1
資治通鑑第065卷【漢紀五十七】起柔兆閹茂,盡著雍困敦,凡三年。 孝獻皇帝庚建安十一年(丙戌,西元二〇六年)春,正月,有星孛於北斗。 曹操自將擊高幹,留其世子丕守鄴,使別駕從事崔琰傅之。 操圍壺關,三月,壺關降。 高幹自入匈奴求救,單于不受。 幹獨與數騎亡,欲南奔荊州,上洛都尉王琰捕斬之,并州悉平。 曹操使陳郡梁習以別部司馬領并州刺史。 時荒亂之餘,胡、狄雄張,吏民亡叛入其部落,兵家擁眾,各為寇害。 習到官,誘喻招納,皆禮如其豪右,稍稍薦舉,使詣幕府; 豪右已盡,次發諸丁強以為義從; 又因大軍出征,令諸將分清以為勇力。 吏兵已去之後,稍移其家,前後送鄴凡數萬口; 其不從命者,興兵致討,斬首千數,降附者萬計。 單于恭順,名王稽顙,服事供職,同於偏戶。 邊境肅清,百姓布野,勤勸農桑,令行禁止。 長老稱詠,以為自所聞識,刺史未有如習者。 習乃貢達名士,避地州界者河內常林、楊俊、王象、荀緯及太原王凌之徒,操悉以為縣長,後皆顯名於世。 初,山陽仲長統遊學至并州,過高幹,幹善遇之,訪以世事。 統謂幹曰:「君有雄志而無雄才,好士而不能擇人,所以為君深戒也。 」幹雅自多,不悅統言,統遂去之。 幹死,荀彧舉統為尚書郎。 著論曰《昌言》,其言治亂,略曰:「豪傑之當天命者,未始有天下之分者也,無天下之分,故戰爭者競起焉。 角智者皆窮,角力者皆負,形不堪復伉,勢不足復校,乃始羈首繫頸,就我之銜紲耳。 及繼體之時,豪傑之心既絕,士民之志已定,貴有常家,尊在一人。 當此之時,雖下愚之才居之,猶能使恩同天地,威侔鬼神,周、孔數千無所復角其聖,賁、育百萬無所復奮其勇矣。 彼後嗣之愚主,見天下莫敢與之違,自謂若天地之不可亡也。 乃奔其私嗜,騁其邪欲,君臣宣淫,上下同惡,荒廢庶政,棄忘人物。 信任親愛者,盡佞諂容說之人也; 寵貴隆豐者,盡后妃姬妾之家也。 遂至熬天下之脂膏,斫生民之骨髓,怨毒無聊,禍亂並起,中國擾攘,四夷侵叛,土崩瓦解,一朝而去,昔之為我哺乳之子孫者,今儘是我飲血之冠讎也。 至於運徙勢去,猶不覺悟者,豈非富貴生不仁,沉溺致愚疾邪! 存亡以之失代,治亂從此周復,天道常然之大數也。 」秋,七月,武威太守張猛殺雍州刺史邯鄲商; 州兵討誅之。 猛,奐之子也。 八月,曹操東討海賊管承,至淳于,遣將樂進、李典擊破之,承走入海島。 昌豨復叛,操遣于禁討斬之。 是歲,立故琅邪王容子熙為琅邪王。 齊、北海、阜陵、下邳、常山、甘陵、濟陰、平原八國皆除。 烏桓乘天下亂,略有漢民十餘萬戶,袁紹皆立其酋豪為單于,以家人子為己女,妻焉。 遼西烏桓蹋頓尤強,為紹所厚,故尚兄弟歸之,數入塞為寇,欲助尚復故地。 曹操將擊之,鑿平虜渠、泉州渠以通運。 孫權擊山賊麻、保二屯,平之。 孝獻皇帝庚建安十二年(丁亥,西元二〇七年)春,二月,曹操自淳于還鄴。 丁酉,操奏封大功臣二十餘人,皆為列侯。 因表萬歲亭侯荀彧功狀; 三月,增封彧千戶。 又欲授以三公,彧使荀攸深自陳讓,至於十數,乃止。 曹操將擊烏桓,諸將皆曰:「袁尚亡虜耳,夷狄貪而無親,豈能為尚用! 今深入征之,劉備必說劉表以襲許,萬一為變,事不可悔。 」郭嘉曰:「公雖威震天下,胡恃其遠,必不設備,因其無備,卒然擊之,可破滅也。 且袁紹有恩於民夷,而尚兄弟生存。 今四州之民,徒以威附,德施未加,捨而南征,尚因烏桓之資,招其死主之臣,胡人一動,民夷俱應,以生蹋頓之心,成凱覦之計,恐青、冀非己之有也。 