1
資治通鑑第081巻【晉紀三】起上章困敦,盡著雍涒灘,凡九年。 世祖武皇帝中太康元年(庚子,西元二八〇年)春,正月,呉大赦。 杜預向江陵,王渾出橫江,攻呉鎭、戍,所向皆克。 二月,戊午,王濬、唐彬撃破丹楊監盛紀。 呉人於江磧要害之處,並以鐵鎖橫截之; 又作鐵錐,長丈餘,暗置江中,以逆拒舟艦。 濬作大筏數十,方百餘歩,縛草爲人,被甲持仗,令善水者以筏先行,遇鐵錐,錐輒著筏而去。 又作大炬,長十餘丈,大數十圍,灌以麻油,在船前,遇鎖,然炬燒之,須臾,融液斷絶,於是船無所礙。 庚申,濬克西陵,殺呉都督留憲等。 壬戌,克荊門、夷道二城,殺夷道監陸晏。 杜預遣牙門周旨等帥奇兵八百泛舟夜渡江,襲樂鄕,多張旗幟,起火巴山。 呉都督孫歆懼,與江陵督伍延書曰:「北來諸軍,乃飛渡江也。 」旨等伏兵樂鄕城外,歆遣軍出拒王濬,大敗而還。 旨等發伏兵隨歆軍而入,歆不覺,直至帳下,虜歆而還。 乙丑,王濬撃殺呉水軍都督陸景。 杜預進攻江陵,甲戌,克之,斬伍延。 於是沅、湘以南,接於交、廣,州郡皆望風送印綬。 預杖節稱詔而緩撫之。 凡所斬獲呉都督、監軍十四,牙門、郡守百二十餘人。 胡奮克江安。 乙亥,詔:「王濬、唐彬旣定巴丘,與胡奮、王戎共平夏口、武昌,順流長騖,直造秣陵。 杜預當鎭靜零、桂,懷輯衡陽。 大兵旣過,荊州南境固當傳檄而定。 預等各分兵以益濬、彬,太尉充移屯項。 」王戎遣參軍襄陽羅尚、南陽劉喬將兵與王濬合攻武昌,呉江夏太守劉朗、督武昌諸軍虞昺皆降。 昺,翻之子也。 杜預與衆軍會議,或曰:「百年之寇,未可盡克,方春水生,難於久駐,宜俟來冬,更爲大舉。 」預曰:「昔樂毅藉濟西一戰以並強齊,今兵威已振,譬如破竹,數節之後,皆迎刃而解,無復著手處也。 」遂指授群帥方略,逕造建業。 呉主聞王渾南下,使丞相張悌督丹楊太守沈瑩、護軍孫震、副軍師諸葛靚帥衆三萬渡江逆戰。 至牛渚,沈瑩曰:「晉治水軍於蜀久矣,上流諸軍,素無戒備,名將皆死,幼少當任,恐不能御也。 晉之水軍必至於此,宜畜衆力以待其來,與之一戰,若幸而勝之,江西自淸。 今渡江與晉大軍戰,不幸而敗,則大事去矣! 」悌曰:「呉之將亡,賢愚所知,非今日也。 吾恐蜀兵至此,衆心駭懼,不可復整。 及今渡江,猶可決戰。 若其敗喪,同死社稷,無所復恨。 若其克捷,北敵奔走,兵勢萬倍,便當乘勝南上,逆之中道,不憂不破也。 若如子計,恐士衆散盡,坐待敵到,君臣倶降,無復一人死難者,不亦辱乎! 」三月,悌等濟江,圍渾部將城陽都尉張喬於楊荷。 喬衆才七千,閉柵請降。 諸葛艦欲屠之,悌曰:「強敵在前,不宜先事其小,且殺降不祥。 」靚曰:「此屬以救兵未至,少力不敵,故且偽降以緩我,非眞伏也。 若捨之而前,必爲後患。 」悌不從,撫之而進。 悌與揚州刺史汝南周浚,結陳相對,沈瑩帥丹楊鋭卒、刀楯五千,三沖晉兵,不動。 瑩引退,其衆亂; 將軍薛勝、蔣班因其亂而乘之,呉兵以次奔潰,將帥不能止,張喬自後撃之,大敗呉兵於版橋。 諸葛靚帥數百人遁去,使過迎張悌,悌不肯去,靚自往牽之曰:「存亡自有大數,非卿一人所支,奈何故自取死! 」悌垂涕曰:「仲思,今日是我死日也! 且我爲兒童時,便爲卿家丞相所識拔,常恐不得其死,負名賢知顧。 今以身徇社稷,復何道邪! 」靚再三牽之,不動,乃流涙放去,行百餘歩,顧之,已爲晉兵所殺,並斬孫震、沈瑩等七千八百級,呉人大震。 初,詔書使王濬下建平,受杜預節度,至建業,受王渾節度。 