1
資治通鑑第079巻【晉紀一】起旃蒙作噩,盡玄黓執徐,凡八年。 世祖武皇帝上之上泰始元年(乙酉,西元二六五年)春,三月,呉主使光祿大夫紀陟、五官中郎將洪璆與徐紹、孫彧偕來報聘。 紹行至濡須,有言紹譽中國之美者,呉主怒,追還,殺之。 夏,四月,呉改元甘露。 五月,魏帝加文王殊禮,進王妃曰后,世子曰太子。 癸未,大赦。 秋,七月,呉主逼殺景皇后,遷景帝四子於呉; 尋又殺其長者二人。 八月,辛卯,文王卒,太子嗣爲相國、晉王。 九月,乙未,大赦。 戊子,以魏司徒何曾爲晉丞相; 癸亥,以驃騎將軍司馬望爲司徒。 乙亥,葬文王於崇陽陵。 冬,呉西陵督歩闡表請呉主徙都武昌; 呉主從之,使御史大夫丁固、右將軍諸葛靚守建業。 闡,騭之子也。 十二月,壬戌,魏帝禪位於晉; 甲子,出捨於金墉城。 太傅司馬孚拜辭,執帝手,流涕歔欷不自勝,曰:「臣死之日,固大魏之純臣也。 」丙寅,王卽皇帝位,大赦,改元。 丁卯,奉魏帝爲陳留王,卽宮於鄴; 優崇之禮,皆仿魏初故事。 魏氏諸王皆降爲候。 追尊宣王爲宣皇帝,景王爲景皇帝,文王爲文皇帝。 尊王太后曰皇太后。 封皇叔祖父孚爲安平王,叔父干爲平原王、亮爲扶風王、胄爲東莞王、駿爲汝陰王、肜爲梁王、倫爲琅邪王,弟攸爲齊王、鑒爲樂安王、機爲燕王,又封群從司徒望等十七人皆爲王。 以石苞爲大司馬,鄭沖爲太傅,王祥爲太保,何曾爲太尉,賈充爲車騎將軍,王沈爲驃騎將軍。 其餘文武增位進爵有差。 乙亥,以安平王孚爲太宰,都督中外諸軍事。 未幾,又以車騎將軍陳騫爲大將軍,與司徒義陽王望、司空荀顗,凡八公,同時並置。 帝懲魏氏孤立之敝,故大封宗室,授以職任,又招諸王皆得自選國中長吏; 衞將軍齊王攸獨不敢,皆令上請。 詔除魏宗室禁錮,罷部曲將及長吏納質任。 帝承魏氏刻薄奢侈之後,欲矯以仁儉,太常丞許奇,允之子也,帝將有事於太廟,朝議以奇父受誅,不宜接近左右,請出爲外官; 帝乃追述允之夙望,稱奇之才,擢爲祠部郎。 有司言御牛靑絲紖斷,詔以靑麻代之。 初置諫官,以散騎常侍傅玄、皇甫陶爲之。 玄,干之子也。 玄以魏末士風頽敝,上疎曰:「臣聞先王之御天下,教化隆於上,淸議行於下。 近者魏武好法術而天下貴刑名,魏文慕通達而天下賤守節,其後綱維不攝,放誕盈朝,遂使天下無復淸議。 陛下龍興受禪,弘堯、舜之化,惟未舉淸遠有禮之臣以敦風節,未退虚鄙之士以懲不恪,臣是以猶敢有言。 」上嘉納其言,使玄草詔進之,然亦不能革也。 初,漢征西將軍司馬鈞生豫章太守量,量生穎川太守俊,俊生京兆尹防,防生宣帝。 世祖武皇帝上之上泰始二年(丙戌,西元二六六年)春,正月,丁亥,卽用魏廟祭征西府君以下並景帝凡七室。 辛丑,尊景帝夫人羊氏曰景皇后,居弘訓宮。 丙午,立皇后弘農楊氏。 后,魏通事郎文宗之女也。 群臣奏:「五帝卽天帝也,王氣時異,故名號有五。 自今明堂、南郊宜除五帝座。 」從之。 帝,王肅外孫也,故郊祀之禮,有司多從肅議。 二月,除漢宗室禁錮。 三月,戊戌,呉遣大鴻臚張儼、五官中郎將丁忠來弔祭。 呉散騎常侍廬江王蕃,體氣髙亮,不能承顏順指,呉主不悅,散騎常侍萬彧、中書丞陳聲從而譖之。 丁忠使還,呉主大會群臣,蕃沉醉頓伏。 呉主疑其詐,輿蕃出外。 頃之,召還。 蕃好治威儀,行止自若。 呉主大怒,呵左右於殿下斬之,出,登來山,使親近擲蕃首,作虎跳狼爭咋嚙之,首皆碎壞。 丁忠説呉主曰:「北方無守戰之備,弋陽可襲而取。 」呉主以問群臣,鎭西大將軍陸凱曰:「北方新並巴、蜀,遣使求和,非求援於我也,欲蓄力以俟時耳。 敵勢方強,而欲徼幸求勝,未見其利也。 」呉主雖不出兵,然遂與晉絶。 凱,遜之族子也。 夏,五月,壬子,博陵元公王沈卒。 六月,丙午晦,日有食之。 文帝之喪,臣民皆從權制,三日除服。 旣葬,帝亦除之,然猶素冠疎食,哀毀如居喪者。 