1
資治通鑑巻第二百一十六【唐紀三十二】起強圉大淵獻十二月,盡昭陽大荒落,凡六年有奇。 玄宗至道大聖大明孝皇帝下之上天寶六年(丁亥,西元七四七年)十二月,己巳,上以仙芝爲安西四鎭節度使,征靈察入朝,靈察大懼。 仙芝見靈察,趨走如故,靈察益懼。 副都護京兆程千里、押牙畢思琛及行官王滔等,皆平日構仙芝於靈察者也,仙芝面責千里、思琛曰:「公面雖男子,心如婦人,何也? 」又捽滔等,欲笞之,既而皆釋之,謂曰:「吾素所恨於汝者,欲不言,恐汝懷憂; 今既言之,則無事矣。 」軍中乃安。 初,仙芝爲都知兵馬使,猗氏人封常淸,少孤貧,細瘦纇目,一足偏短,求爲仙芝傔,不納。 常淸日候仙芝出入,不離其門,凡數十日,仙芝不得已留之。 會達奚部叛走,夫蒙靈察使仙芝追之,斬獲略盡。 常淸私作捷書以示仙芝,皆仙芝心所欲言者,由是一府奇之。 仙芝爲節度使,即署常淸判官; 仙芝出征,常爲留後。 仙芝乳母子鄭德詮爲郎將,仙芝遇之如兄弟,使典家事,威行軍中。 常淸嘗出,德詮走馬自後突之而過。 常淸至使院,使召德詮,毎過一門,輒闔之,既至,常淸離度謂曰:「常淸本出寒微,郎將所知。 今日中丞命爲留後,郎將何得於衆中相陵突! 」因叱之曰:「郎將須暫死以肅軍政! 」遂杖之六十,面仆地曳出。 仙芝妻及乳母於門外叫哭救之,不及,因以狀白仙芝。 仙芝覽之,驚曰:「已死邪? 」及見常淸,遂不復言,常淸亦不之謝。 軍中畏之惕息。 自唐興以來,邊帥皆用忠厚名臣,不久任,不遙領,不兼統,功名著者往往入爲宰相。 其四夷之將,雖才略如阿史那社爾、契苾何力猶不專大將之任,皆以大臣爲使以制之。 及開元中,天子有呑四夷之志,爲邊將者十餘年不易,始久任矣; 皇子則慶、忠諸王,宰相則蕭嵩、牛仙客,始遙領矣; 蓋嘉運、王忠嗣專制數道,始兼統矣。 李林甫欲杜邊帥入相之路,以胡人不知書,乃奏言:「文臣爲將,怯當矢石,不若用寒畯胡人; 胡人則勇決習戰,寒族則孤立無黨,陛下誠心恩洽其心,彼必能爲朝廷盡死。 」上悅其言,始用安祿山。 至是,諸道節度使盡用胡人,精兵鹹戍北邊,天下之勢偏重,卒使祿山傾覆天下,皆出於林甫專寵固位之謀也。 玄宗至道大聖大明孝皇帝下之上天寶七年(戊子,西元七四八年)夏,四月,辛丑,左監門大將軍、知内侍省事髙力士加驃騎大將軍。 力士承恩歳久,中外畏之。 太子亦呼之爲兄,諸王公呼之爲翁,駙馬輩直謂之爺,自李林甫、安祿山輩皆因之以取將相。 其家富厚不貲。 於西京作寶壽寺,寺鐘成,力士作齋以慶之,舉朝畢集。 撃鐘一杵,施錢百緡,,有求媚者至二十杵,少者不減十杵。 然性和謹少過,善觀時俯仰,不敢驕橫,故天子終親任之,士大夫亦不疾惡也。 五月,壬午,群臣上尊號曰開元天寶聖文神武應道皇帝; 赦天下,免百姓來載租庸,擇後魏子孫一人爲三恪。 六月,庚子,賜安祿山鐵券。 度支郎中兼侍御史楊釗善窺上意所愛惡而迎之,以聚斂驟遷,歳中領十五餘使。 甲辰,遷給事中,兼御史中丞,專判度支事,恩幸日隆。 蘇冕論曰:設官分職,各有司存。 政有恆而易守,事歸本而難失,經遠之理,捨此奚據! 洎奸臣廣言利以邀恩,多立使以示寵,刻下民以厚斂,張虚數以獻狀; 上心蕩而益奢,人望怨而成禍; 使天子有司守其位而無其事,愛厚祿而虚其用。 宇文融首唱其端,楊愼矜、王□繼遵其軌,楊國忠終成其亂。 仲尼云:「寧有盜臣,而無聚斂之臣。 」誠哉是言! 前車既覆,後轍未改,求達化本,不亦難乎! 冬,十月,庚戌,上幸華淸宮。 