1
陳書卷二十九
(No translation available)
2
列傳第二十三
(No translation available)
3
宗元饒司馬申毛喜蔡徵
(No translation available)
4
遷御史中丞,知五禮事。 時合州刺史陳裒贓汙狼藉,遣使就渚歛魚,又於六郡乞米,百姓甚苦之。 元饒劾奏曰:「臣聞建旟求瘼,實寄廉平,褰帷恤隱,本資仁恕。 如或貪汙是肆,徵賦無猒,天網雖疏,茲焉弗漏。 謹案鍾陵縣開國侯、合州刺史臣裒,因藉多幸,預逢抽擢,爵由恩被,官以私加,無德無功,坐尸榮貴。 譙、肥之地,久淪非所,皇威剋復,物仰仁風。 新邦用輕,彌俟寬惠,應斯作牧,其寄尤重。 爰降曲恩,祖行宣室,親承規誨,事等言提。 雖廉潔之懷,誠無素蓄,而稟茲嚴訓,可以厲精。 遂乃擅行賦斂,專肆貪取,求粟不猒,愧王沉之出賑,徵魚無限,異羊續之懸枯,寘以嚴科,實惟明憲。 臣等參議,請依旨免裒所應復除官,其應禁錮及後選左降本資,悉依免官之法。 」遂可其奏。 吳興太守武陵王伯禮,豫章內史南康嗣王方泰,並驕蹇放橫,元饒案奏之,皆見削黜。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
元饒性公平,善持法,諳曉故事,明練治體,吏有犯法、政不便民及於名教不足者,隨事糾正,多所裨益。 遷貞威將軍、南康內史,以秩米三千餘斛助民租課,存問高年,拯救乏絕,百姓甚賴焉。 以課最入朝,詔加散騎常侍、荊雍湘巴武五州大中正。 尋以本官重領尚書左丞。 又為御史中丞。 歷左民尚書、右衛將軍、領前將軍,遷吏部尚書。 太建十三年卒,時年六十四。 詔贈侍中、金紫光祿大夫,官給喪事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
司馬申字季和,河內溫人也。 祖慧遠,梁都水使者。 父玄通,梁尚書左民郎。 申早有風概,十四便善弈棋,嘗隨父候吏部尚書到 (仲舉) 〔溉〕,〔一〕時梁州刺史陰子春、領軍朱异在焉。 子春素知申,即於坐所呼與為對,〔二〕申每有妙思,异觀而奇之,因引申遊處。 梁邵陵王為丹陽尹,以申為主簿。 屬太清之難,父母俱沒,因此自誓,菜食終身。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
梁元帝承制,起為開遠將軍,遷鎮西外兵記室參軍。 及侯景寇郢州,申隨都督王僧辯據巴陵,每進籌策,皆見行用。 僧辯歎曰:「此生要鞬汗馬,或非所長,若使撫眾守城,必有奇績。 」僧辯之討陸納也,申在軍中,于時賊眾奄至,左右披靡,申躬蔽僧辯,蒙楯而前,會裴之橫救至,賊乃退,僧辯顧申而笑曰:「仁者必有勇,豈虛言哉! 」除散騎侍郎。 紹泰初,遷儀同侯安都從事中郎。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
高祖受禪,除安東臨川王諮議參軍。 天嘉三年,遷征北諮議參軍,兼廷尉監。 五年,除鎮東諮議參軍,兼起部郎。 出為戎昭將軍、江乘令,甚有治績。 入為尚書金部郎。 遷左民郎,以公事免。 太建初,起為貞威將軍、征南鄱陽王諮議參軍。 九年,除秣陵令,在職以清能見紀,有白雀巢于縣庭。 秩滿,頃之,預東宮賓客,尋兼東宮通事舍人。 遷員外散騎常侍,舍人如故。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
及叔陵之肆逆也,事既不捷,出據東府,申馳召右衛蕭摩訶帥兵先至,追斬之,因入城中,收其府庫,後主深嘉之。 以功除太子左衛率,封文 (始) 〔招〕縣伯,〔三〕邑四百戶,兼中書通事舍人。 尋遷右衛將軍,加通直散騎常侍。 以疾還第,就加散騎常侍,右衛、舍人如故。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
至德四年卒,後主嗟悼久之,下詔曰:「慎終追遠,欽若舊則,闔棺定諡,抑乃前典。 故散騎常侍、右衛將軍、文 (始) 〔招〕縣開國伯申,忠肅在公,清正立己,治繁處約,投軀殉義。 朕任寄情深,方康庶績,奄然化往,傷惻于懷。 可贈侍中、護軍將軍,進爵為侯,增邑為五百戶,諡曰忠。 給朝服一具,衣一襲,剋日舉哀,喪事所須,隨由資給。 」及葬,後主自製誌銘,辭情傷切。 卒章曰:「嗟乎! 天不與善,殲我良臣。 」其見幸如此。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