秋,八月,帝將謁崇陽陵,群臣奏言,秋暑未平,恐帝悲感摧傷。 帝曰:「朕得奉瞻山陵,體氣自佳耳。 」又詔曰:「漢文不使天下盡哀,亦帝王至謙之志。 當見山陵,何心無服! 其議以衰絰從行。 群臣自依舊制。 」尚書令裴秀奏曰:「陛下旣除而復服,義無所依; 若君服而臣不服,亦未之敢安也。 」詔曰:「患情不能跂及耳,衣服何在! 諸君勤勤之至,豈苟相違。 」遂止。 中軍將軍羊祜謂傅玄曰:「三年之喪,雖貴遂服,禮也,而漢文除之,毀禮傷義。 今主上至孝,雖奪其服,實行喪禮。 若因此復先王之法,不亦善乎! 」玄曰:「以日易月,已數百年,一旦復古,難行也。 」祜曰:「不能使天下如禮,且使主上遂服,不猶愈乎! 」玄曰:「主上不除而天下除之,此爲但有父子,無復君臣也。 」乃止。 戊辰,群臣奏請易服復膳,詔曰:「毎感念幽冥,而不得終苴絰之禮,以爲沉痛。 況當食稻衣錦乎! 適足激切其心,非所以相解也。 朕本諸生家,傳禮來久,何至一旦便易此情於所天! 相從已多,可試省孔子答宰我之言,無事紛紜也! 」遂以疎素終三年。 臣光曰:三年之喪,自天子達於庶人,此先王禮經,百世不易者也。 漢文師心不學,變古壞禮,絶父子之恩,虧君臣之義; 後世帝王不能篤於哀戚之情,而群臣諂諛,莫肯釐正。 至於晉武獨以天性矯而行之,可謂不世之賢君; 而裴、傅之徒,固陋庸臣,習常玩故,不能將順其美,惜哉! 呉改元寶鼎。 呉主以陸凱爲左丞相,萬彧爲右丞相。 呉主惡人視己,群臣侍見,莫敢舉目。 陸凱曰:「君臣無不相識之道,若猝有不虞,不知所赴。 」呉主乃聽凱自視,而它人如故。 呉主居武昌,揚州之民溯流供給,甚苦之,又奢侈無度,公私窮匱。 凱上疎曰:「今四邊無事,當務養民豐財,而更窮奢極欲,無災而民命盡,無爲而國財空,臣竊痛之。 昔漢室旣衰,三家鼎立; 今曹、劉失道,皆爲晉有,此目前之明驗也。 臣愚,但爲陛下惜國家耳。 武昌土地危險□脊確,非王者之都。 且童謠云:『寧飲建業水,不食武昌魚; 寧還建業死,不止武昌居。 』以此觀之,足明民心與天意矣。 今國無一年之蓄,民有離散之怨,國有露根之漸,而官吏務爲苛急,莫之或恤。 大帝時,後宮列女及諸織絡數不滿百,景帝以來,乃有千數,此耗財之甚者也。 又左右之臣,率非其人,群黨相扶,害忠隱賢,此皆蠹政病民者也。 臣願陛下省息百役,罷去苛擾,料出宮女,淸選百官,則天悅民附,國家永安矣。 」呉主雖不悅,以其宿望,特優容之。 九月,詔:「自今雖詔有所欲,及已奏得可,而於事不便者,皆不可隱情。 」戊戌,有司奏:「大晉受禪於魏,宜一用前代正朔、服色,如虞遵唐故事。 」從之。 冬,十月,丙午朔,日有食之。 永安山賊施但,因民勞怨,聚衆數千人,劫呉主庶弟永安侯謙作亂,北至建業,衆萬餘人,未至三十里住,擇吉日入城。 遣使以謙命召丁固、諸葛靚,固、靚斬其使,發兵逆戰於牛屯。 但兵皆無甲冑,卽時敗散。 謙獨坐車中,生獲之。 固不敢殺,以狀白呉主,呉主並其母及弟俊皆殺之。 初,望氣者云:「荊州有王氣,當破揚州。 」故呉主徙都武昌。 及但反,自以爲得計,遣數百人鼓噪入建業,殺但妻子,云「天子使荊州兵來破揚州賊。 」十一月,初並圜丘、方丘之祀於南北郊。 罷山陽公國督軍,除其禁制。 十二月,呉主還都建業,使后父衞將軍、録尚書事滕牧收留鎭武昌。 朝士以牧尊戚,頗推令諫爭,滕后之寵由是漸衰,更遣牧居蒼梧,雖爵位不奪,其實遷也,在道以憂死。 何太后常保佑滕后,太史又言中宮不可易。 呉主信巫覡,故得不廢,常供養昇平宮,不復進見,諸姬佩皇后璽紱者甚衆,滕后受朝賀表疎而已。 呉主使黃門遍行州郡,料取將吏家女,其二千石大臣子女,皆歳歳言名,年十五、六一簡閲,簡閲不中,乃得出嫁。 後宮以千數,而采擇無已。 世祖武皇帝上之上泰始三年(丁亥,西元二六七年)春,正月,丁卯,立子衷爲皇太子。 