1
後漢書志第五禮儀中立夏請雨拜皇太子拜王公桃印黃郊立秋貙劉案戶祠星立冬
(No translation available)
2
冬至臘大儺土牛遣衛士朝會立夏之日,夜漏未盡五刻,京都百官皆衣赤,至季夏衣黃,郊。 其禮:祠特,祭醋。
(No translation available) (No translation available)
3
自立春至立夏盡立秋,郡國上雨澤。 若少,* (府) *郡縣各掃除社稷; 其旱也,公卿官長以次行雩禮求雨。 [一]閉諸陽,衣皁,興土龍,[二]立土人舞僮二佾,七日一變如故事。 [三]反拘朱索*[縈]*社,伐朱鼓。 [四]禱賽以少牢如禮。 [五]注[一]公羊傳曰:「大雩,旱祭也。 」何休注曰:「君親之南郊,以六事謝過自責曰:『政不善與? 民失職與? 宮室崇與? 婦謁盛與? 苞苴行與? 讒夫倡與? 』使童男女各八人舞而呼雩,故謂之雩。 」春秋繁露曰:「大旱雩祭而請雨,大水鳴鼓而攻社,天地之所為,陰陽之所起也。 或請焉,或* (怒) **[攻]*焉,何* (如) *也? 曰:大旱,陽滅陰也。 陽滅陰者,尊厭卑也。 固其義也,雖大甚,拜請之而已,敢有加也? 大水者,陰滅陽也。 陰滅陽者,卑勝尊也。 以賤陵貴者逆節,故鳴鼓而攻之,朱絲而脅之,為其不義,此亦春秋之不畏強禦也。 變天地之位,正陰陽之序,* (貞) **[直]*行其道而不* (忘) **[忌]*其難,義之至也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
又仲舒奏江都王云:「求雨之方,損陽益陰。 願大王無收廣陵女子為人祝者一月租,賜諸巫者; 諸巫毋大小皆相聚於郭門,為小壇,以脯酒祭; 女獨擇寬大便處移巿,巿便無內丈夫,丈夫無得相從飲食; 令吏妻各往視其夫,皆到即起,雨注而已。 」服虔注左傳曰:「大雩,夏祭天名。 雩,遠也,遠為百谷求膏雨也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
龍見而雩。 龍,角、亢也。 謂四月□,龍星體見,萬物始盛,待雨而大,故雩祭以求雨也。 」一說,大雩者,祭於帝而祈雨也。 一說,郊,祀天祈農事; 雩,祭山川而祈雨也。 漢舊儀:「求雨,太常禱天地、宗廟、社稷、山川以賽,各如其常牢,禮也。 四月立夏旱,乃求雨禱雨而已; 後旱,復重禱而已; 訖立秋,雖旱不得禱求雨也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
注[二]山海經曰:「大荒東北隅有山,名曰凶廣土丘。 應龍處南極,殺蚩尤與誇父,不得復上,故下數旱。 旱而為應龍之狀,乃得大雨。 」郭璞曰:「今之土龍,本此氣應,自然冥感,非人所能為也。 」董仲舒云:「春旱求雨,令縣邑以水日令民禱社稷,家人祠戶。 毋伐名木,毋斬山林。 暴巫聚蛇八日。 於邑東門之外為四通之壇,方八尺,植蒼繒八。 其神共工。 祭之以生魚八,玄酒,具清酒* (搏) **[膊]*脯。 擇巫之絜清辯口利辭者以為祝。 祝齋三日,服蒼衣。 先再拜,乃跪陳,陳已,復再拜,乃起。 祝曰:『昊天生五穀以養人。 今五穀病旱,恐不成。 敬進清酒* (搏) **[膊]*脯,再拜請雨。 雨幸大澍,奉牲禱。 』以甲、乙日為大青龍一,長八丈,居中央; 為小龍七,各長四丈,於東方,皆東鄉,其閒相去八尺。 小僮八人,皆齋三日,服青衣舞之。 田嗇夫亦齋三日,服青衣而立之。 * (諸裡) **[鑿]*社通之於閭外之溝。 取五蝦罶,錯置社之中。 池方八尺,深一尺,置水蝦罶焉。 具清酒* (搏) **[膊]*脯。 祝齋三日,服蒼衣,拜跪、陳祝如初。 取三歲雄雞與三歲豭豬,皆燔之於四通神宇。 令民闔邑裡南門,置水其外,開裡北門。 具老豭豬一,置之裡北門之外。 巿中亦置一豭豬。 聞* (彼) *鼓聲,皆燒豬尾,取死人骨埋之,開山淵積薪而焚之。 決信道橋之壅塞不行者決瀆之。 幸而得雨,報以豚一,酒、鹽、黍財足。 以茅為席,毋斷。 夏求雨,令縣邑以水日家人祀醋,毋舉土功。 更大浚井。 暴釜於壇,杵臼於術,七日。 為四通之壇於邑南門之外,方七尺,植赤繒七。 其神蚩尤。 祭之以赤雄雞七,玄酒,具清酒* (搏) **[膊]*脯。 祝齋三日,服赤衣,拜跪、陳祝如春。 以丙、丁日為赤大龍一,長七丈,居中; 又為小龍六,*[各]*長三丈五尺,於南方,皆南鄉,其閒相去七尺。 壯者七人,皆齋三日,服赤衣而舞之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
司空嗇夫亦齋三日,服赤衣而立之。 鑿社而通之閭外之溝。 取五蝦罶,錯置社之中。 池方七尺,深一尺。 酒脯祭。 齋衣赤,拜跪、陳祝如初。 取三歲雄雞、豭豬,燔之四通神宇。 開陰閉陽如春也。 季夏,禱山陵以助之。 令縣邑一徙巿於邑南門之外,五日,禁男子無得行入巿。 家人祠中溜。 毋舉土功。 聚巫巿旁,為之結蓋。 為四通之壇於中央,植黃繒五。 其神後稷。 祭之以* (毋) **[母]*□五,玄酒,具清酒* (搏) **[膊]*脯。 令各為祝齋三日,衣黃衣,皆如春祠。 以戊、己日為大黃龍一,長五丈,居中央; 又為小龍四,各長二丈五尺,於中央,皆南鄉,其閒相去五尺。 丈夫五人,皆齋三日,服黃衣而舞之。 老者亦齋三日,衣黃衣而立之。 亦通社中於閭外溝。 蝦罶池方五尺,深一尺。 他皆如前。 秋,暴巫□至九日。 毋舉火事,煎金器。 家人祠門。 為四通之壇於邑西門之外,方九尺,植白繒九。 其神* (太) **[少]*昊。 祭之桐木魚九,玄酒,具清酒* (搏) **[膊]*脯。 衣白衣。 他如春。 以庚、辛日為大白龍一,長九丈,居中央; 為小龍八,各長四丈五尺,於西方,皆西鄉,其閒相去九尺。 □者九人,皆齋三日,服白衣而舞之。 司馬亦齋三日,衣白衣而立之,蝦罶池方九尺,深一尺。 他如前。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
冬,舞龍六日,禱於名山以助之。 家人祠井。 毋壅水。 為四通之壇於邑北門之外,方六尺,植黑繒六。 其神玄冥。 祭之以黑狗子六,玄酒,具清酒* (搏) **[膊]*脯。 祝齋三日,衣玄衣。 祝禮如春。 以壬、癸日為大黑龍一,長六丈,居中央;
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
又為小龍五,各長三丈,於北方,皆北鄉,其閒相去六尺。 老者六人,皆齋三日,衣黑衣而舞之。 尉亦齋三日,服黑衣而立之。 蝦罶池皆如春。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