申歷事三帝,內掌機密,至於倉卒之閒,軍國大事,指麾斷決,無有滯留。 子琇嗣,官至太子舍人。
(No translation available) (No translation available)
12
毛喜字伯武,滎陽陽武人也。 祖稱,梁散騎侍郎。 父栖忠,梁尚書比部侍郎、中權司馬。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
世祖嘗謂高宗曰:「我諸子皆以『伯』為名,汝諸兒宜用『叔』為稱。 」高宗以訪于喜,喜即條牒自古名賢杜叔英、虞叔卿等二十餘人以啟世祖,世祖稱善。
(No translation available) (No translation available)
14
世祖崩,廢帝沖昧,高宗錄尚書輔政,僕射到仲舉等知朝望有歸,乃矯太后令遣高宗還東府,當時疑懼,無敢措言。 喜即馳入,謂高宗曰:「陳有天下日淺,海內未夷,兼國禍併鍾,萬邦危懼。 皇太后深惟社稷至計,令王入省,方當共康庶績,比德伊、周。 今日之言,必非太后之意。 宗社之重,願加三思。 以喜之愚,須更聞奏,無使奸賊得肆其謀。 」竟如其策。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
右衛將軍韓子高始與仲舉通謀,其事未發,喜請高宗曰:「宜簡選人馬,配與子高,并賜鐵炭,使脩器甲。 」高宗驚曰:「子高謀反,即欲收執,何為更如是邪? 」喜答曰:「山陵始畢,邊寇尚多,而子高受委前朝,名為杖順,然甚輕狷,恐不時授首,脫其稽誅,或愆王度。 宜推心安誘,使不自疑,圖之一壯士之力耳。 」高宗深然之,卒行其計。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
及眾軍北伐,得淮南地,喜陳安邊之術,高宗納之,即日施行。 又問喜曰:「我欲進兵彭、汴,於卿意如何? 」喜對曰:「臣實才非智者,安敢預兆未然。 竊以淮左新平,邊氓未乂,周氏始吞齊國,難與爭鋒,豈以弊卒疲兵,復加深入。 且棄舟楫之工,踐車騎之地,去長就短,非吳人所便。 臣愚以為不若安民保境,寢兵復約,然後廣募英奇,順時而動,斯久長之術也。 」高宗不從。 後吳明徹陷周,高宗謂喜曰:「卿之所言,驗於今矣。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
十二年,加侍中。 十三年,授散騎常侍、丹陽尹。 遷吏部尚書,常侍如故。 及高宗崩,叔陵構逆,敕中庶子陸瓊宣旨,令南北諸軍,皆取喜處分。 賊平,又加侍中,增封并前九百戶。 至德元年,授信威將軍、永嘉內史,加秩中二千石。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
初,高宗委政於喜,喜亦勤心納忠,多所匡益,數有諫諍,事並見從,由是十餘年閒,江東狹小,遂稱全盛。 唯略地淮北,不納喜謀,而吳明徹竟敗,高宗深悔之,謂袁憲曰:「不用毛喜計,遂令至此,朕之過也。 」喜既益親,乃言無回避,而皇太子好酒德,每共幸人為長夜之宴,喜嘗為言,高宗以誡太子,太子陰患之,至是稍見疏遠。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
初,後主為始興王所傷,及瘡愈而自慶,置酒於後殿,引江總以下,展樂賦詩,醉而命喜。 于時山陵初畢,未及踰年,喜見之不懌,欲諫而後主已醉,喜升階,陽為心疾,仆于階下,移出省中。 後主醒,乃疑之,謂江總曰:「我悔召毛喜,知其無疾,但欲阻我懽宴,非我所為,故姦詐耳。 」乃與司馬申謀曰:「此人負氣,吾欲將乞鄱陽兄弟聽其報讎,可乎? 」對曰:「終不為官用,願如聖旨。 」傅縡爭之曰:「不然。 若許報讎,欲置先皇何地? 」後主曰:「當乞一小郡,勿令見人事耳。 」乃以喜為永嘉內史。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
喜至郡,不受俸秩,政弘清靜,民吏便之。 遇豐州刺史章大寶舉兵反,郡與豐州相接,而素無備禦,喜乃修治城隍,嚴飾器械。 又遣所部松陽令周磻領千兵援建安。 賊平,授南安內史。 禎明元年,徵為光祿大夫,領左驍騎將軍。 喜在郡有惠政,乃徵入朝,道路追送者數百里。 其年道病卒,時年七十二。 有集十卷。 子處沖嗣,官至儀同從事中郎、中書侍郎。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