詔以「近世毎立太子必有赦,今世運將平,當示之以好惡,使百姓絶多幸之望。 曲惠小人,朕無取焉! 」遂不赦。 司隸校尉上黨李喜劾奏故立進令劉友、前尚書山濤、中山王睦、尚書僕射武陔各佔官稻田,請免濤、睦等官,陔已亡,請貶其諡。 詔曰:「友侵剝百姓以謬惑朝士,其考竟以懲邪佞。 濤等不貳其過,皆勿有所問。 喜亢志在公,當官而行,可謂邦之司直矣。 光武有云:『貴戚且斂手以避二鮑。 』其申敕群寮,各愼所詞,寬宥之恩,不可數遇也! 」睦,宣帝之弟子也。 臣光曰:政之大本,在於刑賞,刑賞不明,政何以成! 晉武帝赦山濤而褒李喜,其於刑、賞兩失之。 使喜所言爲是,則濤不可赦; 所言爲非,則喜不足褒。 褒之使言,言而不用,怨結於下,威玩於上,將安用之! 且四臣同罪,劉友伏誅而濤等不問,避貴施賤,可謂政乎! 創業之初,而政本不立,將以垂統後世,不亦難乎! 帝以李喜爲太子太傅,徽犍爲李密爲洗馬。 密以祖母老,固辭,許之。 密與人交,毎公議其得失而切責之,常言:「吾獨立於世,顧影無儔; 然而不懼者,以無彼此於人故也。 」呉大赦,以右丞相萬彧鎭巴丘。 夏,六月,呉主作昭明宮,二千石以下,皆自入山督伐木。 大開苑囿,起土山、樓觀,窮極伎巧,功役之費以億萬計。 陸凱諫,不聽。 中書丞華覈上疎曰:「漢文之世,九州晏然,賈誼獨以爲如抱火厝於積薪之下而寢其上。 今大敵據九州之地,有太半之衆,欲與國家爲相呑之計,非徒漢之淮南、濟北而已也,比於賈誼之世,孰爲緩急? 今倉庫空匱,編戸失業; 而北方積穀養民,專心向東。 又,交趾淪沒,嶺表動搖,胸背有嫌,首尾多難,乃國朝之厄會也。 若捨此急務,盡力功作,卒有風塵不虞之變,當委版築而應烽燧,驅怨民而赴白刃,此乃大敵所因以爲資者也。 」時呉俗奢侈,覈又上疎曰:「今事多而役繁,民貧而俗奢,百工作無用之器,婦人爲綺靡之飾,轉相倣傚,恥獨無有。 兵民之家,猶復逐俗,内無甔石之儲而出有綾綺之服,上無尊卑等級之差,下有耗財費力之損,求其富給,庸可得乎? 」呉主皆不聽。 秋,七月,王祥以睢陵公罷。 九月,甲申,詔增吏俸。 以何曾爲太保,義陽王望爲太尉,荀顗爲司徒。 禁星氣、讖緯之學。 呉主以孟仁守丞相,奉法駕東迎其父文帝神於明陵,中使相繼,奉問起居。 巫覡言見文帝被服顏色如平生。 呉主悲喜,迎拜於東門之外。 旣入廟,比七日三祭,設諸倡伎,晝夜娯樂。 是歳,遣鮮卑拓跋沙漠汗歸其國。 世祖武皇帝上之上泰始四年(戊子,西元二六八年)春,正月,丙戌,賈充等上所刊修律令。 帝親自臨講,使尚書郎裴楷執讀。 楷,秀之從弟也。 侍中盧珽、中書侍郎范陽張華請抄新律死罪條目,懸之亭傳以示民,從之。 又詔河南尹杜預爲黜陟之課,預奏:「古者黜陟,擬議於心,不泥於法; 末世不能紀遠而專求密微,疑心而信耳目,疑耳目而信簡書。 簡書愈繁,官方愈偽。 魏氏考課,卽京房之遺意,其文可謂至密,然失於苛細以違本體,故歴代不能通也。 豈若申唐堯之舊制,取大捨小,去密就簡,俾之易從也! 夫曲盡物理,神而明之,存乎其人; 去人而任法,則以文傷理。 莫若委任達官,各考所統,歳第其人,言其優劣。 如此六載,主者總集,采案其言,六優者超擢,六劣者廢免,優多劣少者平敘,劣多優少者左遷。 其間所對不鈞,品有難易,主者固當准量輕重,微加降殺,不足曲以法盡也。 其有優劣徇情,不叶公論者,當委監司隨而彈之。 若令上下公相容過,此爲淸議大頽,雖有考課之法,亦無益也。 」事竟不行。 丁亥,帝耕籍田於洛水之北。 戊子,大赦。 二月,呉主以左御史大夫丁固爲司徒,右御史大夫孟仁爲司空。 三月,戊子,皇太后王氏殂。 帝居喪之制,一遵古禮。 夏,四月,戊戌,睢陵元公王祥卒,門無雜吊之賓。 其族孫戎歎曰:「太保當正始之世,不在能言之流; 及間與之言,理致淸遠,豈非以德掩其言乎! 」已亥,葬文明皇后。 