1
資治通鑑第078卷【魏紀十】起玄黓敦牂,盡瘀逢涒灘,凡三年。 元皇帝下景元三年(壬午,公元二六二年)秋,八月,乙酉,吳主立皇后朱氏,朱公主之女也。 戊子,立子為太子。 漢大將軍姜維將出軍,右車騎將軍廖化曰:「兵不戢,必自焚,伯約之謂也。 智不出敵而力少於寇,用之無厭,將何以存! 」冬,十月,維入寇洮陽,鄧艾與戰於侯和,破之,維退住沓中。 初,維以羈旅依漢,身受重任,興兵累年,功績不立。 黃皓用事於中,與右大將軍閻宇親善,陰欲廢維樹宇。 維知之,言於漢主曰:「皓奸巧專恣,將敗國家,請殺之! 」漢主曰:「皓趨走小臣耳,往董允每切齒,吾常恨之,君何足介意! 」維見皓枝附葉連,懼於失言,遜辭而出,漢主敕皓詣維陳謝。 維由是自疑懼,返自洮陽,因求種麥沓中,不敢歸成都。 吳主以濮陽興為丞相,廷尉丁密、光祿勳孟宗為左右御史大夫。 初,興為會稽太守,吳主在會稽,興遇之厚; 左將軍張布嘗為會稽王左右督將,故吳主即位,二人皆貴寵用事; 布典宮省,興關軍國,以佞巧更相表裡,吳人失望。 吳主喜讀書,欲與博士祭酒韋昭、博士盛沖講論,張布以昭、沖切直,恐其入侍,言己陰過,固諫止之。 吳主曰:「孤之涉學,群書略遍,但欲與昭等講習舊聞,亦何所損! 君特當恐昭等道臣下奸慝,故不欲令入耳。 如此之事,孤已自備之,不須昭等然後乃解也。 」布惶恐陳謝,且言懼妨政事。 吳主曰:「王務、學業,其流各異,不相妨也。 此無所為非,而君以為不宜,是以孤有所及耳。 不圖君今日在事更行此於孤也,良甚不取! 」布拜表叩頭。 吳主曰:「聊相開悟耳,何至叩頭乎! 如君之忠誠,遠近所知,吾今日之巍巍,皆君之功也。 《詩》云:『靡不有初,鮮克有終。 』終之實難,君其終之! 」然吳主恐布疑懼,卒如布意,廢其講業,不復使昭等入。 譙郡嵇康,文辭壯麗,好言老、莊而尚奇任俠,與陳留阮籍、籍兄子咸、河內山濤、河南向秀、琅邪王戎、沛人劉伶特相友善,號竹林七賢。 皆崇尚虛無,輕蔑禮法,縱酒昏酣,遺落世事。 阮籍為步兵校尉,其母卒,籍方與人圍棋,對者求止,籍留與決賭。 既而飲酒二斗,舉聲一號,吐血數升,毀瘠骨立。 居喪,飲酒無異平日。 司隸校尉何曾惡之,面質籍於司馬昭座曰:「卿縱情、背禮、敗俗之人,今忠賢執政、綜核名實,若卿之曹,不可長也! 」因謂昭曰:「公方以孝治天下,而聽阮籍以重哀飲酒食肉於公座,何以訓人! 宜擯之四裔,無令污染華夏。 」昭愛籍才,常擁護之。 曾,夔之子也。 阮咸素幸姑婢; 姑將婢去,咸方對客,遽借客馬而追之,累騎而還。 劉伶嗜酒,常乘鹿車,攜一壺酒,使人荷鍤隨之,曰:「死便埋我。 」當時士大夫皆以為賢,爭慕效之,謂之放達。 鐘會方有寵於司馬昭,聞嵇康名而造之,康箕踞而鍛,不為之禮。 會將去,康曰:「何所聞而來,何所見而去? 」會曰:「聞所聞而來,見所見而去! 」遂深銜之。 山濤為吏部郎,舉康自代。 康與濤書,自說不堪流俗,而非薄湯、武。 昭聞而怒之。 康與東平呂安親善,安兄巽誣安不孝,康為證其不然。 會因譖「康嘗欲助毌丘儉,且安、康有盛名於世,而言論放蕩,害時亂教,宜因此除之。 」昭遂殺安及康。 