1
資治通鑑第237巻【唐紀五十三】起柔兆閹茂,盡屠維赤奮若六月,凡三年有奇。 憲宗昭文章武大聖至神孝皇帝上之上元和元年(丙戌,西元八〇六年)春,正月,丙寅朔,上帥群臣詣興慶宮上上皇尊號。 丁卯,赦天下,改元。 辛未,以鄂岳觀察使韓皋爲奉義節度使。 癸酉,以奉義留後伊宥爲安州刺史兼安州留後。 宥,愼之子也。 壬午,加成德節度使王士眞同平章事。 甲申,上皇崩於興慶宮。 劉闢既得旌節,志益驕,求兼領三川,上不許。 闢遂發兵圍東川節度使李康於梓州,欲以同幕盧文若爲東川節度使。 推官莆田林蘊力諫闢舉兵,辟怒,械繫於獄,引出,將斬之,陰戒行刑者使不殺,但數礪刃於其頸,欲使屈服而赦之。 蘊叱之曰:「豎子,當斬即斬,我頸豈汝砥石邪! 」闢顧左右曰:「眞忠烈之士也! 」乃黜爲唐昌尉。 上欲討闢而重於用兵,公卿議者亦以爲蜀險固難取,杜黃裳獨曰:「闢狂戇書生,取之如拾芥耳! 臣知神策軍使髙崇文勇略可用,願陛下專以軍事委之,勿置監軍,辟必可擒。 」上從之。 翰林學士李吉甫亦勸上討蜀,上由是器之。 戊子,命左神策行營節度使髙崇文將歩騎五千爲前軍,神策京西行營兵馬使李元奕將歩騎二千爲次軍,與山南西道節度使嚴礪同討辟。 時宿將名位素重者甚衆,皆自謂當征蜀之選,及詔用崇文,皆大驚。 上與杜黃裳論及籓鎭,黃裳曰:「德宗自經憂患,務爲姑息,不生除節帥。 有物故者,先遣中使察軍情所與則授之。 中使或私受大將賂,歸而譽之,即降旄鉞,未嘗有出朝廷之意者。 陛下必欲振舉綱紀,宜稍以法度裁製蕃鎭,則天下可得而理也。 」上深以爲然,於是始用兵討蜀,以至威行兩河,皆黃裳啓之也。 髙崇文屯長武城,練卒五千,常如寇至,卯時受詔,辰時即行,器械糗糧,一無所闕。 甲午,崇文出斜谷,李元奕出駱谷,同趣梓州。 崇文軍至興元,軍士有食於逆旅,折人匕箸者,崇文斬之以徇。 劉闢陷梓州,執李康。 二月,嚴礪拔劍州,斬其刺史文德昭。 奚王誨落可入朝。 丁酉,以誨落可爲饒樂郡王,遣歸。 癸丑,加魏博節度使田季安同平章事。 戊午,上與宰相論:「自古帝王,或勤勞庶政,或端拱無爲,互有得失,何爲而可? 」杜黃裳對曰:「王者上承天地宗廟,下撫百姓四夷,夙夜憂勤,固不可自暇自逸。 然上下有分,紀綱有敘,苟愼選天下賢才而委任之,有功則賞,有罪則刑,選用以公,賞刑以信,則誰不盡力,何求不獲哉! 明主勞於求人,而逸於任人,此虞舜所以能無爲而治者也。 至於簿書獄市煩細之事,各有司存,非人主所宜親也。 昔秦始皇以衡石程書,魏明帝自按行尚書事,隋文帝衞士傳餐,皆無補於當時,取譏於後來,其耳目形神非不勤且勞也,所務非其道也。 夫人主患不推誠,人臣患不竭忠。 苟上疑其下,下欺其上,將以求理,不亦難乎! 」上深然其言。 三月,丙寅,以神策京西行營節度使范希朝爲右金吾大將軍。 髙崇文引兵自閬州趣梓州,劉闢將邢泚引兵遁去,崇文入屯梓州。 闢歸李康於崇文以求自雪,崇文以康敗軍失守,斬之。 丙子,嚴礪奏克梓州。 丁丑,制削奪劉闢官爵。 初,韓全義入朝,以其甥楊惠琳知夏綏留後。 杜黃裳以全義出征無功,驕蹇不遜,直令致仕,以右驍衞將軍李演爲夏綏節度使。 惠琳勒兵拒之,表稱「將士逼臣爲節度使」。 河東節度使嚴綬表請討之。 詔河東、天德軍合撃惠琳,綬遣牙將阿跌光進及弟光顏將兵赴之,光進本出河曲歩落稽,兄弟在河東軍皆以勇敢聞。 辛巳,夏州兵馬使張承金斬惠琳,傳首京師。 東川節度使韋丹至漢中,表言「髙崇文客軍遠鬥,無所資。 若與梓州,綴其士心,必能有功。 」夏,四月,丁酉,以崇文爲東川節度副使、知節度事。 潘孟陽所至,專事游宴,從僕三百人,多納賄賂。 