表坐談客耳,自知才不足以御備,重任之則恐不能制,輕任之則備不為用,雖虛國遠征,公無憂矣。 」操從之。 行至易,郭嘉曰:「兵貴神速。 今千里襲人,輜重多,難以趨利,且彼聞之,必為備。 不如留輜重,輕兵兼道以出,掩其不意。 」初,袁紹數遣使召田疇於無終,又即綬將軍印,使安輯所統,疇皆拒之。 及曹操定冀州,河間邢顒謂疇曰:「黃巾起來,二十餘年,海內鼎沸,百姓流離。 今聞曹公法令嚴。 民厭亂矣,亂極則平,請以身先。 」遂裝還鄉里。 疇曰:「邢顒,天民之先覺者也。 」操以顒為冀州從事。 疇忿烏桓多殺其本郡冠蓋,意欲討之而力未能。 操遣使辟疇,疇戒其門下趣治嚴。 門人曰:「昔袁公慕君,禮命五至,君義不屈。 今曹公使一來而君若恐弗及者,何也? 」疇笑曰:「此非君所識也。 」遂隨使者到軍,拜為蓨令,隨軍次無終。 時方夏水雨,而濱海洿下,濘滯不通,虜亦遮守蹊要,軍不得進。 操患之,以問田疇。 疇曰:「此道,秋夏每常有水,淺不通車馬,深不載舟船,為難久矣。 舊北平郡治在平岡,道出盧龍,達於柳城。 自建武以來,陷壞斷絕,垂二百載,而尚有微徑可從。 今虜將以大軍當由無終,不得進而退,懈弛無備。 若嘿回軍,從盧龍口越白檀之險,出空虛之地,路近而便,掩其不備,蹋頓可不戰而禽也。 」操曰:「善! 」乃引軍還,而署大木表於水側路傍曰:「方今夏暑,道路不通,且俟秋冬,乃復進軍」。 虜候騎見之,誠以為大軍去也。 操令疇將其眾為鄉導,上徐無山,塹山堙谷,五百餘里,經白檀,歷平岡,步鮮卑庭,東指柳城。 未至二百里,虜乃知之。 尚、熙與蹋頓及遼西單于樓班、右北平單于能臣抵之等將數萬騎逆軍。 八月,操登白狼山,卒與虜遇,眾甚盛。 操車重在後,被甲者少,左右皆懼。 操登高,望虜陣不整,乃縱兵擊之,使張遼為先鋒,虜眾大崩,斬蹋頓及名王已下,胡、漢降者二十餘萬口。 遼東單于速僕丸與尚、熙奔遼東太守公孫康,其眾尚有教千騎。 或勸操遂擊之,操曰:「吾方使康斬送尚、熙首,不煩兵矣。 」九月,操引兵自柳城還。 公孫康欲取尚、熙以為功,乃先置精勇於廄中,然後請尚、熙入,未及坐,康叱伏兵禽之,遂斬尚、熙,並速僕丸首送之。 諸將或問操:「公還而康斬尚、熙,何也? 」操曰:「彼素畏尚、熙,吾急之則並力,緩之則自相圖,其勢然也。 」操梟尚首,令三軍:「敢有哭之者斬! 」牽招獨設祭悲哭,操義之,舉為茂才。 時天寒且旱,二百里無水,軍又乏食,殺馬數千匹以為糧,鑿地入三十餘丈方得水。 既還,科問前諫者,眾莫知其故,人人皆懼。 操皆厚賞之,曰:「孤前行,乘危以徼幸。 雖得之,天所佐也,顧不可以為常。 諸君之諫,萬安之計,是以相賞,後勿難言之。 」冬,十月,辛卯,有星孛於鶉尾。 乙巳,黃巾殺濟南王贇。 十一月,曹操至易水,烏桓單于代郡普富盧、上郡那樓皆來賀。 師還,論功行賞,以五百戶封田疇為亭侯。 疇曰:「吾始為劉公報仇,率眾遁逃,志義不立,反以為利,非本志也。 」固讓不受。 操知其至心,許而不奪。 操之北伐也,劉備說劉表襲許,表不能用。 及聞操還,表謂備曰:「不用君言,故為失此大會。 」備曰:「今天下分裂,日尋干戈,事會之來,豈有終極乎? 若能應之於後者,則此未足為恨也。 」是歲,孫權西擊黃祖,虜其人民而還。 權母吳氏疾篤,引見張昭等,屬以後事而卒。 