1
陳書卷十四
(No translation available)
2
列傳第八
(No translation available)
3
衡陽獻王昌南康愍王曇朗子方泰方慶
(No translation available)
4
衡陽獻王昌
(No translation available)
5
衡陽獻王昌字敬業,高祖第六子也。 梁太清末,高祖南征李賁,命昌與宣后隨沈恪還吳興。 及高祖東討侯景,昌與宣后、世祖並為景所囚。 景平,拜長城國世子、吳興太守,時年十六。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
昌容貌偉麗,神情秀朗,雅性聰辯,明習政事。 高祖遣陳郡謝哲、濟陽蔡景歷輔昌為郡,又遣吳郡杜之偉授昌以經書。 昌讀書一覽便誦,明於義理,剖析如流。 尋與高宗俱往荊州,梁元帝除員外散騎常侍。 荊州陷,又與高宗俱遷關右,西魏以高祖故,甚禮之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
臣聞宗子維城,隆周之懋軌,封建藩屏,有漢之弘規,是以卜世斯永,寔資邢、衛,[1]鼎命靈長,實賴河、楚。
(No translation available)
8
伏惟陛下神猷光大,聖德欽明,道高日月,德侔造化。 往者王業惟始,天步方艱,參奉權謨,匡合義烈,威略外舉,神武內定,故以再康禹跡,大庇生民者矣。 及聖武升遐,王師遠次,皇嗣敻隔,繼業靡歸,宗祧危殆,綴旒非喻。 既而傳車言反,公卿定策,纂我洪基,光昭景運,民心有奉,園寢克寧,后來其蘇,復在茲日,物情天意,皎然可求。 王琳逆命,逋誅歲久,今者連結犬羊,乘流縱釁,舟旗野陣,綿江蔽陸,兵疲民弊,杼軸用空,中外騷然,蕃籬罔固。 乃旰食當朝,憑流授律,蒼兕既馳,長蛇自翦,廓清四表,澄滌八紘,雄圖遐舉,仁聲遠暢,德化所覃,風行草偃,故以功深於微禹,道大於惟堯,豈直社稷用寧,斯乃黔黎是賴。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
第六皇弟昌,近以妙年出質,提契寇手,偏隔關徼,旋踵末由。 陛下天倫之愛既深,克讓之懷常切。 伏以大德無私,至公有在,豈得徇匹夫之恆情,忘王業之大計。 憲章故實,式遵典禮,欽若姬、漢,建樹賢戚。 湘中地維形勝,控帶川阜,扞城之寄,匪親勿居,宜啟服衡疑,兼崇徽飾。 臣等參議,以昌為使持節、散騎常侍、都督湘州諸軍事、驃騎將軍、湘州牧,封衡陽郡王,邑五千戶,加給皁輪三望車,後部鼓吹一部,班劍二十人。 啟可奉行。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
詔曰「可」。 三月入境,詔令主書舍人緣道迎接。 景子,濟江,於中流船壞,以溺薨。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
四月庚寅,喪柩至京師,上親出臨哭。 乃下詔曰:「夫寵章所以嘉德,禮數所以崇親,乃歷代之通規,固前王之令典。 新除使持節、散騎常侍、都督湘州諸軍事、驃騎將軍、湘州牧衡陽王昌,明哲在躬,珪璋早秀,孝敬內湛,聰睿外宣。 梁季艱虞,宗社顛墜,西京淪覆,陷身關隴。 及鼎業初基,外蕃逆命,聘問斯阻,音介莫通,睠彼機橋,將鄰烏白。 今者群公戮力,多難廓清,輕傳入郛,無勞假道。 周朝敦其繼好,驂駕歸來,欣此朝聞,庶歡昏定。 報施徒語,曾莫輔仁,人之云亡,殄悴斯在,奄焉薨殞,倍增傷悼。 津門之慟空在,恆岫之切不追,靜言念之,心焉如割。 宜隆懋典,以協徽猷。 可贈侍中、假黃鉞、都督中外諸軍事、太宰、揚州牧。 給東園溫明祕器,九旒鑾輅,黃屋左纛,武賁班劍百人,[2]轀輬車,前後部羽葆鼓吹。 葬送之儀,一依漢東平憲王、齊豫章文獻王故事。 仍遣大司空持節迎護喪事,大鴻臚副其羽衛,殯送所須,隨由備辦。 」諡曰獻。 無子,世祖以第七皇子伯信為嗣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
南康愍王曇朗
(No translation available)
13
南康愍王曇朗,高祖母弟忠壯王休先之子也。 休先少倜儻有大志,梁簡文之在東宮,深被知遇。 太清中既納侯景,有事北方,乃使休先召募得千餘人,授文德主帥,頃之卒。 高祖之有天下也,每稱休先曰:「此弟若存,河洛不足定也。 」梁敬帝即位,追贈侍中、使持節、驃騎將軍、南徐州刺史,封武康縣公,邑一千戶。 高祖受禪,追贈侍中、車騎大將軍、司徒,封南康郡王,邑二千戶,諡曰忠壯。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