預至江陵,謂諸將曰:「若濬得建平,則順流長驅,威名已著,不宜令受制於我; 若不能克,則無縁得施節度。 」濬至西陵,預與之書曰:「足下旣摧其西籓,便當逕取建業,討累世之逋寇,釋呉人於塗炭,振旅還都,亦曠世一事也! 」濬大悅,表呈預書。 及張悌敗死,揚州別駕何惲謂周浚曰:「張悌舉全呉精兵殄滅於此,呉之朝野莫不震懾。 今王龍驤旣破武昌,乘勝東下,所向輒克,土崩之勢見矣。 謂宜速引兵渡江,直指建業,大軍猝至,奪其膽氣,可不戰禽也! 」浚善其謀,使白王渾。 惲曰:「渾暗於事機,而欲愼己免咎,必不我從。 」浚固使白之,渾果曰:「受詔但令屯江北以抗呉軍,不使輕進。 貴州雖武,豈能獨平江東乎! 今者違命,勝不足多,若其不勝,爲罪已重。 且詔令龍驤受我節度,但當具君舟楫,一時倶濟耳。 」惲曰:「龍驤克萬里之寇,以旣成之功來受節度,未之聞也。 且明公爲上將,見可而進,豈得一一須詔令乎! 今乘此渡江,十全必克,何疑何慮而淹留不進! 此鄙州上下所以恨恨也。 」渾不聽。 王濬自武昌順流徑趣建業,呉主遣游撃將軍張象帥舟師萬人御之,像衆望旗而降。 濬兵甲滿江,旌旗燭天,威勢甚盛,呉人大懼。 呉主之嬖臣岑昏,以傾險諛佞,致位九列,好興功役,爲衆患苦。 及晉兵將至,殿中親近數百人叩頭請於呉主曰:「北軍日近而兵不舉刃,陛下將如之何? 」呉主曰:「何故? 」對曰:「正坐岑昏耳。 」呉主獨言:「若爾,當以奴謝百姓! 」衆因曰:「唯! 」遂並起收昏。 呉主駱驛追止,已屠之矣。 陶浚將討郭馬,至武昌,聞晉兵大入,引兵東還。 至建業,呉主引見,問水軍消息,對曰:「蜀船皆小,今得二萬兵,乘大船以戰,自足破之。 」於是合衆,授浚節鉞。 明日當發,其夜,衆悉逃潰。 時王渾、王濬及琅邪王伷皆臨近境,呉司徒何植、建威將軍孫晏悉送印節詣渾降。 呉主用光祿勳薛瑩、中書令胡沖等計,分遣使者奉書於渾、灘、伷以請降。 又遺其群臣書,深自咎責,且曰:「今大晉平治四海,是英俊展節之秋,勿以移朝改朔,用損厥志。 」使者先送璽綬於琅邪王伷。 壬寅,王濬舟師過三山,王渾遣信要濬暫過論事; 濬舉帆直指建業,報曰:「風利,不得泊也。 」是日,濬戎卒八萬,方舟百里,鼓噪入於石頭,呉主皓面縛輿櫬,詣軍門降。 濬解縛焚櫬,延請相見。 收其圖籍,克州四,郡四十三,戸五十二萬三千,兵二十三萬。 朝廷聞呉已平,群臣皆賀上壽。 帝執爵流涕曰:「此羊太傅之功也。 」驃騎將軍孫秀不賀,南向流涕曰:「昔討逆弱冠以一校尉創業,今後主舉江南而棄之,宗廟山陵,於此爲墟。 悠悠蒼天,此何人哉! 」呉之未下也,大臣皆以爲未可輕進,獨張華堅執以爲必克。 賈充上表稱:「呉地未可悉定,方夏,江、淮下濕,疾疫必起,宜召諸軍還,以爲後圖。 雖腰斬張華不足以謝天下。 」帝曰:「此是吾意,華但與吾同耳。 」荀勗復奏,宜如充表,帝不從。 杜預聞充奏乞罷兵,馳表固爭,使至轘轅而呉已降。 充慚懼,詣闕請罪,帝撫而不問。 夏,四月,甲申,詔賜孫皓爵歸命侯。 乙酉,大赦,改元。 大酺五日。 遣使者分詣荊、揚撫慰,呉牧、守已下皆不更易,除其苛政,悉從簡易,呉人大悅。 滕修討郭馬未克,聞晉伐呉,帥衆赴難,至巴丘,聞呉亡,縞素流涕,還,與廣州刺史閭豐、蒼梧太守王毅各送印綬請降。 孫皓遣陶璜之子融持手書諭璜,璜流涕數日,亦送印綬降; 帝皆復其本職。 王濬之東下也,呉城戍皆望風款附,獨建平太守吾彦嬰城不下,聞呉亡,乃降。 帝以彦爲金城太守。 初,朝廷尊寵孫秀、孫楷,欲以招來呉人。 及呉亡,降秀爲伏波將軍,楷爲渡遼將軍。 