初,琅邪諸葛亮寓居襄陽隆中,每自比管仲、樂毅。 時人莫之許也,惟穎川徐庶與崔州平謂為信然。 州平,烈之子也。 劉備在荊州,訪士於襄陽司馬徽。 徽曰:「儒生俗士,豈識時務,識時務者在乎俊傑。 此間自有伏龍、鳳雛。 」備問為誰,曰:「諸葛孔明、龐士元也。 」徐庶見備於新野,備器之。 庶謂備曰:「諸葛孔明,臥龍也,將軍豈願見之乎? 」備曰:「君與俱來。 」庶曰:「此人可就見,不可屈致也,將軍宜枉駕顧之。 」備由是詣亮,凡三往,乃見。 因屏人曰:「漢室傾頹,奸臣竊命,孤不度德量力,欲信大義於天下,而智術淺短,遂用猖蹶,至於今日。 然志猶未已,君謂計將安出? 」亮曰:「今曹操已擁百萬之眾,挾天子而令諸侯,此誠不可與爭鋒。 孫權據有江東,已歷三世,國險而民附,賢能為之用,此可與為援而不可圖也。 荊州並據漢、沔,利盡南海,東連吳會,西通巴、蜀,此用武之國,而其主不能守,此殆天所以資將軍也。 益州險塞,沃野千里,天府之土; 劉璋闇弱,張魯在北,民殷國富而不知存恤,智能之士思得明君。 將軍既帝室之冑,信義著於四海,若跨有荊、益,保其巖阻,撫和戎、越,結好孫權,內修政治,外觀時變,則霸業可成,漢室可興矣。 」備曰:「善! 」於是與亮情好日密。 關羽、張飛不悅,備解之曰:「孤之有孔明,猶魚之有水也。 願諸君勿復言。 」羽、飛乃止。 司馬徽,清雅有知人之鑒。 同縣龐德公素有重名,徽兄事之。 諸葛亮每至德公家,獨拜床下,德公初不令止。 德公從子統,少時樸鈍,未有識者,惟德公與徽重之。 德公常謂孔明為臥龍,士元為鳳雛,德操為水鑒; 故德操與劉備語而稱之。 孝獻皇帝庚建安十三年(戊子,西元二〇八年)春,正月,司徒趙溫辟曹操子丕。 操表「溫辟臣子弟,選舉故不以實」,策免之。 曹操還鄴,作玄武池以肄舟師。 初,巴郡甘寧將僮客八百人歸劉表,表儒人,不習軍事,寧觀表事勢終必無成,恐一朝眾散,並受其禍,欲東入吳。 黃祖在夏口,軍不得過,乃留,依祖三年,祖以凡人畜之。 孫權擊祖,祖軍敗走,權校尉凌操將兵急追之。 寧善射,將兵在後,射殺操,祖由是得免。 軍罷,還營,待寧如初。 祖都督蘇飛數薦寧,祖不用。 寧欲去,恐不免; 飛乃白祖,以寧為邾長。 寧遂亡奔孫權。 周瑜、呂蒙共薦達之,權禮異,同於舊臣。 寧獻策於權曰:「今漢祚日微,曹操終為篡盜。 南荊之地,山川形便,誠國之西勢也。 寧觀劉表,慮既不遠,兒子又劣,非能承業傳基者也。 至尊當早圖之,不可後操。 圖之之計,宜先取黃祖。 祖今昏耄已甚,財谷並乏,左右貪縱,吏士心怨,舟船戰具,頓廢不修,怠於耕農,軍無法伍。 至尊今往,其破可必。 一破祖軍,鼓行而西,據楚關,大勢彌廣,即可漸規巴、蜀矣。 」權深納之。 張昭時在坐,難曰:「今吳下業業,若軍果行,恐必致亂。 」寧謂昭曰:「國家以蕭何之任付君,君居守而憂亂,奚以希慕古人乎! 」權舉酒屬寧曰:「興霸,今年行討,如此酒矣,決以付卿。 卿但當勉建方略,令必克祖,則卿之功,何嫌張長史之言乎! 」權遂西擊黃祖。 祖橫兩蒙沖,挾守沔口,以拼閭大紲系石為釘,上有千人,以弩交射,飛矢雨下,軍不得前。 偏將軍董襲與別部司馬凌統俱為前部,各將敢死百人,人被兩鎧,乘大舸,突入蒙沖裡。 襲身以刀斷兩紲,蒙沖乃橫流,大兵遂進。 祖令都督陳就以水軍逆戰。 平北都尉呂蒙勒前鋒,親梟就首。 