四時皆庚子日,令吏民夫婦皆偶處。 凡求雨,大體丈夫欲藏而居,女子欲和而樂。 」應龍有翼。 法言曰:「象龍之致雨。 艱矣哉,龍乎! 龍乎! 」新論曰:「劉歆致雨,具作土龍,吹律,及諸方術,無不備設。 譚問:『求雨所以為土龍,何也? 』曰:『龍見者,輒有風雨興起,以迎送之,故緣其象類而為之。 』」注[三]周禮曰:「□舞,帥而舞旱暵之事。 」鄭玄曰:「□,赤皁染羽為之也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
旱歎,註:「陽也,用假色者,欲其有時而去之。」
(No translation available)
12
注[四]漢舊儀曰:「成帝三年六月,始命諸官止雨,朱繩反縈社,擊鼓攻之,是後水旱常不和。 」干寶曰:「朱絲縈社。 社,太陰也。 朱,火色也。 絲,* (維) **[離]*屬。 天子伐鼓於社,責腢陰也; 諸侯用幣於社,請上公也; 伐鼓於朝,退自攻也。 此聖人之厭勝之法也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
注[五]漢書儀曰:「武帝元封日到七月畢賽之,秋冬春不求雨。 」古今注曰:「武帝元封六年五月旱,女及巫丈夫不入市也。」
(No translation available) (No translation available)
14
拜皇太子之儀:百官會,位定,謁者引皇太子當御坐殿下,北面; 司空當太子西北,東面立。 讀策書畢,中常侍持皇太子璽綬東向授太子。 太子再拜,三稽首。 謁者贊皇太子臣某,* (甲) **[中]*謁者稱制曰「可」。 三公升階上殿,賀壽萬歲。 因大赦天下。 供賜禮畢,罷。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
拜諸侯王公之儀:石官會,位定,謁者引光祿勳前。 [一]謁者引當拜*[者]*前,當坐伏殿下。 光祿勳前,一拜,舉手曰; 「制詔其以某為某。 」*[二]*讀策書畢,謁者稱臣某再拜。 尚書郎以璽印綬付侍御史。 侍御史前,東面立,授璽印綬。 王公再拜頓首三* (下) *。 贊謁者曰:「某王臣某新封,某公某初*[除]*,謝。 」中謁者報謹謝。 贊者立曰:「* (謝) *皇帝為公興。 」* (皆冠) **[重坐,受策者拜]*謝,起就位。 供賜禮畢,罷。 *[三]*注[一]丁孚漢儀曰「太常住蓋下,東向讀文」,與此異也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
注[二]丁孚漢儀有夏勤策文,曰:「維元初六年三月甲子,制詔以大鴻臚勤為司徒。 曰:『朕承天序惟稽古,建爾於位為漢輔。 往率舊職,敬敷五教,五教在寬。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
左右朕躬,宣力四表,保乂皇家。 於戲! 實惟秉國之均,旁祗厥緒,時亮天工,可不慎與! 勤* (而) **[其]*戒之! 』」注[三]臣昭曰:漢立皇后,國禮之大,而志無其儀,良未可了。 案蔡質所記立宋皇后儀,今取以備闕。 云:「尚書令臣囂、僕射臣鼎、尚書臣旭、臣乘、臣滂、臣謨、臣詣稽首言:『伏惟陛下履干則坤,動合陰陽。 腢臣大小鹹以長秋宮未定,遵舊依典,章表仍聞,歷時乃聽。 令月吉日,以宋貴人為皇后,應期正位,腢生兆庶莫不式舞。 易稱「受茲介祉」,詩云「干祿百福,子孫千億」,萬方幸甚。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
今吉日以定,臣請太傅、太尉、司徒、司空、太常條列禮儀正處上,腢臣妾無得上壽,如故事。 臣囂、臣鼎、臣旭、臣乘、臣滂、臣謨、臣詣愚闇不達大義,誠惶誠恐,頓首死罪,稽首再拜以聞。 』制曰:『可。 』維建寧四年七月乙未,制詔:『皇后之尊,與帝齊體,供奉天地,祗承宗廟,母臨天下。 故有莘興殷,姜任母周,二代之隆,蓋有內德。 長秋宮闕,中宮曠位,宋貴人* (乘) **[秉]*淑媛之懿,體河山之儀,威容昭曜,德冠後庭。 腢寮所咨,* (人) **[僉]*曰宜哉。 卜之蓍龜,卦得承干。 有司奏議,宜稱紱組,以* (臨) **[母]*兆民。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
今使太尉襲使持節奉璽綬,宗正祖為副,立貴人為皇后。 後其往踐爾位,敬宗禮典,肅慎中饋,無替朕命,永終天祿。 』皇后初即位章德殿,太尉使持節奉璽綬,天子臨軒,百官陪位。 皇后北面,太尉住蓋下,東向,宗正、大長秋西向。 宗正讀策文畢,皇后拜,稱臣妾,畢,住位。 太尉襲授璽綬,中常侍長* (樂) **[秋]*太僕高鄉侯覽長跪受璽綬,奏於殿前,女史授婕妤,婕妤長跪受,以授昭儀,昭儀受,長跪以帶皇后。 皇后伏,起拜,稱臣妾。 訖,黃門鼓吹三通。 鳴鼓畢,腢臣以次出。 後即位,大赦天下。 皇后秩比國王,即位威儀,赤紱玉璽。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
仲夏之月,萬物方盛。 日夏至,陰氣萌作,恐物不楙。 其禮:以朱索連葷菜,彌牟*[樸]*蠱鐘。 以桃印長六寸,方三寸,五色書文如法,以施門戶。 代以所尚為飾。 夏後氏金行,作葦茭,言氣交也。 [一]殷人水德,以螺首,慎其閉塞,使如螺也。 周人木德,以桃為更,言氣相更也。 漢兼用之,故以五月五日,朱索五色印為門戶飾,以難止惡氣。 [二]日夏至,禁舉大火,止炭鼓鑄,消石冶皆絕止。 至立秋,如故事。 是日浚井改水,日冬至,鑽燧改火雲。 注[一]風俗通曰:「傳曰『萑葦有叢』。 呂氏春秋曰『*[湯]*始得伊尹,祓之於廟,熏以萑葦』。 周禮『卿大夫之子名曰門子。 』論語曰『誰能出不由戶* (者) *』。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
故用葦者,欲人之子孫蕃* (植) **[殖]*。 不失其類,有如萑葦。 茭者交易,陰陽代興者也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
注[二]桃印本漢制,所以輔卯金,魏除之也。
(No translation available)
23
先立秋十八日,郊黃帝。 是日夜漏未盡五刻,京都百官皆衣黃。 至立秋,迎氣於黃郊,樂奏黃鐘之宮,歌帝臨,冕而執干戚,舞雲翹、育命,所以養時訓也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
立秋之日,夜漏未盡五刻,京都百官皆衣白,施皁領緣中衣,迎氣*[於]*白郊。
(No translation available)
25
禮畢,皆衣絳,至立冬。
(No translation available)
26
立秋之日,* (自) **[白]*郊禮畢,始揚威武,斬牲於郊東門,以薦陵廟。 其儀:
