1
卷四十五蒯伍江息夫傳第十五
(No translation available)
2
蒯通,范陽人也,本與武帝同諱。 楚漢初起,武臣略定趙地,號武信君。 通說范陽令徐公曰:「臣,范陽百姓蒯通也,竊閔公之將死,故吊之。 雖然,賀公得通而生也。」 徐公再拜曰:「何以吊之?」 通曰:「足下為令十餘年矣,殺人之父,孤人之子,斷人之足,黥人之首,甚眾。 慈父孝子所以不敢事刃於公之腹者,畏秦法也。 今天下大亂,秦政不施,然則慈父孝子將爭接刃於公之腹,以復其怨而成其名。 此通之所以吊者也。」 曰:「何以賀得子而生也?」 曰:「趙武信君不知通不肖,使人候問其死生,通且見武信君而說之,曰:『必將戰勝而後略地,攻得而後下城,臣竊以為殆矣。 用臣之計,毋戰而略地,不攻而下城,傳檄而千里定,可乎?』 彼將曰:『何謂也?』 臣因對曰:『范陽令宜整頓其士卒以守戰者也,怯而畏死,貪而好富貴,故欲以其城先下君。 先下君而君不利之,則邊地之城皆將相告曰『范陽令先降而身死』,必將嬰城固守,皆為金城湯池,不可攻也。 為君計者,莫若以黃屋硃輪迎范陽令,使馳騖於燕、趙之郊,則邊城皆將相告曰『范陽令先下而身富貴』,必相率而降,猶如阪上走丸也。 此臣所謂傳檄而千里定者也。」 徐公再拜,具車馬遣通。 通遂以此說武臣。 武臣以車百乘、騎二百、侯印迎徐公。 燕、趙聞之,降者三十餘城。 如通策焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
後漢將韓信虜魏王,破趙、代,降燕,定三國,引兵將東擊齊。 未度平原,聞漢王使酈食其說下齊,信欲止。 通說信曰:「將軍受詔擊齊,而漢獨發間使下齊,寧有詔止將軍乎? 得以得無行! 且酈生一士,伏軾掉三寸舌,下齊七十餘城,將軍將數萬之眾,乃下趙五十餘城。 為將數歲,反不如一豎儒之功乎!」 於是信然之,從其計,遂度河。 齊已聽酈生,即留之縱酒,罷備漢守禦。 信因襲歷下軍,遂至臨菑。 齊王以酈生為欺己而亨之,因敗走。 信遂定齊地,自立為齊假王。 漢方困於滎陽,遣張良即立信為齊王,以安固之。 項王亦遣武涉說信,欲與連和。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
蒯通知天下權在信,欲說信令背漢,乃先微感信曰:「僕嘗受相人之術,相君之面,不過封侯,又危而不安; 相君之背,貴而不可言。」 信曰:「何謂也?」 通因請間,曰:「天下初作難也,俊雄豪桀建號壹呼,天下之士雲合霧集,魚鱗雜襲,飄至風起。 當此之時,憂在亡秦而已。 今劉、項分爭,使人肝腦塗地,流離中野,不可勝數。 漢王將數十萬眾,距鞏、雒、岨山河,一日數戰,無尺寸之功,折北不救,敗滎陽,傷成皋,還走宛、葉之間,此所謂智勇俱困者也。 楚人起彭城,轉斗逐北,至滎陽,乘利席勝,威震天下,然兵困於京、索之間,迫西山而不能進,三年於此矣。 銳氣挫於險塞,糧食盡於內藏,百姓罷極,無所歸命。 以臣料之,非天下賢聖,其勢固不能息天下之禍。 當今之時,兩主縣命足下。 足下為漢則漢勝。 與楚則楚勝。 臣願披心腹,墮肝膽,效愚忠,恐足下不能用也。 方今為足下計,莫若兩利而俱存之,參分天下,鼎足而立,其勢莫敢先動。 夫以足下之賢聖,有甲兵之眾,據強齊,從燕、趙,出空虛之地以制其後,因民之欲,西鄉為百姓請命,天下孰敢不聽! 足下按齊國之故,有淮、泗之地,懷諸侯以德,深拱揖讓,則天下君王相率而朝齊矣。 蓋聞『天與弗取,反受其咎; 時至弗行,反受其殃』。 願足下孰圖之。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