康嘗詣隱者汲郡孫登,登曰:「子才多識寡,難乎免於今之世矣! 」司馬昭患姜維數為寇,官騎路遺求為刺客入蜀,從事中郎荀勖曰:「明公為天下宰,宜杖正義以伐違貳,而以刺客除賊,非所以刑於四海也。 」昭善之。 勖,爽之曾孫也。 昭欲大舉伐漢,朝臣多以為不可,獨司隸校尉鐘會勸之。 昭諭眾曰:「自定壽春已來,息役六年,治兵繕甲,以擬二虜。 今吳地廣大而下濕,攻之用功差難,不如先定巴蜀,三年之後,因順流之勢,水陸並進,此滅虢取虞之勢也。 計蜀戰士九萬,居守成都及備他境不下四萬,然則餘眾不過五萬。 今絆姜維於沓中,使不得東顧,直指駱谷,出其空虛之地以襲漢中,以劉禪之暗,而邊城外破,士女內震,其亡可知也。 」乃以鐘會為鎮西將軍,都督關中。 征西將軍鄧艾以為蜀未有釁,屢陳異議; 昭使主簿師纂為艾司馬以諭之,艾乃奉命。 姜維表漢主:「聞鐘會治兵關中,欲規進取,宜並遣左右車騎張翼、廖化,督諸軍分護陽安關口及陰平之橋頭,以防未然。 」黃皓信巫鬼,謂敵終不自致,啟漢主寢其事,群臣莫知。 元皇帝下景元四年(癸未,公元二六三年)春,二月,覆命司馬昭進爵位如前,又辭不受。 吳交趾太守孫言胥貪暴,為百姓所患; 會吳主遣察戰鄧荀至交趾,荀擅調孔爵三十頭送建業,民憚遠役,因謀作亂。 夏,五月,郡吏呂興等殺言胥及荀,遣使來請太守及兵,九真、日南皆應之。 詔諸軍大舉伐漢,遣征西將軍鄧艾督三萬餘人自狄道趣甘松、沓中,以連綴姜維; 雍州刺史諸葛緒督三萬餘人自祁山趣武街橋頭,絕維歸路; 鐘會統十餘萬眾分從斜谷、駱谷、子午谷趣漢中。 以廷尉衛瓘持節監艾、會軍事,行鎮西軍司。 瓘,覬之子也。 會過幽州刺史王雄之孫戎,問「計將安出? 」戎曰:「道家有言,『為而不恃。 』非成功難,保之難也。 」或以問參相國軍事平原劉寔曰:「鐘、鄧其平蜀乎? 」寔曰:「破蜀必矣,而皆不還。 」客問其故,寔笑而不答。 秋,八月,軍發洛陽,大賚將士,陳師誓眾。 將軍鄧敦謂蜀未可討,司馬昭斬以徇。 漢人聞魏兵且至,乃遣廖化將兵詣沓中,為姜維繼援,張翼、董厥等詣陽安關口,為諸圍外助。 大赦,改元炎興。 敕諸圍皆不得戰,退保漢、樂二城,城中各有兵五千人。 翼、厥北至陰平,聞諸葛緒將向建威,留住月餘待之。 鐘會率諸軍平行至漢中。 九月,鐘會使前將軍李輔統萬人圍王含於樂城,護軍荀愷圍蔣斌於漢城。 會徑過西趣陽安口,遺人祭諸葛亮墓。 初,漢武興督蔣舒在事無稱,漢朝令人代之,使助將軍傅僉守關口,舒由是恨。 鐘會使護軍胡烈為前鋒,攻關口。 舒詭謂僉曰:「今賊至不擊而閉城自守,非良圖也。 」僉曰:「受命保城,惟全為功; 今違命出戰,若喪師負國,死無益矣。 」舒曰:「子以保城獲全為功,我以出戰克敵為功,請各行其志。 」遂率其眾出。 僉謂其戰也,不設備。 舒率其眾迎降胡烈,烈乘虛襲城,僉格鬥而死,僉,肜之子也。 鐘會聞關口已下,長驅而前,大得庫藏積穀。 鄧艾遣天水太守王頎直攻姜維營,隴西太守牽弘邀其前,金城太守楊欣趣甘松。 維聞鐘會諸軍已入漢中,引兵還。 欣等追躡於強川口,大戰,維敗走。 聞諸葛緒已塞道屯橋頭,乃從孔函谷入北道,欲出緒後; 緒聞之,卻還三十里。 維入北道三十餘里,聞緒軍卻,尋還,從橋頭還,緒趣截維,較一日不及。 