十一月,癸未,以貴妃姊適崔氏者爲韓國夫人,適裴氏者爲虢國夫人,適柳氏者爲秦國夫人。 三人皆有才色,上呼之爲姨,出入宮掖,並承恩澤,勢傾天下。 毎命婦入見,玉眞公主等皆讓不敢就位。 三姊與銛、錡五家,凡有請托,府縣承迎,峻於制敕; 四方賂遺,輻湊其門,惟恐居後,朝夕如市。 十宅諸王及百孫院婚嫁,皆先以錢千緡賂韓、虢使請,無不如志。 上所賜與及四方獻遺,五家如一。 競開第捨,極其壯麗,一堂之費,運逾千萬; 既成,見它人有勝己者,輒毀而改爲。 虢國尤爲豪蕩,一旦,帥工徒突入韋嗣立宅,即撤去舊屋,自爲新第,但授韋氏以隙地十畝而已。 中堂既成,召工圬墁,約錢二百萬; 復求賞技,虢國以絳羅五百段賞之,嗤而不顧,曰:「請取螻蟻、蜥蜴,記其數置堂中,苟失一物,不敢受直。 」十二月,戊戌,或言玄元皇帝降於朝元閣,制改會昌縣曰昭應,廢新豐入昭應。 辛酉,上還宮。 哥舒翰築神威軍於靑海上,吐蕃至,翰撃破之。 又築城於靑海中龍駒島,謂之應龍城,吐蕃屛跡不敢近靑海。 是歳,雲南王歸義卒,子閣羅鳳嗣,以其子鳳迦異爲陽瓜州刺史。 玄宗至道大聖大明孝皇帝下之上天寶八年(己丑,西元七四九年)春,二月,戊申,引百官觀左藏,賜帛有差。 是時州縣殷富,倉庫積粟帛,動以萬計。 楊釗奏請所在糶變爲輕貨,及征丁租地稅皆變布帛輸京師; 屢奏帑藏充牣,古今罕儔,故上帥群臣觀之,賜釗紫衣金魚以賞之。 上以國用豐衍,故視金帛如糞壤,賞賜貴寵之家,無有限極。 三月,朔方節度等使張齊丘於中受降城西北五百餘里木刺山築橫塞軍,以振遠軍使鄭人郭子儀爲橫塞軍使。 夏,四月,咸寧太守趙奉璋告李林甫罪二十餘條; 狀未達,林甫知之,諷御史逮捕,以爲妖言,杖殺之。 先是,折衝府皆有木契、銅魚,朝廷征發,下敕書、契、魚,都督、郡府參驗皆合,然後遣之。 自募置擴騎,府兵日益墮壞,死及逃亡者,有司不復點補; 其六馱馬牛、器械、糗糧,耗散略盡。 府兵入宿衞者,謂之侍官,言其爲天子侍衞也。 其後本衞多以假人,役使如奴隸,長安人羞之,至以相詬病。 其戍邊者,又多爲邊將苦使,利其死而沒其財。 由是應爲府兵者皆逃匿,至是無兵可交。 五月,癸酉,李林甫奏停折衝府上下魚書; 是後府兵徒有官吏而已。 其折衝、果毅,又歴年不遷,士大夫亦恥爲之。 其擴騎之法,天寶以後,稍亦變廢,應募者皆市井負販、無賴子弟,未嘗習兵。 時承平日久,議者多謂中國兵可銷,於是民間挾兵器者有禁; 子弟爲武官,父兄擯不齒。 猛將精兵,皆聚於西北邊,中國無武備矣。 太白山人李渾等上言見神人,言金星洞有玉板石記聖主福壽之符; 命御史中丞王□入仙遊谷求而獲之。 上以符瑞相繼,皆祖宗休烈,六月,戊申,上聖祖號曰大道玄元皇帝,上髙祖謚曰神堯大聖皇帝,大宗謚曰文武大聖皇帝,髙宗謚曰天皇大聖皇帝,中宗謚曰孝和大聖皇帝,睿宗謚曰玄眞大聖皇帝,竇太后以下皆加謚曰順聖皇后。 辛亥,刑部尚書、京兆尹蕭炅坐贓左遷汝陰太守。 上命隴右節度使哥舒翰帥隴右、河西及突厥阿布思兵,益以朔方、河東兵,凡六萬三千,攻吐蕃石堡城。 其城三面險絶,惟一徑可上,吐蕃但以數百人守之,多貯糧食,積檑木及石,唐兵前後屢攻之,不能克。 翰進攻數日不拔,召裨將髙秀巖、張守瑜,欲斬之,二人請三日期可克; 如期拔之,獲吐蕃鐵刃悉諾羅等四百人,唐士卒死者數萬,果如王忠嗣之言。 頃之,翰又遣兵於赤嶺西開屯田,以謫卒二千戍龍駒島; 冬冰合,吐蕃大集,戍者盡沒。 閏月,乙丑,以石堡城爲神武軍,又於劍南西山索磨川置保寧都護府。 丙寅,上謁太淸宮。 