信曰:「漢遇我厚,吾豈可見利而背恩乎!」 通曰:「始常山王、成安君故相與為刎頸之交,及爭張黶、陳釋之事,常山王奉頭鼠竄,以歸漢王。 借兵東下,戰於鄗北,成安君死於泜水之南,頭足異處。 此二人相與,天下之至F52A也,而卒相滅亡者,何也? 患生於多欲而人心難測也。 今足下行忠信以交於漢王,必不能固於二君之相與也,而事多大於張黶、陳釋之事者,故臣以為足下必漢王之不危足下,過矣。 大夫種存亡越,伯句踐,立功名而身死。 語曰:『野禽殫,走犬亨; 敵國破,謀臣亡。』 故以交友言之,則不過張王與成安君; 以忠臣言之,則不過大夫種。 此二者,宜足以觀矣。 願足下深慮之。 且臣聞之,勇略震主者身危,功蓋天下者不賞。 足下涉西河,虜魏王,禽夏說,下井陘,誅成安君之罪,以令於趙,脅燕定齊,南摧楚人之兵數十萬眾,遂斬龍且,西鄉以報,此所謂功無二於天下,略不出出者也。 今足下挾不賞之功,戴震主之威,歸楚,楚人不信; 歸漢,漢人震恐。 足下欲持是安歸乎? 夫勢在人臣之位,而有高天下之名,切為足下危之。」 信曰:「生且休矣,吾將念之。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
數日,通復說曰:「聽者,事之候也; 計者,存亡之機也。 夫隨廝養之役者,失萬乘之權; 守儋石之祿者,闕卿相之位。 計誠知之,而決弗敢行者,百事之禍也。 故猛虎之猶與,不如蜂蠆之致B063; 孟賁之狐疑,不如童子之必至。 此言貴能行之也。 夫功者,難成而易敗; 時者,難值而易失。 『時乎時,不再來。』 願足下無疑臣之計。」 信猶與不忍背漢,又自以功多,漢不奪我齊,遂謝通。 通說不聽,惶恐,乃陽狂為巫。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
天下既定,後信以罪廢為淮陰侯,謀反被誅,臨死歎曰:「悔不用蒯通之言,死於女子之手!」 高帝曰:「是齊辯士蒯通。」 乃詔齊召蒯通。 通至,上欲亨之,曰:「昔教韓信反,何也?」 通曰:「狗各吠非其主。 當彼時,臣獨知齊王韓信,非知陛下也。 且秦失其鹿,天下共逐之,高材者先得。 天下匈匈,爭欲為陛下所為,顧力不能,可殫誅邪!」 上乃赦之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
至齊悼惠王理,曹參為相,禮下賢人,請通為客。
(No translation available)
9
初,齊王田榮怨項羽,謀舉兵畔之,劫齊士,不與者死。 齊處士東郭先生、梁石君在劫中,強從。 及田榮敗,二人醜之,相與入深山隱居。 客謂通曰:「先生之於曹相國,拾遺舉過,顯賢進能,齊功莫若先生者。 先生知梁石君、東孝先生世俗所不及,何不進之於相國乎?」 通曰:「諾。 臣之裡婦,與裡之諸母相善也。 裡婦夜亡肉,姑以為盜,怒而逐之。 婦晨去,過所善諸母,語以事而謝之。 裡母曰:『女安行,我今令而家追女矣。』 即束縕請火於亡肉家,曰:『昨暮夜,犬得肉,爭鬥相殺,請火治之。』 亡肉家遽追呼其婦。 故里母非談說之士也,束縕乞火非還婦之道也,然物有相感,事有適可。 臣請乞火於曹相國。」 乃見相國曰:「婦人有夫死三日而嫁者,有幽居守寡不出門者,足下即欲求婦,何取?」 曰:「取不嫁者。」 通曰:「然則求臣亦猶是也,彼東郭先生、梁石君,齊之俊士也,隱居不嫁,未嘗卑節下意以求仕也。 願足下使人禮之。」 曹相國曰:「敬受命。」 皆以為上賓。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