琅邪王伷遣使送孫皓及其宗族詣洛陽。 五月,丁亥朔,皓至,與其太子瑾等泥頭面縛,詣東陽門。 詔遣謁者解其縛,賜衣服、車乘、田三十頃,歳給錢谷、綿絹甚厚。 拜瑾爲中郎,諸子爲王者皆爲郎中,呉之舊望,隨才擢敘。 孫氏將吏渡江者復十年,百姓復二十年。 庚寅,帝臨軒,大會文武有位及四方使者,國子學生皆預焉。 引見歸命侯皓及呉降人,皓登殿稽顙。 帝謂皓曰:「朕設此座以待卿久矣。 」皓曰:「臣於南方,亦設此座以待陛下。 」賈充謂皓曰:「聞君在南方鑿人目,剝人面皮,此何等刑也? 」皓曰:「人臣有弒其君及奸回不忠者,則加此刑耳。 」充默然甚愧,而皓顏色無怍。 帝從容問散騎常侍薛瑩孫皓所以亡,對曰:「皓暱近小人,刑罰放濫,大臣諸將,人不自保,此其所以亡也。 」它日,又問吾彦,對曰:「呉主英俊,宰輔賢明。 」帝笑曰:「若是,何故亡? 」彦曰:「天祿永終,歴數有屬,故爲陛下禽耳。 」帝善之。 王濬之入建業也,其明日,王渾乃濟江,以濬不待己至,先受孫皓降,意甚愧忿,將攻濬。 何攀勸濬送皓與渾,由是事得解。 何惲以渾與濬爭功,與周浚牋曰:「《書》貴克讓,《易》大謙光。 前破張悌,呉人失氣,龍驤因之,陷其區宇。 論其前後,我實緩師,旣失機會,不及於事,而今方競其功; 彼旣不呑聲,將虧雍穆之弘,興矜爭之鄙,斯愚情之所不取也。 」浚得牋,卽諫止渾。 渾不納,表濬違詔不受節度,誣以罪狀。 渾子濟,尚常山公主,宗黨強盛。 有司奏請檻車征濬,帝弗許,但以詔書責讓濬以不從渾命,違制昧利。 濬上書自理曰:「前被詔書,令臣直造秣陵,又令受太尉充節度。 臣以十五日至三山,見渾軍在北岸,遣書邀臣; 臣水軍風發乘勢,逕造賊城,無縁回船過渾。 臣以日中至秣陵,暮乃被渾所下當受節度之符,欲令臣明十六日悉將所領還圍石頭,又索蜀兵及鎭南諸軍人名定見。 臣以爲皓已來降,無縁空圍石頭; 又,兵人定見,不可倉猝得就,皆非當今之急,不可承用,非敢忽棄明制也。 皓衆叛親離,匹夫獨坐,雀鼠貪生,苟乞一活耳,而江北諸軍不知虚實,不早縛取,自爲小誤。 臣至便得,更見怨恚,並云:『守賊百日,而令他人得之。 』臣愚以爲事君之道,苟利社稷,死生以之。 若其顧嫌疑以避咎責,此是人臣不忠之利,實非明主社稷之福也。 」渾又騰周浚書云:「濬軍得呉寶物。 」又云「濬牙門將李髙放火燒皓偽宮。 」濬復表曰:「臣孤根獨立,結恨強宗。 夫犯上干主,其罪可救; 乖忤貴臣,禍在不測。 偽郎將孔攄説:去二月武昌失守,水軍行至,皓案行石頭還,左右人皆跳刀大呼云:『要當爲陛下一死戰決之。 』皓意大喜,意必能然,便盡出金寶以賜與之。 小人無狀,得便持走。 皓懼,乃圖降首。 降使適去,左右劫奪財物,略取妻妾,放火燒宮。 皓逃身竄首,恐不脱死。 臣至,遣參軍主者救斷其火耳。 周浚先入皓宮,渾又先登皓舟,臣之入觀,皆在其後。 皓宮之中,乃無席可坐,若有遺寶,則浚與渾先得之矣。 等雲臣屯聚蜀人,不時送皓,欲有反狀。 又恐動呉人,言臣皆當誅殺,取其妻子,冀其作亂,得騁私忿。 謀反大逆,尚以見加,其餘謗□沓,故其宜耳。 今年平呉,誠爲大慶; 於臣之身,更受咎累。 」濬至京師,有司奏濬違詔,大不敬,請付廷尉科罪; 詔不許。 又奏濬赦後燒賊船百三十五艘,輒敕付廷尉禁推; 詔勿推。 渾、濬爭功不已,帝命守廷尉廣陵劉頌校其事,以渾爲上功,濬爲中功。 帝以頌折法失理,左遷京兆太守。 