1
長孫儉長孫紹遠弟澄兄子兕斛斯徵
(No translation available)
2
長孫儉,河南洛陽人也。 本名慶明。 其先,魏之枝族,姓托拔氏。 孝文遷洛,改為長孫。 五世祖嵩,魏太尉、北平王。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
儉少方正,有操行,狀貌魁梧,神彩嚴肅,雖在私室,終日儼然。 性不妄交,非其同志,雖貴遊造門,亦不與相見。 孝昌中,起家員外散騎侍郎,從爾朱天光破隴右。 太祖臨夏州,以儉為錄事,深器敬之。 賀拔岳被害,太祖赴平涼,凡有經綸謀策,儉皆參預。 從平侯莫陳悅,留儉為秦州長史。 時西夏州仍未內屬,而東魏遣許和為刺史,儉以信義招之,和乃舉州歸附。 卽以儉為西夏州刺史,總統三夏州。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
時荊襄初附,太祖表儉功績尤美,宜委東南之任,授荊州刺史、東南道行臺僕射。 所部鄭縣令泉璨為民所訟,推治獲實。 儉卽大集僚屬而謂之曰:「此由刺史教誨不明,信不被物,是我之愆,非泉璨之罪。 」遂於廳事前,肉袒自罰,舍璨不問。 於是屬城肅勵,莫敢犯法。 魏文帝璽書勞之。 太祖又與儉書曰:「近行路傳公以部內縣令有罪,遂自杖三十,用肅羣下。 吾昔聞『王臣謇謇,匪躬之故』,蓋謂憂公忘私,知無不為而已。 未有如公刻身罰己以訓羣僚者也。 聞之嘉歎。 」荊蠻舊俗,少不敬長。 儉殷勤勸導,風俗大革。 務廣耕桑,兼習武事,故得邊境無虞,民安其業。 吏民表請為儉構清德樓,樹碑刻頌,朝議許焉。 在州遂歷 (二) [七]載。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
徵授大行臺尚書,兼相府司馬。 嘗與羣公侍坐于太祖,及退,太祖謂左右曰:「此公閒雅,孤每與語,嘗肅然畏敬,恐有所失。 」他日,太祖謂儉曰:「名實理須相稱,尚書旣志安貧素,可改名儉,以彰雅操。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
又除行臺僕射、荊州刺史。 時梁岳陽王蕭詧內附,初遣使入朝,至荊州。 儉於廳事列軍儀,具戎服,與使人以賓主禮相見。 儉容貌魁偉,音聲如鐘,大為鮮卑語,遣人傳譯以問客。 客惶恐不敢仰視。 日晚,儉乃著裙襦紗帽,引客宴於別齋。 因序梁國喪亂,朝廷招攜之意,發言可觀。 使人大悅。 出曰:「吾所不能測也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
及梁元帝嗣位於江陵,外敦鄰睦,內懷異計。 儉密啟太祖,陳攻取之謀。 於是徵儉入朝,問其經略。 儉對曰:「今江陵旣在江北,去我不遠。 湘東卽位,已涉三年。 觀其形勢,不欲東下。 骨肉相殘,民厭其毒。 荊州軍資器械,儲積已久,若大軍西討,必無匱乏之慮。 且兼弱攻昧,武之善經。 國家旣有蜀土,若更平江漢,撫而安之,收其貢賦,以供軍國,天下不足定也。 」太祖深然之,乃謂儉曰:「如公之言,吾取之晚矣。 」令儉還州,密為之備。 尋令柱國、燕公于謹總戎衆伐江陵。 平,以儉元謀,賞奴婢三百口。 太祖與儉書曰:「本圖江陵,由公畫計,今果如所言。 智者見未萌,何其妙也。 但吳民離散,事藉招懷,南服重鎮,非公莫可。 」遂令儉鎮江陵。 進爵昌寧公,遷大將軍,移鎮荊州,總管五十二州。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
儉舊嘗詣闕奏事,時值大雪,遂立於雪中待報,自旦達暮,竟無惰容。 其奉公勤至,皆此類也。 三年,以疾還京。 為夏州總管,薨,遺啟世宗,請葬于太祖陵側,並以官所賜之宅還官。 詔皆從之。 追封鄶公。 荊民儀同趙超等七百人,感儉遺愛,詣闕請為儉立廟樹碑,詔許之。 詔曰:「昔叔敖辭沃壤之地,蕭何就窮僻之鄉,以古方今,無慚曩哲。 言尋嘉尚,弗忘于懷。 而有司未達大體,遽以其第卽便給外。 今還其妻子。 」子隆。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
長孫紹遠字師,河南洛陽人。 少名仁。 父稚,魏太師、錄尚書、上黨王。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
紹遠性寬容,有大度,望之儼然,朋儕莫敢褻狎。 雅好墳籍,聰慧過人。 時稚作牧壽春,紹遠幼,年甫十三。 稚管記王碩聞紹遠強記,心以為不然。 遂白稚曰:「伏承世子聰慧之姿,發於天性,目所一見,誦之於口。 此旣曆世罕有,竊願驗之。 」於是命紹遠試焉。 讀《月令》數紙,纔一遍,誦之若流。 自是碩乃歎服。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
魏孝武初,累遷司徒右長史。 及齊神武稱兵而帝西遷,紹遠隨稚奔赴。 又累遷殿中尚書、錄尚書事。 太祖每謂羣公曰:「長孫公任使之處,令人無反顧憂。 漢之蕭、寇,何足多也。 然其容止堂堂,足為當今模楷。 」六官建,拜大司樂。 孝閔踐阼,封上黨公。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