上聞之,甲辰,以孟陽爲大理卿,罷其度支、鹽鐵轉運副使。 丙午,策試制舉之士,於是校書郎元稹、監察御史獨孤郁、校書郎下邽白居易、前進士蕭俛、沈傳師出焉。 郁,及之子; 俛,華之孫; 傳師,既濟之子也。 杜佑請解財賦之職,仍舉兵部侍郎、度支使、鹽鐵轉運副使李巽自代。 丁未,加佑司徒,罷其鹽鐵轉運使,以巽爲度支、鹽鐵轉運使。 自劉晏之後,居財賦之職者,莫能繼之。 巽掌使一年,征課所入,類晏之多,明年過之,又一年加一百八十萬緡。 戊申,加隴右經略使、秦州刺史劉澭保義軍節度使。 辛酉,以元稹爲右拾遺,獨孤郁爲左拾遺,白居易爲盩厔尉、集賢校理,蕭俛爲右拾遺,沈傳師爲校書郎。 稹上疎論諫職,以爲:「昔太宗以王珪、魏徴爲諫官,宴游寢食未嘗不在左右,又命三品以上入議大政,必遣諫官一人隨之,以參得失,故天下大理。 今之諫官,大不得豫召見,次不得參時政,排行就列,朝謁而已。 近年以來,正牙不奏事,庶官罷巡對,諫官能舉職者,獨誥命有不便則上封事耳。 君臣之際,諷諭於未形,籌畫於至密,尚不能回至尊之盛意,況於既行之誥令,已命之除授,而欲以咫尺之書收絲綸之詔,誠亦難矣。 願陛下時於延英召對,使盡所懷,豈可置於其位而屛棄疎賤之哉! 」頃之,復上疎,以爲:「理亂之始,必有萌象。 開直言,廣視聽,理之萌也; 甘諂諛,蔽近習,亂之象也。 自古人主即位之初,必有敢言之士,人主苟受而賞之,則君子樂行其道,競爲忠讜; 小人亦貪其利,不爲回邪矣。 如是,則上下之志通,幽遠之情達,欲無理得乎! 苟拒而罪之,則君子巻懷括囊以保其身,小人阿意迎合以竊其位矣。 如是,則十歩之事,皆可欺也,欲無亂得乎! 昔太宗初即政,孫伏伽以小事諫,太宗喜,厚賞之。 故當是時,言事者惟患不深切,未嘗以觸忌諱爲憂也。 太宗豈好逆意而惡從欲哉? 誠以順適之快小,而危亡之禍大故也。 陛下踐祚,今已週歳,夫聞有受伏伽之賞者。 臣等備位諫列,曠日彌年,不得召見,毎就列位,屛氣鞠躬,不敢仰視,又安暇議得失,獻可否哉! 供奉官尚爾,況疎遠之臣乎! 此蓋群下因循之罪也。 」因條奏請次對百官、復正牙奏事、禁非時貢獻等十事。 稹又以貞元中王伾、王叔文伎術得幸東宮,永貞之際幾亂天下,上書勸上早擇修正之士使輔導諸子,以爲:「太宗自爲蕃王,與文學淸修之士十八人居。 後代太子、諸王,雖有僚屬,日益疎賤,至於師傅之官,非眊聵廢疾不任事者,則休戎罷帥不知書者爲之。 其友諭贊議之徒,尤爲冗散之甚,搢紳皆恥由之。 就使時得僻老儒生,越月逾時,僅獲一見,又何暇傅之德義,納之法度哉! 夫以匹士愛其子,猶知求明哲之師而教之,況萬乘之嗣,系四海之命乎! 」上頗嘉納其言,時召見之。 壬戌,邵王約薨。 五月,丙子,以橫海留後程執恭爲節度使。 庚辰,尚書左丞、同平章事鄭餘慶罷爲太子賓客。 辛卯,尊太上皇后爲皇太后。 劉闢城鹿頭關,連八柵,屯兵萬餘人以拒髙崇文。 六月,丁酉,崇文撃敗之。 闢置柵於關東萬勝堆。 戊戌,崇文遣驍將范陽髙霞寓攻奪之,下瞰關城,凡八戰皆捷。 加盧龍節度使劉濟兼侍中。 己亥,加平盧節度使李師古兼侍中。 庚子,髙崇文破劉闢於德陽。 癸卯,又破之於漢州。 嚴礪遣其將嚴秦破闢衆萬餘人於綿州石碑谷。 初,李師古有異母弟曰師道,常疎斥在外,不免貧窶。 師古私謂所親曰:「吾非不友於師道也,吾年十五擁節旄,自恨不知稼穡之艱難。 況師道復減吾數歳,吾欲使之知衣食之所自來,且以州縣之務付之,計諸公必不察也。 」及師古疾篤,師道時知密州事,好畫及觱篥。 師古謂判官髙沐、李公度曰:「迨吾之未亂也,欲有問於子。 我死,子欲奉誰爲帥乎! 」二人相顧未對。 