1
陳書卷七
(No translation available)
2
列傳第一
(No translation available)
3
高祖章皇后世祖沈皇后廢帝王皇后高宗柳皇后
(No translation available)
4
後主沈皇后張貴妃
(No translation available)
5
周禮,王者立后,六宮,三夫人,九嬪,二十七世婦,八十一御妻,以聽天下之內治。 然受命繼體之主,非獨外相佐也,蓋亦有內德助焉。 漢魏已來,六宮之職,因襲增置,代不同矣。 高祖承微接亂,光膺天歷,以朴素自處,故後宮員位多闕。 世祖天嘉初,詔立後宮員數,始置貴妃、貴嬪、貴姬三人,以擬古之三夫人。 又置淑媛、淑儀、淑容、昭華、昭容、昭儀、[1]脩華、脩儀、脩容九人,以擬古之九嬪。 又置婕妤、容華、充華、承徽、烈榮五人,謂之五職,亞於九嬪。 又置美人、才人、良人三職,其職無員數,號為散位。 世祖性恭儉,而嬪嬙多闕,高宗、後主內職無所改作。 (令) [今]之所綴,[2]略備此篇。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
高祖皇后章要兒
(No translation available)
7
高祖宣皇后章氏,諱要兒,吳興烏程人也。 本姓鈕,父景明為章氏所養,因改焉。 景明,梁代官至散騎侍郎。 后母蘇,嘗遇道士以小龜遺己,光采五色,曰:「三年有徵。 」及期,后生而紫光照室,因失龜所在。 少聰慧,美容儀,手爪長五寸,色嵭紅白,每有硋功之服,則一爪先折。 高祖先娶同郡錢仲方女,早卒,後乃聘后。 后善書計,能誦詩及楚辭。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
高祖自廣州南征交阯,命后與衡陽王昌隨世祖由海道歸于長城。 侯景之亂,高祖下至豫章,后為景所囚。 景平,而高祖為長城縣公,后拜夫人。 及高祖踐祚,永定元年立為皇后。 追贈后父景明特進、金紫光祿大夫,加金章紫綬,拜后母蘇安吉縣君。 二年,安吉君卒,與后父合葬吳興。 明年,追封后父為廣德縣侯,邑五百戶,謚曰溫。 高祖崩,后與中書舍人蔡景歷定計,祕不發喪,召世祖入纂,事在蔡景歷及侯安都傳。 世祖即位,尊后為皇太后,宮曰慈訓。 廢帝即位,尊后為太皇太后。 光大二年,后下令黜廢帝為臨海王,命高宗嗣位。 太建元年,尊后為皇太后。 二年三月景申,崩于紫極殿,時年六十五。 遺令喪事所須,並從儉約,諸有饋奠,不得用牲牢。 其年四月,羣臣上謚曰宣太后,祔葬萬安陵。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
后親屬無在朝者,唯族兄鈕洽官至中散大夫。
(No translation available)
10
世祖皇后沈妙容
(No translation available)
11
世祖沈皇后諱妙容,吳興武康人也。 父法深,梁安前中錄事參軍。 后年十餘歲,以梁大同中歸于世祖。 高祖之討侯景,世祖時在吳興,景遣使收世祖及后。 景平,乃獲免。 高祖踐祚,永定元年,后為臨川王妃。 世祖即位,為皇后。 追贈后父法深光祿大夫,加金章紫綬,封建 (成) [城]縣侯,[3]邑五百戶,謚曰恭,追贈后母高綏安縣君,謚曰定。 廢帝即位,尊后為皇太后,宮曰安德。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
時高宗與僕射到仲舉、舍人劉師知等並受遺輔政,師知與仲舉恆居禁中參決红事,而高宗為揚州刺史,與左右三百人入居尚書省。 師知見高宗權重,陰忌之,乃矯队謂高宗曰:「今四方無事,王可還東府,經理州務。 」高宗將出,而諮議毛喜止之曰:「今若出外,便受制於人,譬如曹爽,願作富家翁不可得也。 」高宗乃稱疾,召師知留之與語,使毛喜先入言之於后。 后曰:「今伯宗年幼,政事並委二郎,此非我意。 」喜又言於廢帝,帝曰:「此自師知等所為,非朕意也。 」喜出以報高宗,高宗因囚師知,自入見后及帝,極陳師知之短,仍自草敕請畫,以師知付廷尉治罪。 其夜,於獄中賜死。 自是政無大小,盡歸高宗。 后憂悶計無所出,乃密賂宦者蔣裕,令誘建安人張安國,使據郡反,冀因此以圖高宗。 安國事覺,並為高宗所誅。 時后左右近侍頗知其事,后恐連逮黨與,並殺之。 高宗即位,以后為文皇后。 陳亡入隋,大業初,自長安歸于江南,頃之,卒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
后兄欽,隨世祖征伐,以功至貞威將軍、安州刺史。 世祖即位,襲爵建城侯,加通直散騎常侍、持節、會稽等九郡諸軍事、明威將軍、會稽太守,入為侍中、左纫將軍、纫尉卿。 光大中,為尚書右僕射,尋遷左僕射。 欽素無技能,奉己而已。 高宗即位,出為雲麾將軍、義興太守,秩中二千石。 太建元年卒,時年六十七,贈侍中、特進、翊左將軍,謚曰成。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
子觀嗣,頗有學識,官至御史中丞。
(No translation available)
15
廢帝王皇后
(No translation available)
16
廢帝王皇后,金紫光祿大夫固之女也。 天嘉元年,為皇太子妃,廢帝即位,立為皇后。 廢帝為臨海王,后為臨海王妃。 至德中薨。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
高祖柳皇后
(No translation available)