初,紹遠為太常,廣召工人,創造樂器,土木絲竹,各得其宜。 為黃鐘不調,紹遠每以為意。 嘗因退朝,經韓使君佛寺前過,浮圖三層之上,有鳴鐸焉。 忽聞其音,雅合宮調,取而配奏,方始克諧。 紹遠乃啟世宗行之。 紹遠所奏樂,以八為數。 故梁黃門侍郎裴正上書,以為昔者大舜欲聞七始,下洎周武,爰創七音。 持林鐘作黃鐘,以為正調之首。 詔與紹遠詳議往復,於是遂定以八為數焉。 授小司空。 高祖讀史書,見武王克殷而作七始,又欲廢八而懸七,幷除黃鐘之正宮,用林鐘為調首。 紹遠奏云:「天子懸八,肇自先民,百王共軌,萬世不易。 下逮周武,甫修七始之音。 詳諸經義,又無廢八之典。 且黃鐘為君,天子正位,今欲廢之,未見其可。 」後高祖竟 (廢) 〔行〕七音。 屬紹遠遘疾,未獲面陳,慮有司遽損樂器,乃書與樂部齊樹之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
澄字士亮。 年十歲,司徒李琰之見而奇之,遂以女妻焉。 十四,從征討,有策謀,勇冠諸將。 及長,容貌魁岸,風儀溫雅。 魏孝武初,除征東將軍、渭州刺史。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
魏文帝嘗與太祖及羣公宴,從容言曰:「《孝經》一卷,人行之本,諸公宜各引要言。 」澄應聲曰:「夙夜匪懈,以事一人。 」座中有人次曰:「匡救其惡。 」旣而出閤,太祖深歎澄之合機,而譴其次答者。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
後從太祖援玉壁,又從戰邙山,進位驃騎大將軍、開府。 孝閔踐阼,拜大將軍,封義門公,為玉壁總管。 卒,自喪初至及葬,世宗三臨之。 典祀中大夫宇文容諫曰:「君臨臣喪,自有節制。 今乘輿屢降,恐乖禮典。 」世宗不從。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
澄操履清約,家無餘財。 太祖嘗謂曰:「我於公間,志無所惜,公有所須,宜卽具道。 」澄曰:「澄自頂至足,皆是明公恩造。 卽如今者,實無所須。 」雅對賓客,接引忘疲。 雖不飲酒,而好觀人酣興。 常恐座客請歸,每勅中廚別進異饌,留之止。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
兕字若汗,性機辯,強記博聞,雅重賓游,尤善談論。 從魏孝武西遷。 天和初,累遷驃騎大將軍、開府,遷絳州刺史。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
斛斯徵字士亮,河南洛陽人。 父椿,太傅、尚書令。 徵幼聰穎,五歲誦《孝經》、《周易》,識者異之。 及長,博涉羣書,尤精《三禮》,兼解音律。 有至性,居父喪,朝夕共一溢米。 以父勳累遷太常卿。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
自魏孝武西遷,雅樂廢缺,徵博采遺逸,稽諸典故,創新改舊,方始備焉。 又樂有錞于者,近代絕無此器,或有自蜀得之,皆莫之識。 徵見之曰:「此錞于也。 」衆弗之信。 徵遂依干寶《周禮注》以芒筒捋之,其聲極振,衆乃歎服。 徵乃取以合樂焉。 六官建,拜司樂中大夫,進位驃騎大將軍、開府。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
後高祖以徵治經有師法,詔令教授皇太子。 宣帝時為魯公,與諸皇子等咸服青衿,行束修之禮,受業於徵,仍並呼徵為夫子。 儒者榮之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
宣帝嗣位,遷上大將軍、大宗伯。 時高祖初崩,梓宮在殯,帝意欲速葬,令朝臣議之。 徵與內史宇文孝伯等固請依禮七月,帝竟不許。 帝之為太子也,宮尹鄭譯坐不能以正道調護,被謫除名。 而帝雅親愛譯,至是拜譯內史中大夫,甚委任之。 譯乃獻新樂,十二月各一笙,每一笙用十六管。 帝令與徵議之,徵駁而奏,帝頗納焉。 及高祖山陵還,帝欲作樂,復令議其可不。 徵曰:「《孝經》云『聞樂不樂』。 聞尚不樂,其況作乎。 」鄭譯曰:「旣云聞樂,明卽非無。 止可不樂,何容不奏。 」帝遂依譯議。 譯因此銜之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
帝后肆行非度,昏虐日甚。 徵以荷高祖重恩,嘗備位師傅,若生不能諫,死何以見高祖。 乃上疏極諫,指陳帝失,帝不納。 譯因譖之,遂下徵獄。 獄卒張元哀之,乃以佩刀穿獄牆,遂出之。 元卒被拷而終無所言。 徵遇赦得免。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
隋文踐極,例復官,除太子太傅,詔修撰樂書。 開皇初,薨。 子諺。 徵所撰《樂典》十卷。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
全文以中華書局、一九七一年十一月版《周書》為本校。
(No translation available)