於是將士乘勝,水陸並進,傅其城,盡銳攻之,遂屠其城。 祖挺身走,追斬之,虜其男女數萬口。 權先作兩函,欲以盛祖及蘇飛首。 權為諸將置酒,甘寧下席叩頭,血涕交流,為權言飛疇昔舊恩,「寧不值飛,固已損骸於溝壑,不得致命於麾下。 今飛罪當夷戮,特從將軍乞其首領。 」權感其言,謂曰:「今為君置之。 若走去何? 」寧曰:「飛免分裂之禍,受更生之恩,逐之尚必不走,豈當圖亡哉! 若爾,寧頭當代入函。 」權乃赦之。 凌統怨寧殺其父操,常欲殺寧,權命統不得仇之,令寧將兵屯於它所。 夏,六月,罷三公官,復置丞相、御史大夫。 癸巳。 以曹操為丞相。 操以冀州別駕從事崔琰為丞相西曹掾,司空東曹掾陳留毛玠為丞相東曹掾,元城令河內司馬朗為主簿,弟懿為文學掾,冀州主簿盧毓為法曹議令史。 毓,植之子也。 琰、玠並典選舉,其所舉用皆清正之士,雖於時有盛名而行不由本者,終莫得進。 拔敦實,斥華偽,進沖遜,抑阿黨。 由是天下之士莫不以廉節自勵,雖貴寵之臣,輿服不敢過度,至乃長吏還者,垢面羸衣,獨乘柴車,軍吏入府,朝服徒行。 吏潔於上,俗移於下。 操聞之,歎曰:「用人如此,使天下人自治,吾復何為哉! 」司馬懿,少聰達,多大略。 崔琰謂其兄朗曰:「君弟聰亮明允,剛斷英特,非子所及也。 」操聞而辟之,懿辭以風痺。 操怒,欲收之,懿懼,就職。 操使張遼屯長社,臨發,軍中有謀反者,夜,驚亂起火,一軍盡擾。 遼謂左右曰:「勿動! 是不一營盡反,必有造變者,欲以驚動人耳。 」乃令軍中:「其不反者安坐! 」遼將親兵數十人中陳而立,有頃,皆定,即得首謀者,殺之。 遼在長社,于禁頓穎陰,樂進屯陽翟,三將任氣,多共不協。 操使司空主簿趙儼並參三軍,每事訓諭,遂相親睦。 初,前將軍馬騰與鎮西將軍韓遂結為異姓兄弟,後以部曲相侵,更為仇敵。 朝廷使司隸校尉鍾繇、涼州刺史韋端和解之,征騰入屯槐裡。 曹操將征荊州,使張既說騰,令釋部曲還朝,騰許之。 已而更猶豫,既恐其為變,乃移諸縣促儲人待,二千石郊迎,騰不得已,發東。 操表騰為衛尉,以其子超為偏將軍,統其眾,悉徙其家屬詣鄴。 秋,七月,曹操南擊劉表。 八月,丁未,以光祿勳山陽郗慮為御史大夫。 壬子,太中大夫孔融棄市。 融恃其才望,數戲侮曹操,發辭偏宕,多致乖忤。 操以融名重天下,外相容忍而內甚嫌之。 融又上書言:「宜准古王畿之制,千里寰內不以封建諸侯。 」操疑融所論建漸廣,益憚之。 融與郗慮有隙,慮承操風旨,構成其罪,令丞相軍謀祭酒路粹奏:「融昔在北海,見王室不靜,而招合徒眾,欲規不軌。 及與孫權使語,謗訕朝廷。 又,前與白衣檷衡跌蕩放言,更相讚揚。 衡謂融曰『仲尼不死』,融答『顏回復生』,大逆不道,宜極重誅。 」操遂收融,並其妻子皆殺之。 初,京兆脂習與融善,每戒融剛直太過,必罹世患。 及融死,許下莫敢收者。 習往撫屍曰:「文舉捨我死,吾何用生為! 」操收習,欲殺之,既而赦之。 初,劉表二子琦、琮,表為琮娶其後妻蔡氏之侄,蔡氏遂愛琮而惡琦。 表妻弟蔡瑁、外甥張允並得幸於表,日相與毀琦而譽琮。 琦不自寧,與諸葛亮謀自安之術,亮不對。 後乃共升高樓,因令去梯,謂亮曰:「今日上不至天,下不至地,言出子口,而入吾耳,可以言未? 」亮曰:「君不見申生在內而危,重耳居外而安乎? 」琦意感悟,陰規出計。 會黃祖死,琦求代其任,表乃以琦為江夏太守。 表病甚,琦歸省疾。 