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
乘輿御戎路,白馬朱鬣,躬執弩射牲。 牲以鹿麛。 [一]太宰令、謁者各一人,載*[以]*獲車,馳* (駟) *送陵廟。 *[於是乘輿]*還宮,遣使者繼束帛以賜武官。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
28
[二],武官肄兵,習戰陣之儀、斬牲之禮,名曰貙劉。 兵、官皆肄孫、吳兵法六十四陣,名曰乘之。 [三]立春,遣使者繼束帛以賜文官。 [四]貙劉之禮:祠先虞,執事告先虞已,烹鮮時,有司*[告]*,乃逡巡射牲。 獲車畢,有司告事畢。 [五]注[一]月令曰:「天子乃厲* (□) **[飾]*,執弓挾矢以獵。 」月令章句曰:「親執弓以射禽,所以教兆民* (載) *戰事也。 四時閑習,以救無辜,以伐有罪,所以強兵保民,安不忘危也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
29
注[二]漢官名秩曰:「賜太尉、將軍各六十匹,執金吾、諸校尉各三十匹,武官倍於文官。」
(No translation available)
30
注[三]月令,孟冬天子講武,習射御,角力。 盧植注曰:「角力,如漢家乘之,引* (閾) **[關]*蹋踘之屬也。 」今月令,季秋天子乃教田獵,以習五戎。 月令章句曰:「寄戎事之教於田獵。 武事不可空設,必有以誡,故寄教於田獵,閒肄五兵。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
31
天子、諸侯無事而不田為不敬,田不以禮為暴天物。 」周禮:「司馬以旗致民,平列陣,如戰之陣。 王執路鼓,諸侯執賁鼓,軍將執晉鼓,師帥執提,旅帥執鼙,卒長執鐃,兩司馬執鐸,公司馬執鐲,以教坐作進退疾徐疏數之節。 」士卒聽聲視旗,隨而前□,故曰師之耳目,在吾旗鼓。 春教振旅以搜田,夏教茇捨以苗田,秋教治兵以獮田,冬教大閱以狩田。 春夏示行禮,取禽供事而已。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
32
秋者殺時,田獵之正,其禮盛。 獨斷曰:「巡狩*[校]*獵還,公卿以下陳雒陽都亭前街上,乘輿到,公卿以下拜,天子下車,公卿*[親]*識顏色,然後還宮。
(No translation available) (No translation available)
33
古語曰『在車為下』,唯此時施行。 」魏書曰:「建安二十一年三月,曹公親耕藉田。 有司奏:『四時講武於農隙。 漢承秦制,三時不講,唯十月車駕幸長安水南門,會五營士,為八陣進退,名曰乘之。 今金革未偃,士民素習,可無四時講武,但以立秋擇吉日大朝車騎,號曰治兵。 上合禮名,下承漢制也。 』」注[四]漢官名秩曰:「賜司徒、司空帛四十匹,九卿十五匹。 」古今注曰:「建武八年立春,賜公十五匹,卿十匹。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
34
仲秋之月,縣道皆案戶比民。 年始七十者,授之以王杖,餔之糜粥。 八十九十,禮有加賜。 王杖長*[九]*尺,端以鳩鳥為飾。 鳩者,不噎之鳥也。 欲老人不噎。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
35
是月也,祀老人星於國都南郊老人廟。
(No translation available)
36
季秋之月,祠星於城南壇心星廟。
(No translation available)
37
立冬之日,夜漏未盡五刻,京都百官皆衣皁,迎氣於黑郊。 禮畢,皆衣絳,至冬至絕事。
(No translation available) (No translation available)
38
冬至前後,君子安身靜體,百官絕事,不聽政,擇吉辰而後省事。 絕事之日,夜漏未盡五刻,京都百官皆衣絳,至立春。 諸五時變服,執事者先後其時皆一日。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
39
日冬至、夏至,陰陽晷景長短之極,微氣之所生也。 [一]故使八能之士八人,或吹黃鐘之律閒竽; 或撞黃鐘之鐘; 或度晷景,權水輕重,水一升,冬重十三兩; 或擊黃鐘之磬; 或鼓黃鐘之瑟,軫閒九尺,二十五弦,宮處於中,左右為商、征、角、羽; 或擊黃鐘之鼓。 先之三日,太史謁之。 至日,夏時四孟,冬則四仲,其氣至焉。 注[一]白虎通曰:「至日所以休兵,不興事,閉關,商旅不行何? 此日陰陽氣微,王者承天理物,故率天下靜,不復行役,以扶助微氣,成萬物也。 夏至陰氣始動,冬至陽氣始萌。 易曰:『先王以至日閉關,商旅不行。 』夏至陰始起,反大熱何? 陰氣始起,陽氣推而上,故大熱也。 冬至陽始起,陰氣推而上,故大寒也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
40
先氣至五刻,太史令與八能之士* (郎) **[即]*坐於端門左塾。 * (太子) **[大予]*具樂器,夏赤冬黑,列前殿之前西上,鐘為端。 守宮設席於器南,北面東上,正德席,鼓南西面,令晷儀東北。 三刻,中黃門持兵,引太史令、八能之士入自端門,就位。 二刻,侍中、尚書、御史、謁者皆陛。 一刻,乘輿親御臨軒,安體靜居以聽之。 太史令前,當軒溜北面跪。 舉手曰:「八能之士以備,請行事。 」制曰「可」。 太史令稽首曰「諾」。 起立少退,顧令正德曰:「可行事。 」正德曰「諾」。 皆旋復位。 正德立,命八能士曰:「以次行事,閒音以竽。 」八能曰「諾」。 五音各三十為闋。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
41
正德曰:「合五音律。 」先唱,五音並作,二十五闋,皆音以竽。 [一]訖,正德曰:「八能士各言事。 」八能士各書板言事。 文曰:「臣某言,今月若干日甲乙日冬至,黃鐘之音調,君道得,孝道□。 」商臣,角民,征事,羽物,各一板。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
42
否則召太史令各板書,封以皁囊,送西陛,跪授尚書,施當軒,北面稽首,拜上封事。 尚書授侍中常侍迎受,報聞。 以小黃門幡麾節度。 太史令前* (曰) **[白]*禮畢。 制曰「可」。 太史令前稽首曰「諾」。 太史命八能士詣太官受賜。 陛者以次罷。 日夏至禮亦如之。 [二]注[一]樂□圖征曰:「夫聖人之作樂,不可以自娛也,所以觀得失之效者也。 故聖人不取備於一人,必從八能之士。 故撞鐘者當知鐘,擊鼓者當知鼓,吹管者當知管,吹竿者當知竽,擊磬者當知磬,鼓琴者當知琴。 故八士* (曰) *或調陰陽,或調律歷,或調五音。 故撞鐘者以知法度,鼓琴者以知四海,擊磬者以知民事。 鐘音調,則君道得; 君道得,則黃鐘、蕤賓之律應。 君道不得,則鐘音不調; 鐘音不調,則黃鐘、蕤賓之律不應。 鼓音調,則臣道得; 臣道得,則太蔟之律應。 管音調,則律歷正; 律歷正,則夷則之律應。 磬音調,則民道得;