丁卯,群臣上尊號曰開元天地大寶聖文神武應道皇帝,赦天下。 禘、祫自今於太淸宮聖祖前設位序正。 秋,七月,冊突騎施移撥爲十姓可汗。 八月,乙亥,護蜜王羅眞檀入朝,請留宿衞; 許之,拜左武衞將軍。 冬,十月,乙丑,上幸華淸宮。 十一月,乙未,吐火羅葉護失裡怛伽羅遣使表稱:「朅師王親附吐蕃,因苦小勃律鎭軍,阻其糧道。 臣思破兇徒,望發安西兵,以來歳正月至小勃律,六月至大勃律。 」上許之。 玄宗至道大聖大明孝皇帝下之上天寶九年(庚寅,西元七五〇年)春,正月,己亥,上還宮。 群臣屢表請封西嶽,許之。 二月,楊貴妃復忤旨,送歸私第。 戸部郎中吉温因宦官言於上曰:「婦人識慮不遠,違忤聖心,陛下何愛宮中一席之地,不使之就死,豈忍辱之於外捨邪? 」上亦悔之,遣中使賜以御膳。 妃對使者涕泣曰:「妾罪當死,陛下幸不殺而歸之。 今當永離掖庭,金玉珍玩,皆陛下所賜,不足爲獻,惟發者父母所與,敢以薦誠。 」乃剪髮一繚而獻之。 上遽使髙力士召還,寵待益深。 時諸貴戚競以進食相尚,上命宦官姚思藝爲檢校進食使,水陸珍羞數千盤,一盤費中人十家之産。 中書舍人竇華嘗退朝,値公主進食,列於中衢,傳呼按轡出其間,宮苑小兒數百奮梃於前,華僅以身免。 安西節度使髙仙芝破朅師,虜其王勃特沒。 三月,庚子,立勃特沒之兄素迦爲朅師王。 上命御史大夫王□鑿華山路,設壇塲於其上。 是春,關中旱,辛亥,岳祠災; 制罷封西嶽。 夏,四月,己巳,御史中丞宋渾坐贓巨萬,流潮陽。 初,吉温因李林甫得進; 及兵部侍郎兼御史中丞楊釗恩遇浸深,温遂去林甫而附之,爲釗畫代林甫執政之策。 蕭炅及渾,皆林甫所厚也,求得其罪,使釗奏而逐之,以剪其心腹,林甫不能救也。 五月,乙卯,賜安祿山爵東平郡王。 唐將帥封王自此始。 秋,七月,乙亥,置廣文館於國子監,以教諸生習進士者。 八月,丁巳,以安祿山兼河北道採訪處置使。 朔方節度使張齊丘給糧失宜,軍士怒,毆其判官; 兵馬使郭子儀以身捍齊丘,乃得免。 癸亥,齊丘左遷濟陰太守,以河西節度使安思順權知朔方節度事。 辛卯,處士崔昌上言:「國家宜承周、漢,以土代火; 周、隋皆閏位,不當以其子孫爲二王后。 」事下公卿集議。 集賢院學士衞包上言:「集議之夜,四星聚於尾,天意昭然。 」上乃命求殷、周、漢後爲三恪,廢韓、介、巂公; 以昌爲左贊善大夫,包爲虞部員外郎。 冬,十月,庚申,上幸華淸宮。 太白山人王玄翼上言見玄元皇帝,言寶仙洞有妙寶眞符。 命刑部尚書張均等往求,得之。 時上尊道教,慕長生,故所在爭言符瑞,群臣表賀無虚月。 李林甫等皆請舍宅爲觀以祝聖壽,上悅。 安祿山屢誘奚、契丹,爲設會,飲以莨菪酒,醉而坑之,動數千人,函其酋長之首以獻,前後數四。 至是請入朝,上命有司先爲起第於昭應。 祿山至戲水,楊釗兄弟姊妹皆往迎之,冠蓋蔽野; 上自幸望春宮以待之。 辛未,祿山獻奚俘八千人,上命考課之日書上上考。 前此聽祿山於上谷鑄錢五壚,祿山乃獻錢樣千緡。 楊釗,張易之之甥也,奏乞昭雪易之兄弟。 庚辰,制引易之兄弟迎中宗於房陵之功,復其官爵,仍賜一子官。 釗以圖讖有「金刀」,請更名; 上賜名國忠。 十二月,乙亥,上還宮。 關西遊弈使王難得撃吐蕃,克五橋,拔樹敦城,以難得爲白水軍使。 安西四鎭節度使髙仙芝偽與石國約和,引兵襲之,虜其王及部衆以歸,悉殺其老弱。 仙芝性貪,掠得瑟瑟十餘斛,黃金五六橐駝,其餘口馬雜貨稱是,皆入其家。 楊國忠德鮮于仲通,薦爲劍南節度使。 仲通性褊急,失蠻夷心。 