師古曰:「豈非師道乎? 人情誰肯薄骨肉而厚他人,顧置帥不善,則非徒敗軍政也,且覆吾族。 師道爲公侯子孫,不務訓兵理人,專習小人賤事以爲己能,果堪爲帥乎? 幸諸公審圖之! 」閏月,壬戌朔,師古薨。 沐、公度秘不發喪,潛逆師道於密州,奉以爲節度副使。 秋,七月,癸丑,髙崇文破劉闢之衆萬人於玄武。 甲午,詔:「凡西川繼援之兵,悉取崇文處分。 」壬寅,葬至德大聖大安孝皇帝於豐陵,廟號順宗。 八月,壬戌,以妃郭氏爲貴妃。 丁卯,立皇子寧爲鄧王,寬爲澧王,宥爲遂王,察爲深王,寰爲洋王,寮爲絳王,審爲建王。 李師道總軍務,久之,朝命未至。 師道謀於將佐,或請出兵掠四境。 髙沐固止之,請輸兩稅,申官吏,行鹽法,遣使相繼奉表詣京師。 杜黃裳請乘其未定而分之。 上以劉闢未平,己巳,以師道爲平盧留後、知鄆州事。 堂後主書滑渙久在中書,與知樞密劉光琦相結,宰相議事有與光琦異者,令渙達意,常得所欲,杜佑、鄭絪等皆低意善視之。 鄭餘慶與諸相議事,渙從旁指陳是非,餘慶怒叱之。 未幾,罷相。 四方賂遺無虚日,中書舍人李吉甫言其專恣,請去之。 上命宰相闔中書四門搜掩,盡得其奸狀,九月。 辛丑,貶渙雷州司戸,尋賜死。 籍沒,家財凡數千萬。 壬寅,髙崇文又敗劉闢之衆於鹿頭關,嚴秦敗劉闢之衆於神泉。 河東將阿跌光顏將兵會髙崇文於行營,愆期一日,懼誅,欲深入自贖,軍於鹿頭之西,斷其糧道,城中憂懼。 於是闢、綿江柵將李文悅、鹿頭守將仇良輔皆以城降於崇文。 獲闢婿蘇強,士卒降者萬計。 崇文遂長驅直指成都,所向崩潰,軍不留行。 辛亥,克成都。 劉闢、盧文若帥數十騎西奔吐蕃,崇文使髙霞寓等追之,及於羊灌田。 闢赴江不死,擒之。 文若先殺妻子,乃系石自沉。 崇文入成都,屯於通衢,休息士卒,市肆不驚,珍寶山積,秋毫不犯,檻劉闢送京師。 斬闢大將邢泚、館驛巡官沈衍,餘無所問。 軍府事無鉅細,命一遵韋南康故事,從容指手爲,一境皆平。 初,韋皋以西山運糧使崔從知邛州事,劉闢反,從以書諫闢; 闢發兵攻之,從嬰城固守; 闢敗,乃得免。 從,融之曾孫也。 韋皋參佐房式、韋乾度、獨孤密、符載、郗士美、段文昌等素服麻屨,銜土請罪。 崇文皆釋而禮之,草表薦式等,厚贐而遣之。 目段文昌曰:「君必爲將相,未敢奉薦。 」載,廬山人; 式,琯之從子; 文昌,志玄之玄孫也。 闢有二妾,皆殊色,監軍請獻之,崇曰:「天子命我討平凶豎,當以撫百姓爲先,遽獻婦人以求媚,豈天子之意邪! 崇文義不爲此。 」乃以配將吏之無妻者。 杜黃裳建議征蜀及指受髙崇文方略,皆懸合事宜。 崇文素憚劉澭,黃裳使謂之曰:「若無功,當以劉澭相代。 」故能得其死力。 及蜀平,宰相入賀,上目黃裳曰:「卿之功也! 」辛巳,詔征少室山人李渤爲左拾遺。 渤辭疾不至,然朝政有得失,渤輒附奏陳論。 冬,十月,甲子,易定節度使張茂昭入朝。 制割資、簡、陵、榮、昌、瀘六州隸東川。 房式等未至京師,皆除省寺官。 丙寅,以髙崇文爲西川節度使。 戊辰,以嚴礪爲東川節度使。 庚午,以將作監柳晟爲山南西道節度使。 晟至漢中,府兵討劉闢還,未至城,詔復遣戍梓州,軍士怨怒,,脅監軍,謀作亂。 晟聞之,疾驅入城,慰勞之,既而問曰:「汝曹何以得成功? 』對曰:「誅反者劉闢耳。 」晟曰:「辟以不受詔命,故汝曹得以立功,豈可復使它人誅汝以爲功邪? 』衆皆拜謝,請詣戍所如詔書。 軍府由是獲安。 壬午,以平盧留後李師道爲節度使。 戊子,劉闢至長安,並族黨誅之。 武寧節度使張愔有疾,上表請代。 十一月,戊申,征愔爲工部尚書,以東都留守王紹代之,復以濠、泗二州隸武寧軍。 徐人喜得二州,故不爲亂。 