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
43
民道得,則林鐘之律應。 竿音調,則法度得; 法度得,則無射之律應。 琴音調,則四海合歲氣,百川一合德。 鬼神之道行,祭祀之道得,如此,則姑洗之律應。 五樂皆得,則應鐘之律應。 天地以和氣至,則和氣應; 和氣不至,則天地和氣不應。 鐘音調,下臣以法賀主。 鼓音調,主以法賀臣。 磬音調,主以德施於百姓。 琴音調,主以德及四海。 八能之士常以日冬至成天文,日夏至成地理。 作陰樂以成天文,作陽樂以成地理。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
44
注[二]蔡邕獨斷曰:「冬至陽氣始動,夏至陰氣始起,麋鹿角解,故寢兵鼓。 身欲寧,志欲靜,故不聽事,迎送* (凡田獵) **[五日。 臘]*者,歲終大祭,縱吏民宴飲。 非迎氣,故但送不迎。 正月歲首,亦如臘儀。 冬至陽氣起,君道長,故賀。 夏至陰氣起,君道衰,故不賀。 鼓以動觿,鐘以止觿,故夜漏盡,鼓鳴則起; 晝漏盡,鐘鳴則息。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
45
季冬之月,星回歲終,陰陽以交,勞農大享臘。 [一]注[一]高堂隆曰:「帝王各以其行之盛而祖,以其終而臘。 火生於寅,盛於午,終於戌,故火家以午祖,以戌臘。 」秦靜曰:「古禮,出行有祖祭,歲終有蠟臘,無正月必祖之祀。 漢氏以午祖,以戌臘。 午南方,故以祖。 冬者,歲之終,物畢成,故以戌臘。 而小數之學者,因為之說,非典文也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
46
先臘一日,大儺,[一]謂之逐疫。 [二]其儀:選中黃門子弟年十歲以上,十二以下,百二十人為侲子。 皆赤幘皁制,執大□。 [三]方相氏黃金四目,蒙熊皮,玄衣朱裳,執戈揚盾。 十二獸有衣毛角。 中黃門行之,□從僕射將之,以逐惡鬼於禁中。 夜漏上水,朝臣會,侍中、尚書、御史、謁者、虎賁、羽林郎將執事,皆赤幘陛□。 乘輿御前殿。 黃門令奏曰:「侲子備,請逐疫。 」於是中黃門倡,振子和,曰:「甲作食□,胇胃食虎,雄伯食魅,騰簡食不祥,攬諸食咎,伯奇食夢,強梁、祖明共食磔死寄生,委隨食觀,錯斷食巨,窮奇、騰根共食蠱。 凡使十二神追惡凶,赫女軀,拉女干,節解女肉,抽女肺腸。 女不急去,後者為糧! 」[四]因作方相與十二獸□。 嚾呼,周□前後省三過,持炬火,送疫出端門; [五]門外騶騎傳炬出宮,司馬闕門門外五營騎士傳火棄雒水中。 [六]百官官府各以木面獸能為儺人師訖,設桃梗、郁櫑、葦茭畢,執事陛者罷。 [七]葦戟、桃杖以賜公、卿、將軍、特侯、諸侯雲。 [八]注[一]譙周論語注曰:「儺,□之也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
47
注[二]漢舊儀曰:「顓頊氏有三子,生而亡去為疫鬼。 一居江水,是為* (虎) **[虐鬼]*; 一居若水,是為罔兩蜮鬼; 一居人宮室區隅* (漚庾) *,善驚人小兒。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
48
月令章句曰:「日行北方之宿,北方大陰,恐為所抑,故命有司大儺,所以扶陽抑陰也。 」盧植禮記注云:「所以逐衰而迎新。」
(No translation available) (No translation available)
49
注[三]漢舊儀曰:「方相帥百隸及童* (女) **[子]*,以桃弧、棘矢、土鼓,鼓且射之,以赤丸、五穀播灑之。 」譙周論語注曰:「以葦矢射之。 」薛綜曰:「侲之言善,善童幼子也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
50
注[四]東京賦曰:「* (捐) **[捎]*魑魅,斮獝狂。 斬委蛇,腦方良。 囚耕父於清泠,溺女魃於神潢。 殘夔魖與罔象,殪□仲而殲游光。 」注曰:「魑魅,山澤之神。 獝狂,惡鬼。 委蛇,大如車轂。 方良,草澤神。 耕父、女魃皆旱鬼。 惡水,故囚溺於水中,使不能為害。 夔魖、罔象,木石之怪。 □仲、游光,兄弟八人,恆在人閒作怪害也。 」孔子曰:「木石之怪夔、罔兩,水之怪龍、罔象。 」* (臣) **[韋]*昭曰:「木石*[謂]*山* (怪) *也。 夔一足,越人謂*[之]*山□。 罔兩,山精,好學人聲,而迷惑人。 龍,神物也,非所常見,故曰怪。 罔象,食人,一名沐□。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
51
埤蒼曰:「獝狂,無頭鬼。」
(No translation available)
52
注[五]東京賦曰:「煌火馳而星流,逐赤疫於四裔。 」注曰:「煌,火光。 逐,驚走。 煌然火光如星馳。 赤疫,疫鬼惡者也。 」侲子合三行,從東序上,西序下。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
53
注[六]東京賦注曰:「□士千人在端門外,五營千騎在□士外,為三部,更送至雒水,凡三輩,逐鬼投雒水中。 仍上天池,絕其橋樑,使不復度還。」
(No translation available) (No translation available)
54
注[七]山海經曰:「東海中有度朔山,上有大桃樹,蟠屈三千里,其卑枝門曰東北鬼門,萬鬼出入也。 上有二神人,一曰神荼,一曰郁櫑,主閱領觿鬼之惡害人者,執以葦索,而用食虎。 」於是黃帝法而象之。 驅除畢,因立桃梗於門戶上,畫郁櫑持葦索,以御凶鬼,畫虎於門,當食鬼也。 史記曰:「東至於蟠木。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
55
風俗通曰:「黃帝*[書]*『上古之時,有神荼與郁櫑兄弟二人,性能執鬼。 』桃梗,梗者更也,歲終更始,受介祉也。 蘇秦說孟嘗君曰:『土偶人語桃梗,今子東國之桃木,削子為人。 』虎者陽物,百獸之長,能擊鷙牲食魑魅者也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