故事,南詔常與妻子倶謁都督,過雲南,雲南太守張虔陀皆私之。 又多所徴求,南詔王閣羅鳳不應,虔陀遣人詈辱之,仍密奏其罪。 閣羅鳳忿怨,是歳,發兵反,攻陷雲南,殺虔陀,取夷州三十二。 玄宗至道大聖大明孝皇帝下之上天寶十年(辛卯,西元七五一年)春,正月,壬辰,上朝獻太淸宮; 癸巳,朝享太廟; 甲子,合祀天地於南郊,赦天下,免天下今載地稅。 丁酉,命李林甫遙領朔方節度使,以戸部侍郎李□知留後事。 庚子,楊氏五宅夜遊,與廣平公主從者爭西市門,楊氏奴揮鞭及公主衣,公主墜馬,駙馬程昌裔下扶之,亦被數鞭。 公主泣訴於上,上爲之杖殺楊氏奴。 明日,免昌裔官,不聽朝謁。 上命有司爲安祿山起第於親仁坊,敕令但窮壯麗,不限財力。 既成,具幄帟器皿,充牣其中,有貼白檀床二,皆長丈,闊六尺; 銀平脱屛風,帳一方一丈八尺; 於廚廄之物皆飾以金銀,金飯罌二,銀淘盆二,皆受五斗,織銀絲筐及笊籬各一; 他物稱是。 雖禁中服御之物,殆不及也。 上毎令中使爲祿山護役,築第及儲偫賜物,常戒之曰:「胡眼大,勿令笑我。 」祿山入新第,置酒,乞降墨敕請宰相至第。 是日,上欲於樓下撃球,遽爲罷戲,命宰相赴之。 日遣諸楊與之選勝游宴,侑以梨園教坊樂。 上毎食一物稍美,或後苑校獵獲鮮禽,輒遣中使走馬賜之,絡驛於路。 甲辰,祿山生日,上及貴妃賜衣服、寶器、酒饌甚厚。 後三日,召祿山入禁中,貴妃以錦繡爲大襁褓,裹祿山,使宮人以彩輿舁之。 上聞後宮喧笑,問其故,左右以貴妃三日洗祿兒對。 上自往觀之,喜,賜貴妃洗兒金銀錢,復厚賜祿山,盡歡而罷。 自是祿山出入宮掖不禁,或與貴妃對食,或通宵不出,頗有丑聲聞於外,上亦不疑也。 安西節度使髙仙芝入朝,獻所擒突騎施可汗、吐蕃酋長、石國王、朅師王。 加仙芝開府儀同三司。 尋以仙芝爲河西節度使,代安思順; 思順諷群胡割耳剺面請留己,制復留思順於河西。 安祿山求兼河東節度。 二月,丙辰,以河東節度使韓休鈱爲左羽林將軍,以祿山代之。 戸部郎中吉温見祿山有寵,又附之,約爲兄弟,説祿山曰:「李右丞相雖以時事親三兄,必不肯以兄爲相; 温雖蒙驅使,終不得超擢。 兄若薦温於上,温即奏兄堪大任,共排林甫出之,爲相必矣。 」祿山悅其言,數稱温才於上,上亦忘曩日之言。 會祿山領河東,因奏温爲節度副使、知留後,以大理司直張通儒爲留後判官,河東事悉以委之。 是時,楊國忠爲御史中丞,方承恩用事。 祿山登降殿階,國忠常扶掖之。 祿山與王□倶爲大夫,□權任亞於李林甫。 祿山見林甫,禮貌頗倨。 林甫陽以他事召王大夫,□至,趨拜甚謹,祿山不覺自失,容貌益恭。 林甫與祿山語,毎揣知其情,先言之,祿山驚服。 祿山於公卿皆慢侮之,獨憚林甫,毎見,雖盛冬,常汗沾衣。 林甫乃引與坐於中書廳,撫以温言,自解披袍以覆之。 祿山忻荷,言無不盡,謂林甫爲十郎。 既歸范陽,劉駱谷毎自長安來,必問:「十郎何言? 」得美言則喜; 或但云「語安大夫,須好檢校! 」輒反手據床曰:「噫嘻,我死矣! 」祿山既兼領三鎭,賞刑己出,日益驕恣。 自以曩時不拜太子,見上春秋髙,頗内懼; 又見武備墮馳,有輕中國之心。 孔目官嚴莊、掌書記髙尚因爲之解圖讖,勸之作亂。 祿山養同羅、奚、契丹降者八千餘人,謂之「曳落河」。 曳落河者,胡言壯士也。 及家僮百餘人,皆驍勇善戰,一可當百。 又畜戰馬數萬匹,多聚兵仗,分遣商胡詣諸道販鬻,歳輸珍貨數百萬。 私作緋紫袍、魚袋、以百萬計。 