維遂還至陰平,合集士眾,欲赴關城; 未到,聞其已破,退趣白水,遇廖化、張翼、董厥等,合兵守劍閣以拒會。 安國元侯高柔卒。 冬,十月,漢人告急於吳。 甲申,吳主使大將軍丁奉督諸軍向壽春; 將軍留平就施績於南郡,議兵所向; 將軍丁封、孫異如沔中,以救漢。 詔以征蜀諸將獻捷交至,覆命大將軍昭進位,爵賜一如前詔,昭乃受命。 昭辟任城魏舒為相國參軍。 初,舒少時遲鈍質樸,不為鄉親所重,從叔父事部郎衡,有名當世,亦不知之,使守水碓,每歎曰; 「舒堪數百戶長,我願畢矣! 」舒亦不以介意,不為皎厲之事。 唯太原王乂謂舒曰:「卿終當為台輔。 」常振其匱乏,舒受而不辭。 年四十餘,郡舉上計掾,察孝廉。 宗黨以舒無學業,勸令不就,可以為高。 舒曰:「若試而不中,其負在我,安可虛竊不就之高以為己榮乎! 」於是自課,百日習一經,因而對策升第,累遷後將軍鐘毓長史。 毓每與參佐射,舒常為畫籌而已; 後遇朋人不足,以舒滿數,舒容範閑雅,發無不中,舉坐愕然,莫有敵者。 毓歎而謝曰:「吾之不足以盡卿才,有如此射矣,豈一事哉! 」及為相國參軍,府朝碎務,未嘗見是非; 至於廢興大事,眾人莫能斷者,舒徐為籌之,多出眾議之表。 昭深器重之。 癸卯,立皇后卞氏,昭烈將軍秉之孫也。 鄧艾進至陰平,簡選精銳,欲與諸葛緒自江油趣成都。 緒以本受節度邀姜維,西行非本詔,遂引軍向白水,與鐘會合。 會欲專軍勢,密白緒畏懦不進,檻車征還,軍悉屬會。 姜維列營守險,會攻之,不能克; 糧道險遠,軍食乏,欲引還。 鄧艾上言:「賊已摧折,宜遂乘之。 若從陰平由邪徑經漢德陽亭趣涪,出劍閣西百里,去成都三百餘里,奇兵沖其腹心,出其不意,劍閣之守必還赴涪,則會方軌而進,劍閣之軍不還,則應涪之兵寡矣。 」遂自陰平行無人之地七百餘里,鑿山通道,造作橋閣。 山高谷深,至為艱險,又糧運將匱,瀕於危殆。 艾以氈自裹,推轉而下。 將士皆攀木緣崖,魚貫而進。 先登至江油,蜀守將馬邈降。 諸葛瞻督諸軍拒艾,至涪,停住不進。 尚書郎黃崇,權之子也,屢勸瞻宜速行據險,無令敵得入平地,瞻猶豫未納; 崇再三言之,至於流涕,瞻不能從。 艾遂長驅而前,擊破瞻前鋒,瞻退往綿竹。 艾以書誘瞻曰:「若降者,必表為琅邪王。 」瞻怒,斬艾使,列陣以待艾。 艾遣子惠唐亭候忠等出其右,司馬師纂等出其左。 忠、纂戰不利,並引還,曰:「賊未可擊! 」艾怒曰:「存亡之分,在此一舉,何不可之有! 」叱忠、纂等,將斬之。 忠、纂馳還更戰,大破,斬瞻及黃崇。 瞻子尚歎曰:「父子荷國重恩,不早斬黃皓,使敗國殄民,用生何為! 」策馬冒陣而死。 漢人不意魏兵卒至,不為城守調度; 聞艾已入平土,百姓擾擾,皆迸山野,不可禁制。 漢主使群臣會議,或以為蜀之與吳,本為與國,宜可奔吳; 或以為南中七郡,阻險斗絕,易以自守,宜可奔南。 光祿大夫譙周以為:「自古以來,無寄他國為天子者,今若入吳國,亦當臣服。 且治政不殊,則大能吞小,此數之自然也。 由此言之,則魏能並吳,吳不能並魏明矣。 等為稱臣,為小孰與為大! 再辱之恥何與一辱! 且若欲奔南,則當早為之計,然後可果。 