56
注[八]漢官名秩曰:「大將軍、三公,臘賜錢各三十萬,牛肉二百斤,粳米二百斛; 特侯十五萬; 卿十萬; 校尉五萬; 尚書丞、郎各萬五千; 千石、六百石各七千; 侍御史、謁者、議郎、尚書令各五千; 郎官、蘭台令史三千; 中黃門、羽林、虎賁士二人共三千:以為當祠門戶直,各隨多少受也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
57
是月也,立土牛六頭於國都郡縣城外丑地,以送大寒。 [一]注[一]月令章句曰:「是月之* (會) **[昏]*建丑,丑為牛。 寒將極,是故出其物類形象,以示送達之,且以升陽也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
58
饗遣故衛士儀:百官會,位定,謁者持節引故衛士入自端門。 衛司馬執幡鉦護行。 行定,侍御史持節慰勞,以詔恩問所疾苦,受其章奏所欲言。 畢饗,賜作樂,觀以角抵。 樂闋罷遣,勸以農桑。 [一]注[一]周禮* (曰) *府史以下,則有胥有徒。 鄭玄注曰:「此謂民給傜役,若今衛*[士]*矣。 」蔡邕曰:「見客平樂、饗衛士,瑰偉壯觀也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
59
每* (月朔) *歲首*[正月]*,為大朝受賀。 其儀:夜漏未盡七刻,鐘鳴,受賀。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
60
注[二]決疑要注曰:「古者朝會皆執贄,侯、伯執圭,子、男執璧,孤執皮帛,卿執羔,大夫執鴈,士執雉。 漢、魏粗依其制,正旦大會,諸侯執玉璧,薦以鹿皮,公卿已下所執如古禮。 古者衣皮,故用皮帛為幣。 玉以象德,璧以稱事。 不以貨沒禮,庶羞不踰牲,宴衣不喻祭服,輕重之宜也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
61
注[三]蔡邕獨斷曰:「三公奉璧上殿,向御坐,北面,太常贊曰:『皇帝為君興。 』三公伏,皇帝坐,乃進璧。 古語曰『御坐則起』,此之謂也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
62
注[四]蔡質漢儀曰:「正月旦,天子幸德陽殿,臨軒。 公、卿、將、大夫、百官各陪*[位]*朝賀。 蠻、貊、胡、羌朝貢畢,見屬郡計吏,皆*[陛]*覲,庭燎。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
63
宗室諸劉* (雜) **[親]*會,萬人以上,立西面。 位* (公納薦太官賜食酒西入東出) *既定,上壽。 *[腢]*計吏中庭北面立,太官上食,賜腢臣酒食,*[西入東出]*。 * (貢事) *御史四人執法殿下,虎賁、羽林*[張]** (弧) *弓* (撮) **[挾]*矢,陛戟左右,戎頭偪脛陪前向後,左右中郎將* (住) **[位]*東* (西) **[南]*,羽林、虎賁將* (住) **[位]*東北,五官將* (住) **[位]*中央,悉坐就賜。 作九賓* (徹) **[散]*樂。 捨利*[獸]*從西方來,戲於庭極,乃畢入殿前,激水化為比目魚,跳躍嗽水,作霧鄣日。 畢,化成黃龍,長八丈,出水遨戲於庭,炫耀日光。 以兩大絲繩系兩柱* (中頭) *閒,相去數丈,兩倡女對舞,行於繩上,對面道逢,切肩不傾,又蹋局出身,藏形於斗中。 鐘磬並作,*[倡]*樂畢,作魚龍曼延。 小黃門吹三通,謁者引公卿腢臣以次拜,微行出,罷。 卑官在前,尊官在後。 德陽殿周旋容萬人。 陛高二丈,皆文石作壇。 激沼水於殿下。 畫屋朱梁,玉階金柱,刻鏤作宮掖之好,廁以青翡翠,一柱三帶,韜以赤緹。 天子正旦節,會朝百僚於此。 自到偃師,去宮四十三里,望朱崔五闕、德陽,其上鬱律與天連。 」雒陽宮閣簿云:「德陽宮殿南北行七丈,東西行三十七丈四尺。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
64
注[五]蔡邕曰:「腢臣朝見之儀,視不晚朝十月朔之故,以問胡廣。 廣曰:『舊儀,公卿以下每月常朝,先帝以其頻,故省,唯六月、十月朔朝。 後復以六月朔盛暑,省之。 』」蔡邕禮樂志曰:「漢樂四品:一曰大予樂,典郊廟、上陵、殿諸食舉之樂。 郊樂,易所謂『先王以作樂崇德,殷薦上帝』,周官『若樂六變,則天神皆降,可得而禮也』。 宗廟樂,虞書所謂『琴瑟以詠,祖考來假』,詩云『肅雍和鳴,先祖是聽』。 食舉樂,王制謂『天子食舉以樂』,周官『王大食則令奏鐘鼓』。 二曰周頌雅樂,典辟雍、饗射、六宗、社稷之樂。 辟雍、饗射,孝經所謂『移風易俗,莫善於樂』,禮記曰『揖讓而治天下者,禮樂之謂也』。 社稷,*[詩]*所謂『琴瑟擊鼓,以御田祖』者也。 禮記曰『夫樂施於金石,越於聲音,用乎宗廟、社稷,事乎山川、鬼神』,此之謂也。 三曰黃門鼓吹,天子所以宴樂腢臣,詩所謂『坎坎鼓我,蹲蹲舞我』者也。 其短簫、鐃歌,軍樂也。 其傳曰『黃帝、岐伯所作,以建威揚德,風勸士』也。 蓋周官所謂『王[師]大* (捷) **[獻]*則令凱樂,軍大獻則令凱歌』也。 孝章皇帝親著歌詩四章,列在食舉,又制雲台十二門詩,各以其月祀而奏之。 熹平四年正月中,出雲台十二門新詩,下大予樂官習誦,被聲,與舊詩並行者,皆當撰錄,以成樂志。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
65
校勘記
(No translation available)
66
三一一七頁六行郡國上雨澤若少* (府) *郡縣各掃除社稷校補引侯康說,謂「府」字衍。 按:通典無「府郡縣」三字,通志無「府」字。 盧校並刪「郡縣」二字。 則下「各」字無所屬。 今依侯康說,刪「府」字。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
67
三一一七頁七行反拘朱索*[縈]*社據盧校補。 按:通典有「縈」字。
(No translation available) (No translation available)
68
三一一七頁九行政不善與民失職與按:今本公羊傳何注「善」作「一」,與「職」□韻。
(No translation available)
69
三一一七頁一一行或* (怒) **[攻]*焉何* (如) *也據盧校改刪。 按:通典作「或攻焉」。 御覽五百二十五引「何如也」作「何也」。 盧云「如」字可省。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
70