庚辰,增賈充邑八千戸,以王濬爲輔國大將軍,封襄陽縣侯; 杜預爲當陽縣侯; 王戎爲安豐縣侯; 封琅邪王伷二子爲亭侯; 增京陵侯王渾邑八千戸,進爵爲公; 尚書關内侯張華進封廣武縣侯,增邑萬戸; 荀勗以專典詔命功,封一子爲亭侯; 其餘諸將及公卿以下,賞賜各有差。 帝以平呉,策告羊祜廟,乃封其夫人夏侯氏爲萬歳鄕君,食邑五千戸。 王濬自以功大,而爲渾父子及黨與所挫抑,毎進見,陳其攻伐之勞及見枉之狀,或不勝忿憤,逕出不辭; 帝毎容恕之。 益州護軍范通謂濬曰:「卿功則美矣,然恨所以居美者未盡善也。 卿旋旃之日,角巾私第,口不言平呉之事,若有問者,輒曰:『聖人之德,群帥之力,老夫何力之有! 』此藺生所以屈廉頗也,王渾能無愧乎! 」濬曰:「吾始懲鄧艾之事,懼禍及身,不得無言; 其終不能遣諸胸中,是吾褊也。 」時人鹹以濬功重報輕,爲之憤邑。 博士秦秀等並上表訟濬之屈,帝乃遷濬鎭軍大將軍。 王渾嘗詣濬,濬嚴設備衞,然後見之。 杜預還襄陽,以爲天下雖安,忘戰必危,乃勤於講武,申嚴戍守。 又引滍、淯水以浸田萬餘頃,開揚口通零、桂之漕,公私賴之。 預身不跨馬,射不穿札,而用兵制勝,諸將莫及。 預在鎭,數餉遺洛中貴要; 或問其故,預曰:「吾但恐爲害,不求益也。 」王渾遷征東大將軍,復鎭壽陽。 諸葛靚逃竄不出。 帝與靚有舊,靚姊爲琅邪王妃,帝知靚在姊間,因就見焉。 靚逃於廁,帝又逼見之,謂曰:「不謂今日復得相見! 」靚流涕曰:「臣不能漆身皮面,復睹聖顏,誠爲慚恨! 」詔以爲侍中; 固辭不拜,歸於鄕里,終身不向朝廷而坐。 六月,復封丹水侯睦爲髙陽王。 秋,八月,己未,封皇弟延祚爲樂平王,尋薨。 九月,庚寅,賈充等以天下一統,屢請封禪; 帝不許。 冬,十月,前將軍靑州刺史淮南胡威卒。 威爲尚書,嘗諫時政之寬。 帝曰:「尚書郎以下,吾無所假借。 」威曰:「臣之所陳,豈在丞、郎、令史,正謂如臣等輩,始可以肅化明法耳! 」是歳,以司隸所統郡置司州,凡州十九,郡國一百七十三,戸二百四十五萬九千八百四十。 詔曰:「昔自漢末,四海分崩,刺史内親民事,外領兵馬。 今天下爲一,當韜戢干戈,刺史分職,皆如漢氏故事; 悉去州郡兵,大郡置武吏百人,小郡五十人。 」交州牧陶璜上言:「交、廣州西數千里,不賓屬者六萬餘戸,至於服從官役,才五千餘家。 二州脣齒,唯兵是鎭。 又,寧州諸夷,接據上流,水陸並通,州兵未宜約損,以示單虚。 」僕射山濤亦言「不宜去州郡武備」。 帝不聽。 及永寧以後,盜賊群起,州郡無備,不能禽制,天下遂大亂,如濤所言。 然其後刺史復兼兵民之政,州鎭愈重矣。 漢、魏以來,羌、胡、鮮卑降者,多處之塞内諸郡。 其後數因忿恨,殺害長吏,漸爲民患。 侍御史西河郭欽上疎曰:「戎狄強獷,歴古爲患。 魏初民少,西北諸郡,皆爲戎居,内及京兆、魏郡、弘農,往往有之。 今雖服從,若百年之後有風塵之警,胡騎自平陽、上黨不三日而至孟津,北地、西河、太原、馮翊、安定、上郡盡爲狄庭矣。 宜及平呉之威,謀臣猛將之略,漸徙内郡雜胡於邊地,峻四夷出入之防,明先王荒服之制,此萬世之長策也。 」帝不聽。 世祖武皇帝中太康二年(辛丑,西元二八一年)春,三月,詔選孫皓宮人五千人入宮。 帝旣平呉,頗事游宴,怠於政事,掖庭殆將萬人。 常乘羊車,恣其所之,至便宴寢; 宮人競以竹葉插戸,鹽汁灑地,以引帝車。 而後父楊駿及弟珧、濟始用事,交通請謁,勢傾内外,時人謂之三楊,舊臣多被疎退。 山濤數有規諷,帝雖知而不能改。 初,鮮卑莫護跋始自塞外入居遼西棘城之北,號曰慕容部。 莫護跋生木延,木延生渉歸,遷於遼東之北。 