今大敵已近,禍敗將及,群小之心,無一可保,恐發足之日,其變不測,何至南之有乎! 」或曰:「今艾已不遠,恐不受降,如之何? 」周曰:「方今東吳未賓,事勢不得不受,受之不得不禮。 若陛下降魏,魏不裂土以封陛下者,周請身詣京都,以古義爭之。 」眾人皆從周議。 漢主猶欲入南,狐疑未決。 周上疏曰:「南方遠夷之地,平常無所供為,猶數反叛,自丞相亮以兵威逼之,窮乃率從。 今若至南,外當拒敵,內供服御,費用張廣,他無所取,耗損諸夷,其叛必矣! 」漢主乃遣侍中張紹等奉璽綬以降於艾。 北地王諶怒曰:「若理窮力屈,禍敗將及,便當父子君臣背城一戰,同死社稷,以見先帝可也,奈何降乎! 」漢主不聽。 是日,諶哭於昭烈之廟,先殺妻子,而後自殺。 張紹等見鄧艾於雒,艾大喜,報書褒納。 漢主遣太僕蔣顯別敕姜維使降鐘會,又遣尚書郎李虎送士民簿於艾,戶二十八萬,口九十四萬,甲士十萬二千,吏四萬人。 艾至成都城北,漢主率太子諸王及群臣六十餘人,面縛輿櫬詣軍門。 艾持節解縛焚櫬,延請相見; 檢御將士,無得虜略,綏納降附,使復舊業; 輒依鄧禹故事,承製拜漢主禪行驃騎將軍,太子奉車、諸王駙馬都尉,漢群司各隨高下拜為王官,或領艾官屬; 以師纂領益州刺史,隴西太守牽弘等領蜀中諸郡。 艾聞黃皓奸險,收閉,將殺之,皓賂艾左右,卒以得免。 姜維等聞諸葛瞻敗,未知漢主所向,乃引軍東入於巴。 鐘會進軍至涪,遣胡烈等追維。 維至郪,得漢主敕命,乃令兵悉放仗,送節傳於胡烈,自從東道與廖化、張翼、董厥等同詣會降。 將士咸怒,拔刀斫石。 於是諸郡縣圍守皆被漢主敕罷兵降。 鍾會厚待姜維等,皆權還其印綬節蓋。 吳人聞蜀已亡,乃罷丁奉等兵。 吳中書丞吳郡華覈詣宮門上表曰:「伏聞成都不守,臣主播越,社稷傾覆,失委附之土,棄貢獻之國,臣以草芥,竊懷不寧。 陛下聖仁,恩澤遠撫,卒聞如此,必垂哀悼。 臣不勝忡悵之情,謹拜表以聞! 」魏之伐蜀也,吳人或謂襄陽張悌曰:「司馬氏得政以來,大難屢作,百姓未服,今又勞力遠征,敗於不暇,何以能克! 」悌曰:「不然。 曹操雖功蓋中夏,民畏其威而不懷其德也。 丕、睿承之,刑繁役重,東西驅馳,無有寧歲。 司馬懿父子累有大功,除其煩苛而布其平惠,為之謀主而救其疾苦,民心歸之亦已久矣。 故淮南三叛,而腹心不擾; 曹髦之死,四方不動。 任賢使能,各盡其心,其本根固矣,奸計立矣。 今蜀閹宦專朝,國無政令,而玩戎黷武,民勞卒敝,競於外利,不修守備。 彼強弱不同,智算亦勝,因危而伐,殆無不克。 噫! 彼之得志,我之憂也。 」吳人笑其言,至是乃服。 吳人以武陵五溪夷與蜀接界,蜀亡,懼其叛亂,乃以越騎校尉鐘離牧領武陵太守。 魏已遣漢葭縣長郭純試守武陵太守,率涪陵民入遷陵界,屯於赤沙,誘動諸夷進攻酉陽,郡中震懼。 牧問朝吏曰:「西蜀傾覆,邊境見侵,何以御之? 」皆對曰:「今二縣山險,諸夷阻兵,不可以軍驚擾,驚擾則諸夷盤結; 宜以漸安,可遣恩信吏宣教慰勞。 」牧曰:「不然。 外境內侵,誑誘人民,當及其根柢未深而撲取之,此救火貴速之勢也。 」敕外趣嚴。 撫夷將軍高尚謂牧曰:「昔淵太常督兵五萬,然後討五溪夷。 是時劉氏連和,諸夷率化。 