有司又奏:「旣虞,除衰服。 」詔曰:「受終身之愛而無數年之報,情所不忍也。 」有司固請,詔曰:「患在不能篤孝,勿以毀傷爲憂。 前代禮典,質文不同,何必限以近制,使達喪闕然乎! 」群臣請不已,乃許之。 然猶素冠疎食以終三年,如文帝之喪。 秋,七月,衆星西流如雨而隕。 己卯,帝謁崇陽陵。 九月,靑、徐、兗、豫四州大水。 大司馬石苞久在淮南,威惠甚著。 淮北監軍王琛惡之,密表苞與呉人交通。 會呉人將入寇,苞築壘遏水以自固,帝疑之。 羊祜深爲帝言苞必不然,帝不信,乃下詔以苞不料賊勢,築壘遏水,勞擾百姓,策免其官。 遣義陽王望帥大軍以征之。 苞辟河内孫鑠爲掾,鑠先與汝陰王駿善,駿時鎭許昌,鑠過見之。 駿知台已遣軍襲苞,私告之曰:「無與於禍! 」鑠旣出,馳詣壽春,勸苞放兵,歩出都亭待罪,苞從之。 帝聞之,意解。 苞詣闕,以樂陵公還第。 呉主出東關,冬,十月,使其將施績入江夏,萬彧寇襄陽。 詔義陽王望統中軍歩騎二萬屯龍陂,爲二方聲援。 會荊州刺史胡烈拒績,破之,望引兵還。 呉交州刺史劉俊、大都督脩則、將軍顧容前後三攻交趾,交趾太守楊稷皆拒破之,鬱林、九眞皆附於稷。 稷遣將軍毛炅、董元攻合浦,戰於古城,大破呉兵,殺劉俊、脩則,餘兵散還合浦。 稷表炅爲鬱林太守,元爲九眞太守。 十一月,呉丁奉、諸葛靚出芍陂,攻合肥,安東將軍汝陰王駿拒卻之。 以義陽王望爲大司馬,荀顗爲太尉,石苞爲司徒。 世祖武皇帝上之上泰始五年(己丑,西元二六九年)春,正月,呉主立子瑾爲皇太子。 二月,分雍、涼、梁州置秦州,以胡烈爲刺史。 先是,鄧艾納鮮卑降者數萬,置於雍、涼之間,與民雜居,朝廷恐其久而爲患,以烈素著名於西方,故使鎭撫之。 靑、徐、兗三州大水。 帝有滅呉之志,壬寅,以尚書左僕射羊祜都督荊州諸軍事,鎭襄陽; 征東大將軍衞瑾都督靑州諸軍事,鎭臨菑; 鎭東大將軍東莞王人由都督徐州諸軍事,鎭下邳。 祜綏懷遠近,甚得江、漢之心。 與呉人開布大信,降者欲去,皆聽之。 減戍邏之卒,以墾田八百餘頃。 其始至也,軍無百日之糧,及其季年,乃有十年之積。 祜在軍,常輕裘緩帶,身不被甲,鈴閣之下,侍衞不過十數人。 濟陰太守巴西文立上言:「故蜀之名臣子孫流徙中國者,宜量才敘用,以慰巴、蜀之心,傾呉人之望。 」帝從之。 己未,詔曰:「諸葛亮在蜀,盡其心力,其子瞻臨難而死義,其孫京宜隨才署吏。 」又詔曰:「蜀將傅僉父子死於其主。 天下之善一也,豈由彼此以爲異哉! 僉息著、募沒入奚官,宜免爲庶人。 」帝以文立爲散騎常侍。 漢故尚書犍爲程瓊,雅有德業,與立深交。 帝聞其名,以問立,對曰:「臣至知其人,但年垂八十,稟性謙退,無復當時之望,故不以上聞耳。 」瓊聞之,曰:「廣休可謂不黨矣,此吾所以善夫人也。 」秋,九月,有星孛於紫宮。 冬,十月,呉大赦,改元建衡。 封皇子景度爲城陽王。 初,汝南何定嘗爲呉大帝給使,及呉主卽位,自表先帝舊人,求還内侍。 呉主以爲樓下都尉,典知酤糴事,遂專爲威福; 呉主信任之,委以衆事。 左丞相陸凱面責定曰:「卿見前後事主不忠,傾亂國政,寧有得以壽終者邪! 何以專爲奸邪,塵穢天聽! 宜自改厲,不然,方見卿有不測之禍。 」定大恨之。 凱竭心公家,忠懇内發,表疎皆指事不飾。 及疾病,呉主遣中書令董朝問所欲言,凱陳「何定不可信用,宜授以外任。 奚熙小吏,建起浦里田,亦不可聽。 姚信、樓玄、賀邵、張悌、郭逴、薛瑩、滕修及族弟喜、抗,或淸白忠勤,或資才卓茂,皆社稷之良輔,願陛下重留神思,訪以時務,使各盡其忠,拾遺萬一。 」邵,齊之孫; 瑩,綜之子; 玄,沛人; 修,南陽人也。 凱尋卒。 呉主素銜其切直,且日聞何定之譖,久之,竟徙凱家於建安。 呉主遣監軍虞汜、威南將軍薛珝、蒼梧太守丹楊陶璜從荊州道,監軍李勗、督軍徐存從建安海道,皆會於合浦,以撃交趾。 