三一一八頁一行* (貞) **[直]*行其道而不* (忘) **[忌]*其難據盧校改,與通典合。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
71
三一一八頁三行女獨擇寬大便處移巿按:盧云「女」字疑衍。 又按:「大」原斗「太」,逕改正。
(No translation available) (No translation available)
72
三一一八頁四行大雩夏祭天名按:「大」原斗「天」,逕改正。
(No translation available)
73
三一一八頁一0行家人祠戶按:「戶」原斗「同」,逕改正。
(No translation available)
74
三一一八頁一一行具清酒* (搏) **[膊]*脯據盧校改,下同。 按:通考作「搏」,通典作「膊」。 校補謂搏與膊通,說文作「脯膊」。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
75
三一一八頁一四行* (諸裡) **[鑿]*社通之於閭外之溝據盧校改。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
76
三一一八頁一五行置水蝦罶焉按:蘇輿春秋繁露義證雲通典無此五字,疑衍文。
(No translation available)
77
三一一八頁一七行聞* (彼) *鼓聲據盧校刪。 按:通考有「彼」字,通典作「聞鼓」,無「彼」字、「聲」字。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
78
三一一八頁一七行取死人骨埋之按:通考「人」作「灰」。
(No translation available)
79
三一一八頁一七行決信道橋之壅塞不行者決瀆之按:蘇輿雲疑當作「決瀆之不行者」,通典作「通橋道之壅塞」。
(No translation available)
80
三一一九頁二行更大浚井按:「大」一本作「火」。 蘇輿雲藝文類聚「火」作「水」,疑是。
(No translation available) (No translation available)
81
三一一九頁四行*[各]*長三丈五尺據盧校補。 按:通典有「各」字。
(No translation available) (No translation available)
82
三一一九頁七行令縣邑一徙巿按:通典「令縣邑」下有「十日」二字。
(No translation available)
83
三一一九頁八行祭之以* (毋) **[母]*□五據汲本改。 按:通考作「母」,注云「母音模,禮謂之淳母」。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
84
三一一九頁一二行其神* (太) **[少]*昊據盧校改。 按:盧依通典改。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
85
三一二0頁四行□赤皁染羽為之也汲本「皁」作「草」。 按:盧雲此注全是後人妄補綴。 考地官舞師「皇舞」,康成不從故事作「□」,又春官樂師注亦作「皇」。 惟考工記「鐘氏染羽,以朱湛丹秫」,鄭司農云「丹秫,赤粟」,今此注作康成,亦是誤記。 「皁」毛本作「草」,是古皁字,然亦誤,當作「粟」。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
86
三一二0頁六行成帝三年六月始命諸官止雨汲本、殿本「三」作「二」。 按:惠棟謂北宋本作「五」。 盧雲通典、通志皆作「五」,但成帝屢改元,無五年。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
87
三一二0頁七行絲* (維) **[離]*屬據盧校改。 按:盧雲通典、通志俱作「屬離」。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
88
三一二0頁一二行謁者贊皇太子臣某* (甲) **[中]*謁者稱制曰可據汲本改。 按:盧云「謁者贊皇太子臣某」句,「甲」乃「中」之鬥。 又校補引柳從辰說,謂成帝建始四年罷中書官,以中書為中謁者令,見漢舊儀,作「甲」非。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
89
三一二0頁一四行謁者引當拜*[者]*前據盧校補。 按:通典有「者」字。
(No translation available) (No translation available)
90
三一二一頁二行王公再拜頓首三* (下) *據盧校刪。 按:盧雲通典「王公」作「當受策者」。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
91
三一二一頁三行某公某初*[除]*謝據盧校補。 按:通典有「除」字。
(No translation available) (No translation available)
92
三一二一頁三行贊者立曰* (謝) *皇帝為公興* (皆冠) **[重坐受策者拜]*謝起就位據盧校刪補,與通典合。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
93
三一二一頁六行丁孚漢儀有夏勤策文按:「勤」原斗「動」,逕改正。
(No translation available)
94
三一二一頁六行維元初六年三月按:盧雲案安帝紀,永初三年四月丙寅大鴻臚夏勤為司徒。 若元初時,劉愷乃代勤者。
(No translation available) (No translation available)
95
三一二一頁八行勤* (而) **[其]*戒之據盧校改,與通典合。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
96
三一二一頁一四行制曰可按:「可」下原衍「之」字,逕刪。
(No translation available)
97
三一二一頁一四行維建寧四年七月乙未集解引錢大昕說,謂靈帝紀作「七月癸丑」。 今按:靈帝建寧四年七月己未朔,無乙未、癸丑。
(No translation available) (No translation available)
98
三一二一頁一五行宋貴人* (乘) **[秉]*淑媛之懿據汲本改。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
99
三一二一頁一六行* (人) **[僉]*曰宜哉據汲本改,與通典合。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
