1
王審知,字信通,光州固始人也。 父恁,世為農。 兄潮,為縣史。 唐末群盜起,壽州人王緒攻陷固始,緒聞潮兄弟材勇,召置軍中,以潮為軍校。 是時,蔡州秦宗權方募士以益兵,乃以緒為光州刺史,召其兵會擊黃巢。 緒遲留不行,宗權發兵攻緒。 緒率眾南奔,所至剽掠,自南康入臨汀,陷漳浦,有眾數萬。 緒性猜忌,部將有材能者,多因事殺之,潮頗自懼。 軍次南安,潮說其前鋒將曰:「吾屬棄墳墓、妻子而為盜者,為緒所脅爾,豈其本心哉! 今緒雄猜,將吏之材能者必死,吾屬不自保朝夕,況欲圖成事哉! 」前鋒將大悟,與潮相持而泣。 乃選壯士數十人,伏篁竹間,伺緒至,躍出擒之,囚之軍中。 緒後自殺。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
2
審知為人狀兒雄偉,隆準方口,常乘白馬,軍中號「白馬三郎」。 乾寧四年,潮卒,審知代立。 唐以福州為威武軍,拜審知節度使,累遷同中書門下平章事,封瑯琊王。 唐亡,梁太祖加拜審知中書令,封閩王,升福州為大都督府。 是時,楊行密據有江淮,審知歲遣使泛海,自登、萊朝貢於梁,使者入海,覆溺常十三四。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
審知雖起盜賊,而為人儉約,好禮下士。 王淡,唐相溥之子; 楊沂,唐相涉從弟; 徐寅,唐時知名進士,皆依審知仕宦。 又建學四門,以教閩士之秀者。 招來海中蠻夷商賈。 海上黃崎,波濤為陰,一夕風雨雷電震擊,開以為港,閩人以為審知德政所致,號為甘棠港。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
審知同光三年卒,年六十四,謚曰忠懿。 子延翰立。
(No translation available) (No translation available)
5
延翰字子逸,審知長子也。 同光四年,唐拜延翰節度使。 是歲,莊宗遇弒,中國多故,延翰乃取司馬遷《史記》閩越王無諸傳示其將吏曰:「閩,自古王國也,吾今不王,何待之有? 」於是軍府將吏上書勸進。 十月,延翰建國稱王,而猶稟唐正朔。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
延翰為人長大,美皙如玉,其妻崔氏陋而淫,延翰不能制。 審知喪未期,徹其几筵,又多選良家子為妾。 崔氏性妒,良家子之美者,輒幽之別室,系以大械,刻木為人手以擊頰,又以鐵錐刺之,一歲中死者八十四人。 崔氏後病,見以為祟而卒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
審知養子建州刺史延稟,本姓周氏,自審知時與延翰不葉。 延翰立,以其弟延鈞為泉州刺史,延鈞怒。 二人因謀作亂。 十二月,延稟、延鈞皆以兵入,執延翰殺之。 而延鈞立,更名鏻。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
鏻,審知次子也。 唐即拜鏻節度使,累加檢校太師、中書令,封閩王。 初,延稟與鏻之謀殺延翰也,延稟之兵先至,已執延翰而殺之,膽日鏻兵始至,延稟自以養子,推鏻而立之。 延稟還建州,鏻餞於郊,延稟臨訣謂鏻曰:「善繼先誌,毋煩老兄復來! 」鏻銜之。 長興二年,延稟率兵擊鏻,攻其西門,使其子繼雄轉海攻其南門,鏻遣王仁達拒之。 仁達伏甲舟中,偽立白幟請降,繼雄信之,登舟,伏兵發,刺殺之,梟其首西門,其兵見之皆潰去,延稟見執。 鏻誚之曰:「予不能繼先誌,果煩老兄復來! 」延廩不能對,遂殺之。 延稟子繼升守建州,聞敗,奔於錢塘。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
鏻好鬼神、道家之說,道士陳守元以左道見信,建寶皇宮以居之。 守元謂鏻曰:「寶皇命王少避其位,後當為六十年天子。 」鏻欣然遜位,命其子繼鵬權主府事。 既而復位,遣守元問寶皇:「六十年後將安歸? 」守元傳寶皇語曰:「六十年後,當為大羅仙人。 」鏻乃即皇帝位,受冊於寶皇,以黃龍見真封宅,改元為龍啟,國號閩。 追謚審知為昭武孝皇帝,廟號太祖,立五廟,置百官,以福州為長樂府。 而閩地狹,國用不足,以中軍使薛文傑為國計使。 文傑多察民間陰事,致富人以罪,而籍沒其貲以佐用,閩人皆怨。 又薦妖巫徐彥,曰:「陛下左右多奸臣,不質諸鬼神,將為亂。 」鏻使彥視鬼於宮中。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