丙辰,以内常侍吐突承璀爲左神策中尉。 承璀事上於東宮,以干敏得幸。 是歳,回鶻入貢,始以摩尼偕來,於中國置寺處之。 其法日晏乃食,食葷而不食湩酪。 回鶻信奉之,可汗或與議國事。 憲宗昭文章武大聖至神孝皇帝上之上元和二年(丁亥,西元八〇七年)春,正月,辛卯,上祀圓丘,赦天下。 上以杜佑髙年重德,禮重之,常呼司徒而不名。 佑以老疾,請致仕。 詔令佑毎月入朝不過再三,因至中書議大政。 它日聽歸樊川。 門下侍郎、同平章事杜黃裳,有經濟大略而不修小節,故不得久在相位。 乙巳以黃裳同平章事,充河中、晉、絳、慈、隰節度使。 己酉,以戸部侍郎武元衡爲門下侍郎,翰林學士李吉甫爲中書侍郎,並同平章事。 吉甫聞之感泣,謂中書舍人裴垍曰:「吉甫流落江、淮,逾十五年,一旦蒙恩至此。 思所以報德,惟在進賢,而朝廷後進,罕所接識,君有精鑒,願悉爲我言之。 」垍取筆疎三十餘人,數月之間,選用略盡。 當時翕然稱吉甫爲得人。 二月,癸酉,邕州奏破黃賊,獲其酋長黃承慶。 夏,四月,甲子,以右金吾大將軍范希朝爲朔方、靈、鹽節度使,以右神策、鹽州、定遠兵隸焉,以革舊弊,任邊將也。 秋、八月,劉濟、王士眞、張茂昭爭私隙,迭相表請加罪。 戊寅,以給事中房式爲幽州、成德、義武宣慰使,和解之。 九月,乙酉,密王綢薨。 夏、蜀既平,籓鎭惕息,多求入朝。 鎭海節度使李錡亦不自安,求入朝,上許之。 遣中使至京口慰撫,且勞其將士。 錡雖署判官王澹爲留後,實無行意,屢遷行期,澹與敕使數勸諭之。 錡不悅,上表稱疾,請至歳暮入朝。 上以問宰相,武元衡曰:「陛下初即政,錡求朝得朝,求止得止,可否在錡,將何以令四海! 」上以爲然,下詔征之。 錡詐窮,遂謀反。 王澹既掌留務,於軍府頗有制置,錡益不平,密諭親兵使殺之。 會頒冬服,錡嚴兵坐幄中,澹與敕使入謁,有軍士數百噪於庭曰:「王澹何人,擅主軍務! 」曳下,臠食之; 大將趙琦出慰止,又臠食之; 注刃於敕使之頸,詬詈,將殺之。 錡陽驚,起救之。 冬,十月,己未,詔征錡爲左僕射,以御史大夫李元素爲鎭海節度使。 庚申,錡表言軍變,殺留後、大將。 先是,錡選腹心五人爲所部五州鎭將,姚志安處蘇州,李深處常州,趙惟忠處湖州,丘自昌處杭州,髙肅處睦州,各有兵數千,伺察刺史動靜。 至是,錡各使殺其刺史,遣牙將庚伯良將兵三千治石頭城。 常州刺史顏防用客李雲計,矯制稱招討副使,斬李深,傳檄蘇、杭、湖、睦。 請同進討。 湖州刺史辛秘潛募鄕閭子弟數百,夜襲趙惟忠營,斬之。 蘇州刺史李素爲姚志安所敗,生致於錡,具桎梏釘於船舷,未及京口,會錡敗,得免。 乙丑,制削李錡官爵及屬籍。 以淮南節度使王鍔統諸道兵爲招討處置使,征宣武、義寧、武昌兵並淮南、宣歙兵倶出宣州,江西兵出信州,浙東兵出杭州,以討之。 髙崇文在蜀期年,一旦謂監軍曰:「崇文,河朔一卒,幸有功。 致位至此。 西川乃宰相迴翔之地,崇文叨居日久,豈敢自安! 」屢上表稱「蜀中安逸,無所陳力,願效死邊陲。 」上擇可以代崇文者而難其人。 丁卯,以門下侍郎、同平章事武元衡同平章事,充西川節度使。 李錡以宣州富饒,欲先取之,遣兵馬使張子良、李奉仙、田少卿將兵三千襲之。 三人知錡必敗,與牙將裴行立同謀討之。 行立,錡之甥也,故悉知錡之密謀。 三將營於城外,將發,召士卒諭之曰:「僕射反逆,官軍四集,常、湖二將繼死,其勢已蹙。 今乃欲使吾輩遠取宣城,吾輩何爲隨之族滅! 豈若去逆效順,轉禍爲福乎! 」衆悅,許諾,即夜,還趨城。 行立舉火鼓噪,應之於内,引兵趨牙門。 錡聞子良等舉兵,怒,聞行立應之,撫膺曰:「吾何望矣! 」跣走,匿樓下。 