今既無往日之援,而郭純已據遷陵,而明府欲以三千兵深入,尚未見其利也。 」牧曰:「非常之事,何得循舊! 」即率所領晨夜進道,緣山險行垂二千里,斬惡民懷異心者魁帥百餘人,及其支黨凡千餘級。 純等散走,五溪皆平。 十二月,庚戌,以司徒鄭沖為太保。 壬子,分益州為梁州。 癸丑,特赦益州士民,復除租稅之半五年。 乙卯,以鄧艾為太尉,增邑二萬戶; 鍾會為司徒,增邑萬戶。 皇太后郭氏殂。 鄧艾在成都,頗自矜伐,謂蜀士大夫曰:「諸君賴遭艾,故得有今日耳。 如遇吳漢之徒,已殄滅矣。 」艾以書言於晉公昭曰:「兵有先聲而後實者,今因平蜀之勢以乘吳,吳人震恐,席捲之時也。 然大舉之後,將士疲勞,不可使用,且徐緩之。 留隴右兵二萬人、蜀兵二萬人,煮鹽興冶,為軍農要用,並作舟船,豫為順流之事。 然後發使告以利害,吳必歸化,可不征而定也。 今宜厚劉禪以致孫休,封禪為扶風王,錫其資財,供其左右,郡有董卓塢,為之宮捨,爵其子為公侯,食郡內縣,以顯歸命之寵; 開廣陵、城陽以待吳人,則畏威懷德,望風而從矣! 」昭使監軍衛瓘諭艾:「事當須報,不宜輒行。 」艾重言曰:「銜命征行,奉指授之策,元惡既服,至於承製拜假,以安初附,謂合權宜。 今蜀舉眾歸命,地盡南海,東接吳、會,宜早鎮定。 若待國命,往復道途,延引日月。 《春秋》之義,『大夫出疆,有可以安社稷、利國家,專之可也。 』今吳未賓,勢與蜀連,不可拘常,以失事機。 《兵法》:『進不求名,退不避罪。 』艾雖無古人之節,終不自嫌以損國家計也! 」鐘會內有異志,姜維知之,欲構成擾亂,乃說會曰:「聞君自淮南已來,算無遺策,晉道克昌,皆君之力。 今復定蜀,威德振世,民高其功,主畏其謀,欲以此安歸乎! 何不法陶朱公泛舟絕跡,全功保身邪! 」會曰:「君言遠矣,我不能行。 且為今之道,或未盡於此也。 」維曰:「其他則君智力之所能,無煩於老夫矣。 」由是情好歡甚,出則同輿,坐則同席,會因鄧艾承製專事,乃與衛瓘密白艾有反狀。 會善效人書,於劍閣要艾章表、白事,皆易其言,令辭指悖傲,多自矜伐; 又毀晉公昭報書,手作以疑之。 元皇帝下咸熙元年(甲申,公元二六四年)春,正月,壬辰,詔以檻車征鄧艾。 晉公昭恐艾不從命,敕鐘會進軍成都,又遣賈充將兵入斜谷。 昭自將大軍從帝幸長安,以諸王公皆在鄴,乃以山濤為行軍司馬,鎮鄴。 初,鐘會以才能見任,昭夫人王氏言於昭曰:「會見利忘義,好為事端,寵過必亂,不可大任。 」及會將伐漢,西曹屬邵悌言於晉公曰:「今遣鐘會率十萬餘眾伐蜀,愚謂令單身無任,不若使餘人行也。 」晉公笑曰:「我寧不知此邪! 蜀數為邊寇,師老民疲,我今伐之,如指掌耳,而眾方蜀不可伐。 夫人心豫怯則智勇並竭,智勇並竭而強使之,適所以為敵禽耳。 惟鐘會與人意同,今遣會伐蜀,蜀必可滅。 滅蜀之後,就如卿慮,何憂其不能辦邪? 夫蜀已破亡,遺民震恐,不足與共圖事; 中國將士各自思歸,不肯與同也。 會若作惡,只自滅族耳。 卿不須憂此,慎勿使人聞也! 」及晉公將之長安,悌復曰:「鐘會所統兵五六倍於鄧艾,但可敕會取艾,不須自行。 」晉公曰:「卿忘前言邪,而雲不須行乎? 雖然,所言不可宣也。 我要自當以信意待人,但人不當負我耳,我豈可先人生心哉! 