瑁、允恐其見表而父子相感,更有托後之意,乃謂琦曰:「將軍命君撫臨江夏,其任至重; 今釋眾擅來,必見譴怒。 傷親之歡,重增其疾,非孝敬之道也。 」遂遏於戶外,使不得見。 琦流涕而去。 表卒,瑁、允等遂以琮為嗣。 琮以侯印授琦。 琦怒,投之地,將因奔喪作難。 會曹操軍至,琦奔江南。 章陵太守蒯越及東曹掾傅巽等勸劉琮降操,曰:「逆順有大體,強弱有定勢。 以人臣而拒人主,逆道也; 以新造之楚而御中國,必危也; 以劉備而敵曹公,不當也。 三者皆短,將何以待敵? 且將軍自料何如劉備? 若備不足御曹公,則雖全楚不能以自存也; 若足御曹公,則備不為將軍下也。 」琮從之。 九月,操至新野,琮遂舉州降,以節迎操。 諸將皆疑其詐,婁圭曰:「天下擾攘,各貪王命以自重,今以節來,是必至誠。 」操遂進兵。 時劉備屯樊,琮不敢告備。 備久之乃覺,遣所親問琮,琮令其官屬宋忠詣備宣旨。 時曹操已在宛,備乃大驚駭,謂忠曰:「卿諸人作事如此,不早相語,今禍至方告我,不亦太劇乎! 」引刀向忠曰:「今斷卿頭,不足以解忿,亦恥丈夫臨別復殺卿輩。 」遣忠去。 乃呼部曲共議。 或勸備攻琮,荊州可得。 備曰:「劉荊州臨亡托我以孤遺,背信自濟,吾所不為,死何面目以見劉荊州乎! 」備將其眾去,過襄陽,駐馬呼琮; 琮懼,不能起。 琮左右及荊州人多歸備。 備過辭表墓,涕泣而去。 比到當陽,眾十餘萬人,輜重數千兩,日行十餘里,別遣關羽乘船數百艘,使會江陵。 或謂備曰:「宜速行保江陵,今雖擁大眾,被甲者少,若曹公兵至,何以拒之! 」備曰:「夫濟大事必以人為本,今人歸吾,吾何忍棄去! 」習鑿齒論曰:劉玄德雖顛沛險難而信義愈明,勢逼事危而言不失道。 追景升之顧,則情感三軍; 戀赴義之士,則甘與同敗。 終濟大業,不亦宜乎! 劉琮將王威說琮曰:「曹操聞將軍既降,劉備已走,必懈弛無備,輕先單進。 若給威奇兵數千,徼之於險,操可獲也。 獲操,即威震四海,非徒保守今日而已。 」琮不納。 操以江陵有軍實,恐劉備據之,乃釋輜重,輕軍到襄陽。 聞備已過,操將精騎五千急追之,一日一夜行三百餘里,及於當陽之長板。 備棄妻子,與諸葛亮、張飛、趙雲等數十騎走,操大獲其人眾輜重。 徐庶母為操所獲,庶辭備,指其心曰:「本欲與將軍共圖王霸之業者,以此方寸之地也。 今已失老母,方寸亂矣,無益於事,請從此別。 」遂詣操。 張飛將二十騎拒後,飛據水斷橋,瞋目橫矛曰:「身是張益德也,可來共決死! 」操兵無敢近者。 或謂備:「趙雲已北走。 」備以手戟擿之曰:「子龍不棄我走也。 」頃之,雲身抱備子禪,與關羽船會,得濟沔,遇劉琦眾萬餘人,與俱到夏口。 曹操進軍江陵,以劉琮為青州刺史,封列侯,並蒯越等,侯者凡十五人。 釋韓嵩之囚,待以交友之禮,使條品州人優劣,皆擢而用之。 以嵩為大鴻臚,蒯越為光祿勳,劉先為尚書,鄧羲為侍中。 荊州大將南陽文聘別屯在外,琮之降也,呼聘,欲與俱。 聘曰:「聘不能全州,當待罪而已! 」操濟漢,聘乃詣操。 操曰:「來何遲邪? 」聘曰:「先日不能輔弼劉荊州以奉國家; 荊州雖沒,常願據守漢川,保全土境。 生不負於孤弱,死無愧於地下。 而計不在己,以至於此,實懷悲慚,無顏早見耳! 」遂歔欷流涕。 操為之愴然,字謂之曰:「仲業,卿真忠臣也! 」厚禮待之,使統本兵,為江夏太守。 初,袁紹在冀州,遣使迎汝南士大夫。 