親將李鈞引挽強三百趨山亭,欲戰,行立伏兵邀斬之。 錡舉家皆哭,左右執錡,裹之以幕,縋於城下,械送京師。 挽強、蕃落爭自殺,屍相枕藉。 癸酉,本軍以聞。 乙亥,群臣賀於紫宸殿。 上愀然曰:「朕之不德,致宇内數有干紀者,朕之愧也,何賀之爲! 」宰相議誅錡大功以上親,兵部郎中蔣乂曰:錡大功親,皆淮安靖王之後也。 淮安有佐命之功,陪陵、享廟,豈可以末孫爲惡而累之乎! 」又欲誅其兄弟,乂曰:「錡兄弟,故都統國貞之子也,國貞死王事,豈可使之不祀乎! 」宰相以爲然。 辛巳,錡從父弟宋州刺史銛等皆貶官流放。 十一月,甲申朔,錡至長安,上御興安門,面詰之。 對曰:「臣初不反,張子良等教臣耳。 」上曰:「卿爲元帥,子良等謀反,何不斬之,然後入朝! 」錡無以對。 乃並其子師回腰斬之。 有司請毀錡祖考塚廟,中丞盧坦上言:「李錡父子受誅,罪已塞矣。 昔漢誅霍禹,不罪霍光; 先朝誅房遺愛不及房玄齡。 《康誥》曰:『父子兄弟,罪不相及。 』以錡爲不善而罪及五代祖乎? 」乃不毀。 有司籍錡家財輸京師。 翰林學士裴垍、李絳上言,以爲:「李錡僭侈,割剝六州之人以富其家,或枉殺其身而取其財。 陛下閔百姓無告,故討而誅之,今輦金帛以輸上京,恐遠近失望。 願以逆人資財賜浙西百姓,代今年租賦。 」上嘉歎久之,即從其言。 昭義節度使盧從史,内與王士眞、劉濟潛通,而外獻策請圖山東,擅引兵東出。 上召令還上黨,從史託言就食邢、洺,不時奉詔。 久之,乃還。 他日,上召李絳對於浴堂,語之曰:「事有極異者,朕比不欲言之。 朕與鄭絪議敕從史歸上黨,續征入朝。 絪乃洩之於從史,使稱上黨乏糧,就食山東。 爲人臣負朕乃爾,將何以處之? 」對曰:「審如此,滅族有餘矣! 然絪、從史必不自言,陛下誰從得之? 」上曰:「吉甫密奏。 」絳曰:「臣竊聞搢紳之論,稱絪爲佳士,恐必不然。 或者同列欲專朝政,疾寵忌前,願陛下更熟察之,勿使人謂陛下信讒也! 」上良久曰:「誠然,絪必不至此。 非卿言,朕幾誤處分。 」上又嘗從容問絳曰:「諫官多謗訕朝政,皆無事實,朕欲謫其尤者一二人以儆其餘,何如? 」對曰:「此殆非陛下之意,必有邪臣欲壅蔽陛下之聰明者。 人臣死生,系人主喜怒,敢發口諫者有幾! 就有諫者皆晝度夜思,朝刪暮減,比得上達,什無二三。 故人主孜孜求諫,猶懼不至,況罪之乎! 如此,杜天下之口,非社稷之福也。 」上善其言而止。 群臣請上尊號曰睿聖文武皇帝,丙申,許之。 盩厔尉、集賢校理白居易作樂府及詩百餘篇,規諷時事,流聞禁中。 上風而悅之,召入翰林爲學士。 十二月,丙辰,上謂宰相曰:「太宗以神聖之資,群臣進諫者猶往複數四,況朕寡昧,自今事有違,卿當十論,無但一二而已。 丙寅,以髙崇文同平章事,充邠寧節度、京西諸軍都統。 山南東道節度使于頔憚上英威,爲子季友求尚主。 上以皇女普寧公主妻之。 翰林學士李絳曰:「頔,虜族,季友,庶孽,不足以辱帝女,宜更擇髙門美才。 」上曰:「此非卿所知。 」己卯,公主適季友,恩禮甚盛。 頔出望外,大喜。 頃之,上使人諷之入朝謝恩,頔遂奉詔。 是歳,李吉甫撰《元和國計簿》上之,總計天下方鎭四十八,州府二百九十五,縣千四百五十三。 其鳳翔、鄜坊、邠寧、振武、涇原、銀夏、靈鹽、河東、易定、魏博、鎭冀、范陽、滄景、淮西、淄靑等十五道七十一州不申戸口外,毎歳賦稅倚辦止於浙江東、西、宣歙、淮南、江西、鄂岳、福建、湖南八道四十九州,一百四十四萬戸,比天寶稅戸四分減三。 天下兵仰給縣官者八十三萬餘人,比天寶三分增一,大率二戸資一兵。 其水旱所傷,非時調發,不在此數。 