近日賈護軍問我:『頗疑鐘會不? 』還答言:『如今遣卿行,寧可復疑卿邪? 』賈亦無以易我語也。 我到長安,則自了矣。 」鐘會遣衛瓘先至成都收鄧艾,會以瓘兵少,欲令艾殺瓘,因以為艾罪。 瓘知其意,然不可得距,乃夜至成都,檄艾所統諸將,稱:「奉詔收艾,其餘一無所問; 若來赴官軍,爵賞如先; 敢有不出,誅及三族! 」比至雞鳴,悉來赴瓘,唯艾帳內在焉。 平旦,開門,瓘乘使者車,逕入至艾所居; 艾尚臥未起,遂執艾父子,置艾於檻車。 諸將圖欲劫艾,整仗趣瓘營; 瓘輕出迎之,偽作表草,將申明艾事,諸將信之而止。 丙子,會至成都,送艾赴京師。 會所憚惟艾,艾父子既禽,會獨統大眾,威震西土,遂決意謀反。 會欲使姜維將五萬人出斜谷為前驅,會自將大眾隨其後,既至長安,令騎士從陸道,步兵從水道,順流浮渭入河,以為五日可到孟津,與騎兵會洛陽,一旦天下可定也。 會得晉公書云:「恐鄧艾或不就征,今遣中護軍賈充將步騎萬人徑入斜谷,屯樂城,吾自將十萬屯長安,相見在近。 」會得書驚,呼所親語之曰:「但取鄧艾,相國知我獨辦之; 今來大重,必覺我異矣,便當速發。 事成,可得天下; 不成,退保蜀、漢,不失作劉備也! 」丁丑,會番請護軍、郡守、牙門騎督以上及蜀之故官,為太后發哀於蜀朝堂,矯太后遺詔,使會起兵廢司馬昭,皆班示坐上人,使下議訖,書版署置,更使所親信代領諸軍; 所請群官,番閉著益州諸曹屋中,城門宮門皆閉,嚴兵圍守。 衛瓘詐稱疾篤,出就外廨。 會信之,無所復憚。 姜維欲使會盡殺北來諸將,己因殺會,盡坑魏兵,復立漢主,密書與劉禪曰:「願陛下忍數日之辱,臣欲使社稷危而復安,日月幽而復明。 」會欲從維言誅諸將,猶豫未決。 會帳下督丘建本屬胡烈,會愛信之。 建愍烈獨坐,啟會,使聽內一親兵出取飲食,諸牙門隨例各內一人。 烈紿語親兵及疏與其子淵曰:「丘建密說消息,會已作大坑,白棓數千,欲悉呼外兵入,人賜白□陷,拜散將,以次棓殺,內坑中。 」諸牙門親兵亦咸說此語,一夜,轉相告,皆遍。 己卯,日中,胡淵率其父兵雷鼓出門,諸軍不期皆鼓噪而出,曾無督促之者,而爭先赴城。 時會方給姜維鎧仗,白外有匈匈聲,似失火者,有頃,白兵走向城。 會驚,謂維曰:「兵來似欲作惡,當云何? 」維曰:「但當擊之耳! 」會遣兵悉殺所閉諸牙門郡守,內人共舉機以拄門,兵斫門,不能破。 斯須,城外倚梯登城,或燒城屋,蟻附亂進,矢下如雨,牙門郡守各緣屋出,與其軍士相得。 姜維率會左右戰,手殺五六人,眾格斬維,爭前殺會。 會將士死者數百人,殺漢太子璿及姜維妻子,軍眾鈔略,死喪狼藉。 衛瓘部分諸將,數日乃定。 鄧艾本營將士追出艾於檻車,迎還。 衛瓘自以與會共陷艾,恐其為變,乃遣護軍田續等將兵襲艾,遇於綿竹西,斬艾父子。 艾之入江油也,田續不進,艾欲斬續,既而捨之。 及瓘遣續,謂曰:「可以報江油之辱矣。 」鎮西長史杜預言於眾曰:「伯玉其不免乎? 身為名士,位望已高,既無德音,又不御下以正,將何以堪其責乎! 」瓘聞之,不候駕而謝預。 預,恕之子也。 鄧艾餘子在洛陽者悉伏誅。 徙其妻及孫於西城。 鐘會兄毓嘗密言於晉公曰:「會挾術難保,不可專任。 