西平和洽,以為冀州土平民強,英桀所利,四戰之地,不如荊州土險民弱,易依倚也,遂從劉表。 表以上客待之。 洽曰:「所以不從本初,辟爭地也。 昏世之主,不可黷近,久而不去,讒慝將興。 」遂南之武陵。 表辟南陽劉望之為從事,而其友二人皆以讒毀為表所誅,望之又以正諫不合,投傳告歸。 望之弟廙謂望之曰:「趙殺鳴犢,仲尼回輪。 今兄既不能法柳下惠和光同塵於內,則宜模範蠡遷化於外,坐而自絕於時,殆不可也。 」望之不從,尋復見害,廙奔揚州。 南陽韓暨避袁術之命,徙居山都山。 劉表又辟之,遂遁居孱陵。 表深恨之,暨懼,應命,除宜城長。 河東裴潛亦為表所禮重,潛私謂王暢之子粲及河內司馬芝曰:「劉牧非霸王之才,乃欲西伯自處,其敗無日矣! 」遂南適長沙。 於是操以暨為丞相士曹屬,潛參丞相軍事,洽、廙、粲皆為掾屬,芝為管令,從人望也。 冬,十月,癸未朔,日有食之。 初,魯肅聞劉表卒,言於孫權曰:「荊州與國鄰接,江山險固,沃野萬里,士民殷富,若據而有之,此帝王之資也。 今劉表新亡,二子不協,軍中諸將,各有彼此。 劉備天下梟雄,與操有隙,寄寓於表,表惡其能而不能用也。 若備與彼協心,上下齊同,則宜撫安,與結盟好; 如有離違,宜別圖之,以濟大事。 肅請得奉命弔表二子,並慰勞其軍中用事者,及說備使撫表眾,同心一意,共治曹操,備必喜而從命。 如其克諧,天下可定也。 今不速往,恐為操所先。 」權即遣肅行。 到夏口,聞操已向荊州,晨夜兼道,比至南郡,而琮已降,備南走,肅徑迎之,與備會於當陽長板。 肅宣權旨,論天下事勢,致殷勤之意,且問備曰:「豫州今欲何至? 」備曰:「與蒼梧太守吳巨有舊,欲往投之。 」肅曰:「孫討虜聰明仁惠,敬賢禮士,江表英豪,咸歸附之,已據有六郡,兵精糧多,足以立事。 今為君計,莫若遣腹心自結於東,以共濟世業。 而欲投吳巨,巨是凡人,偏在遠郡,行將為人所並,豈足託乎! 」備甚悅。 肅又謂諸葛亮曰:「我,子瑜友也。 」即共定交。 子瑜者,亮兄瑾也,避亂江東,為孫權長史。 備用肅計,進住鄂縣之樊口。 曹操自江陵將順江東下。 諸葛亮謂劉備曰:「事急矣,請奉命求救於孫將軍。 」遂與魯肅俱詣孫權。 亮見權於柴桑,說權曰:「海內大亂,將軍起兵江東,劉豫州收眾漢南,與曹操共爭天下。 今操芟夷大難,略已平矣,遂破荊州,威震四海。 英雄無用武之地,故豫州遁逃至此,願將軍量力而處之。 若能以吳、越之眾與中國抗衡,不如早與之絕; 若不能,何不按兵束甲,北面而事之! 今將軍外託服從之名,而內懷猶豫之計,事急而不斷,禍至無日矣。 」權曰:「苟如君言,劉豫州何不遂事之乎! 」亮曰:「田橫,齊之壯士耳,猶守義不辱; 況劉豫州王室之冑,英才蓋世,眾士慕仰,若水之歸海! 若事之不濟,此乃天也,安能復為之下乎! 」權勃然曰:「吾不能舉全吳之地,十萬之眾,受制於人。 吾計決矣! 非劉豫州莫可以當曹操者; 然豫州新敗之後,安能抗此難乎! 」亮曰:「豫州軍雖敗於長板,今戰士還者及關羽水軍精甲萬人,劉琦合江夏戰士亦不下萬人。 曹操之眾,遠來疲敝,聞追豫州,輕騎一日一夜行三百餘里,此所謂『強弩之末勢不能穿魯縞』者也。 故《兵法》忌之,曰『必蹶上將軍』。 且北方之人,不習水戰; 又,荊州之民附操者,偪兵勢耳,非心服也。 今將軍誠能命猛將統兵數萬,與豫州協規同力,破操軍必矣。 操軍破,必北還; 如此,則荊、吳之勢強,鼎足之形成矣。 