通論戰國時說士權變,亦自序其說,凡八十一首,號曰《雋永》。
(No translation available)
11
初,通善齊人安其生,安其生嘗干項羽,羽不能用其策。 而項羽欲封此兩人,兩人卒不肯受。
(No translation available) (No translation available)
12
伍被,楚人也。 或言其先伍子胥後也。 被以材能稱,為淮南中郎。 是時淮南王安好術學,折節下士,招致英雋以百數,被為冠首。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
久之,淮南王陰有邪謀,被數微諫。 後王坐東宮,召被欲與計事,呼之曰:「將軍上。」 被曰:「王安得亡國之言乎? 昔子胥諫吳王,吳王不用,乃曰『臣今見麋鹿游姑蘇之台也。』 今臣亦將見宮中生荊棘,露沾衣也。」 於是王怒,系被父母,囚之三月。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
王復召被曰:「將軍許寡人乎?」 被曰:「不,臣將為大王畫計耳。 臣聞陪者聽於無聲,明者見於未形,故聖人萬舉而萬全。 文王壹動而功顯萬世,列為三王,所謂因天心以動作者也。」 王曰:「方今漢庭治乎? 亂乎?」 被曰:「天下治。」 王不說,曰:「公何言治也?」 被對曰:「被竊觀朝廷,君臣、父子、夫婦、長幼之序皆得其理,上之舉錯遵古之道,風俗紀綱未有所缺。 重裝富賈周流天下,道無不通,交易之道行。 南越賓服,羌、僰貢獻,東甌入朝,廣長榆,開朔方,匈奴折傷。 雖未及古太平時,然猶為治。」 王怒,被謝死罪。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
王又曰:「山東即有變,漢必使大將軍將而制山東,公以為大將軍何如人也?」 被曰:「臣所善黃義,從大將軍擊匈奴,言大將軍遇士大夫以禮,與士卒有恩,眾皆樂為用。 騎上下山如飛,材力絕人如此,數將習兵,未易當也。 及謁者曹梁使長安來,言大將軍號令明,當敵勇,常為士卒先; 須士卒休,乃捨; 穿井得水,乃敢飲; 軍罷,士卒已逾河,乃度。 皇太后所賜金錢,盡以賞賜。 雖古名將不過也。」 王曰:「夫蓼太子知略不世出,非常人也,以為漢廷公卿列侯皆如沐猴而冠耳。」 被曰:「獨先刺大將軍,乃可舉事。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
王復問被曰:「公以為吳舉兵非邪?」 被曰:「非也。 夫吳王賜號為劉氏祭酒,受几杖而不朝,王四郡之眾,地方數千里,采山銅以為錢,煮海水以為鹽,伐江陵之木以為船,國富民眾,行珍寶,賂諸侯,與七國合從,舉兵而西,破大梁,敗狐父,奔走而還,為越所禽,死於丹徒,頭足異處,身滅祀絕,為天下戮。 夫以吳眾不能成功者,何也? 誠逆天違眾而不見時也。」 王曰:「男子之所死者,一言耳。 且吳何知反? 漢將一日過成皋者四十餘人。 今我令緩先要成皋之口,周被下穎川兵塞轘轅、伊闕之道,陳定發南陽兵守武關,河南太守獨有雒陽耳,何足憂? 然此北尚有臨晉關、河東、上黨與河內、趙國界者通谷數行。 人言『絕成皋之道,天下不通』。 據三川之險,招天下之兵,公以為何如?」 被曰:「臣見其禍,未見其福也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