文傑與內樞密使吳英有隙,英病在告,文傑謂英曰:「上以公居近密,而屢以疾告,將罷公。 」英曰:「奈何? 」文傑因教英曰:「即上遣人問公疾,當言『頭痛而已,無他苦也。 』」英以為然。 明日,諷鏻使巫視英疾,巫言:「入北廟,見英為崇順王所訊,曰:『汝何敢謀反? 』以金槌擊其首。 」鏻以語文傑,文傑曰:「未可信也,宜問其疾如何。 」鏻遣人問之,英曰:「頭痛。 」鏻以為然,即以英下獄,命文傑劾之,英自誣伏,見殺。 英嘗主閩兵,得其軍士心,軍士聞英死,皆怒。 是歲,吳人攻建州,鏻遣其將王延宗救之,兵士在道不肯進,曰:「得文傑乃進。 」鏻惜之不與,其子繼鵬請與之以紓難,乃以檻車送文傑軍中。 文傑善數術,自占云:「過三日可無患。 」送者聞之,疾馳二日而至,軍士踴躍,磔文傑於市,閩人爭以瓦石投之,臠食立盡。 明日,鏻使者至,赦之,已不及。 初,文傑為鏻造檻車,以謂古制疏闊,乃更其制,令上下通,中以鐵芒內向,動輒觸之,既成,首被其毒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
龍啟三年,改元永和。 王仁達為鏻殺延稟有功,而典親兵,鏻心忌之,嘗問仁達曰:「趙高指鹿為馬,以愚二世,果有之邪? 」仁達曰:「秦二世愚,故高指鹿為馬,非高能愚二世也。 今陛下聰明,朝廷官不滿百,起居動靜,陛下皆知之,敢有作威福者,族滅之而已。 」鏻慚,賜與金帛慰安之。 退而謂人曰:「仁達智略,在吾世可用,不可遺後世患。 」卒誣以罪殺之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
鏻妻早卒,繼室金氏賢而不見答。 審知婢金鳳,姓陳氏,鏻嬖之,遂立以為後。 初,鏻有嬖吏歸守明者,以色見倖,號歸郎,鏻後得風疾,陳氏與歸郎奸。 又有百工院使李可殷,因歸郎以通陳氏。 鏻命錦工作九龍帳,國人歌曰:「誰謂九龍帳,惟貯一歸郎!」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
鏻婢春燕有色,其子繼鵬蒸之,鏻已病,繼鵬因陳氏以求春燕,鏻怏怏與之。 其次子繼韜怒,謀殺繼鵬,繼鵬懼,與皇城使李仿圖之。 是歲十月,鏻饗軍於大酺殿,坐中昏然,言見延稟來,仿以為鏻病已甚,乃令壯士先殺李可殷於家。 明日晨朝,鏻無恙,問仿殺可殷何罪,仿懼而出,與繼鵬率皇城衛士而入。 鏻聞鼓噪聲,走匿九龍帳中,衛士刺之不殂,宮人不忍其苦,為絕之。 繼韜及陳後、歸郎皆為仿所殺。 鏻立十年見殺,謚曰惠皇帝,廟號太宗。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
繼鵬,鏻長子也。 既立,更名昶,改元通文,以李仿判六軍諸衛事。 仿有弒君之罪,既立昶,而心常自疑,多養死士以為備。 昶患之,因大享軍,伏甲擒仿殺之,梟其首於市。 仿部曲千人叛,燒啟聖門,奪仿首,奔於錢塘。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
晉天福二年,昶遣使朝貢京師,高祖遣散騎常侍盧損冊昶閩王,拜其子繼恭臨海郡王。 損至閩,昶稱疾不見,令繼恭主之。 又遣中書舍人劉乙勞損於館,乙衣冠偉然,騶僮甚盛。 他日損遇乙於途,布衣芒屩而已,損使人誚之曰:「鳳閣舍人,何偪下之甚也! 」乙羞愧,以手掩面而走。 昶聞之,怒損侵辱之,損還,昶無所答。 而其子繼恭遣其佐鄭元弼隨損至京師貢方物,致書晉大臣,述昶意求以敵國禮相往來。 高祖怒其不遜,下詔暴其罪,歸其貢物不納。 兵部員外郎李知損上書請籍沒其物而禁錮使者,於是以元弼下獄。 獄具引見,元弼俯伏曰:「昶,夷貊之君,不知禮義,陛下方示大信,以來遠人,臣將命無狀,願伏斧钅質,以贖昶罪。 」高祖乃赦元弼,遣歸。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
昶亦好巫,拜道士譚紫霄為正一先生,又拜陳守元為天師,而妖人林興以巫見幸,事無大小,興輒以寶皇語命之而後行。 守元教昶起三清臺三層,以黃金數千斤鑄寶皇及元始天尊、太上老君像,日焚龍腦、薰陸諸香數斤,作樂於臺下,晝夜聲不輟,雲如此可求大還丹。 三年夏,虹見其宮中,林興傳神言:「此宗室將為亂之兆也。 」乃命興率壯士殺審知子延武、延望及其子五人。 後興事敗,亦被殺。 而昶愈惑亂,立父婢春燕為淑妃,後立以為皇后。 又遣醫人陳究以空名堂牒賣官。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
