志,不可以不伸也。 《春秋》之法,君弒而賊不討者,國之臣子任其責。 予於友珪之事,所以伸討賊者之志也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)