後漢逮淮南王孫建,系治之。 王恐陰事洩,謂被曰:「事至,吾欲遂發。 天下勞苦有間矣,諸侯頗有失行,皆自疑,我舉兵西鄉,必有應者; 無應,即還略衡山。 勢不得不發。」 被曰:「略衡山以擊廬江,有尋陽之船,守下雉之城,結九江之浦,絕豫章之口,強弩臨江而守,以禁南郡之下,東保會稽,南通勁越,屈強江、淮間,可以延歲月之壽耳,未見其福也。」 王曰:「左吳、趙賢、硃驕如皆以為什八九成,公獨以為無福,何?」 被曰:「大王之群臣近幸素能使眾者,皆前系詔獄,余無可用者。」 王曰:「陳勝、吳廣無立錐之地,百人之聚,起於大澤,奮臂大呼,天下響應,西至於戲而兵百二十萬。 今吾國雖小,勝兵可得二十萬,公何以言有禍無福?」 被曰:「臣不敢避子胥之誅,願大王無為吳王之聽。 往者秦為無道,殘賊天下,殺術士,燔《詩》、《書》,滅聖跡,棄禮義,任刑法,轉海瀕之粟,致於西河。 當是之時,男子疾耕不足於糧饋,女子紡績不足於蓋形。 遣蒙恬築長城,東西數千里。 暴兵露師,常數十萬,死者不可勝數,殭屍滿野,流血千里。 於是百姓力屈,欲為亂者十室而五。 又使徐福入海求仙藥,多繼珍寶,童男女三千人,五種百工而行。 徐福得平原大澤,止王不來。 於是百姓悲痛愁思,欲為亂者十室而六。 又使尉佗逾五嶺,攻百越,尉佗知中國勞極,止王南越。 行者不還,往者莫返,於是百姓離心瓦解,欲為亂者十室而七。 興萬乘之駕,作阿房之宮,收太半之賦,發閭左之戍。 父不寧子,兄不安弟,政苛刑慘,民皆引領而望,傾耳而聽,悲號仰天,叩心怨上,欲為亂者,十室而八。 客謂高皇帝曰:『時可矣。』 高帝曰:『待之,聖人當起東南。』 間不一歲,陳、吳大呼,劉、項並和,天下響應,所謂蹈瑕釁,因秦之亡時而動,百姓願之,若枯旱之望雨,故起於行陣之中,以成帝王之功。 今大王見高祖得天下之易也,獨不觀近世之吳、楚乎! 當今陛下臨制天下,一齊海內,泛愛蒸庶,布德施惠。 口雖未言,聲疾雷震; 今雖未出,化馳如神。 心有所懷,威動千里; 下之應上,猶景響也。 而大將軍材能非直章邯、楊熊也。 王以陳勝、吳廣論之,被以為過矣。 且大王之兵眾不能什分吳、楚之一,天下安寧又萬倍於秦時。 願王用臣之計。 臣聞箕子過故國而悲,作《麥秀》之歌,痛紂之不用王子比干之言也。 故孟子曰,紂貴為天子,死曾不如匹夫。 是紂先自絕久矣,非死之日天去之也。 今臣亦竊悲大王棄千乘之君,將賜絕命之書,為群臣先,身死於東宮也。」 被因流涕而起。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
後王復召問被:「苟如公言,不可以繳幸邪?」 被曰:「必不得已,被有愚計。」 王曰:「奈何?」 被曰:「當今諸侯無異心,百姓無怨氣。 朔方之郡土地廣美,民徙者不足以實其地。 可為丞相、御史請書,徙郡國豪桀及耐罪以上,以赦令除,家產五十萬以上者,皆徙其家屬朔方之郡,益發甲卒,急其會日。 又偽為左右都司空、上林中都官詔獄書,逮諸侯太子及幸臣。 如此,則民怨,諸侯懼,即使辯士隨而說之,黨可以徼幸。」 王曰:「此可也。 雖然,吾以不至若此,專發而已。」 後事發覺,被詣吏自告與淮南王謀反蹤跡如此。 天子以伍被雅辭多引漢美,欲勿誅。 張湯進曰:「被首為王畫反計,罪無赦。」 遂誅被。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