以髙尚、嚴莊、張通儒及將軍孫孝哲爲腹心,史思明、安守忠、李歸仁、蔡希德、牛廷玠、向潤容、李庭望、崔乾祐、尹子奇、何千年、武令珣、能元皓、田承嗣、田乾眞、阿史那承慶爲爪牙。 尚,雍權人,本名不危,頗有辭學,薄游河朔,貧困不得志,常歎曰:「髙不危當舉大事而死,豈能嚙草根求活邪! 」祿山引置幕府,出入臥内。 尚典牋奏,莊治簿書。 通儒,萬歳之子; 孝哲,契丹出。 承嗣世爲盧龍小校,祿山以爲前鋒兵馬使,治軍嚴整。 嘗大雪,祿山按行諸營,至承嗣營,寂若無人,入閲士卒,無一人不在者,祿山以是重之。 夏,四月,壬午,劍南節度使鮮于仲通討南詔蠻,大敗於瀘南。 時仲通將兵八萬,分二道出戎、巂州,至曲州、靖州。 南詔王閣羅鳳遣使謝罪,請還所俘掠,城雲南而去,且曰:「今吐蕃大兵壓境,若不許我,我將歸命吐蕃,雲南非唐有也。 」仲通不許,囚其使。 進軍至西洱河,與閣羅鳳戰,軍大敗,士卒死者六萬人,仲通僅以身免。 楊國忠掩其敗狀,仍敘其戰功。 閣羅鳳斂戰屍,築爲京觀,遂北臣於吐蕃。 蠻語謂弟爲「鐘」,吐蕃命閣羅鳳爲「贊普鐘」,號曰東帝,給以金印。 閣羅鳳刻碑於國門,言於不得已而叛唐,且曰:「我世世事唐,受其封賞,後世容復歸唐,當指碑以示唐使者,知吾之叛非本心也。 」制大募兩京及河南、北兵以撃南詔; 人聞雲南多瘴癘,未戰士卒死者什八九,莫肯應募。 楊國忠遣御史分道捕人,連枷送詣軍所。 舊制,百姓有勳者免征役,時調兵既多,國忠奏先取髙勳。 於是行者愁怨,父母妻子送之,所在哭聲振野。 髙仙芝之虜石國王也,石國王子逃詣諸胡,具告仙芝欺誘貪暴之狀。 諸胡皆怒,潛引大食慾共攻四鎭。 仙芝聞之,將蕃、漢三萬衆撃大食,深入七百餘里,至恆羅斯城,與大食遇。 相持五日,葛羅祿部衆叛,與大食夾攻唐軍,仙芝大敗,士卒死亡略盡,所餘才數千人。 右威衞將軍李嗣業勸仙芝宵遁,道路阻隘,拔汗那部衆在前,人畜塞路; 嗣業前驅,奮大梃撃之,人馬倶斃,仙芝乃得過。 將士相失,別將汧陽段秀實聞嗣業之聲,詬曰:「避敵先奔,無勇也; 全己棄衆,不仁也。 幸而得達,獨無愧乎! 」嗣業執其手謝之,留拒追兵,收散卒,得倶免。 還至安西,言於仙芝,以秀實兼都知兵馬使,爲己判官。 八月,丙辰,武庫火,燒兵器三十七萬。 安祿山將三道兵六萬以討契丹,以奚騎二千爲鄕導,過平盧千餘里,至土護眞水,遇雨。 祿山引兵晝夜兼行三百餘里,至契丹牙帳,契丹大駭。 時久雨,弓駑筋膠皆弛,大將何思德言於祿山曰:「吾兵雖多,遠來疲弊,實不可用,不如按甲息兵以臨之,不過三日,虜必降。 」祿山怒、欲斬之,思德請前驅效死。 思德貌類祿山,虜爭撃,殺之,以爲已得祿山,勇氣增倍。 奚復叛,與契丹合,夾撃唐兵,殺傷殆盡。 射祿山,中鞍,折冠簪,失履,獨與麾下二十騎走; 會夜,追騎解,得入師州,歸罪於左賢王哥解、河東兵馬使魚承仙而斬之。 平盧兵馬使史思明懼,逃入山谷近二旬,收散卒,得七百人。 平盧守將史定方將精兵二千救祿山,契丹引去,祿山乃得免。 至平盧,麾下皆亡,不知所出。 史思明出見祿山,祿山喜,起,執其手曰:「吾得汝,復何憂! 」思明退,謂人曰:「向使早出,已與哥解並斬矣。 」契丹圍師州,祿山使思明撃卻之。 冬,十月,壬子,上幸華淸宮。 楊國忠使鮮于仲通表請己遙領劍南; 十一月,丙午,以國忠領劍南節度使。 玄宗至道大聖大明孝皇帝下之上天寶十一年(壬辰,西元七五二年)春,正月,丁亥,上還宮。 二月,庚午,命有司出粟帛及庫錢數十萬緡於兩市易惡錢。 