」及會反,毓已卒,晉公思鐘繇之勳與毓之賢,特原毓子峻、迪,官爵如故。 會功曹向雄收葬會屍,晉公召而責之曰:「往者王經之死,卿哭於東市而我不問; 鐘會躬為叛逆,又輒收葬,若復相容,當如王法何! 」雄曰:「昔先王掩骼埋胔,仁流朽骨,當時豈先卜其功罪而後收葬哉! 今王誅既加,於法已備; 雄感義收葬,教亦無闕。 法立於上,教弘於下,以此訓物,不亦可乎? 何必使雄背死違生,以立於世! 明公讎懟枯骨,捐之中野,豈仁賢之度哉! 」晉公悅,與宴談而遣之。 二月,丙辰,車駕還洛陽。 庚申,葬明元皇后。 初,劉禪使巴東太守襄陽羅憲將兵二千人守永安,聞成都敗,吏民驚擾,憲斬稱成都亂者一人,百姓乃定。 及得禪手敕,乃帥所統臨於都亭三日。 吳聞蜀敗,起兵西上,外托救援,內欲襲憲。 憲曰:「本朝傾覆,吳為脣齒,不恤我難而背盟徼利,不義甚矣。 且漢已亡,吳何得久? 我寧能為吳降虜乎! 」保城繕甲,告誓將士,厲以節義,莫不憤激。 吳人聞鐘、鄧敗,百城無主,有兼蜀之志,而巴東固守,兵不得過,乃使撫軍步協率眾而西。 憲力弱不能御,遣參軍楊宗突圍北出,告急於安東將軍陳騫,又送文武印綬、任子詣晉公。 協攻永安,憲與戰,大破之。 吳主怒,復遣鎮軍陸抗等帥眾三萬人增憲之圍。 三月,丁丑,以司空王祥為太尉,征北將軍何曾為司徒,左僕射荀顗為司空。 己卯,進晉公爵為王,增封十郡。 王祥、何曾、荀顗共詣晉王,顗謂祥曰:「相王尊重,何侯與一朝之臣皆已盡敬,今日便當相率而拜,無所疑也。 」祥曰:「相國雖尊,要是魏之宰相,吾等魏之三公,王、公相去一階而已,安有天子三公可輒拜人者! 損魏朝之望,虧晉王之德,君子愛人以禮,我不為也。 」及入,顗遂拜,而祥獨長揖。 王謂祥曰:「今日然後知君見顧之重也! 」劉禪舉家東遷洛陽,時擾攘倉卒,禪之大臣無從行者,惟秘書令郤正及殿中督汝南張通捨妻子單身隨禪,禪賴正相導宜適,舉動無闕,乃慨然歎息,恨知正之晚。 初,漢建棕太守霍弋都督南中,聞魏兵至,欲赴成都,劉禪以備敵既定,不聽。 成都不守,弋素服大臨三日。 諸將咸勸弋宜速降,弋曰:「今道路隔塞,未詳主之安危,去就大故,不可苟也。 若魏以禮遇主上,則保境而降不晚也。 若萬一危辱,吾將以死拒之,何論遲速邪! 」得禪東遷之問,始率六郡將守上表曰:「臣聞人生在三,事之如一,惟難所在,則致其命。 今臣國敗主附,守死無所,是以委質,不敢有貳。 」晉王善之,拜南中都尉,委以本任。 丁亥,封劉禪為安樂公,子孫及群臣封侯者五十餘人。 晉王與禪宴,為之作故蜀伎,旁人皆為之感愴,而禪喜笑自若。 王謂賈充曰:「人之無情,乃至於是! 雖使諸葛亮在,不能輔之久全,況姜維邪! 」他日,王問禪曰:「頗思蜀否? 」禪曰:「此間樂,不思蜀也。 」郤正聞之,謂禪曰:「若正後問,宜泣而答:『先人墳墓,遠在岷、蜀,乃心西悲,無日不思。 」因閉其目。 」會王復問,祥對如前,王曰:「何乃似郤正語邪! 」禪驚視曰:「誠如尊命。 」左右皆笑。 夏,四月,新附督王稚浮海入吳句章,略其長吏及男女二百餘口而還。 五月,庚申,晉王奏復五等爵,封騎督以上六百餘人。 甲戌,改元。 癸未,追命舞陽主理侯懿為晉宣王,忠武侯師為景王。 