江充字次倩,趙國邯鄲人也。 充本名齊,有女弟善鼓琴歌舞,嫁之趙太子丹。 齊得幸於敬肅王,為上客。 久之,太子疑齊以己陰私告王,與齊忤,使吏逐捕齊,不得,收系其父兄,按驗,皆棄市。 齊遂絕跡亡,西人關,更名充。 詣闕告太子丹與同產姊及王后宮奸亂,交通郡國豪猾,攻剽為奸,吏不能禁。 書奏,天子怒,遣使者詔郡發吏卒圍趙王宮,收捕太子丹,移系魏郡詔獄,與廷尉雜治,法至死。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
趙王彭祖,帝異母兄也,上書訟太子罪,言「充逋逃小臣,苟為奸訛,激怒聖朝,欲取必於萬乘以復私怨。 後雖亨醢,計猶不悔。 臣願選從趙國勇敢士,從軍擊匈奴,極盡死力,以贖丹罪。」 上不許,竟敗趙太子。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
初,充召見犬台宮,自請願以所常被服冠見上。 上許之。 充衣紗E067禪衣,曲裾後垂交輸,冠禪纚步搖冠,飛翮之纓。 充為人魁岸,容貌甚壯。 帝望見而異之,謂左右曰:「燕、趙固多奇士。」 既至前,問以當世政事,上說之。 充因自請,願使匈奴。 詔問其狀,充對曰:「因變制宜,以敵為師,事不可豫圖。」 上以充為謁者使匈奴,還,拜為直指繡衣使者,督三輔盜賊,禁察逾侈。 貴戚近臣多奢僭,充皆舉劾,奏請沒入車馬,令身待北軍擊匈奴。 奏可。 充即移書光祿勳、中黃門,逮名近臣侍中諸當詣北軍者,移劾門衛,禁止無令得出入宮殿。 於是貴戚子弟惶恐,皆見上叩頭求哀,願得入錢贖罪。 上許之,令各以秩次輸錢北軍,凡數千萬。 上以充忠直,奉法不阿,所言中意。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
充出,逢館陶長公主行馳道中。 充呵問之,公主曰:「有太后詔。」 充曰:「獨公主得行,車騎皆不得。」 盡劾沒入宮。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
後充從上甘泉,逢太子家使乘車馬行馳道中,充以屬吏。 太子聞之,使人謝充曰:「非愛車馬,誠不欲令上聞之,以教敕亡素者。 唯江君寬之!」 充不聽,遂白奏。 上曰:「人臣當如是矣。」 大見信用,威震京師。 遷為水衡都尉,宗族、知友多得其力者。 久之,坐法免。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
會陽陵硃安世告丞相公孫賀子太僕敬聲為巫蠱事,連及陽石、諸邑公主,賀父子皆坐誅。 語在《賀傳》。 後上幸甘泉,疾病,充見上年老,恐晏駕後為太子所誅,因是為奸,奏言上疾祟在巫蠱。 於是上以充為使者治巫蠱。 充將胡巫掘地求偶人,捕蠱及夜祠,視鬼,染污令有處,輒收捕驗治,燒鐵鉗灼,強服之。 民轉相誣以巫蠱,吏輒劾以大逆亡道,坐而死者前後數萬人。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
25
是時,上春秋高,疑左右皆為蠱祝詛,有與亡,莫敢訟其冤者。 充既知上意,因言宮中有蠱氣,先治後宮希幸夫人,以次及皇后,遂掘蠱於太子宮,得桐木人。 太子懼,不能自明,收充,自臨斬之。 罵曰「趙虜! 亂乃國王父子不足邪! 乃復亂吾父子也!」 太子繇是遂敗。 語在《戾園傳》。 後武帝知充有詐,夷充三族。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