二年,徐嗣徽、任約引齊寇攻逼京邑,尋而請和,求高祖子姪為質。 時四方州郡並多未賓,京都虛弱,糧運不斷,在朝文武咸願與齊和親,高祖難之,而重違眾議,乃言於朝曰:「孤謬輔王室,而使蠻夷猾夏,不能戡殄,何所逃責。 今在位諸賢,且欲息肩偃武,與齊和好,以靜邊疆,若違眾議,必謂孤惜子姪,今決遣曇朗,棄之寇庭。 且齊人無信,窺窬不已,謂我浸弱,必當背盟。 齊寇若來,諸君須為孤力鬥也。 」高祖慮曇朗憚行,或奔竄東道,乃自率步騎往京口迎之,以曇朗還京師,仍使為質於齊。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
齊果背約,復遣蕭軌等隨嗣徽渡江,高祖與戰,大破之,虜蕭軌、東方老等。 齊人請割地并入馬牛以贖之,高祖不許。 及軌等誅,齊人亦害曇朗于晉陽,時〔年〕二十八。 [3]是時既與齊絕,弗之知也。 高祖踐祚,猶以曇朗襲封南康郡王,奉忠壯王祀,禮秩一同皇子。 天嘉二年,齊人結好,方始知之。 世祖詔曰:「夫追遠慎終,抑聞前誥。 南康王曇朗,明哲懋親,蕃維是屬,入質北齊,用紓時難。 皇運兆興,未獲旋反,永言跂予,日夜不忘。 齊使始至,凶問奄及,追懷痛悼,兼倍常情,宜隆寵數,以光恆序。 可贈侍中、安東將軍、開府儀同三司、南徐州刺史,諡曰愍。 」乃遣兼郎中令隨聘使江德藻、劉師知迎曇朗喪柩,以三年春至都。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
初,曇朗未質於齊,生子方泰、方慶。 及將適齊,以二妾自隨,在北又生兩子:方華、方曠,亦同得還。
(No translation available) (No translation available)
17
子方泰
(No translation available)
18
方泰少麤獷,與諸惡少年群聚,遊逸無度,世祖以南康王故,特寬貰之。 天嘉元年,詔曰:「南康王曇朗,出隔齊庭,反身莫測,國廟方修,奠饗須主,可以長男方泰為南康世子,嗣南康王。 」後聞曇朗薨,於是襲爵南康嗣王。 尋為仁威將軍、丹陽尹,置佐史。 太建四年,遷使持節、都督廣衡交越成定明新合羅德宜黃利安建石崖十九州諸軍事、[4]平越中郎將、廣州刺史。 為政殘暴,為有司所奏,免官。 尋起為仁威將軍,置佐史。 六年,授持節、都督豫章郡諸軍事、豫章內史。 在郡不修民事,秩滿之際,屢放部曲為劫,又縱火延燒邑居,因行暴掠,驅錄富人,徵求財賄。 代至,又淹留不還。 至都,詔以為宗正卿,將軍、佐史如故。 未拜,為御史中丞宗元饒所劾,免官,以王還第。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
十一年,起為寧遠將軍,直殿省。 尋加散騎常侍,量置佐史。 其年八月,高宗幸大壯觀,因大閱武,命都督任忠領步騎十萬,陳於玄武湖,都督陳景領樓艦五百,出于瓜步江,高宗登玄武門觀,[5]宴群臣以觀之。 因幸樂遊苑,設絲竹會。 仍重幸大壯觀,集眾軍振旅而還。 是時方泰當從,啟稱所生母疾,不行,因與亡命楊鍾期等二十人,微服往民閒,淫人妻,為州所錄。 又率人仗抗拒,傷禁司,為有司所奏。 上大怒,下方泰獄。 方泰初但承行淫,不承拒格禁司,上曰不承則上測,方泰乃投列承引。 於是兼御史中丞徐君敷奏曰:[6]「臣聞王者之心,匪漏網而私物,至治之本,無屈法而申慈。 謹案南康王陳方泰宗屬雖遠,幸託葭莩,刺舉莫成,共治罕績。 聖上弘以悔往,許其錄用,宮闈寄切,宿衛是尸。 豈有金門旦啟,玉輿曉蹕,百司馳騖,千隊騰驤,憚此翼從之勞,妄興晨昏之請? 飜以危冠淇上,袨服桑中,臣子之諐,莫斯為大,宜從霜簡,允寘 (冬) 〔秋〕官。 [7]臣等參議,請依見事,解方泰所居官,下宗正削爵土。 謹以白簡奏聞。 」上可其奏。 尋復本官爵。 禎明初,遷侍中,將軍如故。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
三年,隋師濟江,方泰與忠武將軍南豫州刺史樊猛、左衛將軍蔣元遜領水軍於白下,往來斷遏江路。 隋遣行軍元帥、長史高熲領船艦泝流當之,猛及元遜並降,方泰所部將士離散,乃棄船走。 及臺城陷,與後主俱入關。 隋大業中為掖令。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
子方慶
(No translation available)
22