世附中國,數從征討有功,拜大單于。 冬,十月,渉歸始寇昌黎。 十一月,壬寅,髙平武公陳騫薨。 是歳,揚州刺史周浚移鎭秣陵。 呉民之未服者,屢爲寇亂,浚皆討平之。 賓禮故老,搜求俊乂,威惠並行,呉人悅服。 世祖武皇帝中太康三年(壬寅,西元二八二年)春,正月,丁丑朔,帝親祀南郊。 禮畢,喟然問司隸校尉劉毅曰:「朕可方漢之何帝? 」對曰:「桓、靈。 」帝曰:「何至於此? 」對曰:「桓、靈賣官錢入官庫,陛下賣官錢入私門。 以此言之,殆不如也! 」帝大笑曰:「桓、靈之世,不聞此言,今朕有直臣,固爲勝之。 」毅爲司隸,糾繩豪貴,無所顧忌。 皇太子鼓吹入東掖門,毅劾奏之。 中護軍、散騎常侍羊琇,與帝有舊恩,典禁兵,豫機密十餘年,恃寵驕侈,數犯法。 毅劾奏琇罪當死; 帝遣齊王攸私請琇於毅,毅許之。 都官從事廣平程衞徑馳入護軍營,收琇屬吏,考問陰私,先奏琇所犯狼籍,然後言於毅。 帝不得已,免琇官。 未幾,復使以白衣領職。 琇。 景獻皇后之從父弟也; 後將軍王愷,文明皇后之弟也; 散騎常侍、侍中石崇,苞之子也。 三人皆富於財,競以奢侈相髙。 愷以□台澳釜,崇以蠟代薪; 愷作紫絲歩障四十里,崇作錦歩障五十里; 崇塗屋以椒,愷用赤石脂。 帝毎助愷,嘗以珊瑚樹賜之,髙二尺許,愷以示崇,崇便以鐵如意碎之; 愷怒,以爲疾己之寶。 崇曰:「不足多恨,今還卿! 」乃命左右悉取其家珊瑚樹,髙三、四尺者六、七株,如愷比者甚衆; 愷心光然自失。 車騎司馬傅咸上書曰:「先王之治天下,食肉衣帛,皆有其制。 竊謂奢侈之費,甚於天災。 古者人稠地狹,而有儲蓄,由於節也。 今者土曠人稀,而患不足,由於奢也。 欲時人崇儉,當詰其奢。 奢不見詰,轉相髙尚,無有窮極矣! 」尚書張華,以文學才識名重一時,論者皆謂華宜爲三公。 中書監荀勗、侍中馮紞以伐呉之謀深疾之。 會帝問華:「誰可托後事者? 」華對以「明德至親,莫如齊王。 」由是忤旨,勗因而譖之。 甲午,以華都督幽州諸軍事。 華至鎭,撫循夷夏,譽望益振,帝復欲征之。 馮紞侍帝,從容語及鐘會,紞曰:「會之反,頗由太祖。 」帝變色曰:「卿是何言邪! 」紞免冠謝曰:「臣聞善御者必知六轡緩急之宜,故孔子以仲由兼人而退之,冉求退弱而進之。 漢髙祖尊寵五王而夷滅,光武抑損諸將而克終。 非上有仁暴之殊,下有愚智之異也,蓋抑揚與奪使之然耳。 鐘會才智有限,而太祖誇獎無極,居以重勢,委以大兵,使會自謂算無遺策,功在不賞,遂構凶逆耳。 向令太祖録其小能,節以大禮,抑之以威權,納之以軌則,則亂心無由生矣。 」帝曰:「然。 」紞稽首曰:「陛下旣然臣之言,宜思堅冰之漸,勿使如會之徒復致傾覆。 」帝曰:「當今豈復有如會者邪? 」紞因屛左右而言曰:「陛下謀畫之臣,著大功於天下,據方鎭、總戎馬者,皆在陛下聖慮矣。 」帝默然,由是止,不征華。 三月,安北將軍嚴詢敗慕容渉歸於昌黎,斬獲萬計。 魯公賈充老病,上遣皇太子省視起居。 充自憂諡傳,從子模曰:「是非久自見,不可掩也! 」夏,四月,庚午,充薨。 世子黎民早卒,無嗣,妻郭槐欲以充外孫韓謐爲世孫,郎中令韓咸、中尉曹軫諫曰:「禮無異姓爲後之文,今而行之,是使先公受譏於後世而懷愧於地下也。 」槐不聽。 咸等上書,救改立嗣,事寢不報。 槐遂表陳之,雲充遺意。 帝許之,仍詔「自非功如太宰,始封、無後者,皆不得以爲比。 」及太常議諡,博士秦秀曰:「充悖禮溺情,以亂大倫。 昔鄫養外孫莒公子爲後,《春秋》書『莒人滅鄫』。 絶父祖之血食,開朝廷之亂原。 