憲宗昭文章武大聖至神孝皇帝上之上元和三年(戊子,西元八〇八年)春,正月,癸巳,群臣上尊號曰睿聖文武皇帝; 赦天下。 「自今長吏詣闕,無得進奉。 」知樞密劉光琦奏分遣中使繼赦詣諸道,意欲分其饋遺,翰林學士裴垍、李絳奏「敕使所至煩擾,不若但附急遞。 」上從之。 光琦稱舊例,上曰:「例是則從之,苟爲非是,奈何不改! 」臨涇鎭將郝泚以臨涇地險要,水草美,吐蕃將入寇,必屯其地,言於涇原節度使段祐,奏而城之,自是涇原獲安。 二月,戊寅,咸安大長公主薨於回鶻。 三月,回鶻騰裡可汗卒。 癸巳,郇王總薨。 辛亥,御史中丞盧坦奏彈前山南西道節度使柳晟,前浙東觀察使閻濟美違赦進奉。 上召坦褒慰之,曰:「朕已釋其罪,不可失信。 」坦曰:「赦令宣佈海内,陛下之大信也。 晟等不畏陛下法,奈何存小信棄大信乎! 」上乃命歸所進於有司。 夏,四月,上策試賢良方正直言極諫舉人,伊闕尉牛僧孺、陸渾尉皇甫湜、前進士李宗閔皆指陳時政之失,無所避; 戸部侍郎楊於陵、吏部員外郎韋貫之爲考策官,貫之署爲上第。 上亦嘉之。 乙丑,詔中書優與處分。 李吉甫惡其言直,泣訴於上,且言「翰林學士裴垍、王涯覆策。 湜,涯之甥也,涯不先言; 垍無所異同。 」上不得已,罷垍、涯學士,垍爲戸部侍郎,涯爲都官員外郎,貫之爲果州刺史。 後數日,費之再貶巴州刺史,涯貶虢州司馬。 乙亥,以楊於陵爲嶺南節度使,亦坐考策無異同也。 僧孺等久之不調,各從辟於籓府。 僧孺,弘之七世孫; 宗閔,元懿之玄孫; 貫之,福嗣之六世孫; 湜,睦州新安人也。 丁丑,罷五月朔宣政殿朝賀。 以荊南節度使裴均爲右僕射。 均素附宦官得貴顯,爲僕射,自矜大。 嘗入朝,逾位而立; 中丞盧坦揖而退之,均不從。 坦曰:「昔姚南仲爲僕射,位在此。 」均曰:「南仲何人? 」坦曰:「是守正不交權幸者。 」坦尋改右庶子。 五月,翰林學士、左拾遺白居易上疎,以爲:「牛僧孺等直言時事,恩獎登科,而更遭斥逐,並出爲關外官。 楊於陵等以考策敢收直言,裴□等以覆策不退直言,皆坐譴謫。 盧坦以數舉職事黜庶子。 此數人皆今之人望,天下視其進退以卜時之否藏者也。 一旦無罪悉疎棄之,上下杜口,衆心洶湧,陛下亦知之乎? 且陛下既下詔征之直言,索之極諫,僧孺等所對如此,縱未能推而行之,又何忍罪而斥之乎! 昔德宗初即位,亦征直言極諫之士,策問天旱,穆質對云:『兩漢故事,三公當免,卜式著議,弘羊可烹。 』德宗深嘉之,自畿尉擢爲左補闕。 今僧孺等所言未過於穆質,而遽斥之,臣恐非嗣祖宗之道也! 」質,寧之子也。 丙午,冊回鶻新可汗爲愛登裡囉汨密施合毘伽保義可汗。 西原蠻酋長黃少卿請降。 六月,癸亥,以爲歸順州刺史。 沙陀勁勇冠諸胡,吐蕃置之甘州,毎戰,以爲前鋒。 回鶻攻吐蕃,取涼州。 吐蕃疑沙陀貳於回鶻,欲遷之河外。 沙陀懼,酋長朱邪盡忠與其子執宜謀復自歸於唐,遂帥部落三萬,循烏德犍山而東。 行三日,吐蕃追兵大至,自洮水轉戰至石門,凡數百合。 盡忠死,士衆死者大半。 執宜帥其餘衆猶近萬人,騎三千,詣靈州降。 靈鹽節度使范希朝聞之,自帥衆迎於塞上,置之鹽州,爲市牛羊,廣其畜牧,善撫之。 詔置陰山府,以執宜爲兵馬使。 未幾,盡忠弟葛勒阿波又帥衆七百詣希朝降,詔以爲陰山府都督。 自是,靈鹽毎有征討,用之所向皆捷,靈鹽軍益強。 秋,七月,辛已朔,日有食之。 以右庶子盧坦爲宣歙觀察使。 蘇強之誅也,兄弘在晉州幕府,自免歸,人莫敢辟。 坦奏:「弘有才行,不可以其弟故廢之,請闢爲判官。 」上曰:「向使蘇強不死,果有才行,猶可用也,況其兄乎! 」坦到官,値旱饑,谷價日增,或請抑其價。 坦曰:「宣、歙土狹谷少,所仰四方之來者。 