成敗之機,在於今日! 」權大悅,與其群下謀之。 是時,曹操遺權書曰:「近者奉辭伐罪,旄麾南指,劉琮束手。 今治水軍八十萬眾,方與將軍會獵於吳。 」權以示群下,莫不響震失色。 長史張昭等曰:「曹公,豺虎也,挾天子以征四方,動以朝廷為辭; 今日拒之,事更不順。 且將軍大勢可以拒操者,長江也。 今操得荊州,奄有其地,劉表治水軍,蒙沖鬥艦乃以千數,操悉浮以沿江,兼有步兵,水陸俱下,此為長江之險已與我共之矣,而勢力眾寡又不可論。 愚謂大計不如迎之。 」魯肅獨不言。 權起更衣,肅追於宇下。 權知其意,執肅手曰:「卿欲何言? 」肅曰:「向察眾人之議,專欲誤將軍,不足與圖大事。 今肅可迎操耳,如將軍不可也。 何以言之? 今肅迎操,操當以肅還付鄉黨,品其名位,猶不失下曹從事,乘犢車,從吏卒,交遊士林,累官故不失州郡也。 將軍迎操,欲安所歸乎? 願早定大計,莫用眾人之議也! 」權歎息曰:「諸人持議,甚失孤望。 今卿廓開大計,正與孤同。 」時周瑜受使至番陽,肅勸權召瑜還。 瑜至,謂權曰:「操雖托名漢相,其實漢賊也。 將軍以神武雄才,兼仗父兄之烈,割據江東,地方數千里,兵精足用,英雄樂業,當橫行天下,為漢家除殘去穢; 況操自送死,而可迎之邪? 請為將軍籌之:今北土未平、馬超、韓遂尚在關西,為操後患; 而操捨鞍馬,杖舟楫,與吳、越爭衡; 今又盛寒,馬無蒿草,驅中國士眾遠涉江湖之間,不習水土,必生疾病。 此數者用兵之患也,而操皆冒行之。 將軍禽操,宜在今日。 瑜請得精兵數萬人,進住夏口,保為將軍破之! 」權曰:「老賊欲廢漢自立久矣,徒忌二袁、呂布、劉表與孤耳; 今數雄已滅,惟孤尚存。 孤與老賊勢不兩立,君言當擊,甚與孤合,此天以君授孤也。 」因拔刀斫前奏案曰:「諸將吏敢復有言當迎操者,與此案同! 」乃罷會。 是夜,瑜復見權曰:「諸人徒見操書言水步八十萬而各恐懾,不復料其虛實,便開此議,甚無謂也。 今以實校之:彼所將中國人不過十五六萬,且已久疲; 所得表眾亦極七八萬耳,尚懷狐疑。 夫以疲病之卒禦狐疑之眾,眾數雖多,甚未足畏。 瑜得精兵五萬,自足制之,願將軍勿慮! 」權撫其背曰:「公瑾,卿言至此,甚合孤心。 子布、元表諸人,各顧妻子,挾持私慮,深失所望; 獨卿與子敬與孤同耳,此天以卿二人讚孤也。 五萬兵難卒合,已選三萬人,船糧戰具俱辦。 卿與子敬、程公便在前發,孤當續發人眾,多載資糧,為卿後援。 卿能辦之者誠決,邂逅不如意,便還就孤,孤當與孟德決之。 」遂以周瑜、程普為左右督,將兵與備並力逆操; 以魯肅為贊軍校尉,助畫方略。 劉備在樊口,日遣邏吏於水次候望權軍。 吏望見瑜船,馳往白備,備遣人慰勞之。 瑜曰:「有軍任,不可得委署; 儻能屈威,誠副其所望。 」備乃乘單舸往見瑜問曰:「今拒曹公,深為得計。 戰卒有幾? 」瑜曰:「三萬人。 」備曰:「恨少。 」瑜曰:「此自足用,豫州但觀瑜破之。 」備欲呼魯肅等共會語,瑜曰:「受命不得妄委署。 若欲見子敬,可別過之。 」備深愧喜。 進,與操遇於赤壁。 時操軍眾已有疾疫,初一交戰,操軍不利,引次江北。 瑜等在南岸,瑜部將黃蓋曰:「今寇眾我寡,難與持久。 操軍方連船艦,首尾相接,可燒而走也。 」乃取蒙沖鬥艦十艘,載燥荻、枯柴、灌油其中,裹以帷幕,上建旌旗,預備走舸,繫於其尾。 先以書遺操,詐雲欲降。 