100
三一二一頁一六行以* (臨) **[母]*兆民據盧校改,與通典合。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
101
三一二二頁一行今使太尉襲持節奉璽綬按:集解引錢大昕說,謂案靈帝紀,太尉聞人襲以三月免官,此立後乃在七月,或紀所書月日誤。
(No translation available)
102
三一二二頁二行太尉住蓋下「住」原斗「注」,逕據汲本、殿本改正。 按:通典作「太尉立階下」。
(No translation available) (No translation available)
103
三一二二頁三行長* (樂) **[秋]*太僕據盧校改。 按:盧雲通典「樂」作「秋」,是。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
104
三一二二頁六行彌牟*[樸]*蠱鐘據汲本、殿本補。 按:集解引錢大昕說,謂彌牟五字未詳。
(No translation available) (No translation available)
105
三一二二頁七行以桃印長六寸方三寸按:盧雲宋志「印」作「卯」。
(No translation available)
106
三一二二頁八行慎其閉塞按:「塞」原斗「寒」,逕改正。
(No translation available)
107
三一二二頁一0行消石冶皆絕止按:「冶」原斗「治」,逕改正。
(No translation available)
108
三一二二頁一一行*[湯]*始得伊尹據汲本、殿本補。
(No translation available)
109
三一二二頁一二行誰能出不由戶* (者) *據汲本、殿本刪。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
110
三一二二頁一二行欲人之子孫蕃* (植) **[殖]*據殿本改。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
111
三一二三頁三行迎氣*[於]*白郊據汲本、殿本補。
(No translation available)
112
三一二三頁五行立秋之日* (自) **[白]*郊禮畢據盧校改。 按:盧雲通典同,今從宋志。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
113
三一二三頁六行載*[以]*獲車馳* (駟) *送陵廟據盧校補刪。 按:盧雲通典有「以」字,此脫。 「駟」字衍,宋志無。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
114
三一二三頁七行*[於是乘輿]*還宮據集解引惠棟說補。
(No translation available)
115
三一二三頁九行烹鮮時有司*[告]*據盧校改。
(No translation available)
116
三一二三頁一0行天子乃厲* (□) **[飾]*盧云「□」當作「飾」,月令正義雲俗本作「飭」,此又轉鬥。 今據改。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
117
三一二三頁一0行所以教兆民* (載) *戰事也據盧校刪。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
118
三一二三頁一三行引* (閾) **[關]*蹋踘之屬也據盧校改。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
119
三一二四頁四行巡狩*[校]*獵還據汲本、殿本補。
(No translation available)
120
三一二四頁五行公卿*[親]*識顏色據汲本、殿本補。
(No translation available)
121
三一二四頁一0行膢臘而寘水按:校補謂今風俗通「寘」作「買」,今韓非子「寘水」作「相遺以水」。
(No translation available)
122
三一二四頁一一行又曰* (當) **[嘗]*新始殺*[也]*食*[新]*曰貙膢據盧校刪補,與今風俗通合。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
123
三一二四頁一三行王杖長*[九]*尺據盧校補。 按:盧雲據御覽七百十補。
(No translation available) (No translation available)
124
三一二五頁一二行* (郎) **[即]*坐於端門左塾據汲本改。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
125
三一二五頁一二行* (太子) **[大予]*具樂器據盧校改。 按:集解引錢大昕說,謂「太子」當作「大予」,又引惠棟說,謂當作「太常」。 觀下文引蔡邕禮樂志,漢樂四品,一曰大予樂,則錢說是。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
126
三一二六頁五行皆音以竽按:集解引黃山說,謂此承上「閒音以竽」言,「皆」下當脫「閒」字。
(No translation available)
127
三一二六頁七行否則召太史令各板書按:校補引錢大昭說,謂「板書」閩本作「書板」。
(No translation available)
128
三一二六頁八行施當軒北面稽首按:盧云「施」疑「旋」之鬥。
(No translation available)
129
三一二六頁九行太史令前* (曰) **[白]*禮畢據盧校改。 按:集解引惠棟說,謂北宋本作「白」。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
130
三一二六頁一二行故八士* (曰) *或調陰陽據盧校刪。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
131
三一二六頁一六行琴音調則四海合歲氣百川一合德按:盧云「一」或作「以」。
(No translation available)
132
三一二七頁四行迎送* (凡田獵) **[五日臘]*者歲終大祭據殿本改,與盧校本獨斷合。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
133
三一二七頁八行秦靜曰按:「秦」原斗「泰」,逕改正。
(No translation available)
134