先是,江、淮多惡錢,貴戚大商往往以良錢一易惡錢五,載入長安,市井不勝其弊,故李林甫奏請禁之,官爲易取,期一月,不輸官者罪之。 於是商賈囂然,不以爲便。 衆共遮楊國忠馬自言,國忠爲之言於上,乃更命非鉛錫所鑄及穿穴者,皆聽用之如故。 三月,安祿山發蕃、漢歩騎二十萬撃契丹,欲以雪去秋之恥。 初,突厥阿布思來降,上厚禮之,賜姓名李獻忠,累遷朔方節度副使,賜爵奉信王。 獻忠有才略,不爲安祿山下,祿山恨之; 至是,奏請獻忠帥同羅數萬騎,與倶撃契丹。 獻忠恐爲祿山所害,白留後張□,請奏留不行,□不許。 獻忠乃帥所部大掠倉庫,叛歸漠北,祿山遂頓兵不進。 乙巳,改吏部爲文部,兵部爲武部,刑部爲憲部。 戸部侍郎兼御史大夫、京光尹王□,權寵日盛,領二十餘使。 宅旁爲使院,文案盈積,吏求署一字,累日不得前; 中使賜繼不絶於門,雖李林甫亦畏避之。 林甫子岫爲將作監,□子淮爲衞尉少卿,倶供奉禁中。 淮陵侮岫,岫常下之。 然□事林甫謹,林甫雖忌其寵,不忍害也。 准嘗帥其徒過駙馬都尉王繇,繇望塵拜伏; 准挾彈命於繇冠,折其玉簪,以爲戲笑。 既而繇延准置酒,繇所尚永穆公主,上之愛女也,爲準親執刀匕。 准去,或謂繇曰:「鼠雖挾其父勢,君乃使公主爲之具食,有如上聞,無乃非宜? 」繇曰:「上雖怒無害,至於七郎,死生所繫,不敢不爾。 」□弟戸部郎中銲,凶險不法,召術士任海川,問:「我有王者之相否? 」海川懼,亡匿。 □恐事洩,捕得,托以他事杖殺之。 王府司馬韋會,安定公主之子,王繇之同産也,話之私庭。 □又使長安尉賈季鄰收會繫獄,縊殺之,繇不敢言。 銲所善刑縡,與龍武萬騎謀殺龍武將軍,以其兵作亂,殺李林甫、陳希烈、楊國忠; 前期二日,有告之者。 夏,四月,乙酉,上臨朝,以告狀面授□,使捕之。 □意銲在縡所,先遣人召之。 日晏,乃命賈季鄰等捕縡。 縡居金城坊,季鄰等至門,縡帥其黨數十人持弓刀格鬥突出。 □與楊國忠引兵繼至,縡黨曰:「勿傷大夫人。 」國忠之傔密謂國忠曰:「賊有號,不可戰也。 」縡斗且走,至皇城西南隅。 會髙力士引飛龍禁軍四百至,撃縡,捕其黨,皆擒之。 國忠以狀白上,曰:「□必預謀。 」上以□任遇深,不應同逆; 李林甫亦爲之辨解。 上乃命特原銲不問,然意欲□表請罪之; 使國忠諷之,□不忍,上怒。 會陳希烈極言□大逆當誅,戊子,敕希烈與國忠鞫之,仍以國忠兼京兆尹。 於是任海川、韋會等事皆發,獄具,□賜自盡,銲杖死於朝堂。 □子准、偁流嶺南,尋殺之。 有司籍其第捨,數日不能遍。 □賓佐莫敢窺其門,獨採訪判官裴冕收其屍葬之。 初,李林甫以陳希烈易制,引爲相,政事常隨林甫左右,晩節遂與林甫爲敵,林甫懼。 會李獻忠叛,林甫乃請解朔方節制,且薦河西節度使安思順自代; 庚子,以思順爲朔方節度使。 五月,戊申,慶王琮薨,贈靖德太子。 丙辰,京兆尹楊國忠加御史大夫、京畿、關内採訪等使,凡王□所綰使務,悉歸國忠。 初,李林甫以國忠微才,且貴妃之族,故善遇之。 國忠與王□爲中丞,□用林甫薦爲大夫,故國忠不悅,遂深探刑縡獄,令引林甫交私□兄弟及阿布思事狀,陳希烈、哥舒翰從而證之; 上由是疎林甫。 國忠貴震天下,始與林甫爲仇敵矣。 六月,甲子,楊國忠奏吐蕃兵六十萬救南詔,劍南兵撃破之於雲南,克敵隰州等三城,捕虜六千三百,以道遠,簡壯者千餘人及酋長降者獻之。 秋,八月,乙丑,上復幸左藏,賜群臣帛。 癸巳,楊國忠奏有鳳皇見左藏庫屋,出納判官魏仲犀言鳳集庫西通訓門。 九月,阿布思入寇,圍永淸柵,柵使張元軌拒卻之。 冬,十月,戊寅,上幸華淸宮。 