十二月,有司奏東宮施敬二傅,其儀不同。 帝曰:「夫崇敬師傅,所以尊道重教也。 何言臣不臣乎! 其令太子申拜禮。 」世祖武皇帝上之上泰始六年(庚寅,西元二七零年)春,正月,呉丁奉入渦口,揚州刺史牽弘撃走之。 呉萬彧自巴丘還建業。 夏,四月,呉左大司馬施績卒。 以鎭軍大將軍陸抗都督信陵、西陵、夷道、樂鄕、公安諸軍事,治樂鄕。 抗以呉主政事多闕,上疎曰:「臣聞德均則衆者勝寡,力侔則安者制危,此六國所以並於秦、西楚所以屈於漢也。 今敵之所據,非特關右之地、鴻溝以西,而國家外無連衡之授,内非西楚之強,庶政陵遲,黎民未乂。 議者所恃,徒以長江、峻山限帶封域; 此乃守國之末事,非智者之所先也。 臣毎念及此,中夜撫枕,臨餐忘食。 夫事君之義,犯而勿欺,謹陳時宜十七條以聞。 」呉主不納。 李勗以建安道不利,殺導將馮斐,引軍還。 初,何定嘗爲子求婚於勗,勗不許,乃白勗枉殺馮斐,擅徹軍還,誅勗及徐存,並其家屬,仍焚勗屍。 定又使諸將各上御犬,一犬至直縑數十匹,纓紲直錢一萬,以捕兔供廚。 呉人皆歸罪於定,而呉主以爲忠勤,賜爵列侯。 陸抗上疎曰:「小人不明理道,所見旣淺,雖使竭情盡節,猶不足任,況其奸心素篤而憎愛移易哉! 」呉主不從。 六月,戊午,胡烈討鮮卑禿髮樹機能於萬斛堆,兵敗被殺。 都督雍、涼州諸軍事扶風王亮遣將軍劉旂救之,旂觀望不進。 亮坐貶爲平西將軍,旂當斬。 亮上言:「節度之咎,由亮而出,乞丐旂死。 」詔曰:「若罪不在旂,當有所在。 」乃免亮官。 遣尚書樂陵石鑒行安西將軍,都督秦州諸軍事,討樹機能。 樹機能兵盛,鑒使秦州刺史杜預出兵撃之。 預以虜乘勝馬肥,而官軍縣乏,宜並力大運芻糧,須春進討。 鑒奏預稽乏軍興,檻車征詣廷尉,以贖論。 旣而鑒討樹機能,卒不能克。 秋,七月,乙巳,城陽王景度卒。 丁未,以汝陰王駿爲鎭西大將軍,都督雍、涼等州諸軍事,鎭關中。 冬,十一月,立皇子東爲汝南王。 呉主從弟前將軍秀爲夏口督,呉主惡之,民間皆言秀當見圖。 會呉主遣何定將兵五千人獵夏口,秀驚,夜將妻子、親兵數百人來奔。 十二月,拜秀驃騎將軍、開府儀同三司,封會稽公。 是歳,呉大赦。 初,魏人居南匈奴五部於并州諸郡,與中國民雜居; 自謂其先漢氏外孫,因改姓劉氏。 世祖武皇帝上之上泰始七年(辛卯,西元二七一年)春,正月,匈奴右賢王劉猛叛出塞。 豫州刺史石鑒坐撃呉軍虚張首級,詔曰:「鑒備大臣,吾所取信,而乃下同爲詐,義得爾乎! 今遣歸田里,終身不得復用。 」呉人刁玄詐增讖文云:「黃旗紫蓋,見於東南,終有天下者,荊、揚之君。 」呉主信之。 是月晦,大舉兵出華里,載太后、皇后及後宮數千人,從牛渚西上。 東觀令華譖等固諫,不聽。 行遇大雪,道塗陷壞,兵士被甲持仗,百人共引一車,寒凍殆死,皆曰:「若遇敵,便當倒戈。 」呉主聞之,乃還。 帝遣義陽王望統中軍二萬、騎三千屯壽春以備之,聞呉師退,乃罷。 三月,丙戌,巨鹿元公裴秀卒。 夏,四月,呉交州刺史陶璜襲九眞太守董元,殺之; 楊稷以其將王素代之。 北地胡寇金城,涼州刺史牽弘討之。 衆胡皆内叛,與樹機能共圍弘於靑山,弘軍敗而死。 初,大司馬陳騫言於帝曰:「胡烈、牽弘皆勇而無謀,強於自用,非綏邊之材也,將爲國恥。 」時弘爲揚州刺史,多不承順騫命,帝以爲騫與弘不協而毀之,於是征弘,旣至,尋復以爲涼州刺史。 騫竊歎息,以爲必敗。 二人果失羌戎之和,兵敗身沒,征討連年,僅而能定,帝乃悔之。 五月,立皇子憲爲城陽王。 辛丑,義陽成王望卒。 侍中、尚書令、車騎將軍賈充,自文帝時寵任用事。 帝之爲太子,充頗有力,故益有寵於帝。 充爲人巧諂,與太尉、行太子太傅荀顗、侍中、中書監荀勗、越騎校尉安平馮紞相爲黨友,朝野惡之。 帝問侍中裴楷以方今得失,對曰:「陛下受命,四海承風,所以未比德於堯、舜者,但以賈充之徒尚在朝耳。 