羅憲被攻凡六月,救援不到,城中疾病太半。 或說憲棄城走,憲曰:「吾為城主,百姓所仰。 危不能安,急而棄之,君子不為也,畢命於此矣! 」陳騫言於晉王,遣荊州刺史胡烈將步騎二萬攻西陵以救憲。 秋,七月,吳師退。 晉王使憲因仍舊任,加陵江將軍,封萬年亭侯。 晉王奏使司空荀顗定禮儀,中護軍賈充正法律,尚書僕射裴秀議官制,太保鄭沖總而裁焉。 吳分交州置廣州。 吳主寢疾,口不能言,乃手書呼丞相濮陽興入,令子□出拜之。 休把興臂,把□以托之。 癸未,吳主殂,謚曰景帝。 群臣尊朱皇后為皇太后。 吳人以蜀初亡,交趾攜叛,國內恐懼,欲得長君。 左典軍萬嘗為烏程令,與烏程侯皓相善,稱「皓才識明斷,長沙桓王之儔也; 又加之好學,奉遵法度。 」屢言之於丞相興、左將軍布,興、布說朱太后,欲以皓為嗣。 朱後曰:「我寡婦人,安知社稷之慮,苟吳國無隕,宗廟有賴,可矣。 」於是遂迎立皓,改元元興,大赦。 八月,庚寅,命中撫軍司馬炎副貳相國事。 初,鐘會之伐漢也,辛憲英謂其夫之從子羊祜曰:「會在事縱恣,非持久處下之道,吾畏其有他志也。 」會請其子郎中琇為參軍,憲英憂曰:「他日吾為國憂,今日難至吾家矣。 」琇固請於晉王,王不聽。 憲英謂琇曰:「行矣,戒之,軍旅之間,可以濟者,其惟仁恕乎! 」琇竟以全歸。 癸巳,詔以琇嘗諫會反,賜爵關內侯。 九月,戊午,以司馬炎為撫軍大將軍。 辛未,詔以呂興為安南將軍,都督交州諸軍事,以南中監軍霍弋遙領交州刺史,得以便宜選用長吏。 弋表遣建寧爨谷為交趾太守,率牙門董元、毛炅、孟幹、孟通、爨能、李松、王素等將兵助興。 未至,興為其功曹李統所殺。 吳主貶朱太后為景皇后,追謚父和曰文皇帝,尊母何氏為太后。 冬,十月,丁亥,詔以壽春所獲吳相國參軍事徐紹為散騎常侍,水曹掾孫彧為給事黃門侍郎,以使於吳,其家人在此者悉聽自隨,不必使還,以開廣大信。 晉王因政書吳主,諭以禍福。 初,晉王娶王肅之女,生炎及攸,以攸繼景王后。 攸性孝友,多材藝,清和平允,名聞過於炎。 晉王愛之,常曰:「天下者,景王之天下也,吾攝居相位,百年之後,大業宜歸攸。 」炎立發委地,手垂過膝,嘗從容問裴秀曰:「人有相否? 」因以異相示之。 秀由是歸心。 羊琇與炎善,為炎畫策,察時政所宜損益,皆令炎豫記之,以備晉王訪問。 晉王欲以攸為世子,山濤曰:「廢長立少,違禮不祥。 」賈充曰:「中撫軍有君人之德,不可易也。 」何曾、裴秀曰:「中撫軍聰明神武,有超世之才,人望既茂,天表如此,固非人臣之相也。 」晉王由是意定,丙午,立炎為世子。 吳主封太子□及其三弟皆為王,立妃滕氏為皇后。 初,吳主之立,發優詔,恤士民,開倉廩,振貧乏,科出宮女以配無妻者,禽獸養於苑中者皆放之。 當時翕然稱為明主。 及既得志,粗暴矣盈,多忌諱,好酒色,大小失望,濮陽興、張布竊悔之。 或譖諸吳主,十一月,朔,興、布入朝,吳主執之,徙於廣州,道殺之,夷三族。 以後父滕牧為衛將軍,錄尚書事。 牧,胤之族人也。 是歲,罷屯田官。 category:資治通鑑
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)