己亥,改通訓門曰鳳集門; 魏仲犀遷殿中侍御史,楊國忠屬吏率以鳳皇優得調。 南詔數寇邊,蜀人請楊國忠赴鎭; 左僕射兼右相李林甫奏遣之。 國忠將行,泣辭上,言必爲林甫所害,貴妃亦爲之請。 上謂國忠曰:「卿暫到蜀區處軍事,朕屈指待卿,還當入相。 」林甫時已有疾,憂懣不知所爲,巫言一見上可小愈。 上欲就視之,左右固諫。 上乃命林甫出庭中,上登降聖閣遙望,以紅巾招之。 林甫不能拜,使人代拜。 國忠比至蜀,上遣中使召還,至昭應,謁林甫,拜於床下。 林甫流涕謂曰:「林甫死矣,公必爲相,以後事累公! 」國忠謝不敢當,汗流覆面。 十一月,丁卯,林甫薨。 上晩年自恃承平,以爲天下無復可憂,遂深居禁中,專以聲色自娯,悉委政事於林甫。 林甫媚事左右,迎合上意,以固其寵; 杜絶言路,掩蔽聰明,以成其奸; 妬賢疾能,排抑勝己,以保其位; 屢起大獄,誅逐貴臣,以張其勢。 自皇太子以下,畏之側足。 凡在相位十九年,養成天下之亂,而上不之寤也。 庚申,以楊國忠爲右相,兼文部尚書,其判使並如故。 國忠爲人強辯而輕躁,無威儀。 既爲相,以天下爲己任,裁決機務,果敢不疑; 居朝廷,攘裾扼腕,公卿以下,頤指氣使,莫不震懾。 自侍御史至爲相,凡領四十餘使。 台省官有才行時名,不爲己用者,皆出之。 或勸陝郡進士張彖謁國忠,曰:「見之,富貴立可圖。 」彖曰:「吾輩依楊右相如泰山,吾以爲冰山耳! 若皎日既出,吾輩得無失所恃乎! 」遂隱居嵩山。 國忠以司勳員外郎崔圓爲劍南留後,征魏郡太守吉温爲御史中丞,充京畿、關内採訪等使。 温詣范陽辭安祿山,祿山令其子慶緒送至境,爲温控馬出驛數十歩。 温至長安,凡朝廷動靜,輒報祿山,信宿而達。 十二月,楊國忠欲收人望,建議:「文部選人,無問賢不肖,選深者留之,依資據闕注官。 」滯淹者翕然稱之。 國忠凡所施置,皆曲徇時人所欲,故頗得衆譽。 甲申,以平盧兵馬使史思明兼北平太守,充盧龍軍使。 丁亥,上還宮。 丁酉,以安西行軍司馬封常淸爲安西四鎭節度使。 哥舒翰素與安祿山、安思順不協,上常和解之,使爲兄弟。 是冬,三人倶入朝,上使髙力士宴之於城東。 祿山謂翰曰:「我父胡,母突厥,公父突厥,母胡,族類頗同,何得不相親? 」翰曰:『古人云:狐向窟嗥不祥,爲其忘本故也。 兄苟見親,翰敢不盡心! 」祿山以爲譏其胡也,大怒,罵翰曰:「突厥敢爾! 」翰欲應之,力士目翰,翰乃止,陽醉而散,自是爲怨愈深。 棣王琰有二孺人,爭寵,其一使巫書符置琰履中以求媚。 琰與監院宦者有隙,宦者知之,密奏琰祝詛上; 上使人掩其履而獲之,大怒。 琰頓首謝:「臣實不知有符。 」上使鞫之,果孺人所爲。 上猶疑琰知之,囚於鷹狗坊,絶朝請,憂憤而薨。 故事,兵、吏部尚書知政事者,選事悉委侍郎以下,三注三唱,仍過門下省審,自春及夏,其事乃畢。 及楊國忠以宰相領文部尚書,欲自示精敏,乃遣令史先於私第密定名闕。 玄宗至道大聖大明孝皇帝下之上天寶十二年(癸巳,公元七五三年)春,正月,壬戌,國忠召左相陳希烈及給事中、諸司長官皆集尚書都堂,唱注選人,一日而畢,曰:「今左相、給事中倶在座,已過門下矣。 」其間資格差繆甚衆,無敢言者。 於是門下不復過官,侍郎但掌試判而已。 侍郎韋見素、張倚趨走門庭,與主事無異。 見素,湊之子也。 京兆尹鮮于仲通諷選人請爲國忠刻頌,立於省門,制仲通撰其辭; 上爲改定數字,仲通以金塡之。 楊國忠使人説安祿山誣李林甫與阿布思謀反,祿山使阿布思部落降者詣闕,誣告林甫與阿布思約爲父子。 