按《諡法》:『昏亂紀度曰荒』,請諡『荒公』。 」帝不從,更諡曰武。 閏月,丙子,廣陸成侯李胤薨。 齊王攸德望日隆,荀勗、馮紞、楊珧皆惡之。 紞言於帝曰:「陛下詔諸侯之國,宜從親者始。 親者莫如齊王,今獨留京師,可乎? 」勗曰:「百僚内外皆歸心齊王,陛下萬歳後,太子不得立矣。 陛下試詔齊王之國,必舉朝以爲不可,則臣言驗矣。 」帝以爲然。 冬,十二月,甲申,詔曰:「古者九命作伯,或入毘朝政,或出御方岳,其揆一也。 侍中、司空齊王攸,佐命立勳,劬勞王室,其以爲大司馬、都督靑州諸軍事,侍中如故,仍加崇典禮,主者詳案舊制施行。 ?睄以汝南王亮爲太尉、録尚書事、領太子太傅,光祿大夫山濤爲司徒,尚書令衞瓘爲司空。 征東大將軍王渾上書,以爲:「攸至親盛德,侔於周公,宜贊皇朝,與聞政事。 今出攸之國,假以都督虚號,而無典戎干方之實,虧友於款篤之義,懼非陛下追述先帝、文明太后待攸之宿意也。 若以同姓寵之太厚,則有呉、楚逆亂之謀,漢之呂、霍、王氏,皆何人也! 歴觀古今,苟事之輕重所在,不無爲害,唯當任正道而求忠良耳。 若以智計猜物,雖親見疑,至於疎者,庸可保乎! 愚以爲太子太保缺,宜留攸居之,與汝南王亮、楊珧共干朝事。 三人齊位,足相持正,旣無偏重相傾之勢,又不失親親仁覆之恩,計之盡善者也。 」於是扶風王駿、光祿大夫李喜、中護軍羊琇、侍中王濟、甄德皆切諫。 帝並不從。 濟使其妻常山公主及德妻長廣公主倶入,稽顙涕泣,請帝留攸。 帝怒,謂侍中王戎曰:「兄弟至親,今出齊王,自是朕家事,而甄德、王濟連遣婦來生哭人邪! 」乃出濟爲國子祭酒,德爲大鴻臚。 羊琇與北軍中候成粲謀見楊珧,手刃殺之; 珧知之,辭疾不出,諷有司奏琇,左遷太僕。 琇憤怨,發病卒。 李喜亦以年老遜位,卒於家。 喜在朝,姻親故人,與之分衣共食,而未嘗私以王官,人以此稱之。 是歳,散騎常侍薛瑩卒。 或謂呉郡陸喜曰:「瑩於呉士當爲第一乎? 」喜曰:「瑩在四五之間,安得爲第一! 夫以孫皓無道,呉國之士,沈默其體,潛而勿用者,第一也; 避尊居卑,祿以代耕者,第二也; 侃然體國,執正不懼者,第三也; 斟酌時宜,時獻微益者,第四也; 温恭修愼,不爲謅首者」第五也; 過此以往,不足複數。 故彼上士多淪沒而遠悔吝,中士有聲位而近禍殃。 觀瑩之處身本末,又安得爲第一乎! 」世祖武皇帝中太康四年(癸卯,西元二八三年)春,正月,甲申,以尚書右僕射魏舒爲左僕射,下邳王晃爲右僕射。 晃,孚之子也。 戊午,新沓康伯山濤薨。 帝命太常議崇錫齊王之物。 博士庾敷、太叔廣、劉暾、繆蔚、郭頤、秦秀、傅珍上表曰:「昔周選建德以左右王室,周公、康叔、聃季,皆入爲三公,明股肱之任重,守地之位輕也。 漢諸王侯,位在丞相、三公上,其入贊朝政者,乃有兼宮,其出之國,亦不復假台司虚名爲隆寵也。 今使齊王賢邪,則不宜以母弟之親尊居魯、衞之常職; 不賢邪,不宜大啓土宇,表建東海也。 古禮,三公無職,坐而論道,不聞以方任嬰之。 惟宣王救急朝夕,然後命召穆公征淮夷,故其詩曰:『徐方不回,王曰旋歸。 』宰相不得久在外也。 今天下已定,六合爲家,將數延三事,與論太平之基,而更出之,去王城二千里,違舊章矣。 』敷,純之子; 暾,毅之子也。 敷旣具草,先以呈純,純不禁。 事過太常鄭默、博士祭酒曹志,志愴然歎曰:「安有如此之才,如此之親,不得樹本助化,而遠出海隅! 晉室之隆,其殆矣乎! 」乃奏議曰:「古之夾輔王室,同姓則周公、異姓則太公,皆身居朝廷,五世反葬。 