方慶少清警,涉獵書傳。 及長,有幹略。 天嘉中,封臨汝縣侯。 尋為給事中、太子洗馬,權兼宗正卿,直殿省。 太建九年,出為輕車將軍、假節、都督定州諸軍事、定州刺史。 秩滿,又為散騎常侍,兼宗正卿。 至德二年,進號智武將軍、武州刺史。 初,廣州刺史馬靖久居嶺表,大得人心,士馬彊盛,朝廷疑之。 至是以方慶為仁威將軍、廣州刺史,以兵襲靖。 靖誅,進號宣毅將軍。 方慶性清謹,甚得民和。 四年,進號雲麾將軍。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
禎明三年,隋師濟江,〔東〕衡州刺史王勇遣高州刺史戴智烈將五百騎迎方慶,[8]欲令承制總督征討諸軍事。 是時隋行軍總管韋洸帥兵度嶺,宣隋文帝敕云:「若嶺南平定,留勇與豐州刺史鄭萬頃且依舊職。 」方慶聞之,恐勇賣己,乃不從,率兵以拒智烈。 智烈與戰,敗之,斬方慶於廣州,虜其妻子。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
王勇,太建中為晉陵太守,在職有能名。 方慶之襲馬靖也,朝廷以勇為超武將軍、東衡州刺史,領始興內史,以為方慶聲勢。 靖誅,以功封龍陽縣子。 及隋軍臨江,詔授勇使持節、光勝將軍、總督衡廣交桂武等二十四州諸軍事、平越中郎將,仍入援。 會京城陷、勇因移檄管內,徵兵據守,使其同產弟鄧暠將兵五千,頓于嶺上。 又遣使迎方慶,欲假以為名,而自執兵要。 及方慶敗績,虜其妻子,收其貲產,分賞將帥。 又令其將王仲宣、曾孝武迎西衡州刺史衡陽王伯信,伯信懼,奔于清遠郡,孝武追殺之。 是時韋洸兵已上嶺,豐州刺史鄭萬頃據州不受勇召,而高梁女子 (浩) 〔洗〕氏舉兵以應隋軍,[9]攻陷傍郡,勇計無所出,乃以其眾降。 行至荊州,道病卒,隋贈大將軍、宋州刺史,歸仁縣公。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
25
鄭萬頃,滎陽人,梁司州刺史紹叔之族子也。 父旻,梁末入魏。 萬頃通達有材幹,周武帝時為司城大夫,出為溫州刺史。 至德中,與司馬消難來奔。 尋拜散騎常侍、昭武將軍、豐州刺史。 在州甚有惠政,吏民表請立碑,詔許焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
初,萬頃之在周,深被隋文帝知遇,及隋文踐祚,常思還北。 及王勇之殺方慶,萬頃乃率州兵拒勇,遣使由間道降于隋軍。 拜上儀同,尋卒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
史臣曰:獻、愍二王,聯華霄漢,或壤子之暱,或猶子之寵,而機橋為阻,驂駕無由,有隔於休辰,終之以早世。 悲夫!
(No translation available) (No translation available)
28
校勘記
(No translation available)
29
寔資邢衛「寔」北監本、汲本、殿本作「式」。
(No translation available)
30
武賁班劍百人「武賁」即「虎賁」,避唐諱改。 北監本、汲本、殿本並已改為「虎賁」。
(No translation available) (No translation available)
31
時〔年〕二十八據北監本、汲本、殿本補。
(No translation available)
32
都督廣衡交越成定明新合羅德宜黃利安建石崖十九州諸軍事按數之祇十八州,疑脫一州,或「九」當作「八」。
(No translation available)
33
高宗登玄武門觀「觀」汲本、殿本作「親」,屬下讀。 張元濟 〈校勘記〉 云:「作『觀』是。 觀者,玄武門上之觀也。 」按北監本作「觀」,百衲本南史亦作「觀」。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
34
於是兼御史中丞徐君敷奏曰「徐君敷」《南史》作「徐君整」。
(No translation available)
35
允寘 (冬) 〔秋〕官據《元龜》五一九改。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
36
〔東〕衡州刺史王勇遣高州刺史戴智烈將五百騎迎方慶據《南史》補。 按下文云「朝廷以勇為超武將軍、東衡州刺史」,明此脫一「東」字。
(No translation available) (No translation available)
37
而高梁女子 (浩) 〔洗〕氏舉兵以應隋軍隋書韋洸傳作「高梁女子洗氏」,《通鑑》隋文帝開皇九年作「高涼郡太夫人洗氏」,「浩」與「洗」形近而訛,今據改。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)