上信之,下吏按問; 林甫婿諫議大夫楊齊宣懼爲所累,附國忠意證成之。 時林甫尚未葬,二月,癸未,制削林甫官爵; 子孫有官者除名,流嶺南及黔中,給隨身衣及糧食,自餘資産並沒官; 近親及黨與坐貶者五十餘人。 剖林甫棺,抉取含珠,褫金紫,更以小棺如庶人禮葬之。 己亥,賜陳希烈爵許國公,楊國忠爵魏國公,賞其成林甫之獄也。 夏,五月,己酉,復以魏、周、隋後爲三恪,楊國忠欲攻李林甫之短也。 衞包以助邪貶夜郎尉,崔昌貶烏雷尉。 阿布思爲回紇所破,安祿山誘其部落而降之,由是祿山精兵,天下莫及。 壬辰,以左武衞大將軍何復光將嶺南五府兵撃南詔。 安祿山以李林甫狡猾逾己,故畏服之。 及楊國忠爲相,祿山視之蔑如也,由是有隙。 國忠屢言祿山有反狀,上不聽。 隴右節度使哥舒翰撃吐蕃,拔洪濟、大漠門等城,悉收九曲部落。 初,髙麗人王思禮與翰倶爲押牙,事王忠嗣。 翰爲節度使,思禮爲兵馬使兼河源軍使。 翰撃九曲,思禮後期; 翰將斬之,既而復召釋之。 思禮徐曰:「斬則遂斬,復召何爲! 」楊國忠欲厚結翰與共排安祿山,奏以翰兼河西節度使。 秋,八月,戊戌,賜翰爵西平郡王。 翰表侍御史裴冕爲河西行軍司馬。 是時中國盛強,自安遠門西盡唐境凡萬二千里,閭閻相望,桑麻翳野,天下稱富庶者無如隴右。 翰毎遣使入奏,常乘白橐駝,日馳五百里。 九月,甲辰,以突騎施黑姓可汗登裡伊羅蜜施爲突騎施可汗。 北庭都護程千里追阿布思至磧西,以書諭葛邏祿,使相應。 阿布思窮迫,歸葛邏祿,葛邏祿葉護執之,並其妻子、麾下數千人送之。 甲寅,加葛邏祿葉護頓毘伽開府儀同三司,賜爵金山王。 冬,十月,戊寅,上幸華淸宮。 楊國忠與虢國夫人居第相鄰,晝夜往來,無復期度,或並轡走馬入朝,不施障幕,道路爲之掩目。 三夫人將從車駕幸華淸宮,會於國忠第; 車馬僕從,充溢數坊,錦繡珠玉,鮮華奪目。 國忠謂客曰:「吾本寒家,一旦縁椒房至此,未知稅駕之所,然念終不能致令名,不若且極樂耳。 」楊氏五家,隊各爲一色衣以相別,五家合隊,粲若雲錦; 國忠仍以劍南旌節引於其前。 國忠子暄舉明經,學業荒陋,不及格。 禮部侍郎達奚珣畏國忠權勢,遣其子昭應尉撫先白之。 撫伺國忠入朝上馬,趨至馬下; 國忠意其子必中選,有喜色。 撫曰:「大人白相公,郎君所試,不中程式,然亦未敢落也。 」國忠怒曰:「我子何患不富貴,乃令鼠輩相賣! 」策馬不顧而去。 撫惶遽,書白其父曰:「彼恃挾貴勢,令人慘嗟,安可復與論曲直! 」遂置暄上第。 及暄爲戸部侍郎,珣始自禮部遷吏部,暄與所親言,猶歎己之淹回,珣之迅疾。 國忠既居要地,中外餉遺輻湊,積縑至三千萬匹。 上在華淸宮,欲夜出遊,龍武大將軍陳玄禮諫曰:「宮外即曠野,安可不備不虞! 陛下必欲夜遊,請歸城闕。 」上爲之引還。 是歳,安西節度使封常淸撃大勃律,至菩薩勞城,前鋒屢捷,常淸乘勝逐之。 斥候府果毅段秀實諫曰:「虜兵羸而屢北,誘我也; 請搜左右山林。 」常淸從之,果獲伏兵,遂大破之,受降而還。 中書舍人宋昱知選事,前進士廣平劉乃以選法未善,上書於昱,以爲:「禹、稷、皋陶同居舜朝,猶曰載采有九德,考績以九載。 近代主司,察言於一幅之判,觀行於一揖之間,何古今遲速不侔之甚哉! 借使周公、孔子今處銓廷,考其辭華,則不及徐、庾,觀其利口,則不若嗇夫,何暇論聖賢之事業乎! 」category:資治通鑑
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)