宜引天下賢人,與弘政道,不宜示人以私。 侍中樂安任愷、河南尹穎川庾純皆與充不協,充欲解其近職,乃薦愷忠貞,宜在東宮; 帝以愷爲太子少傅,而侍中如故。 會樹機能亂秦、雍,帝以爲憂,愷曰:「宜得威望重臣有智略者以鎭撫之。 」帝曰:「誰可者? 」愷因薦充,純亦稱之。 秋,七月,癸酉,以充爲都督秦、涼二州諸軍事,侍中、車騎將軍如故; 充患之。 呉大都督薛珝與陶璜等兵十萬,共攻交趾,城中糧盡援絶,爲呉所陷,虜楊稷、毛炅等。 璜愛炅勇健,欲活之,炅謀殺璜,璜乃殺之。 脩則之子允,生剖其腹,割其肝,曰:「復能作賊不? 」炅猶罵曰:「恨不殺汝孫皓,汝父何死狗也! 」王素欲逃歸南中,呉人獲之,九眞、日南皆降於呉。 呉大赦,以陶璜爲交州牧。 璜討降夷獠,州境皆平。 八月,丙申,城陽王憲卒。 分益州南中四郡置寧州。 九月,呉司空孟仁卒。 冬,十月,丁丑朔,日有食之。 十一月,劉猛寇并州,并州刺史劉欽等撃破之。 賈充將之鎭,公卿餞於夕陽亭。 充私問計於荀勗,勗曰:「公爲宰相,乃爲一夫所制,不亦鄙乎! 然是行也,辭之實難,獨有結婚太子,可不辭而自留矣。 」充曰:「然孰可寄懷? 」勗曰:「勗請言之。 」因謂馮紞曰:「賈公遠出,吾等失勢。 太子婚尚未定,何不勸帝納賈公之女乎! 」紞亦然之。 初,帝將納衞瓘女爲太子妃,充妻郭槐賂楊后左右,使后説帝,求納其女。 帝曰:「衞公女有五可,賈公女有五不可:衞氏種賢而多子,美而長、白; 賈氏種妬而少子,丑而短、黑。 」后固以爲請,荀顗、荀勗、馮瓘皆稱充女絶美,且有才德,帝遂從之。 留充復居舊任。 十二月,以光祿大夫鄭袤爲司空,袤固辭不受。 是歳,安樂思公劉禪卒。 呉以武昌都督廣陵范愼爲太尉。 右將軍司馬丁奉卒。 呉改明年元曰鳳凰。 世祖武皇帝上之上泰始八年(壬辰,西元二七二年)春,正月,監軍何楨討劉猛,屢破之,潛以利誘其左部帥李恪,恪殺猛以降。 二月,辛卯,皇太子納賈妃。 妃年十五,長於太子二歳,妬忌多權詐,太子嬖而畏之。 壬辰,安平獻王孚卒,年九十三。 孚性忠愼,宣帝執政,孚常自退損。 後逢廢立之際,未嘗預謀。 景、文二帝以孚屬尊,亦不敢逼。 及帝卽位,恩禮尤重。 元會,詔孚乘輿上殿,帝於阼階迎拜。 旣坐,親奉觴上壽,如家人禮。 帝毎拜,孚跪而止之。 孚雖見尊寵,不以爲榮,常有憂色。 臨終,遺令曰:「有魏貞士河内司馬孚字叔達,不伊不周,不夷不惠,立身行道,終始若一。 當衣以時服,斂以素棺。 」詔賜東園温明秘器,諸所施行,皆依漢東平獻王故事。 其家遵孚遺旨,所給器物,一不施用。 帝與右將國皇甫陶論事,陶與帝爭言,散騎常侍鄭徽表請罪之,帝曰:「忠讜之言,唯患不聞。 徽越職妄奏,豈朕之意! 」遂免徽官。 夏,汶山白馬胡侵掠諸種,益州刺史皇甫晏欲討之。 典學從事蜀郡何旅等諫曰:「胡夷相殘,固其常性,未爲大患。 今盛夏出軍,水潦將降,必有疾疫,宜須秋、冬圖之。 」晏不聽。 胡康木子燒香言軍出必敗,晏以爲沮衆,斬之。 軍至觀阪,牙門張弘等以汶山道險,且畏胡衆,因夜作亂,殺晏,軍中驚擾,兵曹從事犍爲楊倉勒兵力戰而死。 弘遂誣晏,云「率己共反」,故殺之,傳首京師。 晏主簿蜀郡何攀,方居母喪,聞之,詣洛證晏不反,弘等縱兵抄掠。 廣漢主簿李毅言於太守弘農王濬曰:「皇甫侯起自諸生,何求而反! 且廣漢與成都密邇,而統於梁州者,朝廷欲以制益州之衿領,正防今日之變也。 今益州有亂,乃此郡之憂也。 張弘小豎,衆所不與,宜卽時赴討,不可失也。 」濬欲先上請,毅曰:「殺主之賊,爲惡尤大,當不拘常制,何請之有! 」濬乃發兵討弘。 詔以濬爲益州刺史。 濬撃弘,斬之,夷三族。 封濬關内侯。 初,濬爲羊祜參軍,祜深知之。 祜兄子暨白濬「爲人志大奢侈,不可專任,宜有以裁之。 」祜曰:「濬有大才,將以濟其所欲,必可用也。 