及其衰也,雖有五霸代興,豈與周、召之治同日而論哉! 自羲皇以來,豈一姓所能獨有! 當推至公之心,與天下共其利害,乃能享國久長。 是以秦、魏欲獨擅其權而才得沒身,周、漢能分其利而親疎爲用,此前事之明驗也。 志以爲當如博士等議。 」帝覽之,大怒曰:「曹志尚不明吾心,況四海乎! 」且謂:「博士不答所問而答所不問,橫造異論。 」下有司策免鄭默。 於是尚書朱整、褚等奏:「志等侵官離局,迷惘朝廷,崇飾晉言,假托無諱,請收志等付廷尉科罪。 」詔免志官,以公還第; 其餘皆付廷尉科罪。 庾純詣廷尉自首:「敷以議草見示,愚淺聽之。 」詔免純罪。 廷尉劉頌奏敷等大不敬,當棄市。 尚書奏請報聽廷尉行刑。 尚書夏侯駿曰:「官立八座,正爲此時。 」乃獨爲駁議。 左僕射下邳王晃亦從駿議。 奏留中七日,乃詔曰:「敷是議主,應爲戮首; 但敷家人自首,宜並廣等七人皆丐其死命,並除名。 」二月,詔以濟南郡益齊國。 己丑,立齊王攸子長樂亭侯寔爲北海王,命攸備物典策,設軒轅之樂,六佾之舞,黃鉞朝車,乘輿之副從焉。 三月,辛丑朔,日有食之。 齊獻王攸憤怨發病,乞守先後陵。 帝不許,遣御醫診視。 諸醫希旨,皆言無疾。 河南尹向雄諫曰:「陛下子弟雖多,然有德望者少; 齊王臣居京邑,所益實深,不可不思也。 」帝不納,雄憤恚而卒。 攸疾轉篤,帝猶催上道。 攸自強入辭,素持容儀,疾雖困,尚自整厲,舉止如常,帝益疑其無疾; 辭出數日,嘔血而薨。 帝往臨喪,攸子冏號踴,訴父病爲醫所誣。 詔卽誅醫,以冏爲嗣。 初,帝愛攸甚篤,爲荀勗、馮紞等所構,欲爲身後之慮,故出之。 及薨,帝哀慟不已。 馮紞侍側,曰:「齊王名過其實,天下歸之,今自薨殞,社稷之福也,陛下何哀之過! 」帝收涙而止。 詔攸喪禮依安平獻王故事。 攸舉動以禮,鮮有過事,雖帝亦敬憚之。 毎引之同處,必擇言而後發。 夏,五月,己亥,琅邪武王伷薨。 冬,十一月,以尚書左僕射魏舒爲司徒。 河南及荊、揚等六州大水。 歸命侯孫皓卒。 是歳,鮮卑慕容渉歸卒。 弟刪篡立,將殺渉歸子廆,廆亡匿於遼東徐郁家。 世祖武皇帝中太康五年(甲辰,西元二八四年)春,正月,己亥,有靑龍二,見武庫井中。 帝觀之,有喜色。 百官將賀,尚書左僕射劉毅表曰:「昔龍降夏庭,卒爲周禍。 《易》稱『潛龍勿用,陽在下也。 』尋案舊典,無賀龍之禮。 」帝從之。 初,陳群以吏部不能審核天下之士,故令郡國各置中正,州置大中正,皆取本士之人任朝廷官,德充才盛者爲之,使銓次等級以爲九品,有言行修著則升之,道義虧缺則降之,吏部憑之以補授百官。 行之浸久,中正或非其人,奸敝日滋。 劉毅上疎曰:「今立中正,定九品,髙下任意,榮辱在手,操人主之威福,奪天朝之權威,公無考校之負,私無告訐之忌,用心百態,營求萬端,廉讓之風滅,爭訟之俗成,臣竊爲聖朝恥之! 蓋中正之設,於損政之道有八; 髙下逐強弱,是非隨興衰,一人之身,旬日異狀,上品無寒門,下品無勢族,一也。 置州都者,本取州裡淸議咸所歸服,將以鎭異同,一言議也。 今重其任而輕其人,使駁違之論橫於州裡,嫌仇之隙結於大臣,二也。 本立格之體,爲九品者,謂才德有優劣,倫輩有首尾也。 今乃使優劣易地,首尾倒錯,三也。 陛下賞善罰惡,無不裁之以法,獨置中正,委以一國之重,曾無賞罰之防,又禁人不得訴訟,使之縱橫任意,無所顧憚,諸受枉者,抱怨積直,不獲上聞,四也。 一國之士,多者千數,或流徙異邦,或取給殊方,面猶不識,況盡其才! 