若價賤,則商船不復來,益困矣。 」既而米斗二百,商旅輻湊,民賴以生。 九月,庚寅,以於于頔爲司空,同平章事如故; 加右僕射裴均同平章事,爲山南東道節度使。 淮南節度使王鍔入朝。 鍔家巨富,厚進奉及賂宦官,求平章事。 翰林學士白居易上言以爲:「宰相人臣極位,非淸望大功不應授。 昨除裴均,外議已紛然,今又除鍔,則如鍔之輩皆生冀望。 若盡與之,則典章大懷,又不感恩; 不與,則厚薄有殊,或生怨望。 幸門一啓,無可如何。 且鍔在鎭五年,百計誅求,貨財既足,自入進奉。 若除宰相,四方籓鎭皆謂鍔以進奉得之,競爲割剝,則百姓何以堪之! 」事遂寢。 壬辰,加宣武節度使韓弘同平章事。 丙申,以戸部侍郎裴垍爲中書侍郎、同平章事。 上雖以李吉甫故罷垍學士,然寵信彌厚,故未幾復擢爲相。 初,德宗不任宰相,天下細務皆自決之,由是裴延齡輩得用事。 上在籓邸,心固非之,及即位,選擢宰相,推心委之,嘗謂□等曰:「以太宗、玄宗之明,猶藉輔佐以成其理,況如朕不及先聖萬倍者乎! 」垍亦竭誠輔佐。 上嘗問□:「爲理之要何先? 』對曰:「先正其心。 」舊制,民輸稅有三:一曰上供,二曰送使,三曰留州。 建中初定兩稅,貨重錢輕。 是後貨輕錢重,民所出已倍其初。 其留州、送使者,所在又降省估,就實估以重斂於民。 及垍爲相,奏:「天下留州、送使物,請一切用省估。 其觀察使,先稅所理之州以自給,不足,然後許稅於所屬之州。 」由是江、淮之民稍蘇息。 先是,執政多惡諫官言時政得失,□獨賞之。 □器局峻整,人不敢干以私。 嘗有故人自遠詣之,□資給優厚,從容款狎。 其人乘間求京兆判司,垍曰:「公才不稱此官,不敢以故人之私傷朝廷至公。 它日有盲宰相憐公者,不妨得之,垍則必不可。 」戊戌,以中書侍郎、同平章事李吉甫同平章事,充淮南節度使。 河中、晉絳節度使邠宣公社黃裳薨。 冬,十二月,庚戌,置行原州於臨涇,以鎭將郝下泚爲刺史。 南詔王異牟尋卒,子尋閣勸立。 憲宗昭文章武大聖至神孝皇帝上之上元和四年(己丑,西元八〇九年)春,正月,戊子,簡王遘薨。 渤海康王嵩璘卒,子元瑜立,改元永德。 南方旱饑。 庚寅,命左司郎中鄭敬等爲江、淮、二浙、荊、湖、襄、鄂等道宣慰使,賑恤之,將行,上戒之曰:「朕宮中用帛一匹,皆籍其數,惟貝周救百姓,則不計費,卿輩宜識此意,勿效潘孟陽飲酒遊山而已。 」給事中李籓在門下,制敕有不可者,即於黃紙後批之。 吏請更連素紙,籓曰:「如此,乃狀也,何名批敕! 」裴垍薦籓有宰相器。 上以門下侍郎、同平章事鄭絪循默取容,二月,丁卯,罷絪爲太子賓客,擢籓爲門下侍郎、同平章事。 籓知無不言,上甚重之。 河東節度使嚴綬,在鎭九年,軍政補署一出監軍李輔光,綬拱手而已。 裴垍具奏其狀,請以李鄘代之。 三月,乙酉,以綬爲左僕射,以鳳翔節度使李鄘爲河東節度使。 成德節度使王士眞薨,其子副大使承宗自爲留後。 河北三鎭,相承各置副大使,以嫡長爲之,父沒則代領軍務。 上以久旱,欲降德音。 翰林學士李絳、白居易上言,以爲「欲令實惠及人,無如減其租稅。 」又言「宮人驅使之餘,其數猶廣,事宜省費,物貴徇情。 」又請「禁諸道橫斂,以充進奉。 」又言「嶺南、黔中、福建風俗,多掠良人賣爲奴婢,乞嚴禁止。 」閏月,己酉,制降天下系囚,蠲租稅,出宮人,絶進奉,禁掠賣,皆如二臣之請。 己未,雨。 絳表賀曰:「乃知憂先於事,故能無憂; 事至而憂,無救於事。 」初,王叔文之黨既貶,有詔,雖遇赦無得量移。 吏部尚書、鹽鐵轉運使李巽奏:「郴州司馬程異,吏才明辨,請以爲楊子留後。 」上許之。 巽精於督察,吏人居千里之外,戰慄如在巽前。 