」更轉爲車騎從事中郎。 濬在益州,明立威信,蠻夷多歸附之; 俄遷大司農。 時帝與羊祜陰謀伐呉,祜以爲伐呉宜藉上流之勢,密表留濬復爲益州刺史,使治水軍。 尋加龍驤將軍,監益、梁諸軍事。 詔濬罷屯田兵,大作舟艦。 別駕何攀以爲「屯田兵不過五六百人,作船不能猝辦,後者未成,前者已腐。 宜召諸郡兵合萬餘人造之,歳終可成。 」濬欲先上須報,攀曰:「朝廷猝聞召萬兵,必不聽; 不如輒召,設當見卻,功夫已成,勢不得止。 」濬從之,令攀典造舟艦器仗。 於是作大艦,長百二十歩,受二千餘人,以木爲城,起樓櫓,開四出門,其上皆得馳馬往來。 時作船木柿,蔽江而下,呉建平太守呉郡吾彦取流柿以白呉主曰:「晉必有攻呉之計,宜增建平兵以塞其衝要。 」呉主不從。 彦乃爲鐵鎖橫斷江路。 王濬雖受中制募兵,而無虎符; 廣漢太守敦煌張斆收濬從事列上。 帝召斅還,責曰:「何不密啓而便收從事? 」斆曰:「蜀、漢絶遠,劉備嘗用之矣。 輒收,臣猶以爲輕。 」帝善之。 壬辰,大赦。 秋,七月,以賈充爲司空,侍中、尚書令、領兵如故。 充與侍中任愷皆爲帝所寵任,充欲專名勢,而忌愷,於是朝士各有所附,朋黨紛然。 帝知之,召充、愷宴於式乾殿而謂之曰:「朝廷宜一,大臣當和。 」充、愷各拜謝。 旣而充、愷以帝已知而不責,愈無所憚,外相崇重,内怨益深。 充乃薦愷爲吏部尚書,愷侍覲轉希,充因與荀勗、馮紞承間共譖之,愷由是得罪,廢於家。 八月,呉主征昭武將軍、西陵督歩闡。 闡世在西陵,猝被徽,自以失職,且懼有讒,九月,據城來降,遣兄子璣、璿詣洛陽爲任。 詔以闡爲都督西陵諸軍事、衞將軍、開府儀同三司、侍中,領交州牧,封宜都公。 冬,十月,辛未朔,日有食之。 敦煌太守尹璩卒。 涼州刺史楊欣表敦煌令梁澄領太守。 功曹宋質輒廢澄,表議郎令狐豐爲太守。 楊欣遣兵之計,爲質所敗。 呉陸抗聞歩闡叛,亟遣將軍左弈、吾彦等討之。 帝遣荊州刺史楊肇迎闡於西陵,車騎將軍羊祜帥歩軍出江陵,巴東監軍徐胤帥水軍撃建平,以救闡。 陸抗敕西陵諸軍築嚴圍,自赤谿至於故市,内以圍闡,外以御晉兵,晝夜催切,如敵已至,衆甚苦之。 諸將諫曰:「今宜及三軍之鋭,急攻闡,比晉救至,必可拔也,何事於圍,以敝士民之力! 」抗曰:「此城處勢旣固,糧穀又足,且凡備御之具,皆抗所宿規,今反攻之,不可猝拔。 北兵至而無備,表裡受難,何以御之! 」諸將皆欲攻闡,抗欲服衆心,聽令一攻,果無利。 圍備始合,而羊祜兵五萬至江陵。 諸將咸以抗不宜上,抗曰:「江陵城固兵足,無可憂者。 假令敵得江陵,必不能守,所損者小。 若晉據西陵,則南山群夷皆當擾動,其患不可量也! 」乃自帥衆赴西陵。 初,抗以江陵之北,道路平易,敕江陵督張咸作大堰遏水,漸漬平土以絶寇叛。 羊祜欲因所遏水以船運糧,揚聲將破堰以通歩軍。 抗聞之,使咸亟破之。 諸將皆惑,屢諫,不聽。 祜至當陽,聞堰敗,乃改船以車運糧,大費功力。 十一月,楊肇至西陵。 陸抗令公安督孫遵循南岸御羊祜,水軍督留慮拒徐胤,抗自將大軍憑圍對肇。 將軍朱喬營都督兪贊亡詣肇。 抗曰:「贊軍中舊吏,知吾虚實。 吾常慮夷兵素不簡練,若敵攻圍,必先此處。 」卽夜易夷兵,皆以精兵守之。 明日,肇果攻故夷兵處。 抗命撃之,矢石雨下,肇衆傷、死者相屬。 十二月,肇計屈,夜遁。 抗欲追之,而慮歩闡畜力伺間,兵不足分,於是但鳴鼓戒衆,若將追者。 肇衆兇懼,悉解甲挺走。 抗使輕兵躡之,肇兵大敗,祜等皆引軍還。 抗遂拔西陵,誅闡及同謀將吏數十人,皆夷三族,自餘所請赦者數萬口。 東還樂鄕,貌無矜色,謙沖如常。 呉主加抗都護。 羊祜坐貶平南將軍,楊肇免爲庶人。 呉主旣克西陵,自謂得天助,志益張大,使術士尚廣筮取天下,對曰:「吉。 庚子歳,靑蓋當入洛陽。 」呉主喜,不修德政,專爲兼併之計。 賈充與朝士宴飲,河南尹庾純醉,與充爭言。 