而中正知與不知,皆當品狀,采譽於台府,納毀於流言,任己則有不識之蔽,聽受則有彼此之偏,五也。 凡求人才者,欲以治民也,今當官著效者或附卑品,在官無績者更獲髙敘,是爲抑功實而隆空名,長浮華而廢考績,六也。 凡官不同人,事不同能。 今不狀其才之所宜而但第爲九品,以品取人,或非才能之所長,以狀取人,則爲本品之所限,徒結白論而品狀相妨,七也。 九品所下不彰其罪,所上不列其善,各任愛憎,以植其私,天下之人焉得不懈德行而鋭人事,八也。 由此論之,職名中正,實爲奸府; 事名九品,而有八損。 古今之失,莫大於此! 愚臣以爲宜罷中正,除九品,棄魏氏之敝法,更立一代之美制。 」太尉汝南王亮、司空衞瓘亦上疎曰:「魏氏承喪亂之後,人士流移,考詳無地,故立九品之制,粗且爲一時選用之本耳。 今九域同規,大化方始,臣等以爲宜皆蕩除末法,咸用土斷,自公卿以下,以所居爲正,無復縣客,遠屬異土,盡除中正九品之制,使舉善進才,各由鄕論,則華競自息,各求於己矣。 」始平王文學江夏李重上疎,以爲:「九品旣除,宜先開移徙,聽相並就,則土斷之實行矣。 」帝雖善其言而終不能改也。 冬,十二月,庚午,大赦。 閏月,當陽成侯杜預卒。 是歳,塞外匈奴胡太阿厚帥部落二萬九千三百人來降,帝處之塞内西河。 罷寧州入益州,置南夷校尉以護之。 世祖武皇帝中太康六年(乙巳,西元二八五年)春,正月,尚書左僕射劉毅致仕,尋卒。 戊辰,以王渾爲尚書左僕射,渾子濟爲侍中。 渾主者處事不當,濟明法繩之。 濟從兄佑,素與濟不協,因毀濟不能容其父,帝由是疎濟,後坐事免官。 濟性豪侈,帝謂侍中和嶠曰:「我將罵濟而後官之,如何? 」嶠曰:「濟俊爽,恐不可屈。 」帝乃召濟,切讓之,旣而曰:「頗知愧不? 」濟曰:「『尺布』、『斗粟』之謠,常爲陛下愧之。 他人能令親者疎,臣不能令親者親,以此愧陛下耳。 」帝默然。 嶠,治之孫也。 靑、梁、幽、冀州旱。 秋,八月,丙戌朔,日有食之。 冬,十二月,庚子,襄陽武侯王濬卒。 是歳,慕容刪爲其下所殺,部衆復迎渉歸子廆而立之。 渉歸與宇文部素有隙,廆請討之,朝廷弗許。 廆怒,入寇遼西,殺略甚衆。 帝遣幽州軍討廆,戰於肥如,廆衆大敗。 自是毎歳犯邊,又東撃扶餘,扶餘王依慮自殺; 子弟走保沃沮。 廆夷其國城,驅萬餘人而歸。 世祖武皇帝中太康七年(丙午,西元二八六年)春,正月,甲寅朔,日有食之。 魏舒稱疾,固請遜位,以劇陽子罷。 舒所爲,必先行而後言,遜位之際,莫有知者。 衞瓘與舒書曰:「毎與足下共論此事,日日未果,可謂『瞻之在前,忽焉在後』矣。 」夏,慕容廆寇遼東,故扶餘王依慮子依羅求帥見人還復舊國,請援於東夷校尉何龕,龕遣督護賈沈將兵送之。 廆遣其將孫丁帥騎邀之於路,沈力戰,斬丁,遂復扶餘。 秋,匈奴胡都大博及萎莎胡各帥種落十萬餘口詣雍州降。 九月,戊寅,扶風武王駿薨。 冬,十一月,壬子,以隴西王泰都督關中諸軍事。 泰,宣帝弟馗之子也。 是歳,鮮卑拓跋悉鹿卒,弟綽立。 世祖武皇帝中太康八年(丁未,西元二八七年)春,正月,戊申朔,日有食之。 太廟殿陷,秋,九月,改營太廟,作者六萬人。 是歳,匈奴都督大豆得一育鞠等復帥種落萬一千五百口來降。 世祖武皇帝中太康九年(戊申,西元二八八年)春,正月,壬申朔,日有食之。 夏,六月,庚子朔,日有食之。 郡國三十三大旱。 秋,八月,壬子; 星隕如雨。 地震。 category:資治通鑑
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)