蔡徵字希祥,侍中、中撫軍將軍景歷子也。 幼聰敏,精識彊記。 年六歲,詣梁吏部尚書河南褚翔,翔字仲舉,〔四〕嗟其穎悟。 七歲,丁母憂,居喪如成人禮。 繼母劉氏性悍忌,視之不以道,徵供侍益謹,初無怨色。 徵本名覽,景歷以為有王祥之性,更名徵,字希祥。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
梁承聖初,高祖為南徐州刺史,召補迎主簿,尋授太學博士。 天嘉初,遷始興王府法曹行參軍,歷外兵參軍事、尚書主客郎,所居以幹理稱。 太建初,遷太子少傅丞、新安王主簿、通直散騎侍郎、晉安王功曹史、太子中舍人,兼東宮領直,中舍人如故。 丁父憂去職,服闋,襲封新豐縣侯,授戎昭將軍、鎮右新安王諮議參軍。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
至德二年,遷廷尉卿,尋為吏部郎。 遷太子中庶子、中書舍人,掌詔誥。 尋授左民尚書,與僕射江總知撰五禮事。 尋加寧遠將軍。 後主器其材幹,任寄日重,遷吏部尚書、安右將軍,每十日一往東宮,於太子前論述古今得喪及當時政務。 又敕以廷尉寺獄,事無大小,取徵議決。 俄有敕遣徵收募兵士,自為部曲,徵善撫卹,得物情,旬月之閒,眾近一萬。 徵位望既重,兼聲勢熏灼,物議咸忌憚之。 尋徙為中書令,將軍如故。 中令清簡無事,或云徵有怨言,事聞後主,後主大怒,收奪人馬,將誅之,有固諫者獲免。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
禎明三年,隋軍濟江,後主以徵有幹用,權知中領軍。 徵日夜勤苦,備盡心力,後主嘉焉,謂曰「事寧有以相報」。 及決戰於鍾山南崗,敕徵守宮城西北大營,尋令督眾軍戰事。 城陷,隨例入關。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
25
徵美容儀,有口辯,多所詳究。 至於士流官宦,皇家戚屬,及當朝制度,憲章儀軌,戶口風俗,山川土地,問無不對。 然性頗便佞進取,不能以退素自業。 初拜吏部尚書,啟後主借鼓吹,後主謂所司曰「鼓吹軍樂,有功乃授,蔡徵不自量揆,紊我朝章,然其父景歷既有締構之功,宜且如所啟,拜訖即追還」。 徵不脩廉隅,皆此類也。 隋文帝聞其敏贍,召見顧問,言輒會旨,然累年不調,久之,除太常丞。 歷尚書民部儀曹郎,轉給事〔郎〕,〔五〕卒,時年六十七。 子翼,治尚書,官至司徒屬、德教學士。 入隋,為東宮學士。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
史臣曰:宗元饒夙夜匪懈,濟務益時。 司馬申清恪在朝,攻苦立行,加之以忠節,美矣。 毛喜深達事機,匡贊時主。 蔡徵聰敏才贍,而擅權自躓,惜哉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
校勘記
(No translation available)
28
〔一〕嘗隨父候吏部尚書到 (仲舉) 〔溉〕據南史改。 按到仲舉為到洽之子,見梁書到洽傳,未嘗為吏部。 梁書到溉傳云溉以建安內史遷中書郎兼吏部。 又云梁武帝每與對棋,從夕達旦。 是「到仲舉」明為「到溉」之訛。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
29
〔二〕即於坐所呼與為對「為對」北監本、汲本、殿本作「對弈」。
(No translation available)
30
〔三〕封文 (始) 〔招〕縣伯據百衲本南史本傳改。 殿本南史亦作「始」。 張元濟校勘記云作「招」是。 南齊書州郡志文招縣屬廣州晉康郡。 三八八頁同。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
31
〔四〕翔字仲舉「字仲舉」三字疑衍文。 按褚翔梁書有傳,其字為「世舉」,非「仲舉」。
(No translation available) (No translation available)
32
〔五〕轉給事〔郎〕據南史補。 按隋開皇六年詔吏部置給事郎,見通典職官典三。
(No translation available) (No translation available)