息夫躬
(No translation available)
27
息夫躬字子微,河內河陽人也。 少為博士弟子,受《春秋》,通覽記書。 容貌壯麗,為眾所異。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
28
躬既親近,數進見言事,論議亡所避。 眾畏其口,見之仄目。 躬上疏歷詆公卿大臣,曰:「方今丞相王嘉健而蓄縮,不可用。 御史大夫賈延墮弱不任職。 左將軍公孫祿、司隸鮑宣皆外有直項之名,內實E66D不曉政事。 諸曹以下僕脩不足數。 卒有強弩圍城,長戟指闕,陛下誰與備之? 如使狂夫嘄B140於東崖,匈奴飲馬於渭水,邊竟雷動,四野風起,京師雖有武蜂精兵,未有能窺左足而先應者也。 軍書交馳而輻湊,羽檄重跡而押至,小夫心耎臣之徒憒眊不知所為。 其有犬馬之決者,仰藥而伏刃,雖加夷滅之誅,何益禍敗之至哉!」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
29
躬又言:「秦開鄭國渠以富國強兵,今京師土地肥饒,可度地勢水泉,廣溉灌之利。」 天子使躬持節領護三輔都水。 躬立表,欲穿長安城,引漕注太倉下以省轉輸。 議不可成,乃止。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
30
董賢貴幸日盛,丁、傅害其寵,孔鄉侯晏與躬謀,欲求居位輔政。 會單于當來朝,遣使言病,願朝明年。 躬因是而上奏,以為「單于當以十一月入塞,後以病為解,疑有他變。 烏孫兩昆彌弱,卑爰D626強盛,居強煌之地,擁十萬之眾,東結單于,遣子往侍。 如因素強之威,循烏孫就屠之跡,舉兵南伐,並烏孫之勢也。 烏孫並,則匈奴盛,而西域危矣。 可令降胡詐為卑爰D626使者來上書曰:『所以遣子侍單于者,非親信之也,實畏之耳。 唯天子哀,告單于歸臣侍子。 願助戊己校尉保惡都奴之界。』 因下其章諸將軍,今匈奴客聞焉。 則是所謂『上兵伐謀,其次伐交』者也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
31
書奏,上引見躬,召公卿將軍大議。 左將軍公孫祿以為「中國常以威信懷伏夷狄,躬欲逆詐造不信之謀,不可許。 且匈奴賴先帝之德,保塞稱蕃。 今單于以疾病不任奉朝賀,遣使自陳,不失臣子之禮。 臣祿自保沒身不見匈奴為邊境憂也。」 躬掎祿曰:「臣為國家計幾先,謀將然,豫圖未形,為萬世慮。 而左將軍公孫祿欲以其犬馬齒保目所見。 臣與祿異議,未可同日語也。」 上曰:「善。」 乃罷群臣,獨與躬議。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
32
因建言:「往年熒惑守心,太白高而芒光,又角星BD51於河鼓,其法為有兵亂。 是後訛言行詔籌,經歷郡國,天下騷動,恐必有非常之變。 可遣大將軍行邊兵,敕武備,斬一郡守,以立威,震四夷,因以厭應變異。」 上然之,以問丞相。 丞相嘉對曰:「臣聞動民以行不以言,應天以實不以文。 下民微細,猶不可詐,況於上天神明而可欺哉! 天之見異,所以敕戒人君,欲令覺悟反正,推誠行善。 民心說而天意得矣。 辯士見一端,或妄以意傅著星曆,虛造匈奴、烏孫、西羌之難,謀動干戈,設為權變,非應天之道也。 守相有罪,車馳詣闕,交臂就死,恐懼如此,而談說者雲,動安之危,辯口快耳,其實未可從。 夫議政者,苦其諂諛傾險辯慧深刻也。 諂諛則主德毀,傾險則下怨恨,辯慧則破正道,深刻則傷恩惠。 昔秦繆公不從百里奚、蹇叔之言,以敗其師,悔過自責,疾詿誤之臣,思黃髮之言,名垂於後世。 唯陛下觀覽古戒,反覆參考,無以先人之語為主。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