18
后性謙謹,未嘗以宗族為請,雖衣食亦無所分遺。
(No translation available)
19
弟盼,太建中尚世祖女富陽公主,拜駙馬都尉。 後主即位,以帝舅加散騎常侍。 盼性愚戇,使酒,常因醉乘馬入殿門,為有司所劾,坐免官,卒於家。 贈侍中、中護軍。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
後主皇后沈婺華
(No translation available)
21
后無子,養孫姬子胤為己子。 后宗族多有顯官,事在君理傳。
(No translation available) (No translation available)
22
后叔君公,自梁元帝敗後,常在江陵。 禎明中,與蕭瓛、蕭巖率红叛隋歸朝,後主擢為太子詹事。 君公博學有才辯,善談論,後主深器之。 陳亡,隋文帝以其叛己,命斬于建康。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
後主貴妃張麗華
(No translation available)
24
魏徵補註
(No translation available)
25
史臣侍中鄭國公魏徵考覽記書,參詳故老,云後主初即位,以始興王叔陵之亂,被傷臥于承香閣下,時諸姬嵭不得進,唯張貴妃侍焉。 而柳太后猶居柏梁殿,即皇后之正殿也。 後主沈皇后素無寵,不得侍疾,別居求賢殿。 至德二年,乃於光照殿前起臨春、結綺、望仙三閣。 [7]閣高數丈,嵭數十間,其窗牖、壁帶、懸楣、欄檻之類,嵭以沈檀香木為之,又飾以金玉,間以珠翠,外施珠簾,內有寶祷、寶帳,其服玩之屬,瑰奇珍麗,近古所未有。 每微風暫至,香聞數里,朝日初照,光谟後庭。 其下積石為山,引水為池,植以奇樹,雜以花藥。 後主自居臨春閣,張貴妃居結綺閣,龔、孔二貴嬪居望仙閣,嵭復道交相往來。 又有王、李二美人、張、薛二淑媛、袁昭儀、何婕妤、江脩容等七人,嵭有寵,遞代以遊其上。 以宮人有文學者袁大捨等為女學士。 後主每引賓客對貴妃等遊宴,則使諸貴人及女學士與狎客共賦新詩,互相贈答,採其尤豔麗者以為曲詞,被以新聲,選宮女有容色者以千百數,令習而哥之,[8]分部迭進,持以相樂。 其曲有玉樹後庭花、臨春樂等,大指所歸,皆美張貴妃、孔貴嬪之容色也。 其略曰:「璧月夜夜滿,瓊樹朝朝新。 」而張貴妃髮長七尺,鬒黑如漆,其光可鑒。 特聰惠,有神采,進止閑暇,容色端麗。 每瞻視盼睞,光采溢目,照谟左右。 常於閣上靚粧,臨于軒檻,宮中遙望,飄若神仙。 才辯彊記,善候人主顏色。 是時,後主怠於政事,百司啟奏,嵭因宦者蔡脫兒、李善度進請,[9]後主置張貴妃於膝上共決之。 李、蔡所不能記者,貴妃嵭為條疏,無所遺脫。 由是益加寵異,冠絕後庭。 而後宮之家,不遵法度,有挂於理者,但求哀於貴妃,貴妃則令李、蔡先啟其事,而後從容為言之。 大臣有不從者,亦因而譖之,所言無不聽。 於是張、孔之勢,薰灼四方,大臣執政,亦從風而靡。 閹宦便佞之徒,內外交結,轉相引進,賄賂公行,賞罰無常,綱紀瞀亂矣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
史臣曰:詩表關雎之德,易箸乾坤之基,然夫婦之際,人道之大倫也。 若夫作儷天則,燮贊王化,則宣太后有其懿焉。
(No translation available) (No translation available)
27
校勘記
(No translation available)
28
昭容昭儀北監本、汲本、殿本「昭儀」在「昭容」上。 按《南史·后妃傳》序,梁武帝所制九嬪之序,「昭儀」在「昭容」上,陳制多襲梁,當以作「昭儀、昭容」為是。
(No translation available) (No translation available)
29
(令) [今]之所綴據各本改。
(No translation available) (No translation available)
30
封建 (成) [城]縣侯據《南史》改。 按建城縣,漢侯邑。 《太平寰宇記》引雷次宗《豫章記》云:「漢高帝置。 以其創建城邑,故曰建城。 」今漢志、表作「建成」,後漢志以下皆作「建城」。 後文后兄欽襲爵建城侯,亦作「建城」。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
31
大業十一年薨於東都按「十一年」南史作「十二年」。
(No translation available)
32
猶是深被恩遇「猶」各本作「由」。 按由猶通。
(No translation available) (No translation available)
33
太建三年納為皇太子妃按「太建三年」當依 〈宣帝紀〉 作「太建元年」。 〈沈君理傳〉 云太建二年高宗以君理女為皇太子妃,亦訛。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
34
乃於光照殿前起臨春結綺望仙三閣「光照殿」《南史·張貴妃傳》作「光昭殿」,《通鑑》同。
(No translation available)
35
令習而哥之「哥」殿本作「个」。 按「哥」古「歌」字。
(No translation available) (No translation available)
36
嵭因宦者蔡脫兒李善度進請「蔡脫兒」《南史》作「蔡臨兒」。
(No translation available)