時東南風急,蓋以十艦最著前,中江舉帆,餘船以次俱進。 操軍吏士皆出營立觀,指言蓋降。 去北軍二里餘,同時發火,火烈風猛,船往如箭,燒盡北船,延及岸上營落。 頃之,煙炎張天,人馬燒溺死者甚眾。 瑜等率輕銳繼其後,雷鼓大進,北軍大壞。 操引軍從華容道步走,遇泥濘,道不通,天又大風,悉使羸兵負草填之,騎乃得過。 羸兵為人馬所蹈藉,陷泥中,死者甚眾。 劉備、周瑜水陸並進,追操至南郡。 時操軍兼以饑疫,死者太半。 操乃留征南將軍曹仁、橫野將軍徐晃守江陵,折衝將軍樂進守襄陽,引軍北還。 周瑜、程普將數萬眾,與曹仁隔江未戰。 甘寧請先徑進取夷陵,往,即得其城,因入守之。 益州將襲肅舉軍降,周瑜表以肅兵益橫野中郎將呂蒙。 蒙盛稱:「肅有膽用,且慕化遠來,於義宜益,不宜奪也。 」權善其言,還肅兵。 曹仁遣兵圍甘寧,寧困急,求救於周瑜,諸將以為兵少不足分,呂蒙謂周瑜、程普曰:「留凌公績於江陵,蒙與君行,解圍釋急,勢亦不久。 蒙保公績能十日守也。 」瑜從之,大破仁兵於夷陵,獲馬三百匹而還。 於是將士形勢自倍。 瑜乃渡江,頓北岸,與仁相距。 十二月,孫權自將圍合肥,使張昭攻九江之當塗,不克。 劉備表劉琦為荊州刺史,引兵南徇四郡,武陵太守金旋、長沙太守韓玄、桂陽太守趙范、零陵太守劉度皆降。 廬江營帥雷緒率部曲數萬口歸備。 備以諸葛亮為軍師中郎將,使督零陵、桂陽、長沙三郡,調其賦稅以充軍實; 以偏將軍趙雲領桂陽太守。 益州牧劉璋聞曹操克荊州,遣別駕張松致敬於操。 松為人短小放蕩,然識達精果。 操時已定荊州,走劉備,不復存錄松。 主簿楊修白操辟松,操不納; 松以此怨,歸,勸劉璋絕操,與劉備相結,璋從之。 習鑿齒論曰:昔齊桓一矜其功而叛者九國,曹操暫自驕伐而天下三分。 皆勤之於數十年之內,而棄之於俯仰之頃,豈不惜乎! 曹操追念田疇功,恨前聽其讓,曰:「是成一人之志而虧王法大制也。 」乃復以前爵封疇。 疇上疏陳誠,以死自誓。 操不聽,欲引拜之,至於數四,終不受。 有司劾疇:「狷介違道,苟立小節,宜免官加刑。 」操下世子及大臣博議。 世子丕以「疇同於子文辭祿,由胥逃賞,宜勿奪以優其節。 」尚書令荀彧、司隸校尉鍾繇,亦以為可聽。 操猶欲侯之,疇素與夏侯惇善,操使惇自以其情喻之。 惇就疇宿而勸之,疇揣知其指,不復發言。 惇臨去,固邀疇,疇曰:「疇,負義逃竄之人耳; 蒙恩全活,為幸多矣,豈可賣盧龍之塞以易賞祿哉! 縱國私疇,疇獨不愧於心乎! 將軍雅知疇者,猶復如此,若必不得已,請願效死,刎首於前。 」言未卒,涕泣橫流。 惇具以答操,操喟然,知不可屈,乃拜為議郎。 操幼子倉舒卒,操傷惜之甚。 司空掾邴原女早亡,操欲求與倉舒合葬,原辭曰:「嫁殤,非禮也。 原之所以自容於明公,公之所以待原者,以能守訓典而不易也。 若聽明公之命,則是凡庸也,明公焉以為哉! 」操乃止。 孫權使威武中郎將賀齊討丹楊黟、歙賊。 黟帥陳僕、祖山等二萬戶屯林歷山,四面壁立,不可得攻,軍住經月。 齊陰募輕捷士,於隱險處,夜以鐵戈拓山潛上,縣布以援下人。 得上者百餘人,令分佈四面,鳴鼓角。 賊大驚,守路者皆逆走,還依眾。 大軍因是得上,大破之。 權乃分其地為新都郡,以齊為太守。 category:資治通鑑
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)