異句檢簿籍,又精於巽,卒獲其用。 魏徴玄孫稠貧甚,以故第質錢於人,平盧節度使李師道請以私財贖出之。 上命白居易草詔,居易奏言:「事關激勸,宜出朝廷。 師道何人,敢掠斯美! 望敕有司以官錢贖還後嗣。 」上從之,出内庫錢二千緡贖賜魏稠,仍禁質賣。 王承宗叔父士則以承宗擅自立,恐禍及宗,與幕客劉棲楚倶自歸京師。 詔以士則爲神策大將軍。 □翰林學士李絳等奏曰:「陛下嗣膺大寶,四年於茲,而儲闈未立,典冊不行,是開窺覦之端,乖重愼之義,非所以承宗廟、重社稷也。 伏望抑手爲謙之小節,行至公之大典。 」丁卯,制立長子鄧王寧爲皇太子。 寧,紀美人之子也。 辛未,靈鹽節度使范希朝奏以太原防秋兵六百人衣糧給沙陀,許之。 夏,四月,山南東道節度使裴均恃有中人之助,於德音後首進銀器千五百餘兩。 翰林學士李絳、白居易等上言:「均欲以此嘗陛下,願卻之。 」上遽命出銀器付度支。 既而有旨諭進奏院:「自今諸道進奉,無得申御史台; 有訪問者,輒以名聞。 」白居易復以爲言,上不聽。 上欲革河北諸鎭世襲之弊,乘王士眞死,欲自朝廷除人,不從則興師討之。 裴垍曰:「李納跋扈不恭,王武俊有功於國,陛下前許師道,今奪承宗,沮勸違理,彼必不服。 」由是議久不決。 上以問諸學士,李絳等對曰:「河北不遵聲教,誰不憤歎,然今日取之,或恐未能。 成德軍自武俊以來,父子相承四十餘年,人情貫習,不以爲非。 況承宗已總軍務,一旦易之,恐未即奉詔。 又范陽、魏博、易定、淄靑以地相傳,與成德同體,彼聞成德除人,必内不自安,陰相黨助,雖茂昭有請,亦恐非誠。 所以然者,今國家除人代承宗,彼鄰道勸成,進退有利。 若所除之人得入,彼則自以爲功; 若詔令有所不行,彼因潛相交結,在於國體,豈可遽休! 須興師四面攻討,彼將帥則加官爵,士卒則給衣糧,按兵玩寇,坐觀勝負,而勞費之病盡歸國家矣。 今江、淮水,公私困竭,軍旅之事,殆未可輕議也。 」左軍中尉吐突承璀欲希上意,奪裴垍權,自請將兵討之。 上疑未決,宗正少卿李拭奏稱:「承宗不可不討。 承璀親近信臣,宜委以禁兵,使統諸軍,誰敢不服! 」上以拭狀示諸學士曰:「此奸臣也,知騰欲將承璀,故上此奏。 卿曹記之,自今勿令得進用。 」昭義節度使盧從史遭父喪,朝廷久未起復,從史懼,因承璀説上,請發本軍討承宗。 壬辰,起復從史左金吾大將軍,餘如故。 初,平涼之盟,副無帥判官路泌、會盟判官鄭叔矩皆沒於吐蕃。 其後吐蕃請和,泌子隨三詣闕號泣上表,乞從其請。 德宗以吐蕃多詐,不許。 至是,吐蕃復請和,隨又五上表,詣執政泣請,裴垍、李籓亦言於上,請許其和。 上從之。 五月,命祠部郎中徐復使吐蕃。 六月,以靈鹽節度使范希朝爲河東節度使。 朝議以沙陀在靈武,迫近吐蕃,慮其反覆,又部落衆多,恐長谷價,乃命悉從希朝詣河東。 希朝選其驍騎千二百,號沙陀軍,置使以領之,而處其餘衆於定襄川。 於是朱邪執宜始保神武川之黃花堆。 左軍中尉吐突承璀領功德使,盛修安國寺,奏立聖德碑,髙大一准《華岳碑》,先構碑樓,請敕學士撰文,且言「臣已具錢萬緡,欲酬之。 」上命李絳爲之,絳上言:「堯、舜、禹、湯,未嘗立碑自言聖德,惟秦始皇於巡遊所過,刻石髙自稱述,未審陛下欲何所法! 且敘修寺之美,不過壯麗觀游,豈所以光益聖德! 」上覽奏,承璀適在旁,上命曳倒碑樓。 承璀言:「碑樓甚大,不可曳,請徐毀撤。 」冀得延引,乘間再論。 上厲聲曰:「多用牛曳之! 」承璀乃不敢言。 凡用百牛曳之,乃倒。 CATEGORY:資治通鑑
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)