三一二八頁四行司馬闕門門外按:集解引黃山說,謂秦蕙田據舊本,「門外」作「之外」。
(No translation available)
135
三一二八頁五行郁櫑汲本、殿本「櫑」作「儡」,注同。 文選東京賦作「壘」。 按:郁儡之「儡」或作「壘」,無作「櫑」者,疑此誤。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
136
三一二八頁八行是為* (虎) **[虐鬼]*據盧校改。 按:虐即瘧字,虎與虐形近而鬥。 文選東京賦注正作「瘧鬼」。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
137
三一二八頁八行一居人宮室區隅* (漚庾) *按:文選東京賦注無「漚庾」二字,當即「區隅」之音注,而誤入正文者,今刪。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
138
三一二八頁一一行方相帥百隸及童* (女) **[子]*據盧校改。 按:文選注作「子」。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
139
三一二八頁一三行* (捐) **[捎]*魑魅據盧校改。 按:文選注作「捎」。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
140
三一二八頁一六行* (臣) **[韋]*昭曰木石*[謂]*山*[怪]*也據盧校改。 按:此劉昭引韋昭注國語文,「臣」當作「韋」。 「木石山怪也」今國語韋昭注作「木石謂山也」,盧依韋注改。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
141
三一二八頁一六行越人謂*[之]*山□據汲本、殿本補。 按:「□」今國語韋注作「繅」。
(No translation available) (No translation available)
142
三一二八頁一六行好學人聲按:今國語韋注「學」作「□」。
(No translation available)
143
三一二九頁一行一名沐□按:汲本、殿本「□」作「□」,盧文弨依國語韋注改為「腫」。
(No translation available)
144
三一二九頁一二行尚書令各五千按:盧云「令」下疑脫「史」字。
(No translation available)
145
三一二九頁一三行以為當祠門戶直按:「噹」原斗「富」,逕據汲本、殿本改正。
(No translation available)
146
三一二九頁一五行是月之* (會) **[昏]*建丑據盧校改。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
147
三一三0頁四行周禮* (曰) *府史以下據盧校刪。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
148
三一三0頁六行每* (月朔) *歲首*[正月]*據盧校改。 按:盧云「每月朔歲首」鬥,今從通典。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
149
三一三一頁一行百官各陪*[位]*朝賀據盧校補,與通典合。
(No translation available)
150
三一三一頁二行皆*[陛]*覲據汲本、殿本補。
(No translation available)
151
三一三一頁二行宗室諸劉* (雜) **[親]*會萬人以上據盧校改,與通典合。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
152
三一三一頁二行位* (公納薦太官賜食酒西入東出) *既定據盧校刪,與通典合。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
153
三一三一頁三行*[腢]*計吏中庭北面立據盧校補。 按:通典無「立」字。
(No translation available) (No translation available)
154
三一三一頁三行太官上食賜腢臣酒食*[西入東出]*據盧校補。 按:通典作「太官賜酒食,西入東出」。
(No translation available) (No translation available)
155
三一三一頁三行* (貢事) *御史四人執法殿下據盧校刪。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
156
三一三一頁三行虎賁羽林*[張]** (弧) *弓* (撮) **[挾]*矢據盧校改,與通典合。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
157
三一三一頁四行左右中郎將* (住) **[位]*東* (西) **[南]*據盧校改,與通典合。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
158
三一三一頁五行作九賓* (徹) **[散]*樂據盧校改,與通典合。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
159
三一三一頁五行捨利*[獸]*從西方來據盧校補,與通典合。
(No translation available)
160
三一三一頁六行以兩大絲繩系兩柱* (中頭) *閒按:通典作「又以絲繩系兩柱閒」,無「中頭」二字,今據刪。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
161
三一三一頁七行*[倡]*樂畢作魚龍曼延據盧校補,與通典合。
(No translation available)
162
三一三一頁八行陛高二丈按:通典「二丈」作「一丈」。
(No translation available)
163
三一三一頁九行激沼水於殿下按:盧雲此六字衍,通典無。
(No translation available)
164
三一三一頁九行玉階金柱按:通典「階」作「陛」。
(No translation available)
165
三一三一頁一七行*[詩]*所謂琴瑟擊鼓據殿本補。
(No translation available)
166
三一三二頁二行王*[師]*大* (捷) **[獻]*則令凱樂據盧校改。 按:周禮「令」下有「奏」字。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)