昶弟繼嚴判六軍諸衛事,昶疑而罷之,代以季弟繼鏞,而募勇士為宸衛都以自衛,其賜予給賞,獨厚於他軍。 控鶴都將連重遇、拱宸都將朱文進,皆以此怒激其軍。 是歲夏,術者言昶宮中當有災,昶徙南宮避災,而宮中火,昶疑重遇軍士縱火。 內學士陳郯素以便佞為昶所親信,昶以火事語之,郯反以告重遇。 重遇懼,夜率衛士縱火焚南宮,昶挾愛姬、子弟、黃門衛士斬關而出,宿於野次。 重遇迎延義立之。 延義令其子繼業率兵襲昶,及之; 射殺數人,昶知不免,擲弓於地,繼業執而殺之,及其妻、子皆死無遺類。 延義立,謚昶曰康宗。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
延義,審知少子也。 既立,更名曦,遣使者朝貢於晉,改元永隆。 鑄大鐵錢,以一當十。 曦自昶世倔強難制,昶相王倓每抑折之,曦亦憚倓,不敢有所發。 新羅遣使聘閩以寶劍,昶舉以示倓曰:「此將何為? 」倓曰:「不忠不孝者,斬之。 」曦居旁色變。 曦既立,而新羅復獻劍,曦思倓前言,而倓已死,命發冢戮其屍,倓面如生,血流被體。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
泉州刺史余廷英嘗矯曦命掠取良家子,曦怒,召下御史劾之。 廷英進買宴錢千萬,曦曰:「皇后土貢何在? 」廷英又獻皇后錢千萬,乃得不劾。 曦嘗嫁女,朝士有不賀者笞之。 御史中丞劉贊坐不糾舉,將加笞,諫議大夫鄭元弼切諫,曦謂元弼曰:「卿何如魏鄭公,乃敢強諫! 」元弼曰:「陛下似唐太宗,臣為魏鄭公可矣。 」曦喜,乃釋贊不笞。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
曦弟延政為建州節度使,封富沙王,自曦立,不葉,數舉兵相攻,曦由此惡其宗室,多以事誅之。 諫議大夫黃峻舁櫬詣朝堂極諫,曦怒,貶峻漳州司戶參軍。 校書郎陳光逸上書疏曦過惡五十餘事,曦命衛士鞭之百而不死,以繩系頸,掛於木,久而乃絕。 國計使陳匡范增算商之法以獻,曦曰:「匡範人中寶也。 」已而歲入不登其數,乃借於民以足之,匡範以憂死。 其後知其借於民也,剖棺斷屍,棄之水中。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
曦性既淫虐,而妻李氏悍而酗酒,賢妃尚氏有色而寵。 李仁遇,曦甥也,以色嬖之,用以為相。 曦常為牛飲,群臣侍酒,醉而不勝,有訴及私棄酒者輒殺之。 諸子繼柔棄酒,並殺其贊者一人。 連重遇殺昶,懼為國人所討,與朱文進連姻以自固。 曦心疑之,常以語誚重遇等,重遇等流涕自辨。 李氏妒尚妃之寵,欲圖曦而立其子亞澄,乃使人謂重遇等曰:「上心不平於二公,奈何? 」重遇等懼。 六年三月,曦出遊,醉歸,重遇等遣壯士拉於馬上而殺之,謚曰景宗。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
延政,審知子也。 曦立,為淫虐,延政數貽書諫之。 曦怒,遣杜建崇監其軍,延政逐之,曦乃舉兵攻延政,為延政所敗。 延政乃以建州建國稱殷,改元天德。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
是時,南唐李景聞閩亂,發兵攻之,延政遣其從子繼昌守福州,而南唐兵方急攻延政,福州將李仁達謂其徒曰:「唐兵攻建州,富沙王不能自保,其能有此土也? 」乃擒繼昌殺之。 欲自立,懼眾不附,以雪峰寺僧卓儼明示眾曰:「此非常人也。 」被以袞冕,率諸將吏北面而臣之。 已而又殺儼明,乃自立,送款於李景,景以仁達為威武軍節度使,更其名曰弘義。 而景兵攻破建州,遷延政族於金陵,封鄱陽王。 是歲,景保大四年也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
留從效聞延政降唐,執王繼勛送於金陵,李景以泉州為清源軍,以從效為節度使。 景已破延政,遣人召李仁達入朝,仁達不從,遂降於吳越。 而留從效亦逐景守兵,據泉、漳二州,景猶封從效晉江王。 周世宗時,從效遣牙將蔡仲興為商人,間道至京師,求置邸內屬。 是時,世宗與李景畫江為界,遂不納,從效仍臣於南唐。 其後事具國史。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)