充曰:「父老,不歸供養,卿爲無天地! 」純曰:「髙貴鄕公何在? 」充慚怒,上表解職; 純亦上表自劾。 詔免純官,仍下五府正其臧否。 石苞以爲純榮官忘親,當除名,齊王攸等以爲純於禮律未有違。 詔從攸議,復以純爲國子祭酒。 呉主之遊華里也,右丞相萬彧與右大司馬丁奉、左將軍留平密謀曰:「若至華里不歸,社稷事重,不得不自還。 」呉主頗聞之,以彧等舊臣,隱忍不發。 是歳,呉主因會,以毒酒飲彧,傳酒人私減之。 又飲留平,平覺之,服他藥以解,得不死。 彧自殺; 平憂懣,月餘亦死。 徙彧子弟於廬陵。 初,彧請選忠淸之士以補近職,呉主以大司農樓玄爲宮下鎭,主殿中事。 玄正身帥衆,奉法而行,應對切直,呉主浸不悅。 中書令領太子太傅賀邵上疎諫曰:「自頃年以來,朝列紛錯,眞偽相貿,忠良排墜,信臣被害。 是以正士摧方而庸臣苟媚,先意承指,各希時趣。 人執反理之評,士吐詭道之論,遂使淸流變濁,忠臣結舌。 陛下處九天之上,隱百里之室,言出風靡,令行景從。 親洽寵媚之臣,日聞順意之辭,將謂此輩實賢而天下已平也。 臣聞興國之君樂聞其過,荒亂之主樂聞其譽; 聞其過者過日消而福臻,聞其譽者譽日損而禍至。 陛下嚴刑法以禁直辭,黜善士以逆諫口,杯酒造次,死生不保,仕者以退爲幸,居者以出爲福,誠非所以保光洪緒,熙隆道化也。 何定本僕隸小人,身無行能,而陛下愛其佞媚,假以威福。 夫小人求入,必進奸利。 定間者忘興事役,發江邊戍兵以驅麋鹿,老弱饑凍,大小怨歎。 《傳》曰:『國之興也,視民如赤子; 其亡也,以民爲草芥。 』今法禁轉苛,賦調益繁,中官、近臣所在興事,而長吏畏罪,苦民求辦。 是以人力不堪,家戸離散,呼嗟之聲,感傷和氣。 今國無一年之儲,家無經月之蓄,而後宮之中坐食者萬有餘人。 又,北敵注目,伺國盛衰,長江之限,不可久恃,苟我不能守,一葦可杭也。 願陛下豐基強本,割情從道,則成、康之治興,聖祖之祚隆矣! 」呉主深恨之。 於是左右共誣樓玄、賀邵相逢,駐共耳語大笑,謗訕政事,倶被詰責。 送玄付廣州,邵原復職。 旣而復徙玄於交趾,竟殺之。 久之,何定奸穢發聞,亦伏誅。 羊祜歸自江陵,務修德信以懷呉人。 毎交兵,刻日方戰,不爲掩襲之計。 將帥有欲進譎計者,輒飲以醇酒,使不得言。 祜出軍行呉境,刈穀爲糧,皆計所侵,送絹償之。 毎會衆江、沔遊獵,常止晉地,若禽獸先爲呉人所傷而爲晉兵所得者,皆送還之。 於是呉邊人皆悅服。 祜與陸抗對境,使命常通。 抗遺祜酒,祜飲之不疑; 抗疾,求藥於祜,祜以成藥與之,抗卽服之。 人多諫抗,抗曰:「豈有鴆人羊叔子哉! 」抗告其邊戍曰:「彼專爲德,我專爲暴,是不戰而自服也。 各保分界而已,無求細利。 」呉主聞二境交和,以詰抗,抗曰:「一邑一鄕不可以無信義,況大國乎! 臣不如此,正是彰其德,於祜無傷也。 」呉主用諸將之謀,數侵盜晉邊。 陸抗上疎曰:「昔有夏多罪而殷湯用師,紂作淫虐而周武授鉞。 苟無其時,雖復大聖,亦宜養威自保,不可輕動也。 今不務力農富國,審官任能,明黜陟,愼刑賞,訓諸司以德,撫百姓以仁,而聽諸將徇名,窮兵黷武,動費萬計,士卒調瘁,寇不爲衰而我已大病矣。 今爭帝王之資而昧十百之利,此人臣之奸便,非國家之良策也! 昔齊、魯三戰,魯人再克,而亡不旋踵。 何則? 大小之勢異也。 況今師所克獲,不補所喪哉? 」呉主不從。 羊祜不附結中朝權貴,荀勗、馮紞之徒皆惡之。 從甥王衍嘗詣祜陳事,辭甚淸辯; 祜不然之,衍拂衣去。 祜顧謂賓客曰:「王夷甫方當以盛名處大位,然敗俗傷化,必此人也。 」及攻江陵,祜以軍法將斬王戎。 衍,戎之從弟也,故二人皆憾之,言論多毀祜,時人爲之語曰:「二王當國,羊公無德。 」category:資治通鑑
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)