33
上不聽,遂下詔曰:「間者災變不息,盜賊眾多,兵革之征,或頗著見。 未聞將軍惻然深以為意,簡練戎士,繕修干戈。 器用E827惡,孰當督之! 天下雖安,忘戰必危。 將軍與中二千石舉明習兵法有大慮者各一人,將軍二人,詣公車。」 就拜孔鄉侯傅晏為大司馬衛將軍,陽安侯丁明又為大司馬票騎將軍。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
34
是日,日有食之,董賢因此沮躬、晏之策。 後數日,收晏衛將軍印綬,而丞相御史奏躬罪過。 上繇是惡躬等,下詔曰:「南陽太守方陽侯寵,素亡廉聲,有酷惡之資,毒流百姓。 左曹光祿大夫宜陵侯躬,虛造許諼之策,欲以詿誤朝廷。 皆交遊貴戚,趨權門,為名。 其免躬、寵官,遣就國。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
35
躬歸國,未有第宅,寄居丘亭。 奸人以為侯家富,常夜守之。 躬邑人河內掾賈惠往過躬,教以祝盜方,以桑東南指枝為匕,畫北斗七星其上,躬夜自被髮,立中庭,向北斗,持匕招指祝盜。 人有上書言躬懷怨恨,非笑朝廷所進,候星宿,視天子吉凶,與巫同祝詛。 上遣侍御史、廷尉監逮躬,系雒陽詔獄。 欲掠問,躬仰天大呼,因僵仆。 吏就問,雲咽已絕,血從鼻耳出。 食頃,死。 黨友謀議相連下獄百餘人。 躬母聖,坐祠灶禍詛上,大逆不道。 聖棄市,妻充漢與家屬徙合浦。 躬同族親屬素所厚者,皆免廢錮。 哀帝崩,有司奏:「方陽侯寵及右師譚等,皆造作奸謀,罪及王者骨肉,雖蒙赦令,不宜處爵位,在中土。」 皆免寵等,徙合浦郡。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
36
初,躬待詔,數危言高論,自恐遭害,著絕命辭曰:「玄雲泱鬱,將安歸兮! 鷹隼橫厲,鸞徘徊兮! E449若浮CA76,動則機兮! 叢棘手戔□棧棧,曷可棲兮! 發忠忘身,自繞罔兮! 冤頸折翼,庸得往兮! 涕泣流兮萑蘭,心結CE65兮傷肝。 虹蜺曜兮日微,孽杳冥兮未開。 痛人天兮鳴呼,冤際絕兮誰語! 仰天光兮自列,招上帝兮我察。 秋風為我吟,浮雲為我陰。 嗟若是兮欲何留,撫神龍兮□其須。 游曠迥兮反亡期,雄失據兮世我思。」 後數年乃死,如其文。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
37
贊曰:仲尼「惡利口之覆邦家」,蒯通一說而喪三俊,其得不亨者,幸也。 伍被安於危國,身為謀主,忠不終而詐讎,誅夷不亦宜乎! 《書》放四罪,《詩》歌《青蠅》,春秋以來,禍敗多矣。 昔子DB57謀桓而魯隱危,欒書構C23B而晉厲弒。 豎牛奔仲,叔孫卒; BD6E伯毀季,昭公逐; 費忌納女,楚建走; 宰嚭讒胥,夫差喪; 李園進妹,春申斃; 上官訴屈,懷王執; 趙高敗斯,二世縊; 伊戾坎盟,宋痤死; 江充造蠱,太子殺; 息